Türk Vatandaşlığı Başvuru İnceleme Komisyonu Ne Yapar? 5901 m.18 | 2026
Kısa ve Net Cevap
Vatandaşlık başvuru inceleme komisyonu, 5901 sayılı Kanunun 11 ve 16. maddeleri uyarınca Türk vatandaşlığını kazanmak isteyen yabancıların başvuru için gerekli şartları taşıyıp taşımadığını tespit eder. Komisyon vatandaşlığı nihai olarak veren makam değildir. İnceleme sonucunda dosya, 5901 m.19’daki usule göre yetkili makamın değerlendirmesine gönderilir.
5901 m.18 Komisyona Hangi Görevi Verir?
5901 m.18, 11 ve 16. maddeler uyarınca vatandaşlık kazanmak isteyen yabancıların başvuru şartlarını taşıyıp taşımadığının illerde oluşturulan vatandaşlık başvuru inceleme komisyonunca tespit edileceğini düzenler. Komisyonun oluşumu ve çalışma esasları yönetmelikle belirlenir. Bu nedenle komisyon, vatandaşlık başvurusunun maddi şartlarının araştırıldığı idari aşamadır.
Komisyonun görevi yalnızca evrak saymak değildir. Başvurunun türüne göre ikamet, aile birliği, Türkçe yeterliliği, geçim kaynağı, iyi ahlak, kamu düzeni ve diğer kanuni unsurlar değerlendirilir. Ancak bu değerlendirme vatandaşlığın kazanıldığı anlamına gelmez.
Hangi Başvurular Komisyona Girer?
Kanun m.18’de açıkça m.11 ve m.16 başvurularını sayar. M.11 genel yolla, m.16 ise evlenme yoluyla vatandaşlık kazanımını düzenler. İstisnai vatandaşlık, yeniden kazanma veya soybağı gibi diğer vatandaşlık yollarının usulleri kendi hükümlerine tabidir.
Komisyon Vatandaşlık Kararı Verir mi?
Hayır. Komisyon şartların bulunup bulunmadığını tespit eden idari inceleme organıdır. 5901 m.19’a göre şartları taşıyanlar adına vatandaşlık dosyası düzenlenir ve karar verilmek üzere Bakanlığa gönderilir. Bakanlık inceleme ve araştırma sonucunda durumu uygun bulunanların vatandaşlığına karar verebilir; uygun görülmeyen talepler reddedilebilir.
Bu nedenle komisyon görüşmesi veya olumlu komisyon sonucu, tek başına Türk vatandaşlığının kazanıldığı tarih değildir. 5901 m.20’ye göre yetkili makam kararıyla kazanılan vatandaşlık karar tarihinden itibaren hüküm doğurur.
Komisyonda Hangi Konular İncelenir?
İnceleme başvurunun türüne bağlıdır. Kimlik ve medeni hal belgeleri, ikamet kayıtları, çalışma ve gelir durumu, adli ve idari kayıtlar, Türkçe yeterliliği veya aile birliğine ilişkin bulgular dosyanın konusuna göre ele alınır. Resmî kayıtlardaki isim, doğum tarihi ve medeni hal bilgilerinin birbiriyle uyumlu olması gerekir.
Yurt dışından gelen doğum, evlenme veya adli sicil belgelerinde apostil/tasdik ve tercüme şartları eksikse dosya tamamlatılabilir. Yanlış veya çelişkili belge sunmak ciddi sonuç doğurabilir.
Evlenme Yoluyla Başvuruda Komisyonun Odağı
5901 m.16’da en az üç yıllık ve devam eden evlilik yanında aile birliği içinde yaşama, evlilik birliğiyle bağdaşmayacak faaliyette bulunmama ve güncel kanun metnine göre millî güvenlik, kamu düzeni ve genel ahlak bakımından engel bulunmaması aranır. Komisyon bu koşulların gerçekliğini dosyanın özelliklerine göre inceler.
Başvurudan sonra Türk eş ölürse m.16/2 uyarınca aile birliği şartı aranmaz. Bu özel durum için Türk eşin başvurudan sonra ölümü rehberimize bakılabilir.
Genel Yolla Vatandaşlıkta İnceleme
M.11 başvurusunda başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet, yerleşme niyeti, genel sağlık, iyi ahlak, Türkçe, geçim imkânı ve millî güvenlik/kamu düzeni şartları değerlendirilir. İkamet hesabında m.15’teki toplam 12 aylık yurt dışı sınırı uygulanır.
Eski kaynaklarda geçen altı aylık sınır güncel değildir. 7039 sayılı Kanun m.30 ile m.15’teki süre 12 aya çıkarılmıştır. Ayrıntılı hesap için Türk vatandaşlığında 12 ay yurt dışı sınırı yazımıza bakabilirsiniz.
Yurt Dışından Başvuranlar İçin Komisyon Süreci
5901 m.4 uyarınca vatandaşlık hizmetleri yurt dışında dış temsilciliklerce yürütülür. Başvurunun hukuki yoluna göre dosya dış temsilcilikte alınabilir ve ilgili idari inceleme kanun/yönetmelik çerçevesinde sürer. Başvuru sahibinin yurt dışında bulunması, m.11 veya m.16’daki maddi şartları ortadan kaldırmaz.
Komisyon Görüşmesine Hazırlık
Başvuru türünün kanuni şartları tek tek dosyaya karşılık gelen belgelerle eşleştirilmelidir. Ezberlenmiş cevaplardan ziyade kimlik, ikamet, evlilik ve hayat düzenine ilişkin gerçek bilgiler verilmelidir. Özellikle isim transliterasyonu, önceki evlilikler, uzun yurt dışı çıkışları, adres değişiklikleri ve farklı pasaport kullanımı gibi durumlar baştan açıklanmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
1. Komisyon vatandaşlığı verir mi?
Hayır; şartları tespit eder, nihai süreç m.19 ve m.20’ye göre yürür.
2. Her vatandaşlık başvurusu komisyona gider mi?
M.18 açıkça m.11 ve m.16 başvurularını kapsar.
3. Komisyon olumluysa vatandaşlık kesin mi?
Hayır. Bakanlık incelemesi ve yetkili makam kararı gerekir.
4. Yurt dışı belgeler apostilli olmalı mı?
Belgenin ülkesine ve sözleşmelere göre tasdik yöntemi belirlenir.
5. İkamet hesabında kaç ay yurt dışında kalınabilir?
M.15’in güncel sınırı toplam 12 aydır.
6. Komisyon Türkçe seviyesini değerlendirir mi?
M.11 başvurusunda yeterli Türkçe kanuni şartlardan biridir.
7. Ret halinde dava açılabilir mi?
Ret işleminin gerekçesine göre süresinde idari yargı yolu değerlendirilir.
8. Eksik evrak sonradan tamamlanabilir mi?
Başvuru makamının verdiği usul ve süre içinde tamamlanması gerekir.
9. Komisyon sonucu vatandaşlık tarihi midir?
Hayır. Karar tarihi m.20’ye göre belirleyicidir.
10. Yurt dışındaki başvuru sahibi komisyon sürecinden muaf mı?
Hayır; başvuru yolunun kanuni şartları aynen uygulanır.
Resmî Kaynaklar
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
