CMK Müdafi Ücreti Yargılama Gideri mi? 5320 m.13 ve CMK 324–327
Kısa ve net cevap: Evet. 5320 sayılı Kanun m.13, CMK gereğince baro tarafından görevlendirilen müdafi ve vekillere ödenen ücretin yargılama giderlerinden sayılacağını açıkça düzenler. CMK m.324/1 de tarifesine göre ödenmesi gereken avukatlık ücretlerini yargılama giderleri arasında sayar. Ancak “devlet ilk ödemeyi yaptı” ile “dava sonunda gider kime yükletilir” aynı soru değildir; nihai yük CMK m.324–327 başta olmak üzere kararın sonucuna göre belirlenir.
Özet: CMK avukat ücreti neden yargılama gideridir?
CMK kapsamında görevlendirilen müdafi veya vekilin tarife ücreti önce 5320 sayılı Kanun m.13 uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesindeki ödenekten karşılanır. Aynı hüküm bu ödemenin yargılama gideri olduğunu söyler. Bu nedenle ödeme kaynağı kamu bütçesi olsa da giderin ceza muhakemesi dosyasındaki hukuki niteliği ortadan kalkmaz.
CMK m.324/2 uyarınca hüküm ve kararda yargılama giderlerinin kimlere yükletileceği gösterilir. Mahkûmiyet hâlinde m.325/1 bütün yargılama giderlerinin sanığa yüklenmesi kuralını getirir. Birden fazla suçtan yalnız bir kısmında mahkûmiyet varsa m.326; beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı hâlinde ise m.327 özel kurallar getirir.
5320 Sayılı Kanun m.13 ile CMK m.324 Birlikte Nasıl Uygulanır?
5320 sayılı Kanun m.13, CMK gereğince soruşturma ve kovuşturma makamlarının istemi üzerine baro tarafından görevlendirilen müdafi ve vekillere yapılacak ödemenin Adalet Bakanlığı bütçesindeki ödenekten karşılanacağını ve bu ödemenin yargılama giderlerinden sayılacağını düzenler. Böylece hem ödeme kaynağı hem giderin hukuki niteliği kanunla belirlenmiştir.
CMK m.324/1 ise yargılama giderlerinin genel tanımını yapar. Harçlar, tarifesine göre ödenmesi gereken avukatlık ücretleri, soruşturma ve kovuşturmada yargılamanın yürütülmesi amacıyla Devlet Hazinesinden yapılan harcamalar ve tarafların yaptığı ödemeler yargılama gideri kapsamındadır. CMK görevlendirme ücreti bu sistem içinde yer alır.
Bu iki hüküm arasında çelişki yoktur. 5320 m.13 CMK görevlendirme ücretinin özel ödeme kaynağını gösterirken, CMK m.324 yargılama giderlerinin genel çerçevesini kurar. Bu nedenle “ücreti devlet ödediğine göre yargılama gideri değildir” sonucu kanun metinlerine aykırıdır.
Ödeme kaynağının ayrıntısı için CMK avukatı ücretini kim öder? rehberi incelenebilir.
Mahkûmiyet Hâlinde CMK Müdafi Ücreti Kime Yüklenir?
CMK m.325/1, cezaya veya güvenlik tedbirine mahkûm edilmesi hâlinde bütün yargılama giderlerinin sanığa yüklenmesini düzenler. CMK müdafi ücreti de kanunen yargılama gideri sayıldığı için, mahkûmiyet hükmünde giderler konusunda m.325 esas alınır.
Burada ilk ödemenin Adalet Bakanlığı bütçesinden yapılmış olması sonucu değiştirmez. Avukat kamu sisteminden tarifeye göre ücretini alır; mahkeme ise hükümde yargılama giderinin kime yüklendiğini gösterir. Bunlar farklı zamanlarda gerçekleşen iki hukuki işlemdir.
Mahkeme yalnız “giderler sanıktan” şeklinde belirsiz bir sonuca bırakmamalı; CMK m.324/2 gereğince hüküm ve kararda yargılama giderlerinin kimlere yükletildiğini göstermelidir. Gider miktarı da m.324/3 uyarınca mahkeme başkanı veya hâkim tarafından belirlenir.
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması ve Cezanın Ertelenmesinde Gider Ne Olur?
CMK m.325/2, hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve cezanın ertelenmesi hâllerinde de m.325/1 hükmünün uygulanacağını açıkça düzenler. Dolayısıyla bu iki karar türünde “mahkûmiyet açıklanmadı veya ceza ertelendi, hiçbir yargılama gideri yüklenemez” şeklinde genel bir kural yoktur.
HAGB kararının maddi ceza hukuku ve kanun yolu sonuçları ayrı tartışmaların konusudur; ancak yargılama gideri yönünden m.325/2 açık gönderme yapar. Mahkeme gider hükmünü kararında göstermelidir.
Cezanın ertelenmesinde de aynı sonuç geçerlidir. Erteleme, cezanın infazına ilişkin hukuki sonuç doğurur; yargılama giderinin sanığa yüklenmesi kuralını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Yargılamanın Bir Aşaması Sanık Lehine Sonuçlanmışsa Gider Ne Olur?
CMK m.325/3, yargılamanın değişik evrelerinde yapılan araştırma veya işlemler nedeniyle gider meydana gelmiş ve sonuç sanık lehine ortaya çıkmışsa özel bir hakkaniyet kuralı getirir. Bu giderlerin sanığa yüklenmesinin hakkaniyete aykırı olduğu anlaşılırsa mahkeme bunların kısmen veya tamamen Devlet Hazinesine yüklenmesine karar verebilir.
Bu hüküm, mahkûmiyet bulunan her dosyada oluşan bütün giderlerin hiçbir ayrım yapılmadan sanığa yüklenmesinin zorunlu olmadığını gösterir. Belirli bir araştırma veya işlemin sonucu sanık lehine çıkmışsa, o giderin niteliği ayrıca değerlendirilebilir.
Kararın somut gerekçeye dayanması önemlidir. Hangi araştırmanın sanık lehine sonuçlandığı ve giderin neden sanığa yüklenmesinin hakkaniyete aykırı olduğu dosya üzerinden belirlenmelidir.
Birden Çok Suçtan Yalnız Bir Kısmında Mahkûmiyet Varsa Ne Olur?
CMK m.326/1, birden çok suçtan kovuşturulan kişinin bunların bir kısmından mahkûm olması hâlinde, beraat ettiği suçların duruşmasının gerektirdiği giderleri ödemekle yükümlü olmadığını düzenler. Bu nedenle kısmi beraat bulunan dosyada bütün giderlerin tek kalem olarak sanığa yüklenmesi doğru olmayabilir.
Mahkeme hangi giderin mahkûmiyetle sonuçlanan suçla, hangisinin beraat edilen suçla bağlantılı olduğunu ayırmalıdır. Ortak giderlerin niteliği ve sanığın sebep olduğu giderler ayrıca değerlendirilir.
CMK m.326/2 iştirak hâlinde işlenen suç nedeniyle mahkûm edilenlere, sebebiyet verdikleri yargılama giderlerinin ayrı ayrı yükletileceğini düzenler. Çok sanıklı dosyada gider hükmü bu nedenle otomatik “müşterek ve müteselsil” biçimde kurulamaz; kanundaki ayrı sorumluluk esası gözetilmelidir.
Beraat veya Ceza Verilmesine Yer Olmadığı Kararında Gider Kime Aittir?
CMK m.327/1, hakkında beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilen kişinin yalnız kendi kusurundan ileri gelen giderleri ödemeye mahkûm edileceğini düzenler. m.327/2 ise bu kişinin önceden ödemek zorunda kaldığı giderlerin Devlet Hazinesince üstlenileceğini belirtir.
Bu nedenle beraat hâlinde “sanık hiçbir koşulda hiçbir gider ödemez” şeklindeki mutlak ifade de doğru değildir; kanun kişinin kendi kusurundan ileri gelen giderler için istisna bırakmıştır. Buna karşılık genel kural, beraat eden kişinin mahkûmiyet dosyasındaki gibi tüm yargılama giderleriyle yükümlü tutulmamasıdır.
Ceza verilmesine yer olmadığı kararında da m.327 aynı çerçeveyi kurar. Karar türünün nedenine göre başka hukuki sonuçlar bulunabilir; ancak yargılama gideri bakımından madde metni doğrudan uygulanır.
CMK Avukatına İlk Ödeme ile Yargılama Sonundaki Nihai Yük Neden Farklıdır?
CMK görevlendirme sisteminde avukatın ücretini zamanında alabilmesi için ödeme, dava sonucunu beklemeden kamu bütçesinden yapılır. 5320 m.13 bu finansman modelini kurar. Müdafiin ücret hakkı, sanığın ileride mahkûm olup olmayacağına bağlı olarak aylarca veya yıllarca bekletilmez.
Dava sonunda ise mahkeme, CMK m.324 ve devamındaki hükümler uyarınca yargılama giderlerinin nihai hukuki yükünü belirler. Bu nedenle “CMK avukatı ücretsizdir” ifadesi yalnız kişinin görevlendirme anında avukata özel sözleşme ücreti ödemediğini anlatacak ölçüde kullanılabilir; yargılama gideri sonucunu tamamen yok sayacak şekilde kullanılamaz.
Aynı ayrım mağdur veya katılan için görevlendirilen vekilin tarifeye dayalı ödemesinde de önemlidir. Avukata yapılan kamu ödemesi ile ceza dosyasındaki gider hükmü farklı hukuki aşamalardır.
Yargılama Giderinin Miktarını Kim Belirler?
CMK m.324/3, giderlerin miktarı ile iki taraftan birinin diğerine ödemesi gereken paranın miktarını mahkeme başkanı veya hâkimin belirleyeceğini düzenler. Bu nedenle hüküm fıkrasındaki gider tutarı, dosyadaki harcama ve tarife kayıtlarına dayanmalıdır.
CMK müdafi ücreti bakımından ilgili yıl tarifesi önemlidir. 2026 yılında soruşturma ve farklı mahkemeler için ayrı CMK ücret tutarları vardır. Dosyada hangi aşamada hangi görevlendirmenin yapıldığı kontrol edilmeden tek bir varsayımsal rakam yazılmamalıdır.
Gider hesabında tercüman gideri gibi kanunun açıkça istisna tuttuğu kalemler de ayrılmalıdır. CMK m.324/5, Türkçe bilmeyen veya engelli şüpheli, sanık, mağdur ya da tanık için görevlendirilen tercümanın giderlerinin yargılama gideri sayılmayacağını ve Devlet Hazinesince karşılanacağını düzenler.
Yargılama Gideri Hatalı Yüklenmişse Nasıl Denetlenir?
Yargılama gideri hükmün bir parçasıdır. Bu nedenle kararın tabi olduğu kanun yolu ve başvuru süresi içinde gider yönünden de hukuka aykırılık ileri sürülebilir. Hangi kanun yolunun açık olduğu, hükmün türü, mahkeme ve karar tarihi üzerinden belirlenmelidir.
Örneğin beraat edilen suçun giderinin sanığa yüklenmesi, iştirak hâlinde giderlerin kanundaki ayrı sorumluluk kuralına aykırı biçimde dağıtılması veya CMK m.327’ye rağmen beraat eden kişiye kendi kusurundan doğmayan giderlerin yükletilmesi denetim konusu olabilir.
Başvuruda yalnız “gider fazla” demek yerine hangi gider kaleminin hangi CMK maddesine aykırı biçimde yüklendiği gösterilmelidir. Hüküm fıkrası, gider dökümü ve ilgili tarife birlikte incelenmelidir.
2026 CMK Tarifesindeki Tutar Gider Hükmüne Nasıl Yansır?
Yıllık CMK tarifesi, görevlendirilen müdafi veya vekile kamu bütçesinden yapılacak ödemenin miktarını belirler. Bu tutar 5320 m.13 gereğince yargılama gideri niteliğinde olduğundan, dosyada yapılan görevlendirme ve ödeme kaydı gider hesabının unsurlarından biri olur.
Ancak tarife rakamının bulunması, mahkemenin gider yükünü otomatik olarak belirlemez. Mahkûmiyet, kısmi beraat, beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı gibi karar sonuçları CMK m.325–327 çerçevesinde ayrıca dikkate alınır. Giderin kime yükletileceği ile tarife rakamının ne olduğu farklı sorulardır.
Bu nedenle 2026’daki soruşturma, asliye ceza veya ağır ceza tarifesi konuşulurken dosyanın sonuç hükmü de ayrıca kontrol edilmelidir. Tarife sayfası ödeme miktarını; yargılama giderleri bölümü ise nihai hukuki yükü belirler.
CMK Ücreti ile Karşı Vekâlet Ücreti Aynı Şey midir?
Hayır. CMK görevlendirme ücreti, kanun gereğince baro tarafından görevlendirilen müdafi veya vekile kamu sisteminden ödenen tarife ücretidir. Karşı vekâlet ücreti ise yargılama sonunda Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ve ilgili usul hükümleri kapsamında taraf lehine hükmedilebilen farklı bir kalemdir.
Ceza dosyasında bu iki kavramın aynı kelimeyle “avukatlık ücreti” olarak anılması karışıklık yaratabilir. Birinin kaynağı CMK görevlendirmesi ve 5320 m.13 iken diğerinin hukuki sebebi hükümde karşı tarafa yüklenen vekâlet ücretidir. Dosyada hangi kalemin söz konusu olduğu karar fıkrasından ve ödeme dayanağından anlaşılır.
Bu ayrım, beraat kararında özel müdafilik nedeniyle hükmedilen vekâlet ücreti ile baro tarafından görevlendirilen CMK müdafiine kamu bütçesinden yapılan ödemenin birbirine karıştırılmasını önler.
Hükümde Yargılama Gideri Yazılmamış veya Eksik Yazılmışsa Neden Önemlidir?
CMK m.324/2, hüküm ve kararda yargılama giderlerinin kimlere yükletileceğinin gösterilmesini ister. Bu nedenle gider hükmü, kararın son bölümünde denetlenebilir biçimde yer almalıdır. Dosyada CMK müdafi ücreti, bilirkişi, keşif veya başka giderler bulunmasına rağmen hangi kalemin kime yüklendiği anlaşılamıyorsa kanun yolu incelemesinde bu bölüm ayrıca ele alınabilir.
Gider hükmünün açık olması infaz bakımından da önemlidir. Hangi kişinin hangi giderden sorumlu olduğu, çok sanıklı veya birden fazla suç içeren dosyalarda özellikle ayrıştırılmalıdır. CMK m.326’nın kısmi beraat ve iştirak hükümleri bu nedenle yalnız teorik kurallar değildir; hüküm fıkrasındaki tahsil biçimini doğrudan etkiler.
Mahkeme, giderleri belirlerken dosyadaki ödeme belgeleri ve yürürlükteki tarifeyi esas almalıdır. Sonradan yapılan hesap hatası veya gider kaleminin yanlış kişiye yükletilmesi, kararın tabi olduğu kanun yolu içinde açıkça gerekçelendirilerek ileri sürülmelidir.
CMK görevlendirme ücreti bakımından ayrıca baro görevlendirme belgesi ve ilgili ödeme kaydı dosyadaki gider hesabıyla karşılaştırılmalıdır. Aynı dosyada farklı evrelerde birden fazla tarife kalemi bulunabileceği için yalnız tek bir ücret rakamından hareket edilmesi hataya yol açabilir. Özellikle soruşturma ile kovuşturmanın farklı mercilerde yürüdüğü dosyalarda her ödemenin hukuki dayanağı ayrı gösterilmelidir.
Bu yaklaşım hem hükmün açıklığını hem de giderin infaz aşamasında doğru kişiden tahsil edilmesini sağlar.
Gider kaleminin adı, tutarı ve sorumlusu karar fıkrasında tereddüt yaratmayacak biçimde belirtilmelidir.
Böylece kanun yolu denetimi de somut gider kaydı üzerinden yapılabilir.
Bu zorunludur.
CMK Müdafi Ücreti ve Yargılama Gideri Hakkında Sık Sorulan Sorular
1. CMK avukatı ücreti yargılama gideri midir?
Evet. 5320 m.13 açıkça yargılama gideri sayar; CMK m.324 da tarifeye göre avukatlık ücretlerini yargılama giderleri arasında düzenler.
2. Mahkûm olan sanık CMK ücretinden sorumlu olur mu?
CMK m.325/1 mahkûmiyette bütün yargılama giderlerinin sanığa yüklenmesini düzenler; somut gider hükmü mahkeme kararında gösterilir.
3. HAGB’de yargılama gideri var mı?
Evet. CMK m.325/2, HAGB ve cezanın ertelenmesinde m.325/1’in uygulanacağını düzenler.
4. Beraat eden kişi CMK ücretini öder mi?
CMK m.327’ye göre beraat eden kişi yalnız kendi kusurundan ileri gelen giderlerden sorumlu tutulabilir; önceden ödemek zorunda kaldığı giderler Devlet Hazinesince üstlenilir.
5. Kısmi beraatte bütün gider sanığa yüklenir mi?
Hayır. CMK m.326/1, beraat edilen suçların duruşmasının gerektirdiği giderlerden kişinin sorumlu olmayacağını düzenler.
6. Çok sanıklı dosyada gider müştereken mi ödenir?
CMK m.326/2 iştirak hâlinde mahkûm edilenlere sebebiyet verdikleri giderlerin ayrı ayrı yükletilmesini düzenler.
7. Tercüman gideri yargılama gideri midir?
CMK m.324/5 kapsamındaki Türkçe bilmeyen veya engelli kişiler için görevlendirilen tercüman gideri yargılama gideri sayılmaz ve Hazinece karşılanır.
8. CMK ücretini önce kim öder?
5320 m.13 uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesindeki ödenekten karşılanır.
9. Gider miktarını kim belirler?
CMK m.324/3 uyarınca mahkeme başkanı veya hâkim belirler.
10. Hatalı gider hükmüne karşı başvuru yapılabilir mi?
Kararın tabi olduğu kanun yolu içinde gider hükmünün kanuna aykırılığı da ileri sürülebilir; yol ve süre somut karara göre belirlenir.
Resmî Kaynaklar
- T.C. Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat – 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu
- 5320 sayılı Kanun – resmî mevzuat metni
- Resmî Gazete – 2026 CMK Müdafi ve Vekil Ücret Tarifesi
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T Bilgisi
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472. İçerik 15 Eylül 2026 tarihinde 5320 sayılı Kanun m.13 ile CMK m.324, m.325, m.326 ve m.327’nin güncel metni esas alınarak kontrol edilmiştir.
(E-İMZALIDIR)
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
