Ticari hayatta en sık karşılaşılan sorunlardan biri, düzenlenen çekin bankaya ibraz edildiğinde karşılıksız çıkmasıdır. Karşılıksız çek, yalnızca alacak–borç ilişkisi kapsamında değerlendirilmez; aynı zamanda cezai yaptırımları olan bir hukuki sorumluluk doğurur.
Karşılıksız çek kavramı
Çekin, kanuni ibraz süresi içinde bankaya sunulmasına rağmen, hesapta yeterli karşılık bulunmaması hâlinde çek “karşılıksız” sayılır. Banka tarafından çek üzerine “karşılıksızdır” işlemi yapılır ve bu durum belge altına alınır.
İlgili kanun düzenlemesi
5941 sayılı Çek Kanunu m. 5
Karşılıksız çek keşide eden kişi hakkında, şikâyet üzerine adli para cezasına hükmolunur.
Adli para cezasının ödenmemesi hâlinde, ceza doğrudan hapis cezasına çevrilir.
Bu suç;
- Şikâyete bağlıdır
- Şikâyet süresi, fiilin öğrenilmesinden itibaren 3 ay, her hâlde 1 yıldır
Cezai sorumluluğun kapsamı
Uygulamada sık yapılan hata, borcun ödenememiş olmasının cezayı ortadan kaldıracağı düşüncesidir. Ancak:
- Ekonomik zorluk
- Piyasa daralması
- Alacağın tahsil edilememesi
gibi nedenler cezai sorumluluğu kaldırmaz.
Ceza ancak;
- Borcun tamamen ödenmesi
- Şikâyetten vazgeçilmesi
- Uzlaşma sağlanması
hâllerinde ortadan kalkar.
İcra hukuku yönü
Karşılıksız çek nedeniyle ayrıca:
- Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile icra takibi yapılabilir
- Borçlunun taşınır, taşınmaz ve hakları haczedilebilir
Bu süreç ceza davasından bağımsızdır.
ÖRNEK DİLEKÇE :
T.C.
… CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI’NA
ŞİKAYETÇİ : (Ad Soyad – T.C. Kimlik No – Adres)
ŞÜPHELİ : (Ad Soyad – Biliniyorsa adres)
KONU : Karşılıksız çek keşide edilmesi nedeniyle şikâyetimizdir.
AÇIKLAMALAR :
1- Şüpheli tarafından tarafımıza verilen … tarihli ve … bedelli çek,
… Bankası … Şubesi’ne süresi içinde ibraz edilmiş,
ancak çek karşılıksız çıkmıştır.
2- Banka tarafından “karşılıksızdır” işlemi yapılmış olup,
çek arka yüzüne gerekli şerh düşülmüştür.
3- Şüphelinin eylemi 5941 sayılı Çek Kanunu’nun 5. maddesi kapsamında suç teşkil etmektedir.
HUKUKİ SEBEPLER : 5941 sayılı Çek Kanunu ve ilgili mevzuat
SONUÇ VE TALEP :
Şüpheli hakkında gerekli soruşturmanın yapılarak
cezalandırılmasını saygıyla talep ederim. TARİH VE İMZA
Mersin Avukat – Ofis Konumu ve İletişim
Telefon:
+90 552 224 43 66
E-posta:
bakircipartners@gmail.com
Adres:
İhsaniye Mah. 4903 Sk. Profit İş Merkezi 3/14, Akdeniz / Mersin
Karşılıksız çek düzenlemek, Türk Ticaret Kanunu ve Borçlar Kanunu ile ayrıca Türk Ceza Kanunu kapsamında da yaptırımlara tabidir. Hukuki süreç açısından hem borç ilişkilerinde hem de olası cezai sorumluluklarda doğru adımların atılması önem taşır. Karşılıksız çekle ilgili hukuki durumunuzun detaylı değerlendirilmesi ve olası savunmalarınız için ofisimizden profesyonel danışmanlık alabilirsiniz.
Konum açılmadıysa: Google’da ofis konumunu aç
Bu konuya ilişkin genel bilgilendirme için Hukuki Bilgilendirme sayfasını inceleyebilirsiniz.