Borsa İstanbul Kotta Kalma Ücreti Nasıl Hesaplanır ve Ne Zaman Ödenir? Yönetmelik m.22 | 2026
Yönetmelik m.22 neyi düzenler?
Kotasyon statüsü, sermaye piyasası aracının Borsa kotuna alınmasıyla biten tek seferlik bir işlem değildir. Araç kotta kaldığı sürece ilgili Borsa düzenlemelerine ve dönemsel ücret sistemine tabi olur. Yönetmelik m.22 bu devam eden mali yükümlülüğün, yani kotta kalma ücretinin hesaplanma ve ödeme esaslarını düzenler.
m.22’nin temel özelliği, bütün sermaye piyasası araçları için tek bir hesaplama formülü kullanmamasıdır. Paylar, borçlanma araçları, borsa yatırım fonları, varant ve sertifikalar farklı ekonomik yapılara sahip olduğu için ücret rejimi de farklılaştırılmıştır.
Ücret türlerinin genel çerçevesi için m.20 kotasyon ücretleri rehberimize; başvuru ve kota alma ücreti için m.21 rehberimize bakılabilir. m.22 yalnız kotta kalma ücretinin devam eden statü içindeki hesabına odaklanır.
Paylarda kotta kalma ücreti nasıl hesaplanır?
Yönetmelik m.22’ye göre paylarda kotta kalma ücretinin hesabı, şirketin önceki yıl sonu itibarıyla Borsa kotunda bulunan nominal sermayesi ile payların yıllık ortalama piyasa değerini dikkate alan bir yapıya dayanır. Borsa İstanbul’un güncel ücret tarifesinde bu iki bileşene uygulanacak oran ve diğer hesaplama esasları gösterilir.
Bu nedenle paylarda tek başına nominal sermayeye bakmak yeterli değildir. Piyasa değeri bileşeni de ayrıca hesaplanır. Aynı şekilde yalnız şirketin yıl sonu piyasa değerini kullanmak da m.22’nin “yıllık ortalama” mantığını karşılamaz. Borsanın resmi hesaplama yöntemi ve veri seti esas alınmalıdır.
Şirketin sermayesi yıl içinde değişmiş olabilir. m.22’nin önceki yıl sonu itibarıyla kote nominal sermayeye ilişkin kuralı nedeniyle hangi tarihli sermaye tutarının kullanılacağı şirketin iç muhasebe tahminine bırakılmaz. Borsa tahakkukunda kullanılan resmi değer kontrol edilmelidir.
Birden fazla pay grubu bulunan şirketlerde hangi payların kotta olduğu ve nominal sermaye hesabının nasıl yapıldığı Borsa kayıtlarıyla doğrulanmalıdır. Kote olmayan veya farklı statüdeki payların yanlışlıkla hesaba dahil edilmesi tahakkuk farkına yol açabilir.
Yıllık ortalama piyasa değeri ne anlama gelir?
m.22 payların kotta kalma ücretinde yıllık ortalama piyasa değerini dikkate alır. Bu kavram, şirketin yalnız 31 Aralık kapanış değerine bakılması anlamına gelmez. Borsa tarifesinde ve hesaplama esaslarında belirlenen yöntemle yıl içindeki piyasa değerlerinin ortalaması üzerinden değerlendirme yapılır.
Şirket kendi veri sağlayıcısından hesapladığı ortalama ile Borsa tahakkuku arasında fark görürse veri günleri, düzeltilmiş fiyatlar, sermaye değişiklikleri, işlem görmeyen günler ve Borsanın resmi metodolojisi karşılaştırılmalıdır. Kurum içi veri tek başına Borsa faturası üzerinde değişiklik yapma yetkisi vermez.
Piyasa değeri bileşeninin dalgalı olması, kotta kalma ücretinin her yıl aynı tutarda olmayabileceğini gösterir. Bu nedenle bütçe hazırlanırken önceki yıl ücretinin otomatik olarak yeni yıla kopyalanması yerine Borsanın güncel tarifesi ve piyasa verisi kullanılmalıdır.
Paylarda ilk yıl kotta kalma ücreti nasıl ele alınır?
Şirketin ilk kez kotasyona kabul edildiği dönem, başvuru ücreti ve ilk kotta kalma ücreti arasındaki mahsup ilişkisi nedeniyle ayrıca kontrol edilmelidir. Yönetmelik m.21, kabul edilen pay başvurusunda ödenen başvuru ücretinin ilk kotta kalma ücretinden mahsup edilmesini düzenler.
Bu mahsup, m.22’deki kotta kalma ücretinin hesaplama yöntemini ortadan kaldırmaz; Borsa tahakkukundaki net ödeme üzerinde etkili olur. Şirket mahsup kaydını başvuru ücretinin dekontu, kotasyon kararı ve ilk kotta kalma faturasıyla birlikte saklamalıdır.
Borçlanma araçlarında kotta kalma ücreti nasıl hesaplanır?
Borçlanma araçları paylardan farklı olarak vade, seri/tertip ve ihraç yapısına sahiptir. Yönetmelik m.22, önceki yıl sonu itibarıyla kotta bulunan borçlanma araçları için tarife üzerinden belirlenen sabit esasın uygulanmasını öngörür. Her tertip veya ilgili ihraç birimi bakımından Borsa tarifesindeki hüküm esas alınır.
Bu nedenle borçlanma araçlarında paylara özgü yıllık ortalama piyasa değeri formülü doğrudan uygulanmaz. İhraççı, yıl sonu itibarıyla hangi borçlanma araçlarının hâlen kotta bulunduğunu, hangilerinin itfa edildiğini ve hangi serilerin ücret kapsamına girdiğini doğrulamalıdır.
Vadesi yıl içinde dolan veya itfa edilen araçların hangi dönem ücreti bakımından hesaba katılacağı güncel tarife ve m.22’nin dönem kuralından belirlenmelidir. İtfa tarihleri, MKK/saklama kayıtları ve Borsa sistemindeki statü birbirine uygun olmalıdır.
Çok sayıda borçlanma aracı ihraç eden şirketler için “ihraç envanteri” tutulması önemlidir. Her ISIN, ihraç tarihi, vade, nominal tutar, kotasyon statüsü ve ücret tahakkukunu ayrı satırda izlemek fatura kontrolünü kolaylaştırır.
Borsa yatırım fonlarında kotta kalma ücreti nasıl belirlenir?
Borsa yatırım fonlarında ekonomik büyüklük, şirket sermayesinden farklı olarak fon toplam değeri üzerinden ifade edilir. Yönetmelik m.22 bu nedenle Borsa yatırım fonu kotta kalma ücretini toplam fon değeriyle ilişkilendirir. Güncel oran ve hesaplama yöntemi Borsa ücret tarifesinden kontrol edilir.
Fon kurucusu veya ilgili operasyon birimi, ücret hesabında kullanılan fon toplam değerinin hangi tarih veya ortalama esasına göre alındığını Borsa tahakkukuyla karşılaştırmalıdır. Fon muhasebe sistemi, saklama kuruluşu ve Borsa verisi arasında tutarlılık sağlanmalıdır.
Fonun birleşme, sona erme, tasfiye veya başka yapısal değişiklik yaşaması halinde kotta kalma ücretinin dönemsel etkisi ayrıca değerlendirilir. Yönetmelik m.22’de bulunmayan varsayımsal prorata kuralı üretilmemeli; Borsa tarifesi ve resmi tahakkuk esas alınmalıdır.
Varant ve sertifikalarda kotta kalma ücreti alınır mı?
Yönetmelik m.22, varant ve sertifikalar bakımından kotta kalma ücreti alınmamasını düzenler. Bu açık istisna, bu araçların hiçbir Borsa ücretine tabi olmadığı anlamına gelmez. İhraç, işlem, kotasyon veya başka hizmetler için ayrı ücret kalemi bulunup bulunmadığı ilgili Borsa tarifesinden kontrol edilmelidir.
“Kotta kalma ücreti yok” ifadesi yalnız m.22’deki yıllık devam eden ücret açısından kullanılmalıdır. Muhasebe ve hukuk dosyasında muafiyetin hangi ücret kalemine ilişkin olduğu açıkça yazılmalıdır.
Diğer sermaye piyasası araçlarında ücret nasıl belirlenir?
m.22, açıkça sayılan araçlar dışındaki sermaye piyasası araçlarının kotta kalma ücretine ilişkin esasların Yönetim Kurulu tarafından belirlenebilmesine imkân verir. Bu düzenlemeler m.20’deki genel çerçeve içinde SPK onayına tabi olabilir. Dolayısıyla yeni veya özel yapılı bir sermaye piyasası aracı için pay ya da borçlanma aracı formülünü kıyas yoluyla uygulamak doğru değildir.
İhraççı önce aracın Borsa’daki hukuki sınıflandırmasını, ardından o sınıfa ait güncel ücret tarifesini tespit etmelidir. Kararsızlık durumunda Borsanın resmi yazılı açıklaması veya tahakkuku esas alınmalıdır.
Kotta kalma ücreti ne zaman ödenir?
Yönetmelik m.22 açık bir ödeme süresi koyar: kotta kalma ücreti, Borsa tarafından düzenlenen faturanın tarihinden itibaren 30 iş günü içinde ödenir. Süre “30 takvim günü” değildir. İş günü hesabı Borsa ve resmi tatil takvimi dikkate alınarak yapılmalıdır.
Fatura tarihi ile elektronik sisteme düşme, muhasebenin belgeyi gördüğü tarih veya iç onay tarihi birbirinden farklı olabilir. Yönetmelik fatura tarihini esas aldığı için şirket kendi iç sürecindeki gecikmeyi yasal ödeme süresine ekleyemez.
Ödeme takvimi, fatura sisteme girer girmez otomatik son tarih üretmelidir. Finans birimi yalnız aylık toplu ödeme gününü beklememeli; 30 iş günü sınırını aşacak bir şirket içi ödeme prosedürü varsa bu prosedür Borsa ücretleri için revize edilmelidir.
30 iş günü nasıl hesaplanmalıdır?
İş günü hesabında hafta sonları ve resmi tatillerin durumu ilgili çalışma takvimine göre değerlendirilir. Faturanın tarihini, ilk günün hesaba dahil edilip edilmediğini ve son günün tatil olması halindeki sonucu güncel hukuk ve Borsa uygulamasıyla uyumlu biçimde hesaplamak gerekir. Kurum içi yazılımın “30 gün” parametresi kullanması yanlış son tarih oluşturabilir.
En güvenli yöntem, Borsa faturasındaki varsa açık son ödeme tarihini esas almak ve kurum içinde bu tarihten daha erken bir kontrol tarihi belirlemektir. Son gün ödeme yapılması banka/operasyon kesintisi nedeniyle gereksiz temerrüt riski yaratır.
Başvuru ücreti kotta kalma ücretinden nasıl mahsup edilir?
Payların ilk kotasyonunda m.21 uyarınca ödenmiş başvuru ücreti ilk kotta kalma ücretinden mahsup edilir. Bu işlem yalnız ilk dönemle ilgili özel bir ilişkidir; sonraki yılların kotta kalma ücretlerinde aynı başvuru ücretinin tekrar mahsup edilmesi mümkün değildir.
Muhasebe kaydında brüt kotta kalma tahakkuku, mahsup edilen başvuru ücreti ve net ödenecek tutar ayrı gösterilmelidir. Borsa faturası/tahakkuku bu ayrımı içermiyorsa yazılı teyit alınmadan tek taraflı mahsup yapılmamalıdır.
Kottan çıkarma halinde yıl içi ücret iadesi yapılır mı?
Yönetmelik m.16, kottan çıkarma halinde ödenmiş kotasyon ücretlerinin iade edilmemesini düzenler. Bu nedenle yıl içinde kottan çıkarılan bir ihraççı, geçmişte ödenen kotta kalma ücretini kendiliğinden gün oranına göre iade alacağını varsaymamalıdır.
Kottan çıkarma veya gönüllü çıkışın ücret dönemine etkisi Borsa tarifesi ve resmi tahakkuk üzerinden değerlendirilmelidir. Yönetmelikte açık olmayan bir kıstelyevm hesabı üretilmemelidir.
Şirket birleşmesi veya bölünmesinde ücret nasıl kontrol edilir?
Birleşme, bölünme veya tür değişikliği kotasyon statüsünü, kote nominal sermayeyi ve ihraççı kimliğini etkileyebilir. Bu işlemlerde m.22 hesabı yapılırken Borsa kararları, tescil tarihleri ve kotasyon kayıtları birlikte incelenmelidir.
Devrolan şirketin ücret borcu ile devralan şirketin kotta kalma statüsü ayrı hukuki olaylar olabilir. Muhasebe sistemi yalnız vergi kimlik numarası değişikliğine dayanarak tahakkuku silmemeli; Borsa ile mutabakat yapılmalıdır.
Kotta kalma faturası nasıl denetlenir?
Paylarda önceki yıl sonu kote nominal sermaye, yıllık ortalama piyasa değeri ve güncel tarife oranları kontrol edilir. Borçlanma araçlarında yıl sonu itibarıyla aktif/kotta olan ihraç ve tertipler; fonlarda toplam fon değeri ve ilgili tarife; diğer araçlarda özel Borsa hükmü incelenir.
Faturanın tarihi, hesaplanan 30 iş günlük son ödeme tarihi, mahsup varsa başvuru ücreti, önceki ödeme veya düzeltme notları aynı kontrol formunda yer almalıdır. Kontrolü yapan kişi ve tarih kaydedilmelidir.
Fatura ile şirket hesabı arasında fark varsa ödeme süresi içinde Borsaya yazılı başvuru yapılmalı; farkın hangi veri veya tarife satırından kaynaklandığı somut belgelerle açıklanmalıdır.
Kotta kalma ücretinin ödenmemesi kotasyon statüsünü etkiler mi?
Kotasyon ücretlerinin ödenmemesi, Yönetmeliğin m.16 ve ilgili Borsa kotasyon düzenlemeleri kapsamında kottan çıkarma değerlendirmesinde dikkate alınabilecek yükümlülük ihlallerinden biri olabilir. Bu nedenle ücret borcu yalnız ticari alacak olarak görülmemelidir.
Şirket ödeme güçlüğü veya fatura uyuşmazlığı yaşıyorsa durumu resmi kanaldan Borsa ile yönetmeli; faturayı cevapsız ve ödemesiz bırakmamalıdır. İtiraz yapılması, Borsa açıkça farklı bir karar vermedikçe ödeme yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldırdığı varsayımıyla ele alınmamalıdır.
2026 kotta kalma ücreti kontrol listesi
Aracın türünü belirleyin; önceki yıl sonu resmi kotasyon verisini alın; pay ise nominal sermaye ve yıllık ortalama piyasa değeri bileşenlerini, borçlanma aracı ise aktif ihraç/tertipleri, fon ise toplam fon değerini doğrulayın; varant/sertifikada m.22’deki ücret alınmama kuralını doğru kaleme uygulayın; güncel Borsa tarifesini kontrol edin.
Faturayı alır almaz 30 iş günlük son tarihi hesaplayın; ilk pay kotasyonunda varsa başvuru ücreti mahsubunu kontrol edin; ödeme dekontu ile Borsa tahakkukunu eşleştirin; kottan çıkarma veya kurumsal yeniden yapılandırma varsa özel statüyü ayrıca inceleyin.
Resmî kaynaklar
Güncel Yönetmelik ve ücret tarifeleri için Borsa İstanbul Yönetmelikler ile Borsa İstanbul’un resmi ücret/tarife sayfaları; SPK düzenlemeleri için Sermaye Piyasası Kurulu; yürürlük kontrolü için Mevzuat Bilgi Sistemi kullanılmalıdır. İçerik 16 Eylül 2026 itibarıyla hazırlanmıştır; somut parasal tutar işlem/fatura tarihindeki resmi tarifeden doğrulanmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
1. Kotta kalma ücreti hangi maddeye dayanır?
Borsa İstanbul A.Ş. Borsacılık Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Yönetmeliği m.22.
2. Paylarda ücret yalnız nominal sermayeye göre mi hesaplanır?
Hayır. m.22, kote nominal sermaye ile yıllık ortalama piyasa değeri bileşenlerini dikkate alan sistemi düzenler.
3. Borçlanma araçlarında pay formülü mü uygulanır?
Hayır. Borçlanma araçları için ayrı, ihraç/tertip bazlı esas bulunur.
4. Borsa yatırım fonlarında hangi büyüklük esas alınır?
Toplam fon değeriyle bağlantılı tarife uygulanır.
5. Varant ve sertifikalarda kotta kalma ücreti var mı?
Yönetmelik m.22 uyarınca kotta kalma ücreti alınmaz.
6. Kotta kalma ücreti kaç günde ödenir?
Fatura tarihinden itibaren 30 iş günü içinde.
7. Süre 30 takvim günü mü?
Hayır. Yönetmelik “iş günü” esasını kullanır.
8. Başvuru ücreti ilk kotta kalma ücretinden mahsup edilir mi?
Pay başvurusu kabul edilmişse m.21 uyarınca ilk kotta kalma ücretinde mahsup edilir.
9. Kottan çıkarılınca ödenmiş kotta kalma ücreti iade edilir mi?
m.16 uyarınca ödenmiş kotasyon ücretleri iade edilmez.
10. Güncel oran nereden öğrenilir?
Borsa İstanbul’un işlem/fatura tarihinde yürürlükte olan resmi ücret tarifesinden.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
