Memur Hastalık İzni Kaç Ay? 657 m.105: 12 ve 18 Ay Rehberi 2026
Memurun hastalık izni, yıllık izin veya mazeret izninden ayrı bir statü hakkıdır. İzin, memurun talebinden çok sağlık durumunun usulüne uygun raporla belirlenmesine dayanır. Kurum, geçerli raporun kapsadığı dönemi sırf personel eksikliği veya iş yoğunluğu gerekçesiyle yıllık izne çeviremez.
657 m.105 yalnız kısa süreli raporların nasıl kullanılacağını değil, uzun hastalıklarda uygulanacak üst sınırı ve azami sürenin sonunda ne olacağını da düzenler. Bu nedenle “memur en fazla kaç ay rapor alabilir?” sorusu tek başına rapor gün sayısıyla değil, hastalığın niteliği, yataklı tedavi süreleri, sağlık kurulu raporu ve uzatma mekanizmasıyla birlikte değerlendirilmelidir.
657 sayılı Kanun m.105 hastalık iznini nasıl düzenler?
Maddenin ilk fıkrası, hastalık iznini aylık ve özlük hakları korunarak kullanılacak bir izin olarak düzenler. İznin dayanağı, mevzuata uygun sağlık raporunda memurun istirahat etmesi gerektiğinin gösterilmesidir. Kanun hastalıkları iki gruba ayırır: uzun süreli tedavi gerektiren hastalıklar ve diğer hastalıklar.
Kanser, verem ve akıl hastalığı kanunda örnek olarak açıkça sayılmıştır. Bu ifade sınırlı bir üç hastalık listesi değildir; “gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren” ibaresi nedeniyle aynı nitelikte uzun tedavi gerektiren hastalıklar da sağlık kurulu değerlendirmesine göre bu rejime girebilir. Ancak hastalığın uzun tedavi grubunda olduğu varsayımla değil, sağlık raporuyla ortaya konulmalıdır.
Diğer hastalıklarda azami izin süresi on iki aydır. Her iki grupta da süre üst sınırdır; rapor hangi süreyi gerektiriyorsa o süre kadar izin uygulanır. On iki veya on sekiz ayın tamamı otomatik olarak tek seferde verilmez.
18 aya kadar hastalık izni hangi durumlarda verilir?
Kanun, kanser, verem ve akıl hastalığı gibi uzun süreli tedavi gerektiren hastalıklarda memura on sekiz aya kadar izin tanır. Buradaki ölçüt hastalığın adı kadar tedavinin uzun süreli olmasını gerektiren niteliğidir. İlgili hekim veya sağlık kurulu raporunda tanı, istirahat gereği ve izin süresi mevzuata uygun şekilde gösterilmelidir.
On sekiz aylık üst sınır aynı hastalık sebebiyle kullanılan hastalık izinlerinin toplam rejimi açısından önemlidir. Memurun aralıklı raporlar alması, aynı hastalık için kullanılan sürelerin hiçbir şekilde hesaba katılmayacağı anlamına gelmez. Hastalık raporlarının hangi hâllerde birleştirileceği ve rapor usulü, Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik çerçevesinde ayrıca uygulanır.
Kurum, hastalığı kendi tıbbi değerlendirmesiyle kısa süreli gruba taşıyamaz. Sağlık raporunun niteliği ve mevzuatta öngörülen sağlık kurulu şartları esas alınır.
Diğer hastalıklarda hastalık izni en fazla 12 ay
Uzun süreli tedavi grubuna girmeyen hastalıklarda 657 m.105 azami on iki aylık izin öngörür. Bu süre de tek bir raporun zorunlu olarak on iki ay olması anlamına gelmez. Raporların toplamı ve hastalığın devamı mevzuata uygun şekilde izlenir.
Kısa süreli enfeksiyon, ameliyat sonrası iyileşme, ortopedik rahatsızlık veya başka bir sağlık sorununun hangi sürede istirahat gerektirdiğine hekim karar verir. Personel birimi tıbben gerekli görülen istirahat süresini kendi takdiriyle kısaltamaz.
Hastalık izninin bir yıl içindeki normal yıllık izin bakiyesinden düşülmesi de mümkün değildir. İki izin türünün hukuki dayanağı farklıdır.
Hastanede yatarak tedavi olunan günler süreye dahil midir?
Evet. M.105 açık biçimde, memurun hastalığı nedeniyle yataklı tedavi kurumunda yatarak gördüğü tedavi sürelerinin hastalık iznine ait sürenin hesabında dikkate alınacağını düzenler. Dolayısıyla “hastanede geçen süre izin sayılmaz, taburcu olduktan sonra 12 veya 18 ay yeniden başlar” şeklindeki yorum doğru değildir.
Yatış tarihi, taburcu tarihi, sonrasında verilen istirahat ve sağlık kurulu raporları özlük dosyasında kronolojik biçimde tutulmalıdır. Özellikle uzun süren tedavilerde azami sürenin doğru hesaplanması için tüm raporların aynı dosyada görülmesi gerekir.
12 veya 18 aylık hastalık izni uzatılabilir mi?
Evet. Kanundaki azami süreler kadar izin verilen memurun hastalığının izin sonunda devam ettiği resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilirse izin, ilk fıkrada belirtilen süreler kadar uzatılır. Buna göre uzun tedavi gerektiren hastalıkta 18 aya kadar olan dönem bir 18 aya kadar daha; diğer hastalıkta 12 aya kadar olan dönem bir 12 aya kadar daha uzatılabilir.
Uzatma otomatik değildir. Hastalığın devam ettiğini gösteren resmî sağlık kurulu raporu gerekir. İlk azami süre dolmadan kurum ve memur, sağlık kurulu sürecini zamanında yürütmelidir.
Kanunun “birinci fıkrada belirtilen süreler kadar uzatılır” hükmü sınırsız tekrar eden bir izin zinciri oluşturmaz. Uzatma döneminin sonunda da iyileşme gerçekleşmemişse m.105 emeklilik hükümlerinin uygulanacağını açıkça söyler.
Azami hastalık izninden sonra göreve dönüş için rapor şart mı?
Evet. M.105, maddede yazılı azami süreler kadar izin kullanan memurun işe başlayabilmesi için iyileştiğine dair rapor ibrazını zorunlu tutar. Yurt dışındaki memurlar bakımından mahallî usule göre verilecek rapor kabul edilir.
Göreve dönüş raporu, memurun yalnız “kendimi iyi hissediyorum” beyanıyla görevine başlamasından farklıdır. Uzun azami izin süresinin sonunda sağlık durumunun göreve uygunluğu raporla belgelenmelidir. Kurum bu belgeyi özlük dosyasına işler.
Daha kısa süreli sıradan raporların bitiminde ise raporda belirtilen istirahat sona erdiğinde memur görevine döner; özel olarak azami süre sonundaki iyileşme raporu hükmü, uzun izin kullanımına ilişkindir.
Uzatma sonunda memur iyileşmezse ne olur?
İlk azami izin ve sağlık kurulu raporuna dayalı uzatma süresi sonunda da iyileşmeyen memur hakkında emeklilik hükümleri uygulanır. Bu işlem, kurumun keyfî “işe gelemedi, ilişiğini keselim” kararı değildir; 657 m.105 ve sosyal güvenlik mevzuatındaki malullük/emeklilik hükümlerine dayanmalıdır.
Kanun ayrıca önemli bir dönüş güvencesi getirir. Sağlık şartlarını yeniden kazandığı resmî sağlık kurullarınca tespit edilen ve emeklilik hakkını elde etmemiş olan kişiler yeniden memuriyete dönmek isterse niteliklerine uygun kadrolara öncelikle atanırlar.
Bu nedenle emeklilik işlemi ile sonradan sağlığın kazanılması hâlindeki yeniden atanma talebi iki ayrı idari süreçtir. Sağlık kurulu raporları ve emeklilik kararları saklanmalıdır.
Görev sırasında kaza, saldırı veya meslek hastalığında süre sınırı nedir?
M.105 özel bir koruma hükmü içerir. Görevi sırasında veya görevinden dolayı kazaya ya da saldırıya uğrayan veya meslek hastalığına tutulan memur, iyileşinceye kadar izinli sayılır. Bu hüküm, normal hastalıklar için belirlenen 12 ve 18 aylık rejimden ayrı bir özel düzenlemedir.
Olayın görev sırasında veya görev nedeniyle gerçekleştiğinin, yahut hastalığın mesleki nitelik taşıdığının ilgili kayıt ve sağlık belgeleriyle ortaya konulması gerekir. İş kazası kavramıyla memur statüsündeki vazife olayı kavramı aynı mevzuat rejimine indirgenmemelidir.
Görev olayı tutanağı, kolluk belgesi, hastane kayıtları, resmi yazışmalar ve sağlık kurulu raporları süreçte temel delillerdir.
Hastalık raporunu hangi hekim veya kurul verebilir?
657 m.105, hastalık raporlarının hangi hâllerde hangi hekim veya sağlık kurulları tarafından verileceği ile sürelerinin yönetmelikle belirlenmesini öngörür. Bu nedenle yalnız Kanun maddesine bakarak her hekimin sınırsız gün rapor verebileceği sonucu çıkarılamaz.
Memur, raporu Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğe uygun sağlık hizmet sunucusundan almalıdır. Tek hekim raporunun sınırları, sağlık kurulu raporu gerektiren hâller, kontrol muayenesi ve yurt dışı raporları ikincil mevzuata göre yürütülür.
Usulsüz rapor ile tıbben geçerli rapor ayrımı önemlidir. Kurum raporun usul yönünden mevzuata aykırı olduğunu düşünüyorsa ilgili yönetmelik çerçevesinde işlem kurmalı; raporu gerekçesiz biçimde yok saymamalıdır.
Hastalık izninde memurun maaşı kesilir mi?
M.105, hastalık izninin aylık ve özlük hakları korunarak verileceğini açıkça düzenler. Bu nedenle hastalık izni aylıksız izin değildir. Temel aylık ve statüye bağlı özlük hakları korunur.
Bununla birlikte yalnız fiilen çalışmaya, nöbete, ek derse, performansa veya belirli hizmetin yapılmasına bağlanan ödeme unsurları kendi özel mevzuatına göre ayrıca değerlendirilir. Bordrodaki her kalem “maaş” adı altında aynı hukuki sonucu taşımaz.
Kesinti yapılmışsa personel birimi hangi ödeme kaleminin hangi özel düzenlemeye göre kesildiğini açıklamalıdır. Memur bordro ve ödeme pusulalarını saklamalıdır.
Hastalık izni yıllık izinden düşer mi?
Hayır. Hastalık izni 657 m.105’e, yıllık izin ise m.102-103’e dayanır. Usulüne uygun hastalık izni kullanılan günler yıllık izin bakiyesinden düşülemez.
Memurun yıllık izinliyken hastalanması hâlinde yıllık izin ile rapor sürelerinin görev dönüş tarihine etkisi rapor başlangıcı, bitişi ve yıllık izin bitişi birlikte değerlendirilerek personel kayıtlarına işlenir. İzin türlerinin doğru kodlanması gerekir.
Yıllık izin süresi ve devri hakkında memur yıllık izin rehberi ayrı olarak hazırlanmıştır.
Kurum hastalık raporunu uygulamazsa ne yapılır?
Memur raporu süresi içinde kuruma ulaştırmalı ve teslim kaydını saklamalıdır. Kurum raporu kabul etmiyor, devamsızlık işlemi yapıyor veya mali hak kesintisi uyguluyorsa işlemin yazılı dayanağı istenmelidir. Sözlü personel birimi görüşü yerine resmi işlem üzerinden hareket edilmelidir.
Raporun usulüne ilişkin uyuşmazlık varsa yönetmelikteki tek hekim, sağlık kurulu, kontrol muayenesi ve bildirim hükümleri incelenir. Geçerli rapora rağmen tesis edilen özlük veya disiplin işlemi idari başvuru ve idari yargı denetimine tabidir.
Üst makama başvuru yapılacaksa İYUK m.11 başvuru süresi rehberi dikkate alınmalıdır.
Memur hastalık izni özet tablosu
| Durum | Azami izin | Uzatma | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Kanser, verem, akıl hastalığı gibi uzun tedavi gerektiren hastalık | 18 aya kadar | Resmî sağlık kurulu raporuyla aynı süre kadar | 657 m.105 |
| Diğer hastalıklar | 12 aya kadar | Resmî sağlık kurulu raporuyla aynı süre kadar | 657 m.105 |
| Görev sırasında/görevden dolayı kaza veya saldırı, meslek hastalığı | İyileşinceye kadar | Sağlık durumuna bağlı | 657 m.105 |
Hastalık izni ile refakat izni aynı şey değildir
Hastalık izni memurun kendi hastalığı içindir. Refakat izni ise memurun kanunda sayılan yakınının ağır kaza geçirmesi veya uzun süren hastalığı nedeniyle memurun refakatinin gerekli olması hâlinde verilir. İki izin aynı m.105 içinde yer alsa da yararlanma şartları farklıdır.
Refakat izninin sağlık kurulu raporunda bulunması gereken unsurları ve 3+3 aylık süresi ayrıca bağımsız rehberde ele alınmalıdır. Mevcut refakat izni dilekçesi ise başvuru formatına yöneliktir.
Memur raporluyken başka işte çalışabilir mi?
Hastalık izni, memurun sağlık nedeniyle görevini yerine getiremeyeceğinin raporla belgelendiği dönemdir. Bu dönemde raporla bağdaşmayan faaliyetler hem raporun tıbbi gerekliliği hem de 657’nin memura yüklediği sadakat, davranış ve yasaklar bakımından ayrıca değerlendirilir. Memurların ticaret ve diğer kazanç getirici faaliyet yasağı da 657 m.28 kapsamında bağımsız olarak uygulanır.
Bu nedenle “raporluyum, her türlü başka faaliyeti yapabilirim” sonucu çıkarılamaz. Somut faaliyetin memuriyet yasaklarına ve raporun tedavi amacına uygunluğu ayrı ayrı incelenir.
Türkiye geneli ve Mersin uygulaması
657 m.105 Türkiye genelindeki 657’ye tabi memurlar için aynı hastalık izni sürelerini düzenler. Mersin’de görev yapan memur için 12 ve 18 aylık azami süreler başka bir ildeki memurdan farklı değildir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu kamu personeli uyuşmazlıklarında sağlık raporu, izin kaydı, özlük işlemi ve idari başvuru sürelerini birlikte inceler. Türkiye geneli dosyalar Mersin’den takip edilir.
Sık Sorulan Sorular
Memurun hastalık izni en fazla kaç aydır?
Uzun süreli tedavi gerektiren hastalıklarda 18 aya, diğer hastalıklarda 12 aya kadar hastalık izni verilir.
Kanser hastası memur kaç ay izin kullanabilir?
657 m.105 kapsamında sağlık raporuna göre 18 aya kadar hastalık izni kullanabilir.
Hastanede yatılan günler 18 aylık süreye dahil mi?
Evet. Yataklı tedavi kurumunda geçen tedavi süreleri hastalık izni hesabına dahildir.
12 aylık hastalık izni bir kez daha uzar mı?
Hastalığın devamı resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilirse aynı süre kadar uzatılır.
Uzun hastalık izni sonunda göreve dönüşte rapor gerekir mi?
Evet. Azami süre kadar izin kullanan memurun iyileştiğine dair rapor ibraz etmesi zorunludur.
Hastalık izni yıllık izinden düşer mi?
Hayır. Hastalık izni m.105’e, yıllık izin m.102-103’e dayanır ve ayrı izin türleridir.
Görev sırasında kaza geçiren memurun izni kaç ay?
Görevi sırasında veya görevinden dolayı kaza ya da saldırıya uğrayan veya meslek hastalığına tutulan memur iyileşinceye kadar izinli sayılır.
Hastalık izninde maaş kesilir mi?
M.105 hastalık iznini aylık ve özlük hakları korunarak düzenler; fiilî çalışmaya bağlı özel ödeme kalemleri kendi mevzuatına tabidir.
Resmî kaynak: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu – T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
