Sağlık Turizmi Aracı Kuruluşunun Sorumluluğu: Yurt Dışındaki Hasta İçin 2026 Rehberi

Yurt Dışındaki Hasta Açısından En Önemli Nokta

Sağlık turizmi dosyalarında hastanın karşısına çoğu zaman tek bir kurum çıkmaz. Reklamı bir marka verir, görüşmeleri başka bir şirket yürütür, ödeme farklı bir banka hesabına gönderilir, ameliyat ayrı bir hastanede yapılır ve transfer başka bir acenta tarafından sağlanır. Hukuki uyuşmazlık çıktığında önce bu zincirin çözülmesi gerekir.

2025 Yönetmeliği bu yapıyı daha açık hale getirmiştir. Sağlık tesisi ve aracı kuruluş için ayrı yetkilendirme sistemi vardır; aracı kuruluşun konaklama, ulaşım ve transfer hizmetlerini 1618 sayılı Kanun kapsamında yetkili seyahat acentaları vasıtasıyla sunması gerekir. Aracı kuruluşun en az iki yabancı dilde 7 gün 24 saat çağrı hizmeti altyapısı bulunmalıdır. Hastadan alınan aracılık bedelleri de ayrıntılı biçimde gösterilmelidir.

1. Sağlık Turizmi Aracı Kuruluşu Nedir?

Uluslararası sağlık turizmi aracı kuruluşu, yurt dışından Türkiye’ye sağlık hizmeti almak amacıyla gelen kişilerin sağlık tesisiyle buluşmasını ve buna bağlı organizasyon hizmetlerini yürütür. Uygulamada aracı kuruluş; yabancı dilde iletişim, hastane/klinik randevusu, teklif sunma, transfer, konaklama koordinasyonu, tercümanlık ve tedavi öncesi-sonrası danışmanlık gibi işlevler üstlenebilir.

Bu faaliyet “sadece reklam” olarak görülmemelidir. Kuruluş hastadan para tahsil ediyor, sağlık kuruluşunu seçiyor veya paket teklif düzenliyorsa, yaptığı işlerin hukuki niteliği belgeler üzerinden belirlenir. 2025 Yönetmeliği aracı kuruluşları doğrudan düzenlediği için, yetki ve hizmet standardı denetimi artık dosyanın temel parçalarından biridir.

2. Sağlık Turizmi Aracı Kuruluşu İçin Yetki Belgesi Zorunlu mudur?

Evet. Yönetmelik m.5, uluslararası sağlık turizmi alanında faaliyet gösterecek sağlık tesisi ve aracı kuruluşların yetkilendirilmesini düzenler. Aracı kuruluş sahibi tüzel kişi ikinci bir aracı kuruluş veya şube açacaksa her bir kuruluş/şube için ayrıca yetki belgesi alınması gerekir. Yetkilendirilmeyen ikinci kuruluş veya şubede sağlık turizmi faaliyeti yürütülemez.

Yetki belgesi devredilemez. Bu nedenle hastanın internet sitesinde gördüğü marka ile sözleşmede yazan şirketin aynı olup olmadığı kontrol edilmelidir. Bir şirketin başka şirket adına düzenlenmiş yetki belgesini kullanması mevzuata uygun bir yetkilendirme anlamına gelmez.

Yurt dışındaki hasta tedavi paketi satın almadan önce üç ayrı kimliği yazılı biçimde tespit etmelidir: aracı kuruluşun tam ticari unvanı, sağlık hizmetini verecek tesisin unvanı ve ödeme yapılacak hesap sahibinin unvanı. Bu üç bilgi farklıysa neden farklı olduğu sözleşmede açıklanmalıdır.

3. Aracı Kuruluş Hangi Hizmetleri Üstlenebilir?

Yönetmelik m.6 aracı kuruluşun hizmet standartlarını belirler. Aracı kuruluş, sağlık turizmi paketinde sağlık hizmetinin kendisini üretmek yerine organizasyon ve aracılık hizmetlerini yürütür. Bununla birlikte fiilen hangi işin üstlenildiği sözleşme, teklif, fatura ve yazışmalardan anlaşılır.

Örneğin “ameliyat + otel + havaalanı transferi + tercüman + kontrol randevusu” şeklindeki paket tek fiyatla satılmışsa, paketin her kaleminin hangi tüzel kişi tarafından sunulduğu açıklanmalıdır. Hastanın bütün bedeli aracı kuruluşa ödediği dosyada, kuruluşun aldığı bedelin hangi kısmını hangi hizmet için tahsil ettiği önem taşır.

Yönetmelik m.12 de aracı kuruluş tarafından uluslararası sağlık turisti, refakatçisi ve yakınlarına sunulan konaklama, ulaşım, transfer, tercümanlık ve danışmanlık gibi hizmetler için talep edilen ücretlerin ayrıntılı dökümünü öngörür. Dolayısıyla “paket fiyat” ifadesi, ayrıntılı ücret dökümünün önüne geçmez.

4. Konaklama, Ulaşım ve Transferde Seyahat Acentası Şartı

Yönetmelik m.6/2-a son derece açıktır: aracı kuruluşların konaklama, ulaşım ve transfer hizmetlerini 14 Eylül 1972 tarihli ve 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu kapsamında yetkili seyahat acentaları vasıtasıyla yerine getirmesi zorunludur. Aracı kuruluş kendisi yetkili seyahat acentası ise bu hizmetleri bizzat yürütebilir.

Bu kural özellikle havaalanı transferi, otel rezervasyonu ve şehirler arası ulaşımın tedavi paketine dahil edildiği dosyalarda önemlidir. Hasta, hizmeti fiilen kimin verdiğini gösteren rezervasyon ve araç belgelerini saklamalıdır. Transfer sırasında zarar, rezervasyonun hiç yapılmaması veya vaat edilen konaklamanın sağlanmaması gibi uyuşmazlıklarda hizmet sağlayıcı zinciri bu şekilde belirlenir.

Aracı kuruluşun mevzuata aykırı biçimde yetkisiz bir kişiden bu hizmeti almış olması, hastanın belge toplama ihtiyacını daha da artırır. Hasta kendi kusuru olmayan organizasyon eksikliğinin sonucunu üstlenmek zorunda değildir; ancak tazmin veya iade talebinin kapsamı somut sözleşme ve zararla belirlenir.

5. En Az İki Yabancı Dilde 7/24 Çağrı Altyapısı Zorunluluğu

Yönetmelik m.6/2-b, aracı kuruluşun gelen çağrıları karşılamak amacıyla en az iki yabancı dilde ve 7 gün 24 saat hizmet verecek altyapıya sahip olmasını veya bu altyapıyı sağlayan bir çağrı merkeziyle hizmet alımı sözleşmesi yapmasını zorunlu tutar.

Bu yükümlülük, sağlık turistinin tedavi sırasında ve özellikle komplikasyon ortaya çıktığında ulaşabileceği bir iletişim mekanizması kurulmasını amaçlayan hizmet standardıdır. Aracı kuruluşun satış aşamasında çok hızlı iletişim kurup operasyon sonrasında tamamen erişilemez hale gelmesi, yalnızca müşteri memnuniyeti sorunu değildir; somut olayda üstlenilen hizmetin gereği gibi ifa edilip edilmediği bakımından değerlendirilir.

Hasta, acil destek talebine cevap verilmediğini iddia ediyorsa arama kayıtları, WhatsApp mesajları, e-posta bildirimleri ve çağrı merkezi numaralarını tarih-saat bilgileriyle korumalıdır. Ekran görüntüsüne ek olarak mümkünse sohbet dışa aktarımı ve e-posta ham iletileri saklanmalıdır.

6. Aracı Kuruluş Hangi Zararlardan Sorumlu Tutulabilir?

Yönetmelik m.6/3 sağlık tesisi ve aracı kuruluşun, uluslararası sağlık turistinin Türkiye’de bulunduğu süre içinde aldığı sağlık hizmeti ve aracılık hizmetlerinden sunulan hizmetin türüne bağlı olarak sorumlu olduğunu düzenler. Bu ifade, sorumluluğun sınırını fiilen üstlenilen hizmete bağlar.

Aracı kuruluş örneğin sadece transfer ve konaklama hizmeti sunmuşsa, hekimin cerrahi tekniğine ilişkin tıbbi kusurun doğrudan faili değildir. Buna karşılık yanlış sağlık tesisine yönlendirme vaadi, yetkisiz hizmet sunucusunu gizleme, tahsil ettiği bedeli yerine iletmeme, konaklama/transfer hizmetini hiç sağlamama veya üstlendiği tercümanlık-danışmanlık hizmetini gereği gibi sunmama ayrı sorumluluk sebepleri oluşturabilir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.112, sözleşmeden doğan borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi halinde borçlunun, kendisine hiçbir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe doğan zararı gidermekle yükümlü olduğunu düzenler. Aracı kuruluşun sözleşmeye aykırı hizmeti bakımından bu genel hüküm somut sözleşmeyle birlikte değerlendirilir.

7. Tıbbi Malpraktis Varsa Aracı Kuruluş da Her Zaman Sorumlu mudur?

Hayır; “aracı kuruluş dosyada var” demek, hekimin tüm tıbbi kusurunun otomatik olarak aracı kuruluşa yüklenmesi anlamına gelmez. Tıbbi müdahaleyi yapan hekim ve sağlık tesisinin sorumluluğu kendi sağlık hizmetleri üzerinden değerlendirilir. Aracı kuruluşun sorumluluğu ise üstlendiği hizmet, yaptığı vaat, tahsilat biçimi ve organizasyondaki rolüyle bağlantılıdır.

Ancak Yönetmelik m.6/3’ün son cümlesi, sunulan sağlık hizmeti sonrasında ortaya çıkabilecek komplikasyon ve tıbbi kötü uygulamaların da sağlık turizmi sorumluluk alanında bulunduğunu açıkça belirtir. Bu nedenle tıbbi zarar dosyasında yalnızca hekim adı değil; sağlık tesisi, aracı kuruluş, ödeme akışı ve paket sözleşmenin tamamı birlikte incelenmelidir.

Aracı kuruluşun yabancı hastaya belirli bir sağlık tesisi veya uzman hekim vaat edip farklı bir yerde işlem yaptırması; tıbbi niteliğe ilişkin gerçek dışı garanti vermesi veya komplikasyon sonrasında üstlendiği koordinasyonu yapmaması, kendi eylemi yönünden ayrıca değerlendirilir.

8. Kapora veya Paket Bedeli Aracı Kuruluşa Ödendiyse Ne Yapılır?

Öncelikle ödeme dekontunda alıcı hesap sahibinin kim olduğu kontrol edilir. Ardından teklif, sözleşme ve faturada hizmet sağlayıcı olarak hangi şirketin yazdığı karşılaştırılır. Hasta belirli ameliyat, otel ve transfer paketi için bedel ödediği halde hizmet hiç verilmemişse veya kısmen verilmişse, hangi edimin yerine getirilmediği kalem kalem çıkarılır.

“Kapora yanar” şeklindeki tek taraflı satış cümlesi her dosyada otomatik sonuç doğurmaz. Ödemenin hukuki niteliği, sözleşmede cayma/fesih şartları, hizmetin başlamış olup olmadığı, iptalin nedeni ve tahsil edilen bedelin hangi kaleme karşılık geldiği incelenmelidir. Sağlık hizmetinin niteliği nedeniyle somut sözleşme, tüketici hukuku ve borçlar hukuku hükümleri birlikte değerlendirilir.

İade talebi yapılırken yalnızca “parayı geri verin” demek yerine; ödeme tarihi, banka dekontu, paket içeriği, hiç sunulmayan veya ayıplı sunulan kalem, yapılan iptal bildirimi ve istenen net tutar yazılı olarak gösterilmelidir.

9. Aracı Kuruluş Hastaya Hangi Ücret Belgelerini Vermelidir?

2025 Yönetmeliği m.12, sağlık tesisi bakımından fatura ve ayrıntılı sağlık hizmeti dökümünü; aracı kuruluş bakımından ise konaklama, ulaşım, transfer, tercümanlık ve danışmanlık gibi hizmetler için talep edilen ücretlerin ayrıntılı dökümünü öngörür.

Bu nedenle hasta tek kalem “medical package” faturasıyla yetinmemelidir. Sağlık hizmeti bedeli, aracılık bedeli, otel, transfer, tercümanlık ve varsa diğer danışmanlık kalemleri ayrıştırılmalıdır. Ayrım, hem iade uyuşmazlığında hem vergi/fatura kontrolünde hem de hangi kuruluşun hangi işi üstlendiğinin tespitinde önemlidir.

Ayrıca sağlık tesisi tarafından verilen tıbbi dosya, epikriz, reçete, tetkik ve sarf malzemesi kayıtları ayrı olarak istenmelidir. Aracı kuruluş “dosya bizde değil” diyebilir; bu durumda talep doğrudan sağlık tesisine yöneltilmelidir. Hasta Hakları Yönetmeliği m.16, hastanın sağlık dosyası ve kayıtlarını inceleme ve suret alma hakkını tanır.

10. Yurt Dışındaki Hasta Hangi Delilleri Saklamalıdır?

• Aracı kuruluşun internet sitesi ve yetki belgesi görüntüsü,
• Ticari unvan, vergi/fatura bilgisi ve banka hesap sahibi,
• Yazılı teklif ve paket içeriği,
• Ödeme dekontları ve kredi kartı belgeleri,
• WhatsApp, e-posta ve çağrı kayıtları,
• Otel ve transfer rezervasyonları,
• Sağlık tesisi ve hekim adını gösteren belgeler,
• Fatura ile ayrıntılı ücret dökümü,
• Tıbbi dosya ve taburculuk belgeleri,
• Şikâyet ve iade taleplerine verilen cevaplar.

Özellikle sözlü vaatler sonradan ispat güçlüğü yaratır. “Doktor bizzat şu kişi olacak”, “ücrete revizyon dahil”, “otelde beş gece kalınacak” veya “havaalanından özel transfer sağlanacak” gibi kritik taahhütler yazılı teklif veya mesaj içinde bulunmalıdır.

11. Zarar veya Hizmet Eksikliği Halinde İzlenecek Yol

İlk adım, muhatapların doğru belirlenmesidir. Sağlık tesisi, aracı kuruluş, varsa seyahat acentası ve tıbbi hizmeti sunan hekim farklı kişiler olabilir. İkinci adım, her bir muhatabın üstlendiği edimin ve ihlalin yazılı olarak ayrılmasıdır. Üçüncü adım, zarar kalemlerinin belgeyle hesaplanmasıdır.

Aracı kuruluşa yapılacak yazılı başvuruda şu başlıklar bulunmalıdır: hasta kimliği ve dosya numarası; paket/sözleşme tarihi; tahsil edilen toplam tutar; vaat edilen hizmetler; gerçekleşmeyen veya ayıplı hizmet; tarih sırasına göre olaylar; ek belgeler; talep edilen iade/tazminat ve cevap için makul süre.

Yönetmelik m.6/4, sağlık tesisi ve aracı kuruluşların sağlık turizmi alanında yapılan tüm şikâyetleri değerlendirerek düzeltici ve önleyici faaliyet yapmasını öngörür. Bu nedenle yazılı şikâyet yalnızca ileride açılacak dava bakımından delil değil, mevzuatın öngördüğü şikâyet değerlendirme sistemini harekete geçiren başvurudur.

12. Sağlık Tesisi ile Aracı Kuruluş Arasındaki Fark

Sık Sorulan Sorular

Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T

Resmî Kaynaklar ve İlgili İçerikler

Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik

Yurt dışındaki müvekkiller için hukuk hizmetleri · Sağlık turizminde komplikasyon sigortası

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu

Yurt dışındaki kişilerin Türkiye’deki özel hukuk ve sağlık turizmi uyuşmazlıkları Mersin’deki ofisimizden takip edilmektedir. İhsaniye Mahallesi, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23, Kat:3, Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin.

Ofis konumunu Google Haritalar’da açın