Yetkilendirilmiş SKDM Beyan Sahibi Nasıl Olunur? EORI, Başvuru ve 31 Mart 2026 Kuralı
Son mevzuat kontrolü: 15 Eylül 2026. Bu rehber, 2023/956 sayılı AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması Tüzüğünün 5. ve 17. maddeleri ile 2025/2083 sayılı değişiklik Tüzüğü esas alınarak hazırlanmıştır.
Kısa ve Net Cevap
SKDM kesin döneminde 50 tonluk de minimis muafiyetinin dışında kalan ilgili malları AB’ye ithal etmek için kural olarak yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi statüsü gerekir. AB’de yerleşik ithalatçı kendi adına başvurabilir. İthalatçı bir AB Üye Devletinde yerleşik değilse, ithalatı gerçekleştiren dolaylı gümrük temsilcisinin yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi statüsünü alması gerekir. Başvuruda EORI numarası, şirket ve sorumlu kişi bilgileri, mali ve operasyonel kapasite ile Tüzük m.17’deki güvenilirlik şartları değerlendirilir.
2025/2083 sayılı değişiklik, kesin döneme geçiş için özel bir kural getirmiştir: 31 Mart 2026’ya kadar yetkilendirme başvurusu yapan ve başvurusu henüz karara bağlanmamış ithalatçı veya dolaylı gümrük temsilcisi, yetkili makam başvuruyu karara bağlayana kadar şartları çerçevesinde ithalata devam edebilir. Bu geçiş düzenlemesi, 31 Mart 2026’dan sonra ilk kez başvuru yapan her şirket için genel ve sınırsız bir ithalat hakkı değildir.
Yetkilendirilmiş SKDM Beyan Sahibi Kimdir?
SKDM kesin döneminde sistemin merkezi aktörü “authorised CBAM declarant”, Türkçe uygulamada yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi olarak adlandırılır. Bu statü, kapsamda kalan ithalatları gerçekleştiren tarafın SKDM Kayıt Sistemine erişmesini, yıllık SKDM beyanını sunmasını, sertifika satın alıp teslim etmesini ve mevzuattaki diğer yükümlülükleri yerine getirmesini sağlar.
Statü yalnız bir kullanıcı hesabı değildir. Yetkili makam, başvuru sahibinin kimliği, gümrük geçmişi, mali kapasitesi, operasyonel kapasitesi ve mevzuata uyum bakımından belirli şartları taşıyıp taşımadığını değerlendirir. Yetkilendirme verildiğinde şirketin SKDM işlemleri EORI ve SKDM hesap numarasıyla gümrük kayıtlarıyla ilişkilendirilir.
İthalatçı, 2023/956 sayılı Tüzük m.2a’daki 50 tonluk muafiyetin şartlarını sağlıyorsa demir-çelik, alüminyum, gübre ve çimentoda ana SKDM yetkilendirme yükümlülüklerinden muafiyet gündeme gelebilir. Eşik hesabı için SKDM 50 Ton Eşiği Nasıl Hesaplanır? rehberi incelenebilir.
Kim Yetkilendirme Başvurusu Yapabilir?
AB’de yerleşik ithalatçı, kendi ithalatları için yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi olmak üzere yerleşik olduğu Üye Devlette başvuru yapar. Tüzüğün 5. maddesi, ithalatçı ve dolaylı gümrük temsilcisi yapısını gümrük temsil biçimine göre ayırır.
AB’de yerleşik bir ithalatçı, dolaylı gümrük temsilcisi kullanıyorsa tarafların SKDM yükümlülüğünü kimin üstleneceği Tüzükteki şartlara göre belirlenir. Dolaylı temsilci yetkilendirilmiş beyan sahibi olmayı kabul etmiyorsa ithalatçının kendi statüsünü sağlaması gerekir.
İthalatçı bir AB Üye Devletinde yerleşik değilse, Tüzük dolaylı gümrük temsilcisinin yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi statüsünü almasını zorunlu tutar. Türkiye’deki ihracatçı yalnız malı sattığı için doğrudan AB’de yetkilendirilmiş beyan sahibi olmaz; gümrükteki importer/representation yapısı belirleyicidir.
EORI Numarası Neden Zorunludur?
EORI, AB gümrük işlemlerinde ekonomik operatörü tanımlayan kayıt ve kimlik numarasıdır. SKDM yetkilendirme başvurusu gümrük kimliğinden bağımsız yürütülmez. Başvuru sahibinin geçerli EORI numarası, şirketin gümrük işlemlerinin SKDM Kayıt Sistemiyle eşleştirilmesini sağlar.
Başvuru dosyasında EORI numarasının şirket unvanı, adresi ve vergi/şirket kayıtlarıyla uyumlu olması gerekir. Grup şirketlerinde bir şirketin EORI’si diğer tüzel kişinin ithalatı için otomatik olarak kullanılamaz. Hangi tüzel kişinin gümrük beyanında importer olduğu belirlenmelidir.
Türk satıcı açısından EORI, müşterinin “AB’de ithalatçı kim?” sorusunun somut cevabını doğrulamaya yardımcı olur. Uzun vadeli tedarik sözleşmesinde alıcının EORI ve SKDM yetki statüsü talep edilebilir; çünkü yetkisiz veya yanlış kimlikle yapılan ithalat teslimatın gümrükte aksamasına yol açabilir.
Tüzük m.17 Yetkilendirme Şartları
Yetkili makam, başvuru sahibini otomatik olarak yetkilendirmez. Tüzük m.17 uyarınca başvuranın belirli güvenilirlik ve kapasite şartlarını taşıması gerekir. Değerlendirmede özellikle başvuru sahibinin gümrük, vergi, piyasa kötüye kullanımı ve SKDM mevzuatı bakımından ciddi veya tekrarlanan ihlal geçmişinin bulunmaması önemlidir.
Başvuru sahibinin aynı zamanda mali ve operasyonel kapasitesini göstermesi gerekir. SKDM kesin döneminde sertifika satın alma ve teslim yükümlülüğü mali sonuç doğurduğundan, yetkili makam şirketin yükümlülüklerini yerine getirebilecek yapıda olmasını inceler.
Şirketin yeni kurulmuş olması tek başına yetkilendirme engeli değildir; ancak Tüzük yeni veya yeterli geçmişi bulunmayan başvuru sahipleri için teminat mekanizmaları öngörebilir. Başvuru sahibinin kayıt sistemi, iç kontrol, sorumlu personel ve SKDM sürecini yürütecek operasyonel düzeni de önem taşır.
Yetkilendirme alındıktan sonra koşulların korunması gerekir. Unvan, adres, temsil, mali durum veya operasyonel yapıda önemli değişiklikler yetkili makam ve kayıt sistemi açısından güncellenmelidir.
31 Mart 2026 Geçiş Kuralı Ne Anlama Geliyor?
2025/2083 sayılı değişiklik Tüzüğü, 2026’nın başında başvuruların yoğunlaşacağı dikkate alınarak özel bir geçiş kuralı getirdi. Tüzük m.17’deki hükme göre, 31 Mart 2026’ya kadar yetkilendirme başvurusu yapan ithalatçı veya dolaylı gümrük temsilcisi, başvurusu henüz sonuçlanmamışsa yetkili makam karar verene kadar ithalat faaliyetini geçici olarak sürdürebilir.
Bu hüküm, “2026 boyunca yetki almadan ithalat yapılabilir” anlamına gelmez. Koruma, zamanında başvuru yapmış ve başvurusu karar aşamasında olan operatör içindir. Başvurunun reddedilmesi hâlinde geçiş koruması sona erer ve sonraki ithalatlar için gerekli statü bulunmaz.
31 Mart 2026’dan sonra ilk defa başvuracak şirketler, bu özel geçiş hükmüne otomatik olarak dayanamaz. Bu nedenle 2026’da yeni SKDM ithalatına başlayacak şirketler, gümrük işlemini yapmadan önce yetki statüsünü ve m.2a muafiyetini netleştirmelidir.
31 Mart 2026’dan Önce Başvuru Yapıldıysa Hangi Belgeler Saklanmalı?
Başvuru tarihi, kayıt sistemi başvuru numarası, yetkili makam yazışmaları ve başvurunun beklemede olduğunu gösteren ekran/teyit kayıtları saklanmalıdır. Gümrük idaresi veya müşteri/temsilci, geçiş kuralından yararlanıldığını ispatlamak isteyebilir.
Başvuru dosyasında sonradan ek belge talebi gelmişse bu talebin süresinde karşılandığı da kayıt altına alınmalıdır. Geçiş kuralı, eksik veya terk edilmiş bir başvurunun süresiz açık tutulmasına yönelik bir hak değildir.
Dolaylı Gümrük Temsilcisinin Rolü
AB gümrük hukukunda doğrudan ve dolaylı temsil farklı hukuki sonuç doğurur. SKDM Tüzüğü özellikle AB’de yerleşik olmayan ithalatçılar bakımından dolaylı gümrük temsilcisini öne çıkarır. İthalatçı bir Üye Devlette yerleşik değilse, dolaylı gümrük temsilcisinin yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi statüsünde olması gerekir.
Türk ihracatçı DDP veya başka teslim şekilleri kullanırken “ithalatçı kim?” sorusunu yalnız Incoterms etiketiyle cevaplamamalıdır. Fiili ve hukuki gümrük beyan sahibi, temsil türü, EORI ve SKDM statüsü birlikte incelenmelidir. Incoterms taraflar arasındaki maliyet/risk paylaşımını düzenlese de kamu hukukundaki SKDM beyan sahibi statüsünü tek başına yaratmaz.
Dolaylı temsilci SKDM sorumluluğunu üstleniyorsa, Türk satıcı ile AB müşteri arasındaki veri akışı temsilciye kadar uzanabilir. Emisyon verisinin hangi formatta ve hangi tarihte temsilciye ulaştırılacağı sözleşmede belirlenmelidir.
Türk İhracatçı Yetkilendirilmiş Beyan Sahibi Olmak Zorunda mı?
Kural olarak hayır. Türkiye’de üretim yapan ve AB’de ithalatçı sıfatı taşımayan şirketin doğrudan SKDM yıllık beyanı ve sertifika teslimi yükümlülüğü yoktur. AB’deki ithalatçı veya uygun dolaylı gümrük temsilcisi bu yükümlülüğü yürütür.
Ancak Türk şirketinin AB’de yerleşik bir iştirak veya dağıtım şirketi kendi adına ithalat yapıyorsa, o AB tüzel kişisinin statüsü ayrıca değerlendirilir. “Ana şirket Türkiye’de” olması, AB iştirakinin ithalatçı olma ve SKDM yetkilendirme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Türk üreticinin temel SKDM rolü; doğru CN kodu, tesis bilgisi, üretim rotası, gömülü emisyon hesabı, doğrulama ve menşe ülkede ödenen karbon fiyatı gibi teknik verileri AB beyan sahibine güvenilir biçimde sağlamaktır. İlk yıllık beyanın içeriği için SKDM İlk Yıllık Beyan: 30 Eylül 2027 rehberine bakılabilir.
Yetkilendirme Başvurusu Reddedilirse Ne Olur?
Yetkili makam, m.17 şartlarının sağlanmadığı kanaatine varırsa başvuruyu reddedebilir. Ret kararı, başvuru sahibinin yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi sıfatıyla sonraki kapsamdaki ithalatları gerçekleştiremeyeceği anlamına gelir; gümrük işlemlerinin başka uygun yapı üzerinden kurulması gerekebilir.
Başvuru 31 Mart 2026’ya kadar yapılmış ve beklerken ithalata devam edilmişse, ret kararı geçmiş dönemdeki ithalat kayıtlarının ve SKDM yükümlülüklerinin ortadan kalktığı anlamına gelmez. Yetkili makamın kararı ve geçiş hükmünün sonuçları somut dosyada değerlendirilmelidir.
Ret gerekçesi eksik mali kapasite, güvenilirlik sorunu, belge eksikliği veya başka bir yetkilendirme kriteri olabilir. Şirket AB idari hukukundaki itiraz/başvuru yollarını ilgili Üye Devlet mevzuatına göre değerlendirir.
Yetkilendirme Dosyasında Şirketler Ne Hazırlamalı?
- geçerli EORI ve şirket kayıt bilgileri,
- başvuru sahibinin adresi ve iletişim bilgileri,
- SKDM’den sorumlu kişi ve temsil yetkisi,
- beklenen ithalat türleri ve miktarları,
- mali kapasiteyi gösteren bilgi ve belgeler,
- gümrük/vergi mevzuatına uyum geçmişi,
- iç kontrol ve kayıt sistemi,
- emisyon verisini tedarikçiden alma ve doğrulama süreci,
- sertifika bütçe ve nakit yönetim planı,
- kayıt sistemi kullanıcı ve erişim yetkileri.
Yetkilendirme yalnız hukuki dosya değildir; ithalat, gümrük, finans, sürdürülebilirlik ve bilgi teknolojisi ekiplerinin ortak süreç kurmasını gerektirir. Şirket tek bir personelin e-posta kutusuna bağlı sistem kurmamalı; görev devri ve denetim izi oluşturmalıdır.
Yetkilendirme ile SKDM Kayıt Sistemi Arasındaki Bağ
Yetkilendirilmiş beyan sahibi statüsü, CBAM Registry/SKDM Kayıt Sisteminde şirket hesabının ve işlemlerinin merkezidir. Gümrük idareleri ithalat verilerini kayıt sistemiyle paylaşır; yetkili beyan sahibi yıllık beyan, sertifika ve ilgili uyum işlemlerini bu sistem üzerinden yürütür.
Türk üretici açısından doğrudan kayıt sistemi kullanıcı yetkisi, üçüncü ülke operatörü/tesis kayıt modülleri ve doğrulayıcı erişimi ayrı teknik düzenlemelere tabidir. AB beyan sahibinin hesabıyla Türk üreticinin tesis verisi rolü karıştırılmamalıdır.
Yetkilendirme Statüsü Sözleşmede Nasıl Kontrol Edilir?
Türk ihracatçı, AB müşterisinden yalnız vergi numarası istemekle yetinmemelidir. Özellikle yüksek hacimli SKDM mallarında alıcının EORI numarası, yetkilendirilmiş beyan sahibi statüsü veya dolaylı temsilci yapısı sözleşme dosyasında teyit edilmelidir.
Sözleşmede alıcının SKDM statüsünü koruyacağına, yetkisinin askıya alınması veya iptali hâlinde satıcıyı derhal bilgilendireceğine ve gümrükte ithalatın durmasından doğan sonuçların hangi tarafa ait olacağına ilişkin hüküm kurulabilir.
2026 İçin Uygulama Kontrol Listesi
- İthalatçı m.2a 50 ton muafiyetinin dışında mı kontrol edin.
- AB’de yerleşik importer ve EORI numarasını doğrulayın.
- Dolaylı gümrük temsilcisi varsa temsil türünü ve SKDM statüsünü belirleyin.
- 31 Mart 2026’dan önce başvuru yapıldıysa başvuru kanıtlarını saklayın.
- Başvurunun sonuçlanıp sonuçlanmadığını gümrük işleminden önce kontrol edin.
- Yetkilendirme sonrası yıllık beyan, veri ve sertifika sorumlularını şirket içinde atayın.
- Türk tedarikçilerle emisyon veri sözleşmelerini 2026 üretim dönemine göre güncelleyin.
Sık Sorulan Sorular
1. Yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi olmak kim için zorunlu?
m.2a muafiyeti dışında kalan SKDM ithalatlarında kural olarak AB ithalatçısı veya uygun dolaylı gümrük temsilcisi bu statüyü taşımalıdır.
2. Türk üretici kendi adına başvuru yapar mı?
AB’de ithalatçı sıfatı taşımayan Türkiye’deki üretici kural olarak yıllık SKDM beyan sahibi değildir.
3. EORI olmadan SKDM başvurusu yapılabilir mi?
Yetkilendirme gümrük kimliğiyle bağlantılıdır; geçerli EORI başvurunun temel unsurlarındandır.
4. 31 Mart 2026 neden önemli?
Bu tarihe kadar başvuru yapan ve başvurusu sonuçlanmamış operatörler, Tüzükteki geçiş şartlarıyla karar verilene kadar ithalata devam edebilir.
5. 31 Mart’tan sonra başvuran da karar çıkana kadar ithal edebilir mi?
31 Mart 2026 özel geçiş koruması sonradan yapılan her başvuruya otomatik ve genel bir hak vermez.
6. AB’de yerleşik olmayan ithalatçı ne yapar?
Bu durumda dolaylı gümrük temsilcisinin yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi statüsünü alması gerekir.
7. Yetkilendirme bir kez alınınca sonsuza kadar geçerli mi?
Statünün koşulları korunmalıdır. Yetkili makam şartların kaybedilmesi hâlinde askıya alma veya iptal süreçlerini uygulayabilir.
8. 50 tonun altında kalan şirket yetkilendirme almak zorunda mı?
m.2a muafiyet şartları sağlanıyorsa ilgili dört kütle sektöründe ana SKDM yükümlülüklerinden muafiyet uygulanabilir; elektrik ve hidrojen ayrı değerlendirilir.
9. Yetkilendirme ile yıllık beyan aynı işlem mi?
Hayır. Yetkilendirme şirket statüsüdür; yıllık beyan önceki yılın ithalat ve emisyon verilerini içeren ayrı yükümlülüktür.
10. Türk ihracatçı alıcının statüsünü neden kontrol etmeli?
Yetki eksikliği ithalatın gümrükte aksamasına ve veri/maliyet uyuşmazlığına yol açabileceği için tedarik sözleşmesinin ifasını doğrudan etkileyebilir.
Resmî Kaynaklar
- EUR-Lex – 2023/956 sayılı SKDM Tüzüğü, m.5 ve m.17
- EUR-Lex – 2025/2083 sayılı SKDM Basitleştirme Tüzüğü
- Avrupa Komisyonu – CBAM Definitive Regime
- T.C. Ticaret Bakanlığı – SKDM Kayıt Sistemi
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T Bilgisi
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472
İnceleyen: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507
Son mevzuat kontrolü: 15 Eylül 2026
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut ithalatta ithalatçının yerleşikliği, temsil şekli, EORI, başvuru tarihi, m.2a eşiği ve ilgili Üye Devlet yetkili makamının kararı birlikte incelenmelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
