Kooperatif Yönetim Kurulu En Az Kaç Kişiden Oluşur? 9 Aylık Eğitim Şartı | 1163 m.55 (2026)
Kısa ve net cevap: 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu m.55 uyarınca yönetim kurulu, kanun ve anasözleşme hükümleri içinde kooperatifin faaliyetini yöneten ve kooperatifi temsil eden icra organıdır. Yönetim kurulu en az üç üyeden oluşur. Yönetim kurulu üyeleri ile yedeklerinin kooperatif ortağı olması şarttır. Çalışma konusu, ortak sayısı ve ciro gibi kıstaslara göre belirlenen kooperatiflerde yönetim kurulu üyeleri ve yedekleri, seçilmelerini izleyen en geç dokuz ay içinde kooperatifçilik eğitim programını tamamlamak zorundadır. Yönetim kurulu üyeliğine tüzel kişi seçilmişse tüzel kişi temsilcisinin adı kooperatife bildirilir ve eğitim yükümlülüğü gereken kooperatiflerde dokuz aylık eğitim şartı bu temsilci hakkında da uygulanır.
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu m.55 ne düzenliyor?
Kooperatifin günlük yönetimi ve dış dünyada temsili genel kurula değil yönetim kuruluna aittir. m.55 bu organın temel statüsünü kurar: yönetim kurulu kooperatifin faaliyetini kanun ve anasözleşme çerçevesinde yöneten ve onu temsil eden icra organıdır. Madde ayrıca asgari üye sayısını, ortaklık şartını ve belirli kooperatifler için eğitim yükümlülüğünü düzenler.
Bu hüküm yönetim kurulunun yetkilerini sınırsız hâle getirmez. Genel kurulun 1163 m.42’de sayılan devredilemez yetkileri yönetim kurulunca kullanılamaz. Yönetim kurulu, genel kurul kararlarını uygularken dahi Kanuna ve anasözleşmeye uygun davranmak zorundadır.
Güncel Kanun metni Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden; kooperatifçilik eğitimi ve uygulama düzenlemeleri Ticaret Bakanlığı Kooperatifçilik kaynaklarından kontrol edilebilir.
Kooperatif yönetim kurulunun “icra organı” olması ne demektir?
İcra organı niteliği, kooperatifin amaç ve faaliyet konusuna giren işlerin yürütülmesi, genel kurul kararlarının uygulanması, sözleşmelerin yapılması, personel ve idari işlerin yönetilmesi, mali işlemlerin takibi ve kooperatifin üçüncü kişiler karşısında temsil edilmesi gibi görevlerin yönetim kurulu sorumluluğunda olduğunu ifade eder.
Yönetim kurulu karar alırken sadece ekonomik yararı değil Kanun, anasözleşme, genel kurul kararları ve kooperatif amacını birlikte gözetmelidir. Kooperatifin kaynaklarının amaç dışı kullanılması veya genel kurulun devredilemez yetkilerinin yönetim kurulu tarafından üstlenilmesi yetki aşımı yaratır.
Temsil yetkisinin ayrıntıları m.58–61 arasında düzenlenmiştir. m.58 belirli koşullarla yönetim ve temsilin müdür veya yönetim kurulu üyelerine devrini, m.59 temsil yetkisinin kapsam ve sınırlarını, m.60 kooperatifi bağlayan imzayı, m.61 ise imza yetkililerinin ticaret siciline bildirilmesini düzenler. m.55 bu sistemin başlangıç maddesidir.
Kooperatif yönetim kurulu en az kaç kişiden oluşur?
Kanun açık biçimde yönetim kurulunun en az üç üyeden kurulacağını düzenler. Dolayısıyla iki kişilik yönetim kurulu oluşturulamaz. Anasözleşme üçten daha yüksek sayı belirleyebilir; ancak üç kişinin altına inemez. Seçilecek asıl ve yedek üye sayısı tescilli anasözleşme hükümleriyle birlikte kontrol edilmelidir.
Asgari sayı yalnız seçim anında değil görev süresince organın çalışabilirliği bakımından önem taşır. Ölüm, istifa, üyelik şartının kaybı veya görevden alınma nedeniyle boşalma olduğunda yedek üyelerin çağrılması gerekebilir. m.56, yönetim kurulu toplantı nisabının kaybolması hâlinde denetçilerce yeteri kadar yedek üyenin gecikmeksizin çağrılmasını ayrıca düzenler.
Genel kurul seçim yaparken anasözleşmede öngörülen üye sayısından eksik seçim yapmamalıdır. Seçim tutanağında asıl ve yedek üyeler açıkça ayrılmalı; oy sonuçları ve görev süreleri tereddüt yaratmayacak biçimde yazılmalıdır.
Yönetim kurulu üyeleri kooperatif ortağı olmak zorunda mı?
Evet. m.55 yönetim kurulu üyeleri ve yedeklerinin kooperatif ortağı olmasını şart koşar. Bu kural, kooperatifin yönetiminin ortaklık bağı bulunan kişiler tarafından üstlenilmesini amaçlar. Bir kişinin seçim tarihinde ortak sıfatı bulunmuyorsa yönetim kurulu üyeliğine ilişkin kanuni şart gerçekleşmez.
Ortaklık sıfatının gerçekten mevcut olup olmadığı yalnız isim listesine bakılarak değil üyeliğin kabulüne, pay taahhüdüne ve kooperatif kayıtlarına göre değerlendirilmelidir. KOOPBİS ve ortaklar listesi güncel tutulmalı; genel kurul öncesinde adayların ortaklık statüsü denetlenmelidir.
Sonradan ortaklık sıfatının sona ermesi yönetim kurulu üyeliğini de etkileyebilir. m.56’daki üyelik şartları ve görev sona erdirme düzeni bu durumda ayrıca uygulanır. Yönetim kurulu üyesi olmanın devamı için seçim anındaki şartların görev süresince korunması gerekir.
Kooperatif yönetim kurulu üyeleri için 9 aylık eğitim şartı nedir?
21 Ekim 2021 tarihli 7339 sayılı Kanunla m.55’e eklenen hükme göre çalışma konusu, ortak sayısı ve ciro gibi kıstaslara göre belirlenen kooperatiflerin yönetim kurulu üyeleri ve yedekleri, seçilmelerini takiben en geç dokuz ay içinde kooperatifçilik eğitim programını tamamlamak zorundadır.
Bu süre seçim tarihine bağlıdır. Eğitim yükümlülüğüne tabi bir kooperatifte “görev süresi bitene kadar alınabilir” biçiminde belirsiz bir yaklaşım doğru değildir. Kanun azami dokuz aylık açık süre koymuştur. Yönetim kurulu, seçimden hemen sonra hangi asıl ve yedek üyelerin eğitime tabi olduğunu belirlemeli ve program tamamlama belgelerini kooperatif dosyasında saklamalıdır.
Eğitim şartı sadece asıl yönetim kurulu üyelerini değil yedek üyeleri de kapsar. Yedek üyenin henüz göreve çağrılmamış olması kanundaki eğitim yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Böylece gerektiğinde göreve başlayacak kişinin temel kooperatifçilik bilgisine sahip olması amaçlanır.
Hangi kooperatifler eğitim yükümlülüğüne tabidir?
m.55 her kooperatifi otomatik olarak eğitim kapsamına almaz. Kanun, çalışma konusu, ortak sayısı ve ciro gibi kıstaslara göre belirlenecek kooperatifleri işaret eder. Eğitim programına ilişkin usul ve esaslar ile hangi kooperatiflerin bu yükümlülüğe tabi olacağı, ilgili bakanlıkların görüşü alınarak Ticaret Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
Bu nedenle eğitim yükümlülüğü değerlendirilirken sadece m.55’in metnine bakmak yeterli değildir; yürürlükteki Kooperatifçilik Eğitimi Yönetmeliği ve Bakanlığın güncel duyuruları da kontrol edilmelidir. Kooperatifin faaliyet konusu, ortak sayısı ve mali büyüklüğü zaman içinde değişebileceği için bir dönem kapsam dışında olan kooperatif sonraki dönemde kapsam içine girebilir.
Genel kuruldan önce yönetim kurulu adaylarına kooperatifin eğitim kapsamındaki statüsü bildirilmelidir. Seçim sonrasında ise dokuz aylık sürenin takibi için sorumlu kişi veya iç kontrol takvimi belirlenmesi uygulamada yararlıdır.
Eğitim alınmazsa ne olur?
m.55 eğitim yükümlülüğünü açık bir kanuni şart olarak düzenler. Yükümlülüğün yerine getirilmemesi hâlinde 1163 sayılı Kanunun ilgili yaptırım hükümleri, ikincil mevzuat ve organ üyeliğinin devamına ilişkin hükümler birlikte değerlendirilir. Bu nedenle dokuz aylık sürenin geçirilmesi “sadece şekli eksiklik” olarak görülmemelidir.
Kooperatif, eğitim belgelerini denetim sırasında ibraz edebilecek biçimde muhafaza etmelidir. Denetçiler de organ üyelerinin kanuni şartlarını incelerken eğitim şartının kapsam ve süresini kontrol etmelidir. Eksiklik varsa ilgili organa ve gerektiğinde genel kurula raporlanmalıdır.
Tüzel kişi yönetim kurulu üyesi seçilebilir mi?
m.55, yönetim kurulu üyeliğine seçilen tüzel kişilerin temsilcilerinin isimlerini kooperatife bildirmesini öngörür. Bu düzenleme tüzel kişinin yönetim kurulu üyeliğine seçilebildiğini, ancak görev ve oy kullanma işlemlerinin bildirilen gerçek kişi temsilci aracılığıyla yürütüleceğini gösterir.
Tüzel kişinin temsilcisi değişirse yeni temsilcinin kooperatife usulüne uygun bildirilmesi gerekir. Yönetim kurulu karar defterinde ve ticaret sicili işlemlerinde temsilcinin kimliği açık olmalıdır. Temsilcinin yetkisi tüzel kişi üyeliğinden kaynaklanır; gerçek kişi kendi adına ayrı bir yönetim kurulu üyeliği kazanmış olmaz.
m.55, eğitim yükümlülüğüne ilişkin üçüncü fıkranın tüzel kişi üyelerin temsilcileri hakkında da uygulanacağını açıkça düzenler. Dolayısıyla kooperatif eğitim kapsamındaysa tüzel kişi temsilcisinin de seçimi izleyen en geç dokuz ay içinde gerekli eğitimi tamamlaması gerekir.
Yedek yönetim kurulu üyelerinin statüsü nedir?
Yedek üyeler, asıl üyelikte boşalma olduğunda organın devamlılığını sağlamak üzere seçilir. m.55 hem ortaklık şartını hem de eğitim yükümlülüğünü açıkça yedekler için de öngörür. Bu nedenle yedek adayların da seçim öncesinde ortaklık ve diğer kanuni şartları taşıması gerekir.
Asıl üyenin görevi sona erdiğinde yedek üyenin çağrılma usulü anasözleşme ve m.56 hükümlerine göre yürütülür. Yedek üye göreve başladığında kalan süre için asıl üyenin yetki ve sorumluluklarını üstlenir. Eğitim yükümlülüğü daha önce yerine getirilmiş olmalıdır veya kanuni süre henüz devam ediyorsa süre içinde tamamlanmalıdır.
Yedek üye listelerinin güncel iletişim bilgileriyle saklanması, boşalma hâlinde gecikmeyi önler. Organın karar nisabını kaybettiği durumlarda gecikmeli çağrı kooperatif faaliyetlerini aksatabilir.
Genel kurul seçiminden sonra yönetim kurulunda hangi işlemler yapılmalıdır?
- Seçilen asıl ve yedek üyelerin ortaklık sıfatını doğrulayın.
- m.56’daki vatandaşlık, başka kooperatif yönetim kurulu üyeliği ve mahkûmiyet şartlarını kontrol edin.
- Anasözleşmede öngörülen üye sayısı ve görev süresini seçim tutanağıyla karşılaştırın.
- Kooperatifin kooperatifçilik eğitimi kapsamına girip girmediğini belirleyin.
- Kapsamdaysa dokuz aylık eğitim takvimini tüm asıl ve yedek üyeler için başlatın.
- Tüzel kişi üye varsa temsilcisinin adını kooperatif kayıtlarına işleyin.
- Tüzel kişi temsilcisinin de eğitim şartını taşımasını takip edin.
- Temsil ve imza yetkilerini m.58–61 hükümlerine uygun biçimde belirleyin.
- Gerekli ticaret sicili tescil ve ilan işlemlerini tamamlayın.
- Seçim ve eğitim belgelerini denetimde ibraz edilmek üzere saklayın.
Yönetim kurulu üye sayısı ile karar nisabı aynı şey midir?
Hayır. m.55 organın en az kaç kişiden oluşacağını düzenler; yönetim kurulunun toplantı ve karar nisabı anasözleşme ve uygulanacak diğer hükümlerle belirlenir. Üç kişilik bir yönetim kurulunun varlığı, her kararı tek kişinin alabileceği anlamına gelmez.
Yönetim kurulu kararları kolektif organ iradesidir. Toplantı çağrısı, gündem, katılım ve karar kayıtları usulüne uygun tutulmalıdır. Özellikle taşınmaz, borçlanma, sözleşme, personel veya temsil yetkisi gibi önemli işlemlerde karar defterinde açık ve somut karar metni bulunmalıdır.
Yönetim kurulu genel kurulun yerine geçebilir mi?
Hayır. m.55 yönetim kurulunu icra organı yaparken m.42 genel kurulun devredemeyeceği yetkileri sayar. Anasözleşme değişikliği, yönetim ve denetim organlarının seçimi, bilanço ve gelir-gider farkı hakkında karar, ibra ve kanunla genel kurula bırakılan diğer konular yönetim kuruluna devredilemez.
m.59 da yönetim kurulu üyeleri ve temsile yetkili kişilerin genel kurulun devredemeyeceği yetkilerini kullanamayacağını tekrar eder. Bu nedenle “yönetim kurulu icra organıdır” ifadesi sınırsız yetki olarak yorumlanamaz.
Sık Sorulan Sorular
Kooperatif yönetim kurulu en az kaç kişidir?
En az üç üyeden oluşur.
Anasözleşmeyle iki kişilik yönetim kurulu kurulabilir mi?
Hayır. Kanundaki üç kişilik alt sınırın altına inilemez.
Yönetim kurulu üyesi kooperatif ortağı olmak zorunda mı?
Evet. Asıl ve yedek yönetim kurulu üyelerinin kooperatif ortağı olması şarttır.
Yedek üyeler de ortak olmak zorunda mı?
Evet. m.55 ortaklık şartını yedek üyeler için de açıkça öngörür.
Her kooperatifte yönetim kurulu eğitimi zorunlu mu?
Hayır. Çalışma konusu, ortak sayısı ve ciro gibi ölçütlere göre yönetmelikle belirlenen kooperatiflerde zorunludur.
Eğitim ne kadar sürede tamamlanmalıdır?
Seçimi izleyen en geç dokuz ay içinde tamamlanmalıdır.
Yedek üye göreve başlamadıysa eğitim almak zorunda mı?
Kooperatif eğitim kapsamındaysa evet; m.55 yedek üyeleri de eğitim yükümlülüğüne dahil eder.
Tüzel kişi yönetim kurulu üyesi olabilir mi?
Kanun tüzel kişi üyenin temsilcisinin kooperatife bildirilmesini düzenler; görev bildirilen gerçek kişi temsilci aracılığıyla yürütülür.
Tüzel kişi temsilcisi eğitim almak zorunda mı?
Kooperatif eğitim kapsamındaysa evet. m.55 eğitim hükmünün tüzel kişi üyelerin temsilcileri hakkında da uygulanacağını düzenler.
Yönetim kurulu genel kurulun devredilemez yetkilerini kullanabilir mi?
Hayır. m.42 ve m.59’daki devredilemez yetki sınırları yönetim kurulunu bağlar.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
