Katı Yakıt Satışında Uygunluk ve Satış İzin Belgesi 2026: KYM, KYS ve Torba Kuralları

Katı yakıt satışında uygunluk ve satış izin belgesi 2026 düzeni, 16 Eylül 2026 tarihli ve 33372 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hava Kalitesinin Korunması Amacıyla Katı Yakıtların Kontrolü Yönetmeliği ile baştan düzenlendi. Yönetmelik; yerli ve ithal kömür, belirli katı biyoyakıtlar, petrol koku ve diğer katı yakıtların üretim/ithalat aşamasından nihai tüketiciye kadar izlenmesini, belge türlerini, numune ve analiz süreçlerini, satış zincirini ve idari yaptırımları kapsıyor. Hangi belgenin kim tarafından alınacağı doğru belirlenmezse yalnız satış değil, dağıtım ve depolama zincirinin tamamı hukuka aykırı hale gelebilir.

Hava Kalitesi İçin Katı Yakıt Yönetmeliği hangi ürünleri kapsıyor?

Yönetmeliğin 1 ve 2. maddeleri, ithal ve yerli katı yakıtların özelliklerini, belgelendirilmesini, iç piyasaya arzını ve kullanılmasını kapsama alır. Katı yakıt tanımı; katı fosil yakıt, katı biyoyakıt, kalsine edilmiş petrol koku ve kalsine edilmemiş petrol koku dahil oda sıcaklığında katı halde bulunan yakıtları içerir.

Bununla birlikte her katı yanıcı ürün Yönetmelik kapsamında değildir. Yiyecekleri sıcak atık gaza doğrudan temas ettirerek pişirme, kurutma veya benzer amaçlarla kullanılan yakıtlar; mangal kömürü, nargile kömürü ve açık ortam hariç olmak üzere iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı kapsamındaki işyeri ortam havası Yönetmelik kapsamının dışındadır.

Yönetmeliğin dayanağı 2872 sayılı Çevre Kanunu ile Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 103 ve 104. maddeleridir. Çevre Kanunu m.20 kapsamındaki idari yaptırım sisteminin genel çerçevesi için Çevre Kanunu idari para cezaları rehberimize bakılabilir.

Katı yakıtta Uygunluk Belgesi ne zaman zorunlu?

Yönetmelik m.11/1’e göre Ek-1’deki Tablo 8’de tanımlanan katı yakıtın piyasaya arzı ve kullanılması için Uygunluk Belgesi alınması zorunludur. Yerli üretici, m.7 uyarınca gerekli belgelerle yakıtın üretildiği ilin çevre, şehircilik ve iklim değişikliği il müdürlüğüne KYM üzerinden başvurur.

Belge, yakıtın isim ve ticari etiketinden ibaret bir izin değildir. İl müdürlüğü, torbalanacak yakıtlarda torbalamanın yapıldığı yerde, diğer yakıtlarda üretim yerinde numune alır; analiz sonucunu Yönetmelik sınır değerlerine göre değerlendirir. Belge üzerinde yakıt cinsi, kullanım amacı ve sınıflandırmaya tabi yakıtlarda grup bilgisi gösterilir.

Türk standartlarına göre Uygunluk Belgesi alınmış veya son iki yıla ait Türk standardı esaslı analiz raporu bulunan Ek-1 Tablo 8 yakıtlarında yeniden numune alınmasının gerekmeyebildiği özel hüküm de vardır. Ancak mevcut raporun ürün ve dönem bakımından gerçekten hükmü karşılaması gerekir.

Çevre izni ve üretim mevzuatıyla kesişen tesislerde Uygunluk Belgesi tek başına bütün çevresel yükümlülükleri karşılamaz. Faaliyetin ayrıca çevre izni, emisyon ve atık hükümlerine tabi olup olmadığı kontrol edilmelidir. Çevre mevzuatına aykırı faaliyetin durdurulması yazımız bu ayrı yaptırım alanını açıklar.

Uygunluk Belgesi kaç yıl geçerlidir?

Yönetmelik m.7/2 belge süresini kullanım amacına göre ayırır. Isınma ve/veya sanayi amaçlı katı yakıtın piyasaya arzı için alınan Uygunluk Belgesinin süresi en fazla bir yıldır. Yakıtın üretildiği tesiste doğrudan kullanımı amacıyla alınan belgenin süresi ise en fazla beş yıl olabilir.

Bu süreler “belge düzenlendiğinde her durumda tam bir/beş yıl geçerlidir” anlamına gelmez. Başvuru belgelerinin süresi, çevre izinleri, üretim değişikliği veya numune sonuçları belgeyi etkileyebilir. Üretim yerinde yapılan periyodik numune analizinde yakıtın uygunsuz olduğunun belirlenmesi halinde Uygunluk Belgesi iptal edilebilir.

Paçal yerli kömürlerde paçallama oranının veya kömürün alındığı ocakların değişmesi halinde yeniden numune ve analiz gerekebilir. Bu nedenle işletme aynı ticari isimle satışa devam etse bile teknik bileşim değişikliğini belge dosyasına yansıtmalıdır.

Satış İzin Belgesi ne zaman gerekir?

Uygunluk Belgesi ile Satış İzin Belgesi aynı belge değildir. Yönetmelik m.11/2’ye göre üretici veya ithalatçı, Uygunluk Belgesine sahip ısınma amaçlı katı yakıtı nihai tüketiciye piyasaya arz etmek istiyorsa ayrıca Satış İzin Belgesi almalıdır.

Isınma amaçlı yakıt yalnız Satış İzin Belgesi alınan illerde ve torbalı olarak piyasaya arz edilebilir. Dolayısıyla bir il müdürlüğünden alınan satış izni bütün Türkiye’de sınırsız satış yetkisi oluşturmaz; yakıtın satılacağı il bakımından izin sistemi işletilir.

İthalatçı, ısınma amaçlı ithal katı yakıtı yalnız satış izin belgesinde belirtilen dağıtıcı veya satıcılara ya da yakıtı kullanabilecek ve KYM’de kayıtlı sanayi tesislerine verebilir. Dağıtıcı da satış izin belgesinde gösterilen satıcı dışında bir kişiye ısınma amaçlı yakıt dağıtamaz.

Katı Yakıt Dağıtıcısı ve Satıcısı belgeleri kimler için zorunlu?

Yönetmeliğin tanımlarına göre Katı Yakıt Dağıtıcısı (KYD) Belgesi, ithalatçı veya üreticiden alınan ısınma amaçlı katı yakıtı KYS belgesi bulunan satıcılara dağıtmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler içindir. M.11/4, ısınma amaçlı yakıt dağıtımı için KYD belgesini zorunlu kılar.

Katı Yakıt Satıcısı (KYS) Belgesi ise ısınma amaçlı ithal veya yerli katı yakıtı nihai tüketiciye satan gerçek veya tüzel kişinin belgesidir. Üretici, ithalatçı, dağıtıcı ve satıcının hukuki rolleri bu nedenle birbirinden ayrıdır.

Bir işletmenin ticaret sicilinde “kömür satışı” faaliyet kodunun bulunması, çevre mevzuatındaki KYD veya KYS belgesinin yerini tutmaz. İşyeri ruhsatı, ticaret sicili ve vergi kaydı ile bu Yönetmelik kapsamındaki özel belgeler birlikte bulunmalıdır.

KYM’ye 24 saat içinde hangi bilgiler girilmelidir?

Yönetmelik katı yakıtın hareketini Katı Yakıt Modülü (KYM) üzerinden izler. M.11/7’ye göre ithalatçı, üretici veya dağıtıcı, piyasaya arz ettiği yakıt depodan çıktıktan sonra 24 saat içinde Uygunluk Belgesi üzerinden yakıt miktarını, gönderilen gerçek/tüzel kişiyi ve yakıtın nerede depolanacağını sisteme girmek zorundadır.

Satıcı da yaptığı satışın miktarını ve yakıtın kullanılacağı mahalle, ilçe ve il bilgisini KYM’ye girer. Sanayi amaçlı yakıtı satın alan sanayi tesisi ise yakıtı teslim aldıktan sonra 24 saat içinde teslim aldığı miktarı KYM’ye kaydetmelidir.

Bu düzenleme, kâğıt faturanın tek başına izlenebilirlik için yeterli görülmediğini gösterir. Fatura, irsaliye, depo çıkış kaydı ve KYM kaydı birbiriyle uyumlu olmalıdır. Sisteme geç veya yanlış veri girilmesi denetimde stok ve sevkiyat zincirini bozabilir.

KYS belgesi iptal edilirse satıcının stokları ne olur?

M.11/8’e göre KYS Belgesi iptal edilen veya faaliyetini kendisi sonlandıran satıcının elindeki yakıtlar, yakıtı dağıtan ithalatçı, üretici veya dağıtıcıya 15 gün içinde iade edilir. Satıcı belge iptalinden sonra mevcut stoku nihai tüketiciye satmaya devam edemez.

İade işlemi fiziksel stok hareketiyle sınırlı değildir. KYM kayıtlarının da gerçek stok hareketini gösterecek biçimde güncellenmesi gerekir. İade irsaliyesi, miktar, belge numarası ve teslim alan işletme bilgileri dosyada saklanmalıdır.

Belge iptal edilmişken satış yapılması hem belgesiz faaliyet hem de izlenebilirlik kurallarının ihlali olarak ayrı sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle belge yenileme/iptal tarihleri stok yönetim yazılımıyla birlikte takip edilmelidir.

Uygunluk Belgesi alınmış kömür başka yakıtla karıştırılabilir mi?

Yönetmelik m.11/9, ithal edilen veya Uygunluk Belgesi alınmış katı yakıtın nihai tüketiciye ulaşıncaya kadar Bakanlığın takip sürecinin kesilmemesi için ithal ya da yerli başka yakıtlarla karıştırılamayacağını düzenler.

Bu yasak özellikle depo ve dağıtım noktalarında önemlidir. Aynı depoda farklı belge numaralı kömürlerin bulunması, işletmeye bunları tek yığın haline getirerek satma hakkı vermez. Uygunluk Belgesi ile fiziksel ürün arasındaki eşleştirme korunmalıdır.

Paçallama ise Yönetmelikte ayrı tanımlanan ve belirli tesis/belge koşullarına tabi bir üretim faaliyetidir. Ticari depo veya satıcının belge sistemini aşmak için keyfi karışım yapması paçallama tesisi faaliyeti olarak kabul edilmez.

Katı yakıt torbalarında renk ve QR kod sistemi ne zaman başlıyor?

M.12/3, Uygunluk Belgesi kapsamındaki ısınma amaçlı katı yakıt torbalarının yakıta ait Uygunluk Belgesi ve yakıt özellikleri görünecek veya elektronik olarak izlenebilecek şekilde QR kodlu olmasını ve yakıt sınıfına göre renk kullanılmasını düzenler.

Renkler şöyledir: ithal kömürlerde yeşil; 1. grup illerde kullanılabilecek yerli kömürlerde mavi; 2. grup illerde kullanılabilecek yerli kömürlerde sarı; kırsal mahalle, köy ve beldelerde kullanılacak yerli kömürlerde gri; bedelsiz dağıtılan kömürde beyaz; biyokütle briket/peletinde şeffaf/renksiz torba.

Ancak bu özel m.12/3 hükmü, Yönetmeliğin m.21’i gereğince 1 Haziran 2028 tarihinde yürürlüğe girecektir. Diğer hükümler ise 16 Eylül 2026’da yürürlüğe girmiştir. İşletmelerin bu iki tarihi karıştırmaması gerekir.

Paçal yerli kömür torbalarında ayrıca kömürün hangi ocaklardan alındığı bilgisi yer almalıdır. Torba bilgileri Uygunluk Belgesi ve KYM kaydıyla tutarlı olmalıdır.

Katı biyoyakıtlarda özel kurallar nelerdir?

Yönetmelik, tarım ve ormancılık atıkları ile gıda işleme sanayisinden kaynaklanan bazı bitkisel atıkları katı biyoyakıt olarak tanımlar. M.11/10’a göre bazı katı biyoyakıtlar Uygunluk Belgesi olmadan KYM’de katı biyoyakıt kullanımına izin verilen sanayi tesislerinde kullanılabilir veya sanayi amaçlı piyasaya arz edilebilir.

Ancak Ek-1 Tablo 8 kapsamındaki katı biyoyakıt üretiminde proses değişikliği veya farklı hammadde girdisi olduğunda Uygunluk Belgesi yenilenmelidir. Uygunluk Belgesi kapsamındaki biyoyakıt peleti/briketi ise ısınma amaçlı piyasaya arz edilecekse torbalı olmalı ve Satış İzin Belgesi alınmalıdır.

Sanayi amaçlı katı biyoyakıtların yakma sistemleri için de teknik şart vardır: Yönetmeliğin ilgili hükmüne göre otomatik yakıt beslemeli, sekonder hava beslemeli ve en az %95 verimli toz arıtım sistemi bulunan sistemlerde kullanım öngörülür.

Biyoyakıtın aynı zamanda “atık” niteliği taşıyıp taşımadığı önemlidir. Kullanımına izin verilmeyen atıklar, Atık Yönetimi Yönetmeliği kapsamında değerlendirilir. Atıkların çevre hukukundaki sorumluluk boyutu için Çevreyi kirletme yasağı rehberimiz tamamlayıcıdır.

Petrol koku tahsisatı hangi tesislere verilir?

Yönetmelik m.8, petrol koku kullanımını ayrı izin sistemine bağlar. Tahsisat yalnız Geçici Faaliyet Belgesi ve/veya Çevre İzin Belgesi bulunan, Sürekli Emisyon Ölçüm Sistemi (SEÖS) kapsamında ölçüm yapan ve sonuçları çevrimiçi izlenen tesislere yapılır.

İthal petrol koku kullanımında Yönetmelik Ek-1 Tablo 5 kriterleri ve tesisin kullanabileceği kükürt oranı dikkate alınır. Petrol kokunun kükürt oranında tahsis belgesindeki orana göre %10 toleransı aşan bir değişiklik planlanırsa en fazla üç aylık deneme tahsisatı ve yeni emisyon ölçümü öngörülür.

SEÖS sonuçlarının emisyon sınırlarını aşması veya petrol koku kullanımına esas çevre izninin alınmaması/yenilenmemesi halinde Petrol Koku Tahsisat Belgesi iptal edilebilir. Dolayısıyla yakıt tedarik sözleşmesinin varlığı, tesisin petrol koku kullanma yetkisinin devam ettiğini garanti etmez.

Numune sonucu uygunsuz çıkarsa şahit numune hakkı var mı?

Yönetmelik, numune ve analiz sürecini ayrıntılı düzenler. Uygunluk Belgesi kapsamındaki kömürden üretim yerinde Eylül–Şubat ayları arasında en az bir kez numune alınır. Analiz sonucu sınır değerlere uygun değilse yakıtın satış ve dağıtımı KYM üzerinden durdurulabilir.

İthalatçı, üretici, dağıtıcı veya satıcı, uygunsuzluk kararından sonra Yönetmelikte öngörülen şartlarla üç iş günü içinde şahit numune analizi talep edebilir. Şahit numune sonucu yakıtın uygun olduğunu gösterirse satış ve dağıtıma yeniden izin verilir.

Analiz masrafları ilgili ithalatçı, üretici, dağıtıcı veya satıcı tarafından karşılanır. Denetim ve numune tutanakları, numune mühür bilgileri, laboratuvar raporu ve KYM işlem tarihleri olası idari itiraz bakımından birlikte saklanmalıdır.

Belgesiz katı yakıt satışı veya dağıtımının cezası nedir?

Yönetmelik m.19/1, Yönetmelik kapsamında alınması gereken izin ve belgeler alınmadan faaliyet gösteren ithalatçı, üretici, dağıtıcı veya satıcı hakkında 2872 sayılı Çevre Kanunu m.20/d hükmünün uygulanacağını açıkça düzenler.

Bir yıl içinde ilgili cezai hükümlerin iki kez uygulanması halinde, gerçek veya tüzel kişi adına Yönetmelik çerçevesinde düzenlenen fiile esas belge veya belgeler iptal edilir ve iptal tarihinden itibaren bir yıl yeni belge düzenlenmez. Bu sonuç, idari para cezasından ayrı ve ticari faaliyeti doğrudan etkileyen ağır bir idari tedbirdir.

Periyodik numunede yakıtın uygunsuz olduğunun belirlenmesi de Uygunluk Belgesinin iptaline neden olabilir. Bu nedenle belgeyi bir kez almak, ürün kalitesine ilişkin devam eden sorumluluğu sona erdirmez.

Eski katı yakıt belgeleri ne zamana kadar geçerli?

Geçici madde 1’e göre Yönetmeliğin yayımlanmasından önce alınmış Uygunluk İzin Belgesi, Satış İzin Belgesi, Dağıtıcı Kayıt Belgesi, Katı Yakıt Satıcısı Kayıt Belgesi ve Katı Yakıt İthalatçısı Kayıt Belgesi 30 Haziran 2027 tarihine kadar geçerlidir.

İşletmeler eski belge adlarıyla yeni belge adlarını karıştırmamalıdır. Geçiş süresi, eski belgenin 30 Haziran 2027’ye kadar korunmasını sağlar; bu tarihten sonra yeni Yönetmelik sistemine uygun belgelerin alınması gerekir.

Renkli/QR kodlu torba düzenlemesinin ise farklı bir tarihi vardır: 1 Haziran 2028. Bu nedenle 2027 belge yenileme takvimi ile 2028 ambalaj geçiş takvimi ayrı proje olarak yürütülmelidir.

Katı yakıt üreticisi, ithalatçısı, dağıtıcısı ve satıcısı için kontrol listesi

• Ürünün Ek-1 Tablo 8 kapsamına girip girmediğini belirleyin.
• Gerekliyse üretim/ithalat aşamasında Uygunluk Belgesini KYM üzerinden alın.
• Isınma amaçlı nihai tüketici satışı için satış yapılacak il adına Satış İzin Belgesini kontrol edin.
• Dağıtım yapan işletmede KYD, nihai tüketiciye satış yapan işletmede KYS belgesinin geçerli olduğunu doğrulayın.
• Yakıt depodan çıktıktan sonraki 24 saat içinde sevk miktarı, alıcı ve depo bilgisini KYM’ye işleyin.
• Sanayi tesisiyseniz teslim aldığınız yakıt miktarını 24 saat içinde sisteme girin.
• Fiziksel stok ile KYM stokunu düzenli karşılaştırın.
• KYS iptalinde satıcı stoklarını 15 gün içinde geri alın/iade edin.
• Farklı Uygunluk Belgesi kapsamındaki yakıtları karıştırmayın.
• Torba, belge ve QR hazırlığını 1 Haziran 2028 yürürlük tarihine göre planlayın.
• Periyodik numune ve analiz sonuçlarını dosyalayın; uygunsuzlukta üç iş günlük şahit numune talep süresini kaçırmayın.
• Eski belgeleri 30 Haziran 2027’ye kadar yeni sisteme dönüştürün.

Kömür satıcısı Uygunluk Belgesi olan ürünü her ilde satabilir mi?

Hayır. Isınma amaçlı yakıtta Uygunluk Belgesinin yanında Satış İzin Belgesi gerekir ve Yönetmelik yakıtın yalnız satış izin belgesi alınan illerde piyasaya arz edilebileceğini düzenler. Satış zincirindeki dağıtıcı ve satıcılar da satış izin belgesinde tanımlanan sistemin içinde olmalıdır.

Bu nedenle ürünün teknik olarak uygun olması ile belirli ilde satışa yetkili olması iki ayrı kontroldür. Fatura kesilmeden önce hem ürün belgesi hem il bazlı satış izni doğrulanmalıdır.

QR kodlu torba zorunluluğu bugün başladı mı?

Hayır. Yönetmelik 16 Eylül 2026’da yayımlanmıştır; ancak m.12/3’teki renkli/QR kodlu torba hükümleri özel olarak 1 Haziran 2028 tarihinde yürürlüğe girecektir. Diğer hükümlerin büyük bölümü yayım tarihinde yürürlüğe girmiştir.

İşletme bu tarihi “2028’e kadar torbalama kuralı yok” şeklinde yorumlamamalıdır. Isınma amaçlı yakıtın torbalı piyasaya arzı bugün de m.11 ve m.12/1-2 uyarınca geçerlidir; 2028’de devreye girecek olan özel renk ve QR izlenebilirlik standardıdır.

Sık sorulan sorular

Katı yakıt satmak için hangi belgeler gerekir?

Yakıtın ve faaliyetin niteliğine göre Uygunluk Belgesi, Satış İzin Belgesi, KYD veya KYS Belgesi ve ithalatçı kayıt belgesi gerekir. Her işletmenin rolü ayrı belirlenmelidir.

Uygunluk Belgesi kaç yıl geçerli?

Piyasaya arz edilen ısınma/sanayi yakıtında en fazla bir yıl; üretildiği tesiste kullanım amacıyla alınan belgede en fazla beş yıl olabilir.

Isınma kömürü açık olarak satılabilir mi?

Yönetmelik, ısınma amaçlı yakıtın satış izin belgesi alınan illerde torbalı olarak piyasaya arzını öngörür.

Kömür satışı KYM’ye ne zaman girilmeli?

İthalatçı/üretici/dağıtıcı için depodan çıkışı takip eden 24 saat içinde; sanayi tesisi için teslim almayı takip eden 24 saat içinde ilgili kayıt yapılmalıdır.

KYS belgesi iptal edilirse stok satılabilir mi?

Hayır. Stoklar 15 gün içinde yakıtı dağıtan ithalatçı, üretici veya dağıtıcıya iade edilir.

Farklı kömürler aynı depoda karıştırılabilir mi?

Uygunluk Belgesi alınmış veya ithal yakıtın nihai tüketiciye kadar başka ithal/yerli yakıtlarla karıştırılması yasaktır; mevzuata uygun paçallama faaliyeti ayrı bir rejimdir.

QR kodlu torba ne zaman zorunlu?

M.12/3’teki renk ve QR kod sistemi 1 Haziran 2028’de yürürlüğe girer.

Eski belgeler ne zamana kadar geçerli?

Yönetmelik öncesi alınmış sayılan eski belgeler 30 Haziran 2027’ye kadar geçerlidir.

Belgesiz katı yakıt satışının yaptırımı nedir?

Yönetmelik m.19 uyarınca 2872 sayılı Çevre Kanununun 20/d hükmü uygulanır; tekrar halinde belge iptali ve bir yıl yeni belge verilmemesi sonucu da doğabilir.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →