Spor Tesislerinde WADA Yasaklı Madde Yasağı, Kiralama ve 49 Yıllık İrtifak Hakkı | 7405 m.10 (2026)
Kısa ve net cevap
7405 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu m.10, spor kulüpleri ve spor anonim şirketlerinin faaliyet gösterdikleri branşlara uygun saha, yarışma alanı veya tesisleri yapmasını, yaptırmasını, işletmesini, kiralamasını veya kendilerine tahsis edilmesi için gerekli işlemleri yürütmesini düzenler. Aynı madde spor tesislerinde Dünya Dopingle Mücadele Ajansı (WADA) tarafından ilan edilen yasaklılar listesindeki maddelerin ve bu maddeleri içeren ürünlerin bulundurulmasını, tüketilmesini ve satılmasını yasaklar.
Bakanlık; sporcu yetiştirme, sporda altyapının desteklenmesi ve spor müsabakalarında kullanılmak amacıyla mülkiyetindeki veya tasarrufundaki taşınmazları spor anonim şirketlerine ve üst kuruluşlara on yıla kadar 2886 sayılı Devlet İhale Kanunundaki pazarlık usulüyle kiralayabilir veya kırk dokuz yıla kadar irtifak hakkı tesis edebilir. Spor tesisi sözleşmeleri bu nedenle yalnız kira hukuku açısından değil, 7405, kamu taşınmazı mevzuatı, tesisin sportif kullanım amacı ve doping yasağı birlikte değerlendirilerek hazırlanmalıdır.
Spor kulübü ve spor anonim şirketinin tesis bakımından temel görevi nedir?
7405 m.10/1, spor kulüpleri ve spor anonim şirketlerinin faaliyet gösterdikleri spor dallarına uygun saha, yarışma alanı veya tesisleri yapacağını, yaptıracağını, işleteceğini, kiralayacağını veya kendisine tahsis edilmesi için gerekli iş ve işlemleri yürüteceğini düzenler. Hüküm, her kulübün mutlaka kendi mülkiyetinde tesis edinmesini zorunlu kılmaz; faaliyet için uygun tesis erişiminin farklı hukuki yöntemlerle sağlanabileceğini kabul eder.
Buradaki “faaliyet gösterilen spor dalına uygunluk” önemlidir. Futbol sahasının, yüzme havuzunun, atletizm pistinin, basketbol salonunun veya başka bir branş tesisinin teknik yeterliliği aynı değildir. Federasyonların müsabaka ve tesis talimatları, güvenlik standartları, seyirci kapasitesi, sağlık alanları, aydınlatma ve benzeri teknik koşullar m.10’daki genel yükümlülüğü somutlaştırır.
Tesis planlamasında yalnız tesisin varlığı değil, kulübün tesisi hangi hukuki hakka dayanarak kullandığı da belgelenmelidir. Mülkiyet, kira, tahsis veya irtifak hakkının süresi; kulübün ilgili sezon ve lig yükümlülüklerini karşılayacak kadar açık ve güvenli olmalıdır. Sözlü kullanım izniyle uzun süreli sportif yatırım yapılması önemli hukuki risk yaratır.
Tesis yapma, yaptırma, işletme ve kiralama yöntemleri nasıl ayrılır?
Tesis yapma, kulübün veya spor anonim şirketinin kendi hukuki ve mali sorumluluğunda yeni tesis inşa etmesini; yaptırma ise yüklenici veya başka bir proje modeli üzerinden inşaatın gerçekleştirilmesini ifade eder. Bu işlemlerde imar, ruhsat, yapı güvenliği, iş sağlığı ve güvenliği, çevre ve belediye mevzuatı ayrıca uygulanır.
İşletme, mülkiyet kime ait olursa olsun tesisin sportif, ticari ve günlük faaliyetlerinin yönetilmesini kapsar. İşletme sözleşmesinde bakım, güvenlik, personel, gelir paylaşımı, reklam alanları, yiyecek-içecek satışları ve tesis kullanım saatleri açık belirlenmelidir. Kiralama ise kulübün başkasına ait tesisi sözleşmeyle belirli süre kullanmasını sağlar.
Tahsis özellikle kamu mülkiyetindeki veya kamu idaresinin tasarrufundaki taşınmazlarda özel hukuktaki sıradan kira ilişkisinden farklıdır. Tahsisin dayanağı, süresi, kullanım amacı ve geri alma koşulları ilgili kamu mevzuatıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Kulübün bir tesisi “kullanıyor olması”, bu yöntemlerden hangisine dayandığını açıklamaz. Denetimde mülkiyet belgesi, kira sözleşmesi, tahsis kararı veya irtifak hakkı resmi belgelerle ortaya konulmalıdır.
Kamuya ait spor salonu ve sahalardan kulüpler ortak yararlanabilir mi?
Evet. 7405 m.10/2, Bakanlığın tüm kamu kurum ve kuruluşlarının spor salonları, sahaları ve tesislerinin verimli kullanılması ile bu tesislerden spor kulüpleri ve spor anonim şirketlerinin bir program dahilinde ortaklaşa yararlanabilmeleri için gerekli tedbirleri alacağını düzenler.
Bu hüküm, kamu tesisinin herhangi bir kulübün tek taraflı talebiyle otomatik olarak tahsis edileceği anlamına gelmez. Kullanım programı, tesisin kamu hizmeti amacı, farklı kulüplerin ihtiyaçları, okul veya kurum faaliyetleri, bakım ve güvenlik koşulları birlikte değerlendirilir. İlgili usul ve esaslar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından belirlenir.
Kulüp açısından önemli olan, kullanım hakkının yazılı ve takvimlendirilmiş olmasıdır. Antrenman veya müsabaka planı yapıldıktan sonra tesis erişiminin belirsiz kalması, sporcu ve federasyon yükümlülüklerinin ihlaline yol açabilir. Kullanım programında saatler, ekipman sorumluluğu, güvenlik, temizlik ve zararların giderilmesi açıklaştırılmalıdır.
Spor tesislerinde WADA yasaklı maddeler bakımından kural nedir?
7405 m.10/3, bu konuda doğrudan ve emredici bir yasak getirir: spor tesislerinde Dünya Dopingle Mücadele Ajansı (WADA) tarafından ilan edilen yasaklılar listesindeki maddeler ve bu maddeleri içeren ürünlerin bulundurulması, tüketimi ve satışı yasaktır.
Yasak yalnız sporcunun maddeyi kullanmasıyla sınırlı değildir. “Bulundurma”, “tüketme” ve “satma” fiilleri ayrı ayrı sayılmıştır. Bu nedenle tesis içindeki büfe, supplement satış noktası, sağlık birimi, soyunma odası veya depo dahil tesisin bütün işletme alanları bakımından uyum sistemi kurulmalıdır.
WADA Yasaklılar Listesi dönemsel olarak güncellenebilir. Tesis işletmecisi, yalnız önceki yılın listesine göre ürün kontrolü yapmamalıdır. Özellikle takviye edici gıda veya performans ürünü satan üçüncü kişi işletmelerle yapılan kira/işletme sözleşmelerine WADA listesine uyum, ürün denetimi ve ihlal halinde sözleşmesel yaptırım hükümleri konulmalıdır.
Bir ürünün ticari olarak serbestçe satılabiliyor olması, spor tesisi içinde 7405 m.10/3 bakımından serbest olduğu anlamına gelmez. Ürünün WADA listesinde yasaklı madde içerip içermediği ayrıca kontrol edilir.
Tesis içindeki yasaklı ürünlerden kim sorumludur?
Kanun m.10/3 doğrudan spor tesisi alanındaki fiilleri yasaklar. Tesisin kulüp tarafından işletilmesi halinde yönetim, çalışanlar ve sözleşmeli alt işletmeciler bakımından iç denetim sistemi kurulmalıdır. Büfe veya mağazanın üçüncü kişi tarafından işletiliyor olması, kulübün tesis yönetim sorumluluğunu tamamen ortadan kaldırmaz.
İşletme sözleşmesinde yasaklı madde/ürün kontrolü, tedarikçi belgeleri, güncel WADA listesine uyum, denetim hakkı, stoktan çekme ve sözleşmenin feshi açık şekilde düzenlenmelidir. Sağlık birimlerinde bulunan ilaçlar bakımından tıbbi kullanım, tedavi amaçlı kullanım istisnası (TUE) ve anti-doping kuralları uzman sağlık personeli tarafından ayrı yönetilmelidir.
Sporcunun doping ihlali ile tesisin m.10/3’e aykırı ürün bulundurması aynı hukuki olay olmak zorunda değildir. Bir sporcu doping kuralı ihlali yapmasa bile tesis içinde yasaklı ürün satılması m.10/3 bakımından hukuka aykırıdır. Tersine sporcunun tesis dışında gerçekleştirdiği doping ihlali de kendi disiplin rejimine tabidir.
Bakanlık spor anonim şirketine taşınmazı kaç yıllığına kiralayabilir?
7405 m.10/4’e göre Bakanlık; sporcu yetiştirme, sporda altyapının desteklenmesi ve spor müsabakalarında kullanılmak amacıyla mülkiyetindeki veya tasarrufundaki taşınmazları spor anonim şirketlerine ve üst kuruluşlara on yıla kadar kiralayabilir.
Hükümde yararlanabilecek kişiler özellikle “spor anonim şirketleri ve üst kuruluşlar” olarak belirtilmiştir. Başvuruda tüzel kişinin 7405 kapsamındaki statüsü, taşınmazın kullanım amacı ve projenin sporcu yetiştirme/altyapı/müsabaka hedefiyle ilişkisi açık olmalıdır.
On yıllık süre azami süredir; her sözleşmenin mutlaka on yıl yapılması zorunlu değildir. Kira süresi, yatırım miktarı, tesis niteliği ve kamu yararı değerlendirmesine göre daha kısa belirlenebilir. Uzatma veya yeni sözleşme imkanı varsa bunun hukuki dayanağı ayrıca incelenmelidir.
49 yıla kadar irtifak hakkı ne anlama gelir?
Aynı fıkra, Bakanlığın mülkiyetindeki veya tasarrufundaki taşınmazlar üzerinde spor anonim şirketleri ve üst kuruluşlar lehine kırk dokuz yıla kadar irtifak hakkı tesis edebilmesine imkan tanır. İrtifak hakkı, taşınmaz üzerinde belirli kullanım ve yararlanma yetkileri sağlayan sınırlı ayni haktır ve sıradan kira sözleşmesinden daha güçlü, tapu siciliyle bağlantılı bir hukuki yapıya sahiptir.
Uzun süreli tesis yatırımlarında 49 yıla kadar irtifak hakkı, yatırımın finansmanı ve kullanım güvencesi bakımından önemli olabilir. Ancak hakkın süresi, bedeli, yatırım yükümlülükleri, tesisin tamamlanma tarihi, kullanım amacı, denetim, devir sınırlamaları ve sona erme şartları resmi işlemde açıkça yer almalıdır.
İrtifak hakkının kurulması kulübe taşınmazın mülkiyetini kazandırmaz. Taşınmazın maliki kamu olmaya devam eder; yararlanma hakkı sözleşme ve resmi senetteki sınırlar dahilinde kullanılır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu neden önemlidir?
M.10/4, on yıla kadar kiralama veya kırk dokuz yıla kadar irtifak hakkı tesisinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanununda öngörülen pazarlık usulüne açıkça atıf yapar. Dolayısıyla işlem yalnız 7405 sayılı Kanuna dayanılarak serbest sözleşmeyle kurulmaz; kamu taşınmazı işleminin 2886’daki usul şartları da yerine getirilir.
Pazarlık usulü, “idare istediği kişiyle koşulsuz sözleşme yapar” anlamına gelmez. Yetkili makam, tahmin edilen bedel, komisyon işlemleri, karar, onay ve sözleşme düzeni 2886 çerçevesinde yürütülür. Kamu taşınmazının sportif amaç dışında kullanılması veya sözleşmedeki yatırım yükümlülüğünün yerine getirilmemesi idari ve sözleşmesel sonuç doğurabilir.
Spor anonim şirketi yatırım kararı almadan önce ihale/tahsis şartnamesini ve taşınmazın imar durumunu birlikte incelemelidir. Yalnız uzun süreli kullanım hakkının varlığı, planlanan tesisin imar ve ruhsat bakımından yapılabilir olduğunu garanti etmez.
Spor tesisi kira veya irtifak sözleşmesinde hangi konular bulunmalıdır?
Tesis sözleşmesinin içeriği işlem türüne göre değişmekle birlikte şu başlıkların açık olması gerekir: taşınmazın ada/parsel veya tesis tanımı, kullanım amacı, faaliyet gösterilecek spor dalları, sözleşme süresi, kira/irtifak bedeli, yatırım ve bakım yükümlülükleri, ruhsat ve izinler, tesisin üçüncü kişilere kullandırılması, reklam ve ticari alanlar, WADA yasaklı ürün uyumu, sigorta, güvenlik, hasar, fesih ve teslim şartları.
Kamu taşınmazında tesisin sportif amaç dışında ticari kullanımı sözleşme ve kamu mevzuatıyla sınırlı olabilir. Restoran, mağaza, otopark, reklam panosu veya etkinlik alanı gibi yan gelir kaynaklarının kullanımı ayrıca izin gerektirebilir. Kulübün “tesis bize tahsisli” diyerek tüm ticari alanları serbestçe işletmesi hukuken güvenli değildir.
Yap-işlet veya önemli yatırım içeren modellerde yatırımın mülkiyetinin sözleşme sonunda kime ait olacağı, sökülebilir ekipmanların durumu, amortisman ve erken fesih halinde yatırımların akıbeti ayrıca düzenlenmelidir.
Spor tesislerinde hangi kayıtlar tutulmalıdır?
Spor kulübü ve spor anonim şirketi, m.13 uyarınca Bakanlığın idari ve mali denetimine tabidir. Tesisle ilgili kira, tahsis, irtifak, işletme, bakım, personel, sigorta ve gelir-gider kayıtları denetime hazır tutulmalıdır. Tesis gelirleri kulübün veya spor anonim şirketinin resmi mali kayıtlarına işlenmelidir.
WADA yasaklı ürün riski bulunan satış noktalarında tedarikçi ve ürün listeleri, denetim tutanakları ve sözleşmesel uyum belgeleri saklanmalıdır. Tesisin üçüncü kişiye işletilmesi halinde alt işletmecinin faaliyetinden doğan gelir ve giderler sözleşme ve vergi kayıtlarıyla uyumlu olmalıdır.
Kamu tesisinden ortak yararlanma programı varsa kulübün kullanım saatleri ve sorumlulukları yazılı program/kararla belgelenmelidir. Tesisin mevzuat dışı veya program dışı kullanımından doğan zararlar ayrıca sorumluluk doğurabilir.
Tesis uyumu için kontrol listesi
- Faaliyet gösterilen spor dalının teknik tesis şartları federasyon mevzuatından kontrol edilir.
- Tesis kullanım hakkının mülkiyet, kira, tahsis veya irtifak dayanağı belgelenir.
- İmar, ruhsat, yangın, iş güvenliği ve seyirci güvenliği koşulları tamamlanır.
- WADA Yasaklılar Listesi güncel sürüm üzerinden takip edilir.
- Tesis içindeki büfe, mağaza ve sağlık birimlerine yasaklı madde/ürün kontrolü uygulanır.
- Üçüncü kişi işletmecilerin sözleşmelerine anti-doping uyum hükümleri eklenir.
- Kamu taşınmazı işleminde 2886 sayılı Kanun ve şartname koşulları incelenir.
- 10 yıllık kira veya 49 yıllık irtifak hakkı süresinin yatırım planına uygunluğu hesaplanır.
- Tesis gelir ve giderleri kulübün resmi mali kayıtlarında ayrı izlenir.
- Denetim dosyasında tüm izin, sözleşme, sigorta ve ürün kontrol belgeleri saklanır.
İlgili rehberler
- Spor kulübünün sona ermesi ve tescil iptali – m.9
- Spor dalı federasyon tescili – m.4
- Spor kulübü ve spor anonim şirketi kavramları – m.2
- Spor Hukuku genel rehberi
- Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu iletişim
Resmî kaynaklar
- Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat – 7405 sayılı Kanun
- 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu – Resmî Gazete
- Gençlik ve Spor Bakanlığı – Mevzuat
- Dünya Dopingle Mücadele Ajansı – güncel Yasaklılar Listesi
Sık Sorulan Sorular
Spor kulübü kendi tesisine sahip olmak zorunda mı?
Hayır. M.10/1 tesisin yapılması, yaptırılması, işletilmesi, kiralanması veya tahsis için gerekli işlemlerin yürütülmesi seçeneklerini birlikte düzenler.
Spor tesisinde WADA yasaklı listesinde bulunan ürün satılabilir mi?
Hayır. M.10/3, WADA yasaklılar listesindeki maddelerin ve bunları içeren ürünlerin spor tesislerinde bulundurulmasını, tüketilmesini ve satılmasını yasaklar.
Büfe üçüncü kişiye kiralanmışsa kulüp WADA ürün kontrolü yapmalı mı?
Tesis yönetimi bakımından kulüp veya şirket, üçüncü kişi işletmecinin mevzuata uygunluğunu sözleşme ve denetim sistemiyle güvence altına almalıdır.
Bakanlık taşınmazı spor anonim şirketine kaç yıllığına kiralayabilir?
M.10/4 uyarınca spor anonim şirketleri ve üst kuruluşlara on yıla kadar kiralama yapılabilir.
İrtifak hakkı en fazla kaç yıl kurulabilir?
Kanun, kırk dokuz yıla kadar irtifak hakkı tesisine imkan verir.
49 yıllık irtifak hakkı mülkiyet devri midir?
Hayır. İrtifak hakkı taşınmazın mülkiyetini geçirmez; belirli kullanım ve yararlanma yetkisi veren sınırlı ayni haktır.
Kamu taşınmazı doğrudan sözleşmeyle verilebilir mi?
M.10/4, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunundaki pazarlık usulüne atıf yapar. İşlem 7405 ile birlikte kamu ihale/taşınmaz usulüne göre yürütülür.
Kamu spor salonlarını farklı kulüpler birlikte kullanabilir mi?
Evet. Bakanlık, kamu spor tesislerinin verimli kullanılması ve kulüp/şirketlerin program dahilinde ortak yararlanması için gerekli tedbirleri alır.
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, Mersin.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
