İsviçre’den Dövizle Askerlik Başvurusu: 1095 Gün, B/C Oturum İzni, CHF ve Konsolosluk (2026)

Kısa ve net cevap: İsviçre’de yaşayan Türk vatandaşının dövizle askerlikten yararlanabilmesi için 7179 sayılı Kanun m.39 ve Askeralma Yönetmeliği m.73’teki statü şartlarını taşıması gerekir. İşçi, işveren veya meslek mensuplarında uygun yurt dışı izinleriyle en az 1095 gün fiilen çalışma; Türk-İsviçre çok vatandaşlık veya yurt dışında doğup süresiz ikamet gibi özel kategorilerde ise koşullara uygun 1095 gün fiilen bulunma esastır. Türkiye’deki günler düşülür; MSB uzaktan eğitimi, konsolosluk başvurusu ve peşin döviz ödemesi ayrı aşamalardır.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

1. Dövizle askerlik hangi İsviçre dosyaları için çözüm olabilir?

Zürih’te işçi olarak çalışan, Basel’de kendi işletmesini yürüten veya Cenevre’de Türk ve İsviçre vatandaşlığını birlikte taşıyan askerlik yükümlüsü aynı başvuru formunu kullanıyor olabilir; ancak herkesin kanuni yararlanma şartı aynı değildir. 7179 sayılı Askeralma Kanunu’nun 39. maddesi dövizle askerliği, 38. maddesi ise yurt dışı ertelemeyi düzenler. Başvurunun kabulü için kişinin hangi hukuki kategoriye girdiği önce belirlenmelidir. İsviçre’de sadece uzun süre oturmuş olmak, çalışan statüsündeki herkes için tek başına yeterli değildir.

Dövizle askerlik, Millî Savunma Bakanlığı tarafından sağlanan uzaktan eğitimin tamamlanması, hukuken gerekli çalışma veya bulunma süresinin belgelenmesi ve belirlenen döviz bedelinin ödenmesiyle yürütülen özel bir askerlik hizmeti yoludur. Türkiye’de kısa süreli bedelli askerlik için öngörülen eğitim ve başvuru düzeniyle karıştırılmamalıdır. İsviçre’den işlem yapan kişinin askerlik kaydında fiilen hizmete başlamış olup olmadığı, oturum belgesinin niteliği ve önceki iptal kararları ayrıca sorulmalıdır. Her başvuru aynı belge setiyle olumlu sonuçlanmaz.

2. 7179 sayılı Kanun m.39 ve Yönetmelik m.73 nasıl uygulanır?

Kanunun 39. maddesindeki temel sistem, yurt dışında çalışma hakkı sağlayan geçerli statüyle en az toplam üç yıl fiilen çalışmış işçi, işveren veya meslek ve sanat mensuplarına yöneliktir. Askeralma Yönetmeliği’nin 73. maddesi başvuru, belgeler ve ödeme prosedürünü ayrıntılandırır. Çok vatandaşlık statüsünde bulunanlar ile yurt dışında doğmuş ve orada süresiz ikamet hakkı elde etmiş belirli yükümlüler için çalışma yerine yurt dışında fiilen bulunma esasının dikkate alındığı özel kategoriler vardır. Bu ayrım dilekçede ve konsolosluk görüşmesinde açık kurulmalıdır.

Somut dosyada üç tablo hazırlanmalıdır: kişinin tüm izinlerinin geçerlilik tarihleri, İsviçre ve diğer uygun ülkelerdeki fiilî çalışma veya bulunma aralıkları ve Türkiye giriş-çıkış kayıtları. Bu veriler birlikte okunmazsa kâğıt üzerinde üç yıldan uzun görünen çalışma geçmişi, kanunun istediği 1095 günü karşılamayabilir. Kanunda bulunmayan ek yaş veya ikamet şartları varsayılmamalı, fakat MSB’nin açıkça belirttiği resmi görev, iltica kaynaklı izin ve ücretin Türkiye’den transferi gibi özel dışlama hallerine mutlaka bakılmalıdır.

3. 1095 gün hesabında hangi tarihler dikkate alınır?

MSB’nin resmî açıklaması, işçi, işveren ve meslek veya sanat mensupları için en az toplam 1095 gün fiilen yurt dışında çalışmış olma şartını belirtir. Üç yıl sözcüğü, tek bir işverende kesintisiz çalışmayı zorunlu kılmaz: kanuna uygun statü ve izinle çalışılmış farklı zaman aralıkları belgelendirilirse toplam süre kapsamında ele alınabilir. Çalışma başlangıç ve bitiş günleri, oturma-çalışma izin süreleri, işveren yazıları ve resmi çalışma kayıtları aynı takvim üzerinde karşılaştırılmalıdır. İzin olmadığı döneme rastlayan maaş dekontu tek başına hukuka uygun çalışma izni oluşturmaz.

İş sözleşmesinin imzalandığı gün ile fiilen işe başlama günü farklı olabilir. İşe giriş bildirimi, aylık ücret bordroları, sosyal sigorta kayıtları ve işverenin fiilî çalışma süresini belirten yazısı bu nedenle birlikte incelenir. İsviçre’de geçici işten çıkış ve yeni işe başlama arasındaki boş günler kendiliğinden çalışılmış sayılmaz. Bir ay içinde kısa süreli iş seyahati yapılmış olması da konsolosluğun inceleyeceği fiilî süre hesabını ortadan kaldırmaz. Tarihlere dayalı tablo hazırlamak, soyut “üç yıldır buradayım” beyanından daha güvenilirdir.

4. Türkiye’de geçirilen günler toplam süreden düşülür

MSB, dövizle askerlik için yurt dışındaki çalışma veya bulunma süresi hesaplanırken hangi nedenle olursa olsun Türkiye’de geçirilen günlerin Emniyet Genel Müdürlüğü giriş-çıkış kayıtları üzerinden tespit edilerek toplamdan çıkarıldığını açıkça belirtir. Bu kural yalnız uzun tatil için geçerli değildir; kısa aile ziyareti, düğün, sağlık kontrolü veya iş görüşmesi nedeniyle Türkiye’de geçirilen günler de sonuç doğurabilir. İsviçre’deki iş sözleşmesi bu dönemlerde devam etmiş olsa dahi Türkiye’de geçirilen fiilî günlerin otomatik olarak sayılacağı varsayılamaz.

Örnek olarak İsviçre’de yasal çalışma izni kapsamında toplam 1150 takvim günü bulunan bir yükümlünün, bu sürede 90 günü Türkiye’de geçirdiği saptanırsa 1095 gün şartını karşılamayan 1060 günlük sonuçla karşılaşması mümkündür. Bu yalnız hesaplama mantığını göstermek için verilmiş bir örnektir; kesin sonuç için sınır kayıtları ve izin statüleri ayrıca denetlenir. Pasaport damgaları ile elektronik giriş-çıkış kayıtları karşılaştırılmalı ve eksik ya da hatalı kaydın düzeltilmesi ilgili idareden resmî kanalla istenmelidir.

5. İsviçre B, C ve L oturum belgeleri hangi noktada önem taşır?

İsviçre’de yabancılara verilen oturum izinleri, federal ve kantonal mevzuata göre farklı nitelik taşıyabilir. B oturumu belirli şartlarla ikamet hakkı, C yerleşim izni ve L kısa süreli oturum kapsamına girer; fakat tek başına belge harfi, Türkiye’de dövizle askerlik için yeterli veya yetersiz olunduğuna dair nihai hukukî sonuç üretmez. MSB, çalışma kategorisinde kişinin yabancı ülkede hukuka uygun biçimde elde ettiği, çalışmaya imkân sağlayan oturma veya doğrudan çalışma iznini arar. Gerçekte hangi faaliyete izin verildiği belge ve dönem bazında incelenmelidir.

Örneğin B izinli kişinin İsviçre’de hiç çalışmaması, sırf B kartı taşıdığı için 1095 günlük çalışma şartını karşıladığı anlamına gelmez. C izinli fakat İsviçre’de doğmamış ve İsviçre vatandaşlığı da bulunmayan kişinin süresiz ikameti, MSB’nin yurt dışında doğan süresiz oturum sahipleri için düzenlediği özel bulunma kategorisine otomatik olarak sokulamaz. L izinli kısa dönem çalışan biri ise yasal izin ve fiilî çalışma kayıtlarını somut tarihlerde kanıtlayabilir. Belgenin arka yüzündeki çalışma kaydı ve kanton açıklaması gerektiğinde istenmelidir.

6. Türk ve İsviçre çifte vatandaşlığında çalışma şartı aynı mı?

Yurt dışında ikamet eden ve Türk vatandaşlığının yanında İsviçre vatandaşlığı bulunan yükümlüler, 7179 m.39 kapsamında çok vatandaşlık statüsünde ayrıca değerlendirilir. MSB’ye göre bu kategoride çalışma yerine yurt dışında fiilen bulunma süresinin en az 1095 gün olması aranır. Bir kişinin hiç tam zamanlı çalışmamış olması, çok vatandaşlık statüsü ve diğer şartları kanıtlıyorsa tek başına engel şeklinde yorumlanmamalıdır. Bu ayrıcalık, yalnız İsviçre oturum izni bulunan fakat İsviçre vatandaşı olmayan herkes için geçerli değildir.

MSB’nin belirlediği diğer önemli kural, çok vatandaşlık statüsündeki kişilerin yalnız vatandaşı oldukları yabancı ülkelerde bulundukları sürelerin uygun bulunma süresi sayılmasıdır. İsviçre pasaportu olan kişinin başka bir ülkedeki yıllarını dosyaya ekleyebilmek için o ülkenin de vatandaşlığı bulunup bulunmadığı araştırılır. Ayrıca yabancı vatandaşlık kazanılmadan önceki yurt dışı sürelerinin hangi izinle geçirildiği iptal incelemesinde önem taşıyabilir. Kimlik, vatandaşlık kazanım tarihi ve giriş-çıkış geçmişinin aynı dosyada bulunması bu yüzden gereklidir.

7. İsviçre’de doğup C süresiz oturum sahibi olanlar

MSB, yurt dışında doğan, halen yurt dışında ikamet eden ve süresiz ikamet izni sahibi olan Türk vatandaşları için çok vatandaşlığa benzer bir bulunma süresi kategorisi tanımlar. Bu kategoride önemli olan, doğum yerinin yurt dışında olması, güncel süresiz ikamet hakkının bulunması ve kabul edilebilir 1095 günlük fiilî bulunma süresinin kanıtlanmasıdır. İsviçre’de doğduğunu gösteren doğum kayıt örneği ile C tipi yerleşim izni, ilk incelemede birbirini tamamlayan fakat ayrı ayrı değerlendirilmesi gereken belgelerdir.

İsviçre’de doğan ancak yalnız kısa süreli oturum izni bulunan kişinin sırf doğum yeri nedeniyle aynı istisnadan yararlanabileceği varsayılamaz. MSB, yurt dışında doğup süresiz ikamet sahibi kişilerin yalnız süresiz ikamet izni sahibi oldukları ülkelerdeki bulunma sürelerinin sayılacağını belirtir. Eski B veya L izin dönemleriyle C izninin başlangıcı arasındaki değişim önem taşıyabilir. Kanton göç dairesinden oturum statüsünün başlangıcını gösteren kayıt istenmeli, gerekiyorsa önceki permit tarihçesiyle çalışma süreleri alternatif hukuki kategori yönünden incelenmelidir.

8. İsviçre’de işçi için hangi belgeler hazırlanmalıdır?

MSB’nin yayımladığı resmî belge listesinde işçiler için çalışmaya imkân tanıyan oturma veya çalışma izni, işverenden alınmış fiilî çalışma tarihleri ve süresini belirten yazı ve Türk pasaportu ana belgelerdir. Belgelerin aynı isimle düzenlenmesi şart değildir; önemli olan Türk konsolosluğunun ispatlamasını istediği olguların anlaşılır olmasıdır. İsviçre’de Arbeitsvertrag, Arbeitgeberbestätigung, Lohnabrechnung ve sosyal sigorta hizmet dökümleri zaman aralığını destekleyebilir. Bu destekleyici belgeler, resmî belgeler listesindeki işveren yazısının otomatik ikamesi değildir.

Birden fazla işverende çalışan kişide her işverenin başlangıç, ayrılma ve fiilî çalışma sürelerini ayrı belirtmesi tercih edilir. İşyeri kapanmışsa bordro, AHV bireysel hesap dökümü ve işten ayrılma yazısı tamamlayıcı delil sağlayabilir; fakat konsolosluk ek açıklama isteyebilir. Belgede yalnız “personelimizdir” yazması, 1095 günün hesabı için yeterli ayrıntı sunmayabilir. İşveren kaşesi, imza ve iletişim bilgileri ile yıllık çalışma çizelgesinin tutarlılığı dosya değerlendirmesini kolaylaştırır. Uydurma veya geriye dönük sahte çalışma yazısı ciddi iptal ve hukuki sorumluluk doğurur.

9. İşveren ve serbest meslek sahibinin ispat yöntemi farklıdır

İsviçre’de işletme sahibi Türk vatandaşında işçi bordrosu bulunmayabilir. MSB, işverenlerin en az 1095 gün fiilen işyeri işletmiş olduklarını gösteren belge sunmasını ister. Ticaret sicili kaydı, ilgili kantondaki işyeri izinleri, vergi beyannamesi, fatura, sigorta ve iş faaliyeti belgeleri birlikte düşünülmelidir. Ancak yalnız Handelsregister’da şirketin adının yazılı olması, kişinin her tarihte fiilen işveren olarak çalıştığını kesin biçimde göstermez. Fiilî çalışma ve izin dayanağını ortaya koyacak belgeler asıl hukuki hedef olmalıdır.

Meslek veya sanat mensubu olarak bağımsız çalışanda da mesleğin icrasına yetki veren uygun ikamet/çalışma kaydı ve en az toplam 1095 günlük fiilî faaliyeti gösteren belgeler gerekir. Doktor, danışman, teknik hizmet sağlayıcı veya zanaatkâr bakımından fatura düzeni ve mesleki ruhsat ihtiyacı farklılık gösterir. Türk konsolosluğunun belgeyi hangi formatta kabul ettiği önceden sorulmalıdır. Genel şirket tescil belgesi, muhasebe raporu ve sosyal sigorta kaydı arasındaki tarih farkları açıklanmalı, yalnız şirketin kurulduğu tarihten itibaren otomatik çalışma günü hesaplanmamalıdır.

10. İsviçre AHV IK-Auszug tek başına 1095 gün ispatlar mı?

İsviçre AHV bireysel hesap dökümü, belirli yıllardaki sosyal güvenlik gelir ve prim kayıtlarını göstermesi yönünden önemli bir destekleyici belgedir. Bununla birlikte MSB’nin dövizle askerlik belgelendirmesinde aradığı tüm unsurlar prim kaydından ibaret değildir. Çalışma izni, fiilî çalışma tarihleri, işçi veya işveren statüsü ve Türkiye’de geçirilen günler ayrı incelenir. Ayrıca bireysel hesap kayıtları zaman zaman son çalışma dönemini gecikmeyle yansıtabilir. Bu nedenle tek bir IK-Auszug’a dayanarak “1095 gün kesin tamam” görüşü verilmemelidir.

Çalışan yükümlü, kendi AHV hizmet verisini işveren yazıları ve bordrolarıyla eşleştirmelidir. İşsizlik, ücretsiz izin, kısmi zamanlı çalışma veya iki işyerinin aynı anda bildirim yapması gibi hallerde görünen prim dönemi ile fiilen uygun çalışılan gün farklı olabilir. 3201 sayılı Kanun kapsamında Türkiye’de yurt dışı borçlanması için sunulan belgelerin dövizle askerlik bakımından otomatik olarak yeterli sayılacağına ilişkin bir kural yoktur. Her iki kurumun kendi kanuni ispat konusu ve inceleme yöntemi ayrı açıklanmalıdır.

11. Türkiye’den ücret alan kişi neden ayrı incelenir?

MSB’nin dövizle askerlik işlemleri açıklamasında, çalışma döneminde ücret veya maaşının Türkiye’den transfer edildiği belirlenen işçi, işveren veya meslek/sanat mensuplarının başvurularının iptal sebebiyle karşılaşabileceği açıkça yazılıdır. Bu hüküm, İsviçre’de fiilen çalıştığını söyleyen kişinin gelir kaynağının neresi olduğunun da önemli olabileceğini gösterir. Yalnız maaş hesabının bir İsviçre bankasında bulunması, ödemenin ekonomik kaynağına ilişkin her soruyu çözmeyebilir. İşverenin hukuki kimliği ve ücretin nereden karşılandığı dikkatle araştırılır.

Türkiye merkezli bir şirketin İsviçre’deki temsilciliğinde çalışan kişide, geçerli İsviçre çalışma izinlerinin yanında ücret transferi ve görevlendirme kayıtları önemlidir. MSB’nin açıkladığı resmi görevli kategorisi de ayrıca değerlendirilmelidir. Tüm uzaktan çalışma veya grup şirketi istihdam biçimlerini peşinen dışlanmış saymak kadar bu hususları hiç incelemeden kesin uygunluk vermek de yanlıştır. Çalışanın yıllık ücret belgeleri, bordroda işveren kimliği, banka hareketleri ve sosyal sigorta sigortalılık türü karşılaştırılmalı, şüpheli durumda konsolosluktan yazılı ön değerlendirme istenmelidir.

12. Öğrencilik, burs veya yalnız aile birleşimi oturumu

MSB, yurt dışında öğrenci veya burslu olarak bulunmamanın dövizle askerlik için bağımsız bir şart olmadığını açıkça duyurur. Dolayısıyla İsviçre’de yüksek lisans yaparken hukuka uygun çalışma izniyle ve uygun statüde fiilen çalışan kişi, gereken süreyi tamamlayabiliyorsa çalışma kategorisi yönünden değerlendirilebilir. Buna karşılık yalnız üniversiteye kayıtlı olmak veya öğrenci oturumu taşımak kendi başına işçi olarak 1095 günlük çalışma süresini sağlamaz. MSB’nin aradığı izin ve fiilî faaliyet konusu belgelerle cevaplanmalıdır.

Aile birleşimiyle İsviçre’ye gelen kişinin oturum kartının çalışmaya izin verip vermediği, hangi tarihten itibaren işçi statüsünü sağladığı ve gerçekten kaç gün çalıştığı incelenmelidir. Eşin çalışıyor olması, başvuru sahibine otomatik olarak üç yıllık fiilî çalışma kazandırmaz. Ancak başvuru sahibinin çok vatandaşlık veya yurt dışında doğmuş süresiz oturum sahibi olma statüsü varsa çalışma dışı özel bulunma kategorileri araştırılabilir. Konsolosluk görüşmesinde “oturumum aile birleşiminden” açıklamasıyla yetinmek yerine kartın çalışma yetkisi ve izin tarihçesi ibraz edilmelidir.

13. İltica başvurusu kaynaklı izinlere ilişkin sınırlama

MSB’nin 39. madde açıklaması, yurt dışındaki çalışma veya oturma izninin iltica başvurusu dışında yabancı ülke hukukuna uygun biçimde elde edilmiş olmasını şart koşar. Bu nedenle İsviçre’de yalnız iltica başvurusuna dayanan izinle geçirilen dönemin işçi kategorisine kendiliğinden sayılacağını kabul etmek doğru değildir. İznin sonradan başka hukuki sebebe dayanarak değiştirilmesi, dönemlerin tek tek incelenmesini gerektirir. Bir kartın geçerli olması ile o kartın 7179 m.39 için uygun nitelikte bulunması aynı soru değildir.

Başvurunun geçmişinde farklı statüler bulunduğunda göç makamının kararları ve tarihler kritik hale gelir. Örneğin ilk iki yıl iltica süreci, sonraki dönem bağımsız çalışma izni varsa, bütün yılları ayrım yapmadan toplamaya yönelik hesap hukuki sorun çıkarabilir. Kişinin ilk izin sebebi, sonraki oturumun niteliği ve çalışma hakkının başlangıcı somut belgelerden açıklanmalıdır. Bu alanda vatandaşlık, mültecilik ve oturum hakkı gibi kişisel durumların paylaşımı gereksiz yere genişletilmemeli; sadece başvuru şartlarını ispatlayan yetkili belgeler kullanılmalıdır.

14. İsviçre dışında başka ülkede çalışılan süreler eklenebilir mi?

MSB, kanuni statü ve şartlara uygun olmak kaydıyla birden fazla ülkede farklı aralıklarda çalışılan sürelerin belgelendirilerek hesaba katılabileceğini açıkça duyurur. Bu, İsviçre’ye Almanya veya Avusturya’dan taşınan ve orada daha önce uygun çalışma statüsüne sahip Türk vatandaşları için önem taşır. Fakat farklı ülke permitlerinin birbirinin yerine geçeceği veya belgesiz çalışmanın sayılacağı düşünülmemelidir. Her ülke için ilgili çalışma hakkı, fiilî çalışma dönemi ve Türkiye seyahatleri ayrı listelenerek çakışan tarihler çıkarılmalıdır.

Çok vatandaşlık hakkına dayanan çalışma dışı 1095 günlük bulunma kategorisinde ise daha sıkı bir ülke şartı söz konusudur: MSB yalnız kişinin vatandaşlığını taşıdığı yabancı ülkelerde bulunulan süreleri kabul eder. İsviçre ve Türk vatandaşı bir kişinin üçüncü ülkede yalnız turist olarak geçirdiği aylar, genel çalışma kategorisindeki uygun belgeli istihdamdan ayrı hukuki değerlendirme gerektirir. Yurt dışında doğup süresiz ikamet kategorisi için de süresiz ikamet hakkının bulunduğu ülkeler açısından özel sayım düzeni mevcuttur. Bütün kategorilere tek ülke toplamı uygulamak yanıltıcıdır.

15. Yurt dışı askerlik ertelemesi ile dövizle askerlik farklıdır

7179 sayılı Kanun’un 38. maddesinde ve Askeralma Yönetmeliği’nin 63. maddesinde yurt dışında işçi, işveren veya çok vatandaş statüsündeki kişilerin askerliklerinin ertelenmesi düzenlenir. MSB’ye göre geçerli şartlarla erteleme, genel kural olarak 35 yaşını tamamladıkları yılın sonuna kadar yapılabilir. Bu yaş sınırı, dövizle askerlik başvurusunda aranan 1095 günlük çalışma/bulunma şartının yerine geçen bir süre hesabı değildir. Tecil kararı alınması da askerlik hizmetinin tamamlandığını göstermez. Ertelemenin bitiş tarihi askerlik durum belgesinde ayrıca incelenir.

MSB, yurt dışı işçi ertelemesi iptal edilse bile iptal öncesinde kanuna uygun olarak çalışılmış sürelerin dövizle askerlik için uygun çalışma süresine katılabileceğini belirtir. Bu nedenle önceki konsolosluk tecil yazısı ve iptal tarihi saklanmalıdır. Bununla birlikte önceki tecilin türü, kişinin fiilen askerlik hizmetine başlayıp başlamadığı ve dövizle askerlikten daha önce çıkarılıp çıkarılmadığı aynı şey değildir. “Tecilim bozuldu, geçmiş üç yılım tamamen silindi” gibi kesin yorumlar belgeye dayanmadan yapılmamalıdır.

16. Uzaktan eğitim başvurusunun hukuki rolü

Dövizle askerlikte Millî Savunma Bakanlığı’nın resmî çevrim içi eğitim sistemi kullanılır. MSB, uzaktan eğitimi başarıyla tamamlamış olmayı başvuru şartları arasında açıkça saymaktadır. Eğitim tamamlanınca otomatik olarak konsolosluk kaydının açıldığı, ücretin tahsil edildiği veya askerlik hizmetinin hemen tamamlandığı sonucuna varılamaz. Uzaktan eğitim, fiilî çalışma veya bulunma hakkının kanıtlanması, konsolosluğa başvuru ve döviz ödemesiyle birlikte yürüyen süreçte yalnız ayrı bir aşamadır. Portalın resmî adresi kullanılarak işlem yapılmalıdır.

Kişi sisteme girdiği T.C. kimlik bilgilerini dikkatle kontrol etmeli, eğitim tamamlama ekranının resmî çıktısını ve varsa başvuru takip numarasını saklamalıdır. Üçüncü kişilerin “ödeme yapınca internet kursunu bitmiş gösteririz” gibi doğrulanmamış tekliflerine güvenilmemelidir. MSB’nin çevrim içi portalı dışındaki reklamlara veya sahte ödeme bağlantılarına para gönderilmemelidir. Eğitimin tamamlanması sonrasında konsolosluğun istediği belge ve işlem sırası güncel olarak doğrulanır; eğitim sertifikası tek başına askerlik terhis belgesi değildir.

17. İsviçre’deki Türk konsolosluğuna başvuru sırası

MSB’nin resmî talimatına göre dövizle askerlik isteyen yükümlü, bağlı bulunduğu Türk konsolosluğuna uzaktan eğitim sonrasında statüsünü kanıtlayan belgelerle başvurmalıdır. Başvuru kişinin kendisi, yetkili vekili veya vasisi aracılığıyla yapılabilir; bunun hangi kimlik ve yetki belgelerini gerektirdiği ilgili temsilcilikle teyit edilmelidir. İsviçre’deki ikamet adresinin hangi Türk dış temsilciliğinin görev çevresinde olduğu, resmî konsolosluk sisteminden belirlenmelidir. Zürih’te oturan kişinin tüm işlemlerini istediği herhangi bir kantondaki temsilcilikte yapabileceği varsayılmamalıdır.

Konsolosluk personeli çalışanın oturum hakkını, fiilî çalışma günlerini ve askerlik statüsünü inceleyip başvurunun kanuni şartlarını değerlendirir. Kimlik veya Türk pasaportu, oturum ve çalışma belgeleri, işveren veya işletme faaliyet yazıları ve eğitim tamamlama bilgileri hazır tutulmalıdır. Çok vatandaşlık halinde İsviçre vatandaşlık kimliği ve yabancı pasaport; yurt dışında doğmuş süresiz ikametli kişi halinde doğum ve süresiz oturum belgeleri ayrıca önemlidir. Belge adlarının kantona göre farklı olabileceği hatırda tutularak teslim edilenlerin sureti muhafaza edilmelidir.

18. 2026 CHF bedeli nasıl hesaplanır?

MSB’nin 1 Temmuz–31 Aralık 2026 dönemi açıklamasına göre dövizle askerlik için temel hesap 7179 sayılı Kanun’un 9. maddesindeki 300.000 gösterge ile memur aylık katsayısı 1,575512 çarpımına dayanır. Bu iki sayının çarpımı 472.653,60 Türk lirasıdır; ancak bu rakam her gün ödenecek sabit İsviçre frangı miktarı anlamına gelmez. MSB, ödeme yapılacak günün Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kurunun esas alınacağını açıkça belirtir. İsviçre frangı karşılığı işlem gününe göre değişebilir.

Ödeme, Kanun ve MSB açıklamasına göre peşin yapılır. Tahsilatta işlem veya transfer masrafları doğabilir. Yılın ilk altı ayına ilişkin eski miktarı Kasım 2026 tarihindeki başvuru için kesin bedel olarak göstermek yanlıştır. Aynı şekilde CHF tutarını internetten alınmış eski kurla sabitlemek de doğru olmaz. Konsolosluktan başvuru günündeki tahsilat birimi, ödeme yöntemi ve kesin tutar yazılı teyit edilmeli; dekontta kişiye ve işlem dosyasına ilişkin bilgiler doğru yazılmalı, tahsilat belgesinin aslı güvenli biçimde saklanmalıdır.

19. Başvuru iptalinde ve önceki askerlikte riskler

MSB’nin resmî listesine göre geçerli izin şartının eksikliği, Türkiye’de geçirilen günler çıkarıldığında 1095 günün altına düşülmesi, şartları taşımayan çalışma, ücretin Türkiye’den transferi, bedelin ödenmemesi ve yanıltıcı belgeler başvurunun iptali bakımından önemlidir. Ayrıca dövizle askerlik dışında fiilen başka askerlik hizmetine başlayanlar için ayrı engeller öngörülmüştür. Yalnız eski bir askere çağrı belgesi ile fiilen askerlik hizmetine başlama olgusu birbirine karıştırılmamalıdır; askerlik kayıtlarında hangi olayın işlendiği incelenmelidir.

MSB, bazı iptal gerekçelerinde şartlar sonradan tamamlanırsa yeniden yararlanma olanağı tanırken, diğer askerlik hizmetine fiilen başlama ve sahtecilik gibi hallerde istisna koymaktadır. Eski 1111 sayılı Kanun döneminde dövizle askerlikten çıkarılan kişilerin de özel sınırlamalara tabi olduğu resmî belgede belirtilir. Bu nedenle herkes için “iptal olunca yeniden başvurulabilir” denilmemelidir. Olumsuz işlem geldiğinde gerekçesi yazılı istenir, geçmiş başvurunun dayanağı ve iptal tarihi belirlenir, mevzuata göre hangi idari veya yargısal yolun açık olduğu somut karara göre değerlendirilir.

20. Zürih’te çalışma ve çifte vatandaşlık örneklerinin karşılaştırılması

Birinci örnekte Türk vatandaşı A, Zürih’te çalışmaya izin veren oturumla üç yıl boyunca fiilen çalıştığını söylüyor, fakat bordro günleri ve Türkiye ziyaretleri toplanınca uygun sürenin yalnız 1040 gün kaldığı anlaşılıyor. MSB’nin 1095 günlük kuralı bakımından yalnız iş sözleşmesinde üç takvim yılı yazması eksikliği tamamlamaz. A için uygun yeni çalışma günlerinin kazanılması ve belge tarihçesinin yeniden hazırlanması gerekebilir. A’nın izin veya ücret koşullarında ayrıca engel olup olmadığı gözden geçirilmelidir.

İkinci örnekte Türk ve İsviçre vatandaşlığını birlikte taşıyan B, İsviçre’de çalışmamış fakat 1095 günden fazla fiilen bulunmuş olduğunu yabancı pasaport, vatandaşlık kazanım kaydı ve giriş-çıkış geçmişiyle gösterebiliyor. B’nin dosyası çalışma değil çok vatandaşlık kategorisinden değerlendirilmelidir; bununla birlikte MSB’nin vatandaşlığı kazanma zamanı ve başka ülkelerde geçirilen günlere ilişkin ayrıntılı sayım kuralları yine uygulanır. İki kişinin de eğitimi tamamlaması, uygun başvuru ve ödeme yapması gerekir. Bu örnekler tek başına olumlu idari kararın garantisi değildir.

21. Konsolosluk görüşmesi öncesi ayrıntılı dosya kontrol listesi

İlk grup kimlik ve statü evrakıdır: Türk pasaportu, kimlik, İsviçre oturum kartlarının önceki ve güncel örnekleri, gerekiyorsa İsviçre pasaportu, vatandaşlığa kabul ve doğum kayıtları. İkinci grup çalışma delilleridir: işveren yazıları, Arbeitsvertrag, Lohnabrechnung, işten ayrılma belgeleri, AHV IK kayıtları, serbest meslek faaliyet ve işletme belgeleri. Üçüncü grup süre hesabıdır: ülkelere göre adres ve izin dönemi çizelgesi, Türkiye giriş-çıkışları, ara dönemlerin açıklaması ve 1095 günlük net hesap tablosu. Belgeler hangi dönemi ispatladığı belirtilerek indekslenmelidir.

Dördüncü grup askerlik ve başvuru belgeleridir: askerlik durum belgesi, eski erteleme yazıları, önceki dövizle askerlik dosyası ve varsa iptal gerekçesi, MSB uzaktan eğitim tamamlama kaydı, konsolosluk randevusu, başvuru formu ve resmi ödeme makbuzu. Belgelerin aslı, tasdikli sureti veya tercümesi gerekip gerekmediği bağlı olunan Türk temsilciliğinden öğrenilmelidir. Gereksiz kişisel veri paylaşmadan, okunaklı tek dosya halinde düzenlenen evrak hem konsolosluk görüşmesinde eksik bildirim olasılığını azaltır hem de hatalı bir idari kararın gerekçeli incelenmesini kolaylaştırır.

İlgili Türkçe hukuk rehberleri

Farklı hukuki konuların ispat ve işlem şartlarını karşılaştırmak için bağlantılı yazılar:

• İsviçre-Türkiye çifte vatandaşlık kayıtları
• İsviçre AHV IK-Auszug ve Türkiye’deki hizmet belge incelemesi
• İsviçre Arbeitszeugnis belgesi ve işveren yazısının niteliği
• Yurt dışında yaşayan Türkün MERNİS adres kaydı
• Yoklama kaçağı ve bakaya için bedelli askerlik ayrımı
• Mavi Kartlıların Türkiye’deki askerlik yükümlülüğü
• Zürih Türk Konsolosluğu ve noterlik işlemleri rehberi

Resmî Türkiye ve İsviçre kaynakları

İşlem kuralları ve 2026 ikinci yarı ödeme hesabı 1 Kasım 2026 tarihi itibarıyla resmî kaynaklar üzerinden değerlendirilmiştir. Sonraki ücret ve mevzuat değişiklikleri başvuru gününde ayrıca kontrol edilir.

• Millî Savunma Bakanlığı – Dövizle Askerlik İşlemleri, 7179 m.39 ve Yönetmelik m.73
• Millî Savunma Bakanlığı – Yurt Dışında Çalışanların Ertelemesi, 7179 m.38
• Millî Savunma Bakanlığı – Askeralma Sık Sorulan Sorular, 2026 döviz hesabı
• Millî Savunma Bakanlığı – 07.07.2026 duyurusu: memur aylık katsayısı ve 300.000 gösterge
• Millî Savunma Bakanlığı – Dövizle Askerlik Uzaktan Eğitim Sistemi
• İsviçre Göç Sekreterliği SEM – Çalışma ve İkamet İzinleri
• İsviçre Göç Sekreterliği SEM – Oturum Kartları ve Belge Türleri
• Millî Savunma Bakanlığı – Vatandaşlık İşlemleri ve Çok Vatandaşlık

Sık sorulan sorular

İsviçre’deki B oturum kartı dövizle askerlik için yeterli mi?

Hayır. B oturumunun çalışmaya izin verip vermediği ve uygun kategoride fiilen çalışılmış net 1095 gün ayrıca kanıtlanır.

C oturum izni olan herkes çalışmadan başvurabilir mi?

Hayır. Yurt dışında doğup orada süresiz ikamet eden özel kategoriye veya çok vatandaşlığa girip girmediği ayrıca incelenir.

İsviçre ve Türk çifte vatandaşı üç yıl çalışmak zorunda mı?

MSB’nin çok vatandaşlık kategorisi, uygun şartlarda 1095 gün fiilen yurt dışında bulunmayı esas alır; yine de vatandaşlık ve ülke kayıtları incelenir.

1095 gün için Türkiye’de geçirilen tatiller sayılır mı?

Hayır. MSB, fiilî çalışma veya bulunma süresinden Türkiye’de geçirilen günleri giriş-çıkış kayıtlarına göre düşer.

İsviçre’de iki ayrı şirkette çalışılan günler birleştirilir mi?

Kanuna uygun çalışma ve izin süreleri belgeleniyorsa farklı işyerlerinin uygun günleri toplanabilir; boşluklar ve Türkiye günleri çıkarılır.

Almanya’daki eski çalışma sürem de sayılabilir mi?

MSB, uygun belgeler ve kanuni statü bulunursa farklı ülkelerde çalışılmış sürelerin birleştirilebildiğini açıklamaktadır.

İsviçre AHV IK-Auszug başvuruya tek başına yeter mi?

Hayır. MSB işverenin fiilî çalışma süresi yazısını ve uygun oturma/çalışma iznini ayrıca arar.

İsviçre’de üniversite öğrencisiyken çalışılan süre sayılır mı?

Yalnız öğrencilik yeterli değildir; izin ve yasal işçi/işveren/meslek statüsüyle fiilen uygun çalışma ispatlanırsa ilgili süre incelenebilir.

Uzaktan eğitim bitince askerlik tamamlanmış sayılır mı?

Hayır. Konsolosluğa usulüne uygun başvuru ve belirlenen peşin döviz ödemesi dâhil diğer şartlar da tamamlanmalıdır.

2026’da dövizle askerlik kaç İsviçre frangı?

Temel 2026 ikinci yarı TL hesabı 472.653,60 TL’dir; ödenecek CHF tutarı MSB’nin gösterdiği ödeme günü TCMB döviz alış kuruna bağlıdır.

35 yaş erteleme sınırı dövizle askerlikte 1095 gün yerine geçer mi?

Hayır. 35 yaşa ilişkin erteleme rejimi 7179 m.38’e, dövizle askerlikteki çalışma veya bulunma koşulu m.39’a dayanır.

Eski dövizle askerlik başvurusu iptal edilen kişi yeniden başvurabilir mi?

İptal gerekçesine bağlıdır. MSB bazı hallerde yeni başvuruya izin verirken sahtecilik, fiilî hizmet başlangıcı ve eski rejimden çıkarılma gibi hallerde sınırlamalar öngörür.

Bilgilendirme: Somut dosyadaki vatandaşlık, izin, fiilî çalışma ve önceki askerlik kayıtları incelenmeden başvuru sonucu garanti edilemez. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu’nun Mersin ve İstanbul Maslak Ahi Evran Caddesi Polaris Plaza No:21 Kat:9 Sarıyer ofisleri bulunmaktadır.