Serbest Bölgede Bölge İçine Satışta Kazanç İstisnası Var mı? 3218 Geçici 3 | 2026
Kısa ve net cevap: Evet. 7577 sayılı Kanunun 4. maddesiyle 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu’nun geçici 3. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde yer alan “yurt dışına” ibaresi, “yurt dışına, serbest bölge içine veya diğer serbest bölgelere” şeklinde değiştirilmiştir. Böylece geçici 3. madde kapsamındaki üretim kazancı istisnası, şartları taşıyan imalatçı kullanıcıların yalnız yurt dışına yaptıkları satışlarla sınırlı olmaktan çıkarılmış; serbest bölge içine ve diğer serbest bölgelere yapılan satışlar da kanuni metne açıkça eklenmiştir. 7577 sayılı Kanunun 14/c maddesi gereğince değişiklik, 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren elde edilen kazançlara uygulanmak üzere 17 Nisan 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
7577 Sayılı Kanun Serbest Bölge Üretim Kazancı İstisnasında Neyi Değiştirdi?
3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu’nun geçici 3. maddesi, serbest bölgelerde faaliyette bulunan bazı kullanıcıların kazançlarına ilişkin özel vergi düzenlemeleri içerir. 7577 sayılı Kanunun 4. maddesi, geçici 3. maddenin ikinci fıkrasının (a) bendindeki satış yönünü doğrudan değiştirmiştir. Önceki kanun metnindeki “yurt dışına” ifadesi, “yurt dışına, serbest bölge içine veya diğer serbest bölgelere” şeklinde genişletilmiştir.
Bu değişiklik yalnızca teknik bir kelime düzeltmesi değildir. Vergi istisnasının hangi satışlardan kaynaklanan üretim kazancına uygulanacağını doğrudan etkiler. Kanun koyucu, üretici kullanıcıların serbest bölgede imal ettikleri ürünlerden elde ettikleri kazanç bakımından satışın hedef pazarını genişletmiş; serbest bölge içi ve diğer serbest bölgelere yapılan satışları da açık kanun hükmüne bağlamıştır.
Düzenleme 2026 yılında yürürlüğe girmekle birlikte 7577 sayılı Kanunun özel yürürlük hükmü nedeniyle 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren elde edilen kazançlara uygulanır. Bu nedenle 2026 hesap dönemine ilişkin kurumlar veya gelir vergisi matrahı hazırlanırken, 17 Nisan 2026’dan önce 2026 yılı içinde gerçekleşmiş kapsama giren işlemlerin de yeni hüküm çerçevesinde değerlendirilmesi gerekir.
İstisnadan Kimler Yararlanabilir?
Değişiklik, serbest bölgede faaliyet gösteren bütün işletmelerin tüm kazançlarını otomatik olarak vergiden istisna etmemektedir. Geçici 3. maddedeki istisna sisteminin uygulanması için işletmenin kanunda aranan statü ve faaliyet şartlarını taşıması gerekir. Temel ayrım, serbest bölgede üretim faaliyeti yürüten mükelleflerin imal ettikleri ürünlerden elde ettikleri kazanç ile yalnız alım-satım, aracılık, hizmet veya başka faaliyetlerden elde edilen kazançlar arasındadır.
Bu nedenle bir işletmenin serbest bölgede ruhsatlı olması tek başına yeterli değildir. Faaliyet ruhsatının kapsamı, fiilen üretim yapılıp yapılmadığı, satılan ürünün serbest bölgede işletme tarafından imal edilip edilmediği ve kazancın hangi faaliyetten doğduğu ayrı ayrı belirlenmelidir.
Üretim faaliyetiyle ilgisi bulunmayan ticari mal alım-satımlarının sırf aynı mükellef tarafından serbest bölgede yapılması, üretim kazancı istisnası kapsamında değerlendirilmesini sağlamaz. Vergi istisnaları kanunda belirtilen şartlarla sınırlı olduğundan, gelir unsurlarının faaliyet türüne göre ayrıştırılması zorunludur.
2026’da Hangi Satışlar Kapsama Girdi?
7577 sayılı Kanundan sonra kanun metninde üç satış yönü açıkça yer almaktadır:
- Serbest bölgede üretilen ürünlerin yurt dışına satışı,
- Serbest bölgede üretilen ürünlerin aynı serbest bölge içine satışı,
- Serbest bölgede üretilen ürünlerin diğer serbest bölgelere satışı.
Değişikliğin en önemli sonucu ikinci ve üçüncü gruptur. Üretici bir kullanıcı, imal ettiği ürünü aynı serbest bölgede faaliyet gösteren başka bir kullanıcıya satabilir veya Türkiye’deki başka bir serbest bölgeye gönderebilir. Kanun metni artık bu satışları da açıkça kapsar.
Burada dikkat edilmesi gereken husus, “serbest bölge içine satış” ile Türkiye’nin serbest bölge dışındaki iç pazarına satışın aynı şey olmadığıdır. 7577 sayılı Kanunun 4. maddesi, “Türkiye’ye” veya “yurt içine” genel bir ifade eklememiş; özellikle “serbest bölge içine veya diğer serbest bölgelere” ibaresini getirmiştir. Bu nedenle serbest bölgeden Türkiye’nin serbest bölge dışındaki iç pazarına yapılan satışın vergi sonucu, geçici 3. maddenin diğer hükümleri ve ilgili vergi mevzuatı çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir.
Üretim Kazancı Nasıl Ayrıştırılmalıdır?
Serbest bölgede bir işletme hem üretim hem de ticari alım-satım yapabilir. Böyle bir durumda vergi istisnasının yalnız üretim faaliyetinden doğan kazanca uygulanabilmesi için gelir ve maliyetlerin doğru ayrıştırılması gerekir. Satılan ürünün işletmenin kendi üretimi mi yoksa dışarıdan temin edilen ticari mal mı olduğu muhasebe ve stok kayıtlarından açıkça izlenebilmelidir.
Üretim kazancının belirlenmesinde mamul maliyeti, hammadde ve yardımcı malzeme giderleri, işçilik, üretimle bağlantılı genel giderler, amortisman ve satış hasılatı gibi unsurların doğru kaydı önem taşır. Karma faaliyet yürüten işletmelerde ortak giderlerin makul ve denetlenebilir bir dağıtım anahtarıyla faaliyetlere paylaştırılması gerekebilir.
Vergi incelemesinde yalnız fatura üzerinde “ürün satışı” yazması yeterli değildir. İmalat sürecini gösteren üretim reçeteleri, kapasite raporları, makine ve ekipman kayıtları, stok hareketleri, üretim giriş-çıkış kayıtları ve serbest bölge işlem formları, kazancın gerçekten üretim faaliyetinden doğduğunu gösterebilir.
Değişiklik Hangi Tarihten İtibaren Uygulanıyor?
7577 sayılı Kanunun 14/c maddesi, 4. maddenin 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren elde edilen kazançlara uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe gireceğini düzenlemiştir. Kanun 17 Nisan 2026 tarihinde yayımlanmıştır. Bu nedenle uygulama bakımından iki tarih birlikte okunmalıdır: yürürlüğe giriş işlemi 17 Nisan 2026’da gerçekleşmiş, fakat hüküm 1 Ocak 2026’dan itibaren elde edilen kazançlara uygulanmıştır.
Takvim yılı hesap dönemini kullanan bir mükellef bakımından 2026 yılının Ocak, Şubat ve Mart ayları ile 17 Nisan’a kadar gerçekleşen kapsama uygun serbest bölge içi veya diğer serbest bölge satışları da 2026 yıllık vergi hesabında yeni hüküm kapsamında dikkate alınır.
Özel hesap dönemine tabi mükelleflerde ise kazancın hangi hesap dönemine ait olduğu ve 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren elde edilen kazanç şartının nasıl uygulanacağı mükellefin özel hesap dönemi ve ilgili beyan süresi dikkate alınarak belirlenmelidir.
İstisna İçin Hangi Belgeler Saklanmalıdır?
Serbest bölge istisnalarında en önemli konulardan biri işlemin kanuni şartlara uygun olduğunu ispat edebilecek bir belge zinciri oluşturmaktır. Üretim ve satış işlemlerinin niteliğini açıkça göstermek amacıyla özellikle şu kayıtların korunması gerekir:
- Serbest bölge faaliyet ruhsatı ve üretim kapsamı,
- Üretim kapasite raporu ve varsa sanayi sicil kayıtları,
- Hammadde, yarı mamul ve mamul stok kayıtları,
- Üretim reçeteleri ve maliyet hesapları,
- Satış faturaları ve alıcı bilgileri,
- Serbest bölge işlem formları ve mal hareket belgeleri,
- Diğer serbest bölgeye sevki gösteren taşıma ve teslim belgeleri,
- Ödeme kayıtları ve banka belgeleri,
- Muhasebe hesap planında üretim ve ticari faaliyet ayrımı.
Bu belgelerin amacı yalnız satışın yapıldığını göstermek değildir. İstisna bakımından asıl ispat konusu, kazancın serbest bölgede imal edilen üründen ve kanunda belirtilen satış yönlerinden doğduğudur.
Karma Faaliyet Yürüten Şirketlerde Hangi Hatalar Yapılmamalıdır?
İmalatçı bir serbest bölge şirketi aynı zamanda başka ürünlerin ticaretini yapıyorsa, bütün şirket kazancının istisna kabul edilmesi doğru değildir. Üretim dışı ticari faaliyetler, hizmet gelirleri, kira gelirleri, finansman gelirleri ve benzeri unsurlar kendi vergi rejimine göre değerlendirilir.
Benzer şekilde, işletmenin kendi ürettiği ürün ile dışarıdan satın alıp doğrudan sattığı ürün aynı faturada veya aynı muhasebe hesabında karışıyorsa, istisna hesabının denetlenebilirliği zayıflar. Üretim ve ticari satışların stok kodu, fatura kalemi, maliyet hesabı ve gelir hesabı itibarıyla ayrılması vergi riskini azaltır.
Bir başka hata, serbest bölge içine yapılan her satışın istisna olduğunu varsaymaktır. Kanun değişikliği, üretim kazancı istisnasındaki satış yönünü genişletmiştir; üretim şartını kaldırmamıştır. Dolayısıyla dışarıdan alınan ticari malın serbest bölge içindeki başka bir kullanıcıya satışı, sırf alıcının serbest bölge kullanıcısı olması nedeniyle üretim kazancı istisnasına dönüşmez.
Kurumlar veya Gelir Vergisi Beyannamesinde Nasıl Dikkate Alınır?
Mükellefin hukuki statüsüne göre kazanç gelir vergisi veya kurumlar vergisi beyannamesinde beyan edilir. İstisna kapsamındaki üretim kazancının muhasebe kayıtlarında ve beyannamede diğer kazanç unsurlarından ayrılabilmesi gerekir. İstisna tutarı, kanuni şartları karşılayan üretim kazancı ile sınırlıdır.
2026 hesap dönemi için özellikle yılın ilk aylarına ait serbest bölge içi satışların yeniden kontrol edilmesi gerekir. Çünkü düzenleme Nisan 2026’da yayımlanmış olmasına rağmen 1 Ocak 2026’dan itibaren elde edilen kazançlara uygulanmaktadır. Yıl içinde geçici vergi veya iç raporlama amacıyla önceki kanun metnine göre yapılan hesaplamalar, yıllık beyan öncesinde yeni hüküm çerçevesinde gözden geçirilmelidir.
Güncel vergi değişikliklerini izlemek için sitemizdeki Hukuk Haberleri bölümüne ve Vergi Hukuku kategorisindeki güncel rehberlere bakılabilir.
Vergi İncelemesinde En Önemli Risk Noktaları
Serbest bölge üretim kazancı istisnasında inceleme riski çoğunlukla kazancın kaynağının doğru belirlenip belirlenmediği üzerinde yoğunlaşır. Özellikle üretim kapasitesi ile satış hacmi arasında açık uyumsuzluk bulunması, stok kayıtlarının üretimi doğrulamaması, ticari mal ile mamul ayrımının yapılmaması veya serbest bölge içi teslimin belgeyle gösterilememesi halinde istisna tartışmalı hale gelebilir.
İkinci risk alanı yürürlük tarihidir. 2026 yılının tamamının eski düzenlemeye göre değerlendirilmesi mükellef aleyhine, bütün geçmiş yıllara yeni düzenlemenin uygulanması ise kanuni dayanak olmaksızın sonuç doğurabilir. Doğru sınır 7577 sayılı Kanunun 14/c maddesinde açıkça 1 Ocak 2026 olarak belirlenmiştir.
Üçüncü risk alanı, satışın hedefidir. Yurt dışı, aynı serbest bölge ve diğer serbest bölgeler kanun metninde sayılmıştır. Serbest bölge dışındaki Türkiye iç pazarına yapılan satışların bu değişiklik nedeniyle kendiliğinden istisna kabul edilmesi doğru değildir.
Uygulama Örneği: Aynı Serbest Bölgedeki Başka Kullanıcıya Mamul Satışı
Bir üretici şirketin Mersin Serbest Bölgesi’nde imal ettiği ambalaj ürünlerini aynı serbest bölgede faaliyet gösteren başka bir kullanıcıya 2026 yılı içinde sattığını düşünelim. Satılan mal gerçekten şirket tarafından serbest bölgede üretilmişse ve geçici 3. maddedeki diğer şartlar da taşınıyorsa, satışın aynı serbest bölge içine yapılmış olması artık tek başına üretim kazancı istisnasına engel değildir. Çünkü 7577 sayılı Kanun “serbest bölge içine” ibaresini açıkça hükme eklemiştir.
Aynı şirketin üçüncü bir ülkeden satın aldığı ve üzerinde üretim yapmadan başka bir serbest bölge kullanıcısına sattığı ticari mal bakımından ise üretim kazancı istisnası aynı gerekçeyle uygulanamaz. Bu örnek, ürünün nereye satıldığından önce kazancın hangi faaliyetten doğduğunun tespit edilmesi gerektiğini gösterir.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Serbest bölge içine satış artık vergiden istisna mı?
3218 sayılı Kanun geçici m.3/2-a kapsamındaki üretim kazancı istisnasında, 7577 sayılı Kanunla serbest bölge içine yapılan satışlar da kanun metnine eklenmiştir. Diğer istisna şartları yine aranır.
2. Diğer serbest bölgeye satış da kapsama giriyor mu?
Evet. Kanun açıkça “diğer serbest bölgelere” yapılan satışları da eklemiştir.
3. Değişiklik 17 Nisan 2026’dan sonraki satışlara mı uygulanır?
Hayır. Özel yürürlük hükmü nedeniyle 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren elde edilen kazançlara uygulanır.
4. Türkiye iç pazarına yapılan tüm satışlar istisna mı oldu?
Hayır. Kanun “serbest bölge içine veya diğer serbest bölgelere” ifadesini eklemiştir; serbest bölge dışındaki Türkiye iç pazarı ayrıca değerlendirilir.
5. Serbest bölgede yalnız ticaret yapan şirket yararlanabilir mi?
Bu düzenleme üretim kazancı istisnasındaki satış yönünü genişletmiştir. Üretim faaliyeti bulunmayan ticari kazançlar sırf satış serbest bölge içinde yapıldığı için bu istisnaya girmez.
6. Şirket hem üretim hem ticaret yapıyorsa ne yapılır?
Üretim faaliyetinden doğan kazanç ile diğer kazançlar muhasebe ve belgelerle ayrıştırılmalıdır.
7. Hangi belgeler önemlidir?
Faaliyet ruhsatı, üretim ve stok kayıtları, faturalar, serbest bölge işlem belgeleri, taşıma ve teslim kayıtları ile maliyet hesapları birlikte önem taşır.
8. 2026’nın ilk aylarında yapılan satışlar yeniden kontrol edilmeli mi?
Evet. Değişiklik 1 Ocak 2026’dan itibaren elde edilen kazançlara uygulanacağından, yıllık beyan öncesinde Ocak-Nisan dönemindeki kapsama giren satışlar da kontrol edilmelidir.
Resmî Kaynaklar
- TBMM – 7577 sayılı Kanun tam metni
- Resmî Gazete – 17 Nisan 2026
- Mevzuat Bilgi Sistemi – 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu
- Gelir İdaresi Başkanlığı
Hukuki inceleme: İçerik 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu geçici m.3, 7577 sayılı Kanunun 4 ve 14/c maddeleri esas alınarak 16 Eylül 2026 tarihinde hazırlanmıştır.
Yazar: Av. Halil İbrahim Bakırcı – Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu. Türkiye genelindeki dosyalar Mersin’den yürütülmektedir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
