Konkordatoda Mali Durum Düzelirse Kesin Mühlet Kaldırılır mı? İİK m.291

Güncel kontrol tarihi: 16 Eylül 2026. Konkordato kesin mühleti borçluya mutlaka sürenin sonuna kadar kullanacağı bir koruma hakkı vermez. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun m.291 hükmüne göre konkordato talebiyle amaçlanan iyileşme kesin mühlet sona ermeden gerçekleşirse, komiserin yazılı raporu üzerine mahkeme resen kesin mühleti kaldırır ve konkordato talebinin reddine karar verir.

Kısa ve Net Cevap

İİK m.291’in sonucu nettir: Borçlunun mali durumu konkordatoya artık ihtiyaç bırakmayacak şekilde düzelmişse kesin mühlet devam ettirilmez. Komiser iyileşmeyi yazılı raporla mahkemeye bildirir. Mahkeme karar vermeden önce borçluyu, varsa konkordato talep eden alacaklıyı ve alacaklılar kurulunu duruşmaya davet eder; diğer alacaklıları gerekli görürse çağırır. Kesin mühletin kaldırılması ve konkordato talebinin reddi kararı İİK m.288 uyarınca ilan edilir ve ilgili yerlere bildirilir.

İİK m.291 Neyi Düzenler?

İİK m.291’in başlığı “Borçlunun malî durumunun düzelmesi nedeniyle kesin mühletin kaldırılması”dır. Hüküm, konkordato korumasının amaca bağlı olduğunu gösterir. Borçlu konkordato talep ederken borçlarını vadesinde ödeyemediğini veya ödeyememe tehlikesi altında bulunduğunu ileri sürer. Kesin mühlet devam ederken bu ekonomik sorun ortadan kalkarsa korumanın hukuki dayanağı da sona erer.

Bu nedenle m.291 bir yaptırım hükmü değildir. Borçlunun komiser talimatına uymaması veya projenin başarısız hâle gelmesi gibi olumsuz sebepler İİK m.292’de düzenlenir. M.291’de ise sonuç, iyileşmenin gerçekleşmiş olması nedeniyle doğar.

“Mali Durumun Düzelmesi” Ne Anlama Gelir?

Kanun yalnız bilanço aktifinin artmasını veya belirli bir ay kâr edilmesini yeterli sayan mekanik bir tanım kurmaz. Esas ölçüt, konkordato talebiyle amaçlanan iyileşmenin gerçekleşip gerçekleşmediğidir. Borçlunun borçlarını normal vade düzeninde ödeyebilmesi, nakit akışındaki kalıcı iyileşme, ödeme gücünün yeniden kazanılması ve konkordato korumasına duyulan ihtiyacın ortadan kalkması birlikte değerlendirilir.

Geçici bir nakit girişi, tek seferlik mal satışı veya kısa dönem kârlılık tek başına kalıcı iyileşmeyi ispatlamaz. Komiser, iyileşmenin devamlılığına ve borçlunun genel borç ödeme kapasitesine bakmalıdır.

İyileşmeyi Kim Tespit Eder?

İİK m.291, iyileşmenin komiserin yazılı raporuyla mahkemeye bildirilmesini öngörür. Komiser; borçlunun muhasebe kayıtlarını, banka hareketlerini, tahsilatlarını, borç ödeme performansını, devam eden sözleşmelerini ve mali projeksiyonlarını inceleyerek konkordatoya olan ihtiyacın ortadan kalkıp kalkmadığını değerlendirir.

Komiserin görevleri hakkında ayrıntılı bilgi için Konkordato Komiserinin Görevleri ve Alacaklılar Kurulu rehberimize bakılabilir.

Mahkeme Komiser Raporuyla Bağlı mıdır?

Hayır. Komiser raporu mahkemenin incelemesinin temel belgelerinden biridir ancak nihai karar mahkemeye aittir. Mahkeme raporun dayandığı mali verileri, borçlunun açıklamalarını, alacaklılar kurulunun görüşünü ve dosyadaki diğer delilleri değerlendirir.

Komiser “mali durum düzeldi” sonucuna ulaşmış olsa bile mahkeme bu sonucun hangi verilerle desteklendiğini incelemelidir. Benzer şekilde borçlu iyileştiğini ileri sürse de komiser raporu ve dosya verileri konkordato ihtiyacının sürdüğünü gösteriyorsa m.291 koşulları oluşmaz.

Mahkeme Resen mi Karar Verir?

Evet. İİK m.291 açıkça mahkemenin resen kesin mühleti kaldırarak konkordato talebinin reddine karar vereceğini belirtir. Bu nedenle mutlaka borçlunun veya bir alacaklının “mühleti kaldırın” talebi bulunması gerekmez.

Komiserin yazılı raporuyla konkordato amacının gerçekleştiği ortaya çıktığında mahkeme süreci kendiliğinden değerlendirir. Bu özellik, konkordato korumasının tarafların serbestçe istediği kadar sürdürebileceği bir sözleşmesel ayrıcalık olmadığını gösterir.

Borçlu Duruşmaya Çağrılır mı?

İİK m.291’in ikinci fıkrasına göre mahkeme karar vermeden önce borçluyu duruşmaya davet eder. Böylece borçlu, komiserin iyileşme tespitine ilişkin açıklama yapabilir; mali durumunun gerçekten kalıcı şekilde düzelip düzelmediği konusunda belge sunabilir.

Borçlu “konkordato koruması devam etsin” diye tek başına m.291’in uygulanmasını engelleyemez. Ancak iyileşmenin geçici olduğunu, yeni yükümlülüklerin bulunduğunu veya komiserin değerlendirmesinin eksik veriye dayandığını somut belgelerle ileri sürebilir.

Konkordato Talep Eden Alacaklı Duruşmaya Çağrılır mı?

Konkordato talebini bir alacaklı yapmışsa bu alacaklı da duruşmaya davet edilir. Böylece borçlunun ödeme gücünün gerçekten geri dönüp dönmediği ve konkordato ihtiyacının sona erip ermediği konusunda görüş bildirebilir.

İİK m.285 uyarınca alacaklının da konkordato talebinde bulunabilmesi mümkündür. Bu nedenle m.291, yalnız borçlunun kendi başvurusuyla açılan konkordato dosyalarına göre yazılmamıştır.

Alacaklılar Kurulu Duruşmaya Davet Edilir mi?

Evet, kurul varsa davet edilir. Alacaklılar kurulu kesin mühlet döneminde borçlunun ve konkordatonun seyrini düzenli biçimde izlediğinden, mali iyileşmenin gerçekleşip gerçekleşmediği konusunda önemli bilgiye sahip olabilir.

Diğer alacaklılar ise mahkeme tarafından gerekli görülürse duruşmaya davet edilir. Kanun bütün alacaklıların zorunlu şekilde tek tek çağrılmasını öngörmemiştir.

Kesin Mühlet Kaldırılınca Konkordato Talebi Ne Olur?

İİK m.291’de iki sonuç birlikte düzenlenir: kesin mühlet kaldırılır ve konkordato talebi reddedilir. Borçlu artık konkordato korumasına ihtiyaç duymadığı için yargılama tasdik aşamasına devam etmez.

Bu ret, konkordatonun başarısız olduğu anlamına gelmez. Tersine, borçlunun mali durumu konkordato korumasına ihtiyaç bırakmayacak şekilde düzeldiği için süreç sona ermektedir. Bu yönüyle m.291 ile m.292’deki başarısızlık/ihlale dayalı ret birbirinden ayrılmalıdır.

İflas Kararı Verilir mi?

Mali durumun düzelmesi nedeniyle m.291 uygulanıyorsa hükmün doğal sonucu iflas değildir. İflas, İİK m.292’de sayılan şartlar ve borçlunun iflasa tabi olup olmaması bakımından ayrı değerlendirilir. M.291’de borçlunun konkordato ihtiyacını ortadan kaldıran bir iyileşme bulunduğu için iflas açılması mantığıyla değil, korumanın gereksiz kalması mantığıyla hareket edilir.

Bu nedenle m.291 kapsamında “kesin mühlet kalktıysa şirket otomatik iflas eder” sonucu çıkarılamaz.

İcra Takipleri Yeniden Başlar mı?

Kesin mühletin kaldırılmasıyla konkordato mühletine bağlı takip korumasının hukuki dayanağı sona erer. İİK m.294 kapsamında duran takipler ve yeni takip yasağı bakımından konkordato koruması artık devam etmez. Alacaklılar genel icra-iflas hükümleri çerçevesinde haklarını kullanabilir.

Somut takip dosyasında hangi işlemin hangi aşamadan devam edeceği, daha önce yapılmış işlemler ve takip türü dikkate alınarak belirlenmelidir. “Mühlet kalktı, bütün dosyalar kendiliğinden tahsil edildi” şeklinde bir sonuç yoktur; yalnız takip engeli ortadan kalkar.

İhtiyati Haciz ve Tedbirler Ne Olur?

Konkordato mühleti nedeniyle uygulanamayan ihtiyati haciz ve tedbirlerin durumu, mühletin kaldırılmasıyla yeniden genel hükümlere tabi olur. Konkordato korumasının sona ermesi, daha önce verilmiş kararların ve yeni tedbir taleplerinin kendi kanuni şartları çerçevesinde değerlendirilmesinin önünü açar.

Somut dosyada tedbir kararının içeriği ve geçerlilik süresi ayrıca incelenmelidir. Konkordato ara kararında yalnız konkordato süresince uygulanmak üzere tesis edilen özel tedbirler ise süreç sona erdiğinde dayanağını kaybeder.

Kesin Mühletin Kaldırılması Kararı İlan Edilir mi?

Evet. İİK m.291, kararın İİK m.288 uyarınca ilan edilmesini ve ilgili yerlere bildirilmesini emreder. İlan; alacaklılar, bankalar, ticaret sicili, tapu ve ilgili kurumların borçlunun konkordato korumasının sona erdiğini öğrenebilmesi için önemlidir.

Karar tarihi ile ilan tarihi farklı olabileceğinden, somut hukuki sonuç ve süre değerlendirmesinde hangi sürenin hangi tarihten başladığı ayrıca kontrol edilmelidir.

Borçlunun Mali Durumu Hangi Belgelerle Değerlendirilir?

İyileşme tespitinde tek bir belge yeterli değildir. Komiser özellikle güncel bilanço, gelir tablosu, nakit akış raporları, banka hesapları, cari hesaplar, tahsilat performansı, vergi-SGK yükümlülükleri, kredi ödeme planları, devam eden siparişler ve kısa/orta vadeli borç ödeme kapasitesini birlikte inceler.

Konkordato başvurusunda sunulan başlangıç verileriyle kesin mühlet dönemindeki gerçekleşmeler karşılaştırılmalıdır. Başlangıçta öngörülen gelirlerin gerçekten elde edilmesi ve borç ödeme gücünün sürdürülebilir olması iyileşme değerlendirmesini güçlendirir.

Tek Seferlik Para Girişi Yeterli midir?

Tek seferlik yüksek tahsilat veya bir taşınmaz satışı borçlunun nakit durumunu geçici olarak rahatlatabilir. Ancak konkordato talebiyle amaçlanan iyileşmenin gerçekleşmiş sayılması için borçlunun genel ödeme kapasitesi ve işletmenin sürdürülebilirliği önemlidir.

Örneğin tek seferlik satış bedelinin hemen vadesi gelen borçları karşılaması ancak sonraki aylarda yeniden ciddi nakit açığı doğması hâlinde kalıcı iyileşme tespiti tartışmalı olur. Komiser ileriye dönük ödeme kabiliyetini de inceler.

Yeni Finansman İyileşme Sayılır mı?

Yeni finansman, sermaye artışı, ortak desteği veya yatırımcı girişi borçlunun ödeme kapasitesini güçlendirebilir. Ancak bu kaynağın koşulları, geri ödeme yükü ve işletmenin mevcut borç yapısına etkisi değerlendirilmeden yalnız para girişi nedeniyle m.291 sonucu çıkarılmaz.

Finansman borç yükünü sürdürülemez şekilde artırıyorsa gerçek iyileşme sağlamayabilir. Buna karşılık özkaynak niteliğinde güçlü ve kalıcı bir sermaye katkısı, diğer verilerle birlikte konkordato ihtiyacını ortadan kaldırabilir.

Alacaklıların Tamamının Ödenmesi Şart mı?

İİK m.291, iyileşme için “bütün borçların tamamen ödenmiş olması” şeklinde bir şart koymaz. Esas olan borçlunun konkordato korumasına artık ihtiyaç duymayacak mali yapıya kavuşmasıdır. Borçlar mevcut olabilir; önemli olan bunların normal hukuki ve ticari düzen içinde ödenebilir olmasıdır.

Bu nedenle değerlendirme borçsuzluk değil, ödeme gücü ve konkordato ihtiyacının devam edip etmediği üzerinden yapılır.

Borçlu Mühletin Kaldırılmasını Kendisi İsteyebilir mi?

Borçlu mali durumunun düzeldiğini ileri sürebilir ve bunu komisere/mahkemeye sunabilir. Ancak m.291’in sistemi komiserin yazılı raporu ve mahkemenin resen kararı üzerine kuruludur. Borçlunun tek taraflı “artık konkordatodan vazgeçtim” beyanı ile mali iyileşme tespiti aynı şey değildir.

Özellikle sermaye şirketi veya kooperatifin borca batıklığı devam ediyorsa konkordato talebinden feragatin İİK m.292 bakımından farklı sonuçları bulunabilir.

İyileşme ile Konkordato Tasdiki Arasındaki Fark

Konkordato tasdiki, borçlunun projesinin alacaklı çoğunluğunu ve İİK m.305’teki tasdik şartlarını sağlaması üzerine mahkemenin projeyi bağlayıcı hâle getirmesidir. M.291 ise tasdikten önce konkordato ihtiyacının tamamen ortadan kalkmasına ilişkindir.

Dolayısıyla mali durum düzelmiş ve borçlu normal ödeme düzenine dönebilecekse sırf tasdik kararı almak için konkordato sürecinin devam ettirilmesi m.291’in amacıyla bağdaşmaz.

M.291 ile M.292 Arasındaki Temel Fark

Borçlu İçin Uygulama Kontrol Listesi

1. Güncel bilanço ve nakit akışını komiserle paylaşın.
2. Başvuru tarihindeki mali durumla mevcut durumu karşılaştırın.
3. Vadesi gelen borçların normal düzende ödenip ödenemediğini gösterin.
4. Yeni finansmanın kaynağını ve geri ödeme şartlarını açıklayın.
5. Tek seferlik gelir ile sürekli faaliyet gelirini ayırın.
6. Devam eden dava ve takip risklerini mali tabloda gösterin.
7. Mali iyileşmenin geçici değil sürdürülebilir olduğunu belgeleyin.

Alacaklı İçin Kontrol Listesi

1. Komiserin güncel mali durum değerlendirmesini takip edin.
2. Alacaklılar kurulu varsa rapor ve toplantı tutanaklarını inceleyin.
3. İyileşmenin tek seferlik varlık satışına dayanıp dayanmadığını kontrol edin.
4. Borçlunun yeni borç yükünü ve ödeme takvimini değerlendirin.
5. Mühletin kaldırılması kararı sonrası takip dosyanızın durumunu kontrol edin.

Mahkemenin İyileşme İncelemesinde Bakacağı Temel Göstergeler

M.291 incelemesi yalnız muhasebe kârına indirgenmemelidir. Mahkeme ve komiser, borçlunun kısa vadeli borç karşılama kabiliyetini, faaliyetlerden düzenli nakit üretip üretmediğini, vadesi geçmiş borçların seviyesini, banka ve tedarikçi ilişkilerinin normale dönüp dönmediğini, vergi ve SGK yükümlülüklerinin sürdürülebilir biçimde ödenip ödenmediğini ve işletmenin yeni borçlanmaya bağımlı olmadan faaliyetini sürdürüp sürdüremediğini birlikte değerlendirir.

İyileşmenin kaynağı da önemlidir. Faaliyet kârı ve düzenli tahsilatla sağlanan iyileşme ile tek seferlik varlık satışı sonucu oluşan geçici likidite aynı ekonomik niteliğe sahip değildir. Konkordato ihtiyacının ortadan kalkması için borçlunun normal ticari düzende ödeme yapabilecek bir yapıya kavuşması gerekir.

M.291 Kararı Sonrasında Şirket Yönetimi Ne Yapmalıdır?

Kesin mühletin kaldırılmasıyla birlikte şirket yönetimi konkordato tedbirlerine güvenerek işlem yapmayı bırakmalı ve normal ticari/borç ödeme rejimine dönmelidir. Duran icra dosyaları, banka blokajları, teminatlar, tedarikçi sözleşmeleri ve kamu borçları yeniden tek tek kontrol edilmelidir. Komiser görevinin sona ermesine ilişkin mahkeme hükmü ve ilanı şirket içi yetki matrisiyle uyumlu şekilde uygulanmalıdır.

Şirket, mali durumun düzeldiği gerekçesiyle konkordatodan çıkmış olsa dahi sonraki ödeme takvimini disiplinli biçimde sürdürmelidir. Aksi hâlde kısa süre sonra yeniden ödeme güçlüğü doğması, önceki iyileşmenin sürdürülebilir olmadığını gösterebilir ve yeni hukuki/finansal riskler yaratabilir.

Alacaklı M.291 Kararı Sonrasında Ne Yapmalıdır?

Alacaklı, ilanı ve mahkeme kararını gördükten sonra kendi alacağının vadesini, teminatını ve daha önce durmuş takip dosyasını kontrol etmelidir. Konkordato oylaması veya tasdik süreci artık devam etmeyeceğinden, alacak normal borç ilişkisi çerçevesinde talep edilir. Mevcut bir icra dosyası varsa dosyanın hangi aşamada durduğu ve hangi işlemin yenilenmesi gerektiği icra müdürlüğü kayıtlarından belirlenmelidir.

Alacaklının konkordato süresince elde ettiği bilgi ve belgeler de önemini korur. Borçlunun mali durumunun düzeldiği mahkemece kabul edilmiş olsa da alacağın varlığı, miktarı veya teminatı yönünden devam eden uyuşmazlıklar kendi usul hükümlerine göre çözülür.

Sık Sorulan Sorular

Mali durum düzelirse konkordato devam eder mi?

Hayır. İİK m.291 şartları oluşursa kesin mühlet kaldırılır ve konkordato talebi reddedilir.

Kararı kim verir?

Asliye ticaret mahkemesi verir.

Komiser raporu gerekir mi?

Evet. İyileşme komiserin yazılı raporuyla mahkemeye bildirilir.

Borçlu dinlenir mi?

Evet. Mahkeme borçluyu duruşmaya davet eder.

Alacaklılar kurulu dinlenir mi?

Kurul varsa duruşmaya davet edilir.

Bütün alacaklılar çağrılır mı?

Diğer alacaklılar mahkeme gerekli görürse davet edilir.

M.291 uygulanırsa şirket iflas eder mi?

Hayır. Mali iyileşme nedeniyle mühletin kaldırılması otomatik iflas sonucu doğurmaz.

İcra takipleri ne olur?

Konkordato mühletine bağlı takip yasağı sona erer; takipler genel hükümlere göre devam edebilir.

Karar ilan edilir mi?

Evet. İİK m.288 usulüne göre ilan edilir ve ilgili yerlere bildirilir.

Tek seferlik para girişi yeterli mi?

Tek başına yeterli değildir; konkordato ihtiyacının kalıcı olarak ortadan kalkıp kalkmadığı değerlendirilir.

Resmî Kaynaklar

• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu – m.291 ve bağlantılı hükümler
• Basın İlan Kurumu Resmî İlan Portalı
• Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi

Sonuç

İİK m.291, konkordato korumasının gereksiz yere sürdürülmesini önler. Borçlunun mali durumu konkordatoya ihtiyaç bırakmayacak biçimde düzelmişse komiser bunu yazılı raporla mahkemeye bildirir; mahkeme borçlu ve ilgili tarafları dinledikten sonra kesin mühleti resen kaldırır ve konkordato talebini reddeder. Bu sonuç bir başarısızlık yaptırımı değil, konkordato amacının daha tasdik aşamasına gerek kalmadan gerçekleşmiş olmasının sonucudur.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →