SKDM İlk Yıllık Beyan Ne Zaman? 30 Eylül 2027 Son Tarihi ve Beyan İçeriği | 2026
Son mevzuat kontrolü: 15 Eylül 2026. Bu rehber, 2023/956 sayılı AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM/CBAM) Tüzüğünün 2025/2083 sayılı Tüzükle değişik 6. maddesi ve kesin dönem uygulama kuralları esas alınarak hazırlanmıştır.
Kısa ve Net Cevap
2026 yılında AB’ye ithal edilen SKDM kapsamındaki mallar için ilk yıllık SKDM beyanı 30 Eylül 2027’ye kadar verilecektir. Beyanı Türk ihracatçı değil, kural olarak AB’de yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi sunar. Değişik Tüzük m.6’ya göre yıllık beyanda ithal edilen her mal türünün toplam miktarı, toplam gömülü emisyonu, teslim edilmesi gereken SKDM sertifikası sayısı ve gerçek emisyon kullanılıyorsa gerekli doğrulama bilgileri yer alır.
Bu tarihin 2027 olması, 2026 boyunca veri tutulmasına gerek olmadığı anlamına gelmez. Beyanın konusu 2026 ithalatlarıdır. Türk üretici 2026 yılı üretim, enerji, yakıt, öncül girdi, tesis ve emisyon verilerini aynı yıl içinde düzenli tutmazsa AB müşterisi 2027’de yıllık beyanını gerçek emisyonla tamamlamakta zorlanabilir. Bu nedenle hukuki son tarih 30 Eylül 2027, fiili veri toplama dönemi ise 2026’dır.
30 Eylül 2027 Neden Kritik?
SKDM’nin 1 Ekim 2023’te başlayan geçiş döneminde ithalatçılar üç aylık emisyon raporları sunuyordu ve sertifika teslim yükümlülüğü yoktu. 1 Ocak 2026’da kesin dönem başladı. 2025/2083 sayılı değişiklik, yıllık beyan ve sertifika teslim tarihini 31 Mayıs’tan 30 Eylül’e taşıdı. Bu nedenle ilk kesin dönem beyanı, 2026 takvim yılı ithalatları için 30 Eylül 2027 tarihine kadar sunulacaktır.
Tarih yalnız bir rapor verme günü değildir. Aynı kesin dönem uyum döngüsünde ithalatçı, önceki yıl ithal ettiği SKDM mallarındaki gömülü emisyonlara karşılık gelen sertifika yükümlülüğünü de yerine getirmek zorundadır. Bu nedenle yıllık beyanın miktar, emisyon, karbon fiyatı indirimi ve ücretsiz tahsisat düzeltmesi bakımından doğru kurulması doğrudan mali sonucu etkiler.
İlk yıllık beyanın 2027’de yapılacak olması, şirketlerin hazırlığını erteleyebileceği anlamına gelmez. 2026 içinde yapılan her ithalatın CN kodu, net miktarı, menşei, üretim tesisi ve emisyon verisi beyan dosyasına girecek ham veridir. Veri sonradan tahmini olarak üretilmek yerine faaliyet anında toplanmalıdır.
Kesin dönemin genel takvimi için AB SKDM 2026 Kesin Dönem Rehberi incelenebilir.
SKDM Yıllık Beyanını Kim Verir?
Yıllık beyan yükümlüsü, 2023/956 sayılı Tüzük anlamında yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibidir. Bu kişi veya şirket çoğunlukla AB’de yerleşik ithalatçı ya da şartları varsa dolaylı gümrük temsilcisidir. Türk üretici veya ihracatçı, AB gümrüğünde ithalatçı sıfatına sahip değilse doğrudan yıllık SKDM beyanını veren taraf değildir.
Bununla birlikte beyanın en kritik teknik girdilerinin önemli bir kısmı üçüncü ülkedeki üretim tesisinden gelir. AB ithalatçı, gerçek gömülü emisyon değeri kullanacaksa Türk üreticinin proses, yakıt, enerji, üretim miktarı ve öncül girdi verilerine ihtiyaç duyar. Bu nedenle kamu hukuku bakımından beyan sahibi AB tarafı olsa da ticari sözleşmede veri sağlama sorumluluğu Türk satıcıya yüklenebilir.
İthalatçı 50 tonluk de minimis eşiğinin altında kalıyorsa demir-çelik, alüminyum, gübre ve çimentodaki ana SKDM yükümlülüklerinden muafiyet gündeme gelebilir. Eşik aşıldığında ise ilgili yılın bütün kapsamdaki ithalatı dikkate alınır. Ayrıntılı hesap için SKDM 50 Ton Eşiği Nasıl Hesaplanır? yazısına bakılabilir.
Yıllık SKDM Beyanında Hangi Bilgiler Bulunur?
Değişik 2023/956 sayılı Tüzük m.6, yıllık SKDM beyanının çekirdek içeriğini belirler. Beyan, önceki takvim yılında ithal edilmiş SKDM mallarını esas alır ve her mal türü için temel olarak şu unsurları içerir:
- ithal edilen her mal türünün toplam miktarı,
- bu mallardaki toplam gömülü emisyon,
- teslim edilmesi gereken toplam SKDM sertifikası sayısı,
- menşe ülkede etkin biçimde ödenmiş karbon fiyatı varsa bunun ilgili hesaplamaya etkisi,
- EU ETS’deki ücretsiz tahsisat düzeltmesi,
- gerçek emisyon değerleri kullanılıyorsa ilgili doğrulama raporları ve doğrulama bilgileri.
Beyan “yıllık toplam tonaj”dan ibaret değildir. Mal türü, üretim yöntemi ve tesis verileri emisyon hesabının dayanağıdır. Özellikle kompleks mallarda öncül girdilerin emisyonu ve mevzuatın ilgili ürün için öngördüğü doğrudan/dolaylı emisyon metodolojisi dikkate alınır.
İthalat Miktarı Nasıl Bildirilir?
Ek I’de elektrik dışındaki mallar bakımından miktar kural olarak ton olarak ifade edilir; elektrik için megavat-saat kullanılır. Gümrük beyannamesindeki CN kodu ve net miktar, SKDM Kayıt Sistemi ile gümrük verilerinin eşleştirilmesinde temel rol oynar.
Türk ihracatçı, ticari fatura, paketleme listesi ve taşıma belgelerindeki miktarların AB gümrük beyanındaki net kütleyle tutarlı olmasını sağlamalıdır. Aynı ürünün teknik tanımı ile gümrük kodunun farklı belge setlerinde değişmesi, ithalatçının yıllık beyanını zorlaştırır.
Yıl içinde iade, yeniden ihracat veya özel gümrük rejimleri uygulanmışsa bunların SKDM hesabına etkisi somut gümrük prosedürü üzerinden ayrıca değerlendirilmelidir. Şirket, yalnız satış faturasındaki toplamı toplayarak yıllık beyan hazırlamamalı; AB gümrük kayıtlarıyla mutabakat yapmalıdır.
Gömülü Emisyon Beyanı Nasıl Kurulur?
SKDM’nin mali yükü ürünün satış fiyatına değil gömülü sera gazı emisyonuna bağlanır. Gömülü emisyon hesabı 2023/956 sayılı Tüzüğün 7. maddesi, Ek IV ve 2026 kesin dönem uygulama düzenlemeleri uyarınca yapılır.
Gerçek emisyon kullanılacaksa üretim tesisinde ölçülen faaliyet verileri, yakıt ve hammadde tüketimleri, üretim miktarı ve ilgili öncül girdiler mevzuata uygun metodolojiyle hesaplanmalıdır. Gerçek değer yerine mevzuatın izin verdiği varsayılan değerlerin kullanılması mümkün olan durumlarda maliyet farklılaşabilir. Bu nedenle Türk üreticinin veri kalitesi AB müşterisinin sertifika maliyetini doğrudan etkileyebilir.
Emisyon hesabının dönemsel sınırı da önemlidir. Beyan 2026 ithalatlarına ilişkin olsa bile üretim verisinin hangi raporlama döneminden alındığı ve hangi ürün miktarına dağıtıldığı izlenebilir olmalıdır. Bir tesisin yıllık toplam emisyonunu doğrudan ihraç edilen tonaja bölmek her ürün ve proses için doğru metodoloji olmayabilir.
Beyandaki SKDM Sertifikası Sayısı Nasıl Belirlenir?
Beyan sahibi, ithal edilen mallardaki hesaplanan gömülü emisyonlara karşılık gelen sertifika sayısını belirler. Ancak brüt gömülü emisyon değeri doğrudan nihai sertifika sayısına dönüşmez. Tüzük, menşe ülkede gerçekten ödenmiş karbon fiyatı için indirim ve EU ETS ücretsiz tahsisatının yansıtılması amacıyla düzeltme öngörür.
Bu nedenle Türk üreticinin Türkiye’de ödediği karbon bedelinin varlığı ve kanıtı önem kazanır. Türkiye ETS kapsamında bir maliyet doğmuşsa, bunun SKDM hesabında dikkate alınabilmesi için Tüzük m.9’un ispat koşulları sağlanmalıdır. Yalnız “Türkiye’de ETS var” demek yeterli değildir; ürünün gömülü emisyonlarına ilişkin gerçekten ödenmiş karbon fiyatı belgelendirilmelidir.
SKDM sertifikaları 2026 ithalatları için 2027’de satışa sunulacaktır. Sertifika fiyatı 2026 yılında çeyrek bazında EU ETS ihale fiyatlarının ağırlıklı ortalaması üzerinden hesaplanır. Bu nedenle yıllık beyandaki mali tutar, ithalat tarihi ve sertifika fiyatlama kurallarıyla birlikte ele alınmalıdır.
Gerçek Emisyon Kullanıldığında Doğrulama Raporu Gerekir mi?
Evet. 2023/956 sayılı Tüzüğün 8. maddesi uyarınca gerçek emisyon değerleri kullanılıyorsa gömülü emisyonun akredite bir doğrulayıcı tarafından Tüzük ve Ek VI çerçevesinde doğrulanması gerekir. Yıllık beyan dosyasında doğrulama raporları ve gerekli doğrulama bilgileri bulunmalıdır.
Doğrulayıcı, yalnız nihai sayıyı onaylamaz; emisyon hesabının dayandığı izleme sistemi, veri akışı, ölçüm, hesap ve kanıtların güvenilirliğini değerlendirir. Bu nedenle doğrulamayı Eylül 2027’de son anda başlatmak yerine Türk tesisinin 2026 veri sistemini baştan doğrulanabilir şekilde kurması gerekir.
Doğrulama için üretim tesisi, kaynak akışları, emisyon faktörleri, laboratuvar sonuçları, sayaçlar, enerji faturaları ve iç kontrol sistemi gibi teknik kanıtlar gerekebilir. Hangi belgenin zorunlu olduğu sektör ve hesap metodolojisine göre değişir.
Türk Üretici 2026 İçin Hangi SKDM Dosyasını Hazırlamalı?
Türk üreticinin AB müşterisine tek bir “karbon ayak izi belgesi” göndermesi çoğu durumda yeterli değildir. SKDM beyanı ürün ve tesis bazlı teknik veriye dayanır. Güvenli bir ihracat dosyasında en az şu kayıtlar düzenli tutulmalıdır:
- tesis kimliği ve üretim lokasyonu,
- ürünün CN kodu ve teknik tanımı,
- 2026 üretim miktarı ve AB’ye sevk edilen miktarlar,
- doğrudan emisyon kaynakları, yakıt tüketimleri ve emisyon faktörleri,
- elektrik ve ilgili diğer enerji verileri,
- SKDM metodolojisinin istediği öncül girdi miktarları ve gömülü emisyonları,
- ürün bazlı emisyon dağıtım yöntemi,
- Türkiye’de emisyon için ödenmiş karbon fiyatı varsa ödeme ve tahsisat kayıtları,
- doğrulama raporu ve doğrulayıcı yazışmaları,
- AB müşterisine aktarılan veri sürümleri ve tarihleri.
Veri seti ticari sır içerebilir. Emisyon hesabı için gerekli olmayan üretim reçetesi, müşteri listesi veya maliyet kalemlerinin paylaşılması zorunlu değildir. Taraflar veri kullanım amacını, saklama süresini ve gizlilik yükümlülüğünü sözleşmeyle sınırlandırmalıdır.
SKDM Beyanında Hata Sonradan Düzeltilebilir mi?
SKDM Kayıt Sistemindeki beyan ve inceleme mekanizması, yetkili makamların beyanları kontrol etmesine imkân verir. Beyan sahibi, sunduğu miktar ve emisyon verisinin doğruluğundan sorumludur. Hata fark edildiğinde geçerli AB uygulama kuralları ve kayıt sistemi prosedürleri çerçevesinde gecikmeden düzeltme yapılmalıdır.
Türk ihracatçı AB müşterisine yanlış emisyon verisi vermişse, kamu hukuku yaptırımı doğrudan AB beyan sahibine yönelse bile aralarındaki tedarik sözleşmesi uyarınca sözleşmesel sorumluluk doğabilir. Bu nedenle veri teslim protokolünde revizyon, hata bildirimi ve üçüncü taraf doğrulama hükümleri bulunmalıdır.
2026–2027 SKDM Beyanı İçin Uygulama Takvimi
- 2026 boyunca: Her sevkiyatın CN kodu, miktarı, tesis ve emisyon verilerini kaydedin.
- Her dönem: AB ithalatçının 50 ton eşiğini aşma ihtimalini takip edin.
- 2026 sonu: Üretim ve emisyon yıllık kapanışını yapın; eksik sayaç/fatura/veri mutabakatlarını tamamlayın.
- 2027 ilk yarı: Gerçek emisyon kullanılacaksa doğrulama sürecini sonuçlandırın.
- 2027: AB ithalatçı sertifika satın alma ve kayıt sistemi işlemlerini yürütür.
- 30 Eylül 2027’ye kadar: Yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi 2026 ithalatları için yıllık beyanı sunar ve ilgili sertifika yükümlülüğünü yerine getirir.
Son tarihe birkaç hafta kala üreticiden veri istemek, özellikle çok sayıda öncül girdisi bulunan kompleks ürünlerde gerçek emisyon hesabını yetiştirmeyi güçleştirir. Uyum süreci tedarik sözleşmesinin başlangıcında kurulmalıdır.
İhracat Sözleşmesinde Beyan Verisi Maddesi
Türk satıcı ile AB alıcısı arasındaki sözleşmede “SKDM bilgileri gerektiğinde verilecektir” şeklindeki genel cümle yetersiz kalabilir. Veri setinin formatı, raporlama dönemi, teslim tarihi, doğrulama maliyeti, hatalı verinin düzeltilmesi, ticari sır ve üçüncü kişilere paylaşım açıkça düzenlenmelidir.
Özellikle AB alıcısının 30 Eylül 2027 tarihinden önce doğrulayıcıya veri sunması gerektiği düşünülerek satıcının teslim tarihi daha erken belirlenmelidir. Son tarihin doğrudan satıcı veri teslim tarihi yapılması, alıcının kontrol ve doğrulama için süresiz kalmasına yol açar.
Yıllık Beyan ile Gümrük Beyanı Aynı Belge mi?
Hayır. Gümrük beyannamesi, malın ithalatında gümrük mevzuatı uyarınca verilen işlem belgesidir. SKDM yıllık beyanı ise SKDM Kayıt Sisteminde önceki takvim yılına ilişkin toplulaştırılmış miktar, emisyon ve sertifika bilgilerinin sunulduğu ayrı yükümlülüktür.
Bununla birlikte iki sistem birbirinden kopuk değildir. AB gümrük idareleri SKDM kapsamındaki ithalat verilerini kayıt sistemiyle paylaşır. Bu nedenle yıllık SKDM beyanındaki miktarlar ile yıl boyunca yapılan gümrük ithalat kayıtlarının uyuşması gerekir.
Yıllık Beyan Hazırlığında 50 Ton Eşiği Kontrolü
Demir-çelik, alüminyum, gübre ve çimento bakımından ithalatçı 50 tonluk de minimis eşiğini aşmadıysa ana SKDM beyan/sertifika yükümlülüklerinden muafiyet gündeme gelebilir. Ancak eşik yıl sonunda aşıldıysa yılın başındaki tüm ilgili ithalatlar da kapsama döner.
Bu nedenle 2027’de yıllık beyan dosyası hazırlanırken yalnız yıl sonundaki son sevkiyat değil, 1 Ocak–31 Aralık 2026 arasındaki kapsamdaki bütün gümrük hareketleri kontrol edilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
1. 2026 SKDM yıllık beyanı ne zaman verilecek?
2026 ithalatları için ilk yıllık SKDM beyanı 30 Eylül 2027’ye kadar verilecektir.
2. Türk ihracatçı doğrudan yıllık beyan verir mi?
Kural olarak hayır. Beyan, AB’de yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi tarafından sunulur; Türk üretici gerekli teknik emisyon verisini sağlar.
3. Beyanda yalnız toplam tonaj mı yazılır?
Hayır. Toplam miktarın yanında gömülü emisyon, teslim edilecek sertifika sayısı ve gerçek emisyon kullanılıyorsa doğrulama bilgileri de bulunur.
4. 2026 verisini 2027’de hesaplamak yeterli mi?
Veri 2026 üretim ve ithalat faaliyetlerinden doğduğu için sayaç, yakıt, enerji, üretim ve öncül girdi kayıtları 2026 boyunca tutulmalıdır.
5. Gerçek emisyon kullanılırsa doğrulama gerekir mi?
Evet. Tüzük m.8 uyarınca gerçek gömülü emisyon değerleri akredite doğrulayıcı tarafından doğrulanmalıdır.
6. 50 tonun altındaki ithalatçı da beyan verir mi?
m.2a muafiyet şartları sağlanıyorsa demir-çelik, alüminyum, gübre ve çimentodaki ana SKDM yükümlülüklerinden muafiyet uygulanabilir. Elektrik ve hidrojen bu kütle muafiyetinin dışındadır.
7. Sertifikalar ne zaman satın alınmaya başlanacak?
2026 ithalatlarına karşılık gelen SKDM sertifikalarının satışı 2027’de başlayacaktır.
8. Türkiye’de ödenmiş karbon fiyatı yıllık beyanda dikkate alınabilir mi?
Tüzük m.9’un şartları ve ispat kuralları karşılanırsa gömülü emisyonlar için üçüncü ülkede etkin biçimde ödenmiş karbon fiyatı indirim hesabında dikkate alınabilir.
9. Gümrük beyannamesi ile SKDM yıllık beyanı aynı mı?
Hayır. SKDM beyanı ayrı bir yıllık yükümlülüktür; ancak gümrük ithalat verileriyle tutarlı olmak zorundadır.
10. Son tarihin kaçırılması ne doğurur?
Yetkili beyan sahibinin Tüzükteki yıllık beyan ve sertifika teslim yükümlülüklerine aykırılığı inceleme ve yaptırım riskini doğurur. Somut yaptırım, ihlalin niteliğine ve geçerli AB uygulama kurallarına göre belirlenir.
Resmî Kaynaklar
- EUR-Lex – 2023/956 sayılı SKDM Tüzüğünün güncel konsolide metni
- EUR-Lex – 2025/2083 sayılı SKDM Basitleştirme Tüzüğü
- Avrupa Komisyonu – CBAM Definitive Regime
- T.C. Ticaret Bakanlığı – 2026 SKDM Kesin Dönem Rehberleri Duyurusu
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T Bilgisi
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472
İnceleyen: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507
Son mevzuat kontrolü: 15 Eylül 2026
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut ihracatta ithalatçı kimliği, CN kodu, gümrük kayıtları, üretim tesisi, gerçek/varsayılan emisyon yöntemi, doğrulama ve karbon fiyatı belgeleri birlikte incelenmelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
