İstirdat Davası Nedir? Şartları ve Süresi 2026

Kısa cevap: İstirdat davası, gerçekte borçlu olmadığı parayı icra takibi nedeniyle ödemek zorunda kalan kişinin bu parayı geri almak için açtığı davadır. İcra ve İflas Kanunu madde 72 uyarınca dava, ödemenin yapıldığı tarihten itibaren bir yıl içinde açılır. Ödeme takip dosyasına, haciz baskısı altında veya takibi sona erdirmek amacıyla yapılmış olmalıdır. Borç yargılama sırasında ödenirse daha önce açılmış menfi tespit davası kendiliğinden istirdat davası olarak devam eder.

İstirdat Davası Nedir?

İstirdat, icra takibi sırasında ödenen fakat maddi hukuk bakımından borç olmayan paranın alacaklıdan geri alınmasıdır. Takip kesinleşmiş ve icra dairesi parayı alacaklıya aktarmış olsa da borcun gerçekte bulunmadığı genel mahkemede incelenir. Dava icra işlemini iptal etmez; yapılan ödemenin iadesine hükmeder. İcra dosyasındaki şekli kesinleşme, maddi borcun varlığını kesin hüküm haline getirmez.

Davanın Dört Temel Şartı

Davacı ödeme yapmış olmalı, ödeme icra takibine bağlı gerçekleşmeli, ödediği borç gerçekte mevcut olmamalı ve dava bir yıllık sürede açılmalıdır. Gönüllü ve icra dosyasından tamamen bağımsız ödeme, İİK 72 istirdadı değil TBK sebepsiz zenginleşme hükümlerine girer. Ödeme tarihi, dosya numarası, tahsilat makbuzu ve paranın alacaklıya aktarıldığı kayıt birlikte sunulur.

Bir Yıllık Süre Ne Zaman Başlar?

Özel süre, paranın icra dosyasına ödendiği tarihte başlar. Taksitli ödemede her ödeme için ayrı tarih ve tutar incelenir. Bir yıllık süre hak düşürücü niteliktedir; mahkeme sürenin geçip geçmediğini kendiliğinden gözetir. İcra dosyasının kapanma, reddiyat veya haricen tahsil tarihi ödeme gününden farklıysa gerçek ödeme belgesi esas alınır. Talep son güne bırakılmamalıdır.

Menfi Tespit Davasından Farkı

Menfi tespit davası borç ödenmeden önce borçlu olunmadığının belirlenmesini, istirdat davası ödeme yapıldıktan sonra paranın iadesini amaçlar. Menfi tespit yargılaması sürerken takip borcu ödenirse mahkeme davaya istirdat olarak devam eder; yeni dava açılmaz. Talep sonucu ödenen tutar, ödeme tarihi, faiz ve giderler yönünden güncellenir. Bu dönüşüm bir yıllık yeni dava süresine bağlı değildir.

İcra Tehdidi Altında Ödeme

Ödeme emrinin kesinleşmesi, haciz uygulanması, banka blokesi, maaş kesintisi veya satış riskini durdurmak için yapılan ödeme icra tehdidi altındadır. Borçlu ihtirazî kayıt koymamış olsa da İİK 72 şartları varsa istirdat hakkını kullanır. Buna karşılık tarafların icra dışı sulh ve ibra sözleşmesiyle borcu kesin olarak kabul ettiği dosyada sözleşmenin geçerliliği ayrıca incelenir.

Borç Neden Mevcut Değildir?

İmzanın sahte olması, borcun önceden ödenmesi, zamanaşımı savunmasının özel sonuçları, sözleşmenin geçersizliği, mal veya hizmetin hiç verilmemesi, yanlış kişiye takip ve fazla hesap maddi borcun bulunmadığını gösterir. Her nedenin ispat yöntemi farklıdır. Kambiyo senedinde imza, temel ilişki ve ciro zinciri; fatura takibinde teslim, sözleşme ve banka kayıtları incelenir.

İspat Yükü Kimdedir?

Davacı icra dosyasına ödeme yaptığını ve geri isteme nedenini ispatlar. Alacaklı da dayandığı borç ilişkisini, mal teslimini, hizmeti veya senedi sunar. Soyut borç ikrarı içeren senet ile temel sözleşmeye dayalı alacakta ispat dağılımı aynı değildir. Ticari defter, banka dekontu, yazışma, bilirkişi ve icra dosyası hukuka uygun biçimde toplanmalıdır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Görev, icra takibinin türüne değil temel borç ilişkisinin niteliğine göre belirlenir. Tüketici kredisi tüketici mahkemesinde, ticari ilişki ticaret mahkemesinde, işçilik borcu iş mahkemesinde; diğer özel görev bulunmayan ilişkiler asliye hukuk mahkemesinde görülür. Yetki genel hükümler ve sözleşme kurallarıyla belirlenir. İcra takibinin yapıldığı yer her dosyada tek başına kesin yetki yaratmaz.

Arabuluculuk Uygulanır mı?

Temel ilişki ticari, tüketici, iş veya kanunda arabuluculuğa tabi başka bir para alacağıysa dava şartı arabuluculuk uygulanır. İstirdatın İİK’da düzenlenmesi temel ilişkinin dava şartını ortadan kaldırmaz. Başvuruda geri istenen ana para, ödeme tarihi, faiz ve icra giderleri ayrı yazılır. Son tutanak alınmadan dava açılırsa usul sonucu doğar. Bir yıllık süre korunarak başvuru yapılmalıdır.

Faiz ve İcra Giderleri

Geri verilecek ana para için faiz başlangıcı alacaklının iyiniyeti, ödeme ve temerrüt tarihine göre belirlenir. İcra dosyasında tahsil edilen vekâlet ücreti, harç ve masrafların kime yöneltileceği tahsilat kalemi üzerinden ayrılır. kanuni faiz hesaplama aracı tarih aralığını; icra masrafı hesaplama aracı giderleri önceden gösterir.

Kararın İcrası

İstirdat davası kabul edilirse alacaklı, hükmedilen ana para, faiz ve yargılama giderini davacıya öder. Karar ilamlı icraya konur. Takip dosyasındaki eski hacizler kendiliğinden davacı lehine dönmez; yeni ilam için ayrı takip yapılır. Alacaklının malvarlığına ilişkin ihtiyati haciz şartları varsa dava sırasında güvence amacıyla talep edilir. Kesinleşme gerekliliği hükmün niteliğine göre incelenir.

Mersin ve Türkiye Genelinde Dosya Yönetimi

Mersin icra dosyasındaki makbuz, reddiyat, ödeme emri ve haciz kayıtları UYAP’tan alınır; temel ilişki belgeleriyle eşleştirilir. Başka illerdeki takiplerde de bir yıllık süre aynı şekilde uygulanır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Mersin ofisinde ödeme, borç nedeni, görev ve faiz hesabını inceler; istirdat davalarını Türkiye genelinde takip eder.

Borçlu icra dosyasına ödeme yaparken makbuzda dosya numarası, borçlu adı ve tahsilat kalemlerinin doğru yazıldığını kontrol etmelidir. Haricen ödeme varsa alacaklının tahsil beyanı ve banka açıklaması alınır. Belgesiz elden ödeme, istirdat davasında hem ödeme tarihini hem alıcıyı tartışmalı hale getirir.

Borç üçüncü kişi tarafından ödenmişse davacı sıfatı ödeme yapanın hukuki konumu, rücu ilişkisi ve borçlunun talimatına göre belirlenir. Kefil, müşterek borçlu veya aile üyesinin ödemesi aynı sonucu doğurmaz. Banka dekontu ile iç ilişki sözleşmesi birlikte incelenmelidir.

Araç sonucu ön hesap sağlar; kesin hukuki sonuç dosya belgeleri ve resmî kayıtlarla belirlenir. Faiz türü, temerrüt günü ve tahsil edilen giderler mahkeme kararına göre hesaplanır.

İcra mahkemesindeki şikâyet veya imzaya itiraz ile istirdat davası görev ve inceleme bakımından farklıdır. İcra mahkemesinin sınırlı incelemesi maddi borcun bütün yönlerini her zaman kesin hükme bağlamaz. Önceki kararın gerekçesi ve kesin hüküm kapsamı dosyaya getirtilir.

Alacaklı ödeme sonrasında alacağını üçüncü kişiye devretmişse parayı fiilen alan ve sebepsiz zenginleşen taraf belirlenir. Takip alacaklısı, temlik alan ve tahsilatı yapan vekilin rolleri ayrılır. Yanlış davalıya karşı açılan dava bir yıllık sürede ciddi risk oluşturur.

Örnek olayda borçlu 10 Eylül 2026’da banka hesabındaki haczi kaldırmak için 150.000 TL’yi icra dosyasına ödemiş, sonra borcun bir yıl önce banka havalesiyle kapandığını belgelemiştir. İstirdat davası en geç 10 Eylül 2027’de açılır ve eski ödeme dekontu ile icra makbuzu birlikte sunulur.

Borçlu ödeme yapmadan önce menfi tespit davası açmış, yargılama sürerken haciz nedeniyle borcu ödemişse mevcut dava istirdat davasına dönüşür. Mahkemeye ödeme belgesi sunulur ve talep, ödenen tutarın faiziyle iadesi şeklinde güncellenir. Aynı konuda ikinci dava açılmaz.

İstirdat talebi yalnızca ana para ile sınırlandırılmamalıdır. İcra dosyasında tahsil edilen takip öncesi faiz, takip faizi, vekâlet ücreti, tahsil harcı ve satış gideri ayrı sütunlarda gösterilir. Her kalemin davalıdan mı, devlet hazinesinden mi veya dosyadan mı geri isteneceği kanuni tahsil sebebine göre belirlenir.

Takip kambiyo senedine dayanıyorsa senet aslının icra kasasındaki durumu, protesto, ciro ve ödeme kayıtları incelenir. Senet ödeme üzerine borçluya iade edilmişse teslim tutanağı alınır. Senedin kayıp veya imha edilmesi sahtecilik ve mükerrer takip riskini artırır; mahkeme dosyasına onaylı suret getirtilir.

Dava bir yıllık sürenin sonuna yaklaşmışsa görevsiz mahkemede açma riskinden kaçınılmalıdır. Temel ilişkinin tarafları, tacir sıfatı, tüketici işlemi ve iş sözleşmesi belgelerle belirlenir. Görev dava şartıdır; mahkeme kendiliğinden inceler. Arabuluculuk zorunluysa başvuru, süre dolmadan yapılır ve son tutanak saklanır.

Borçlunun ödeme emrine süresinde itiraz etmemiş olması istirdat davasını engellemez. İcra takibindeki itiraz süresinin kaçırılması takibi kesinleştirir, ancak maddi borcu var etmez. Buna karşılık borçlu daha önce aynı borcu kesin hükümle kabul eden mahkeme kararı almışsa kesin hüküm istirdat incelemesini sınırlar.

Davalı alacaklı tahsil ettiği parayı iade etmeden malvarlığını devrediyorsa ihtiyati haciz için para alacağı, yaklaşık ispat ve teminat şartları gösterilir. İstirdat davası açılması tek başına davalının hesaplarını bloke etmez. Talep ayrı kararla değerlendirilir ve haksız tedbirde tazminat sorumluluğu doğar.

Dava kabul edildiğinde hükmedilen tutarın brüt veya net niteliği, kesintiler ve ödeme para birimi karar fıkrasında açık olmalıdır. Yabancı para takibinde aynen iade ile Türk lirası karşılığı seçenekleri talebe göre kurulur. Kur farkı ve faiz aynı zarar için iki kez hesaplanmaz.

Dosya kontrol notu: İstirdat Davası Nedir? Şartları ve Süresi 2026 incelemesinde istirdat davası, İİK 72, borç olmayan para, menfi tespit başlıkları tek bir belgeye göre değil; sözleşme, resmî kayıt, taraf bildirimleri, ücret hareketleri ve olayların tarih sırası birlikte okunarak belirlenir. Bir belgedeki ifade diğer kayıtlarla çelişiyorsa belgenin düzenlenme zamanı, teslim şekli ve gerçek uygulama esas alınır. Başvuru yapılmadan önce süreler takvime yazılmalı, talep kalemleri ayrı hesaplanmalı ve bütün dijital kayıtların değişmemiş örnekleri saklanmalıdır.

Kanun Metni ve Resmî Kaynaklar

İcra ve İflas Kanunu madde 72’nin istirdat bölümünü açın

Takibe itiraz etmemiş veya itirazı kaldırılmış borçlu olmadığı parayı ödemek zorunda kalırsa, ödeme tarihinden itibaren bir yıl içinde genel hükümler çerçevesinde paranın geri alınması için dava açar. Menfi tespit davası sırasında borç ödenirse davaya istirdat davası olarak devam edilir.

İstirdat ve menfi tespit hükümleri Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat – 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu üzerinden kontrol edilmiştir.

Sık Sorulan Sorular

İstirdat Süresi ve Ödeme Dosyası İncelemesi

İcra makbuzu, ödeme tarihi, temel borç belgesi ve faiz kalemleri birlikte incelendiğinde iade talebi belirlenir.

Hukuki değerlendirme talep edin

Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T Bilgisi

Bu içerik Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından güncel mevzuat, resmî kaynaklar ve hukuki terminoloji yönünden incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil Bakırcı, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlı kurucu avukattır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde hukuki danışmanlık, dava takibi ve hukuki içerik hazırlama çalışmalarını yürütmektedir.

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin

Hazırlayan

Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472

İnceleyen

Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507

Son içerik kontrolü

1 Eylül 2026

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Hukuki değerlendirme, yürürlükteki mevzuat, somut olayın özellikleri ve hukuka uygun deliller üzerinden yapılır; sonuç garantisi verilmez.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin Ofisi

Adres: İhsaniye Mahallesi, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23, Kat:3, Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin, Türkiye

Google Maps’te yol tarifiİletişim bilgileri

Hukuki konu hakkında iletişim

İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.

Telefonla AraWhatsAppİletişim Bilgileri