Yurt Dışından Türkiye’de Dava Açmak: UYAP ve Vekâlet (2026)

Yurt dışından Türkiye’de dava açılır mı? Kısa cevap

Evet. Yurt dışında yaşayan kişi Türkiye’ye gelmeden avukat aracılığıyla dava açabilir; ayrıca güvenli elektronik imzası bulunan vatandaş UYAP Vatandaş Portal üzerinden uygun hukuk davasını kendisi açabilir. Avukatla takipte konsoloslukta veya yabancı noter önünde dava türüne uygun vekâletname düzenlenir. Konsolosluk vekâletnamesi Türkiye’de doğrudan kullanılır; yabancı noter belgesi ise ülkeye göre apostil/tasdik ve Türkçe noter onaylı tercüme gerektirir.

Her dava uzaktan bütünüyle yürütülemez. Mahkeme HMK m.169 uyarınca tarafı isticvap için bizzat çağırabilir; HMK m.149 şartlarıyla ses ve görüntü aktarımı kullanılması mahkemenin kararına bağlıdır. Dava açmadan önce görev, yetki, zamanaşımı/hak düşürücü süre, harç ve yurt dışında mutad meskeni olan Türk vatandaşı için HMK m.84 teminatı kontrol edilmelidir.

Yurt dışından dava açmanın iki hukuki yolu

6100 sayılı HMK m.71’e göre dava ehliyeti bulunan herkes davasını kendisi veya tayin ettiği vekil aracılığıyla açıp takip edebilir. Avukatla temsil zorunlu değildir; ancak kişi yurt dışındayken tebligat, süre, delil ve duruşma yönetiminin Türkiye’deki avukat üzerinden yürütülmesi usul riskini azaltır.

Yakının dava dilekçesini götürmesi onu avukat yapmaz. Avukat olmayan kişi, temsil yetkisi veren sıradan vekâletnameyle mahkemede profesyonel dava takibi yapamaz. Avukatlık Kanunu uyarınca mahkemede vekâleten iş takibi baroya kayıtlı avukata aittir.

Türkiye’deki avukat yurt dışındaki kişi adına nasıl dava açar?

Başvuru sahibi, dava konusu ve istenen işlemlere uygun vekâletnameyi avukata gönderir. Avukat, HMK m.76 gereği vekâletnamenin aslını veya onaylı örneğini dava dosyasına sunar; UYAP Avukat Portal üzerinden e-imza ile dilekçeyi ve delilleri yükler, harç ve gider avansını yatırır.

HMK m.77, vekâletnamesiz dava açan avukata mahkemenin kesin süre vermesine imkân tanır; gecikmesinde zarar doğabilecek hâllerde geçici işlem yapılabilir. Fakat verilen sürede vekâletname ve onay gelmezse dava açılmamış veya işlemler yapılmamış sayılabilir, gider ve disiplin sonuçları doğabilir. Bu nedenle “önce dava açılsın, vekâleti aylar sonra yollarım” güvenli bir yöntem değildir.

Dava dilekçesinde HMK m.119’daki mahkeme, taraflar, vakıalar, deliller, hukuki sebepler ve açık talep sonucu bulunmalıdır. Yurt dışı adresi eksiksiz yazılmalı; yabancı kimlik numarası, pasaport ve Türkiye’de varsa T.C./yabancı kimlik numarası eklenmelidir.

UYAP Vatandaş Portal üzerinden dava açılabilir mi?

Adalet Bakanlığının UYAP Vatandaş Portalı, vatandaşların dosyalarını sorgulamasına, hukuk davası açmasına ve elektronik evrak göndermesine imkân verir. Dava açma ve imzalı belge sunma için güvenli elektronik imza gerekir; yalnız e-Devlet şifresi bütün işlem yetkilerini sağlamaz.

Dilekçe UYAP Editör formatında hazırlanır, e-imzalanır, ekler uygun dosya biçiminde yüklenir ve hesaplanan harç/masraf elektronik ödenir. Sistemden oluşturulan tevzi sonucunda mahkeme ve esas numarası görünür. Teknik yükleme başarısı, görev/yetki veya dilekçenin hukuken doğru olduğu anlamına gelmez.

Yabancı ülkede kullanılan nitelikli elektronik imza, 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunundaki güvenli e-imza ile otomatik aynı sayılmaz. Türkiye’de tanınan e-imza aracı ve gerekli yazılımlar bulunmalıdır. Sürenin son günü teknik sorun yaşanması, her durumda eski hâle getirme nedeni kabul edilmez.

Konsolosluk ve yabancı noter vekâletnamesi

Türk dış temsilciliğinde noterlik randevusu alınarak Türkçe vekâletname düzenlenebilir. Noterlik Kanunu m.191 gereği konsoloslukların düzenlediği noterlik belgesi Türkiye’de ayrıca apostil ve tercüme olmadan kullanılır. Başvuru sahibi pasaport/kimlik, avukatın adı-soyadı, baro ve sicil bilgileri ile işlem ayrıntılarını götürür.

Yabancı noter önünde düzenlenen vekâletname, Lahey Apostil Sözleşmesine taraf ülkede apostil edilir. Belge Türkçeye yeminli tercüman tarafından çevrilir ve Türkiye’de noter onaylı tercümesi hazırlanır. Apostil olmayan ülkede belge, yerel dışişleri ve Türk konsolosluğu tasdik zincirine tabi olabilir.

Yabancı noter yalnız imzayı onaylamışsa belge “düzenleme şeklinde” vekâlet gerektiren tapu gibi işlemler için yeterli olmayabilir. Dava vekâleti ile taşınmaz satışı, miras reddi veya şirket pay devri yetkileri ayrı incelenir.

HMK m.74 özel yetkileri neden önemlidir?

Genel dava vekâleti avukata davayı açma ve takip yetkisi verir; fakat HMK m.74’te sayılan işlemler için vekâletnamede açık yetki gerekir. Başkasını tevkil, sulh, hâkimi reddetme, davanın tamamını ıslah, yemin teklif/kabul/iade veya reddi, haczin kaldırılması, iflas, tahkim, konkordato, davadan veya kanun yollarından feragat, karşı tarafı ibra, davayı kabul, yargılamanın iadesi, hâkim fiilleri nedeniyle devlet aleyhine tazminat, kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarla ilgili dava özel yetkilerdendir.

Boşanma, soybağı, tanıma ve bazı nüfus davalarında özel yetki ve fotoğraflı vekâletname uygulaması vardır. “Her türlü davayı açmaya” ibaresi boşanma veya feragat yetkisini otomatik kapsamaz. Yetki eksikliği, özellikle anlaşmalı boşanma ve sulh aşamasında işlemi durdurur.

Vekâletnamenin geniş olması avukata talimat dışı hareket serbestisi vermez; Avukatlık Kanunu ve sözleşmesel sorumluluk devam eder. Müvekkil, kritik özel yetkilerin hangilerini verdiğini bilmelidir.

Görevli ve yetkili mahkeme nasıl belirlenir?

“Türkiye’de dava” tek bir adliyeyi göstermez. Görev dava türüne, yetki ise tarafların adresi, sözleşme, haksız fiil, taşınmaz veya aile ilişkisine göre belirlenir. Örneğin taşınmazın aynına ilişkin davada HMK m.12 uyarınca taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir. Boşanma davasında TMK m.168, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydır birlikte oturulan yer mahkemesini yetkili kılar.

Tüketici, iş, ticaret, miras, tapu ve idari davaların görev kuralları farklıdır. İdari davada İYUK m.7’deki genel 60 günlük süre; vergi davasında 30 gün uygulanır. Özel kanun daha kısa süre koyabilir. Yanlış görevli mahkemede dava açmak bazı hâllerde gönderme ile düzelse de hak düşürücü süre riski yaratır.

Davalının Türkiye’de olmaması Türk mahkemesini kendiliğinden yetkisiz kılmaz. Milletlerarası yetki 5718 sayılı MÖHUK m.40 uyarınca iç hukukun yer itibarıyla yetki kurallarına göre belirlenir; münhasır yetki ve geçerli yetki sözleşmesi ayrıca incelenir.

Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşı teminat yatırır mı?

HMK m.84/1-a’ya göre Türkiye’de mutad meskeni bulunmayan Türk vatandaşının dava açması, davaya müdahil olması veya icra takibi yapması hâlinde karşı tarafın muhtemel yargılama giderlerini karşılayacak teminat gösterilmesine karar verilir. Vatandaşın MERNİS’te Türkiye adresi bulunması, fiilî mutad mesken değerlendirmesini her zaman tek başına çözmez.

HMK m.85’te teminattan muafiyetler vardır. Adli yardımdan yararlanma, yurt içinde talebi karşılayacak taşınmaz veya ayni teminat bulunması ve kanunda sayılan bazı hâller değerlendirilir. Mahkeme teminatın miktarını ve biçimini serbestçe belirler; süre içinde yatırılmazsa dava usulden reddedilebilir.

Yabancı gerçek ve tüzel kişiler için ayrıca MÖHUK m.48 teminat kuralı uygulanır. Mahkeme karşılıklılık esasına göre yabancıyı teminattan muaf tutabilir. Türk vatandaşı gurbetçi ile yabancı davacı aynı maddeye tabi değildir.

Dava harcı, gider avansı ve avukatlık ücreti

492 sayılı Harçlar Kanunu, başvurma ve karar/ilam harçlarını düzenler. Para alacağı ve tazminat davalarında nispi; bazı aile ve tespit davalarında maktu harç alınır. HMK m.120’ye göre davacı, yargılama giderleri için gider avansını dava açarken yatırır. Eksiklik mahkemenin kesin süresinde tamamlanmazsa usul sonucu doğar.

Harç, bilirkişi/tebligat gideri ve avukatlık ücreti aynı kalem değildir. Avukatlık ücreti müvekkil ile avukat arasında sözleşmeyle belirlenir; karşı vekâlet ücreti ise yargılama sonunda tarifeye göre haksız çıkan tarafa yükletilen ve kanunen avukata ait kalemdir.

Yurt dışı tebligat, tercüme, apostil, banka transferi ve bilirkişi giderleri bütçeye eklenmelidir. “Tek ücretle bütün dava” varsayımı yapılmamalıdır.

Duruşmaya Türkiye’ye gelmeden katılmak

Avukatla takip edilen birçok hukuk davasında tarafın her celseye gelmesi gerekmez. Mahkeme, HMK m.149 uyarınca taraflardan birinin talebi üzerine veya resen ses ve görüntü nakli yoluyla bulunduğu yerden duruşmaya katılmaya ve usul işlemi yapmaya karar verebilir. Talep, otomatik kabul hakkı değildir; teknik imkân ve hâkim kararı gerekir.

HMK m.169 ve devamındaki isticvapta taraf, davanın temel vakıaları hakkında bizzat dinlenir. Yurt dışındaki tarafın istinabe yoluyla Türk konsolosluğunda veya yabancı makam önünde dinlenmesi uluslararası adli yardım kurallarına bağlıdır. Mahkemenin açık çağrısı görmezden gelinmemelidir.

Anlaşmalı boşanmada TMK m.166/3 hâkimin tarafları bizzat dinlemesini şart koşar. Avukat vekâleti tek başına anlaşmalı boşanma duruşmasındaki kişisel dinlenmenin yerine geçmez.

Yurt dışına mahkeme tebligatı ve süre

Tebligat Kanunu m.25 ve devamı ile Türkiye’nin taraf olduğu 1965 Lahey Tebligat Sözleşmesi, yabancı ülkedeki tarafa tebliğ yöntemlerini düzenler. Türk vatandaşına dış temsilcilik aracılığıyla tebligatta m.25/a uygulanabilir. Tebligat usulü ve başlangıç tarihi, cevap ve kanun yolu sürelerini doğrudan etkiler.

Avukat dosyaya girdikten sonra tebligat kural olarak vekile yapılır. UYAP bildirimi ve elektronik tebligat tarihi ayrıca kontrol edilir. Yurt dışı posta teslimi ile hukuki tebliğ tarihi aynı olmayabilir.

Adres değişikliğini mahkemeye bildirmemek, eski adrese yapılan tebligatın geçerli sayılmasına yol açabilir. Yurt dışı adresi ülke, posta kodu ve yerel yazımıyla tam sunulmalıdır.

Yabancı belge Türkiye’de davada nasıl kullanılır?

Yabancı resmî belge, HMK m.224 uyarınca belgenin verildiği devletin yetkili makamı veya ilgili Türk konsolosluğu tarafından onaylanmadıkça resmî senet niteliğinde kabul edilmez; Türkiye’nin taraf olduğu sözleşmeler saklıdır. Lahey Apostil Sözleşmesi tarafı ülkede apostil, tasdik zincirinin yerine geçer.

Apostil tercüme değildir. Belge ayrıca Türkçe yeminli tercüme ve noter/mahkeme onayıyla sunulur. Çok dilli nüfus kayıt örneklerinde sözleşme muafiyeti olabilir. Ekran görüntüsü, sıradan fotokopi veya e-posta çıktısının delil değeri resmî belgeden farklıdır.

Belge aslının ibrazı istenebileceğinden tarama gönderildikten sonra asıl güvenli kargoyla saklanmalıdır. Kişisel veriler gereksiz biçimde açık e-postayla paylaşılmamalıdır.

Hangi davalar yurt dışından takip edilebilir?

• Tapu ve miras: tapu iptali/tescil, ortaklığın giderilmesi, tenkis, miras sebebiyle istihkak.
• Aile: çekişmeli boşanma, nafaka, velayet değişikliği, yabancı kararın tanınması/tenfizi.
• Alacak ve ticaret: sözleşme, tazminat, şirket ve ortaklık uyuşmazlıkları.
• İcra: ilamlı/ilamsız takip, ihtiyati haciz ve itirazın iptali.
• İdari dava: vatandaşlık, giriş yasağı, vergi veya idari işlem iptali.
• Nüfus: kayıt düzeltme, ad-soyad ve soybağına ilişkin davalar.

Her biri için özel görev, yetki, arabuluculuk dava şartı ve vekâlet yetkisi vardır. Ticari, iş ve bazı tüketici uyuşmazlıklarında dava açmadan önce zorunlu arabuluculuk tamamlanmalıdır. Arabuluculuk son tutanağı yoksa dava şartı yokluğundan ret riski vardır.

Dava açmadan önce kontrol listesi

1. Talebi ve karşı tarafı doğru belirleyin.
2. Zamanaşımı/hak düşürücü süreyi gün-ay-yıl olarak hesaplayın.
3. Görevli ve yetkili mahkemeyi özel kanunla kontrol edin.
4. Zorunlu arabuluculuk bulunup bulunmadığını belirleyin.
5. Vekâletnamenin dava türü ve HMK m.74 yetkilerini doğrulayın.
6. Yabancı belgeye apostil/tasdik ve tercüme yaptırın.
7. HMK m.84 veya MÖHUK m.48 teminatını inceleyin.
8. Harç, gider avansı ve tahmini delil giderini ayırın.
9. Yurt dışı adresini eksiksiz bildirin.
10. Kişisel katılım gerektirecek duruşmaları önceden planlayın.
11. UYAP dosya numarası ve tebligatları düzenli takip edin.

Yurt dışından dosya yönetiminde pratik güvenlik

Dilekçe, ara karar, bilirkişi raporu ve duruşma tutanakları tarih sırasıyla güvenli ortak klasörde saklanmalıdır. Mahkemenin verdiği kesin süre, belgenin yabancı ülkede kargoya verildiği gün değil UYAP’a veya mahkemeye ulaştığı tarihe göre değerlendirilir. Apostil, tercüme ve kargo süresi baştan hesaplanmalıdır. Avukata gönderilen masraf avansı ile mahkeme harçları ayrı dekontlanmalı, UYAP tahsilat makbuzları dosya numarasıyla saklanmalıdır. Adres, telefon ve e-posta değişiklikleri gecikmeden vekile bildirilmelidir.