Yabancı Pilot Lisansı Türkiye’de Geçerli mi? Tanıma, Validasyon ve Türk Vatandaşları | 2920 m.96 (2026)

2920 sayılı Kanun m.96 neyi düzenler?

2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun 95. maddesi pilot ve uçuş için gerekli diğer personelin yeterlik belgesine sahip olmasını zorunlu tutar. m.96 ise bu belgenin yabancı bir devletin yetkili makamı tarafından düzenlenmiş olması halinde Türkiye’de nasıl değerlendirileceğini düzenleyen temel hükümdür.

Uluslararası sivil havacılıkta pilotların farklı devletlerde eğitim alması ve farklı otoritelerden lisans edinmesi yaygındır. Ancak lisansların standartları tamamen aynı olmadığı için yabancı belgeyi doğrudan ulusal lisansla eşdeğer kabul etmek uçuş emniyeti bakımından yeterli değildir. Bu nedenle tanıma, validasyon ve gerekiyorsa conversion mekanizmaları kullanılır.

m.96, Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası anlaşmaları ve yetkili sivil havacılık makamının belirlediği şartları esas alır. Uygulamada Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün güncel lisanslandırma düzenlemeleri, belge doğrulama prosedürleri ve ilgili pilot lisans talimatları birlikte değerlendirilir.

Bu hüküm m.95’teki pilot lisansı alma ve yenileme sistemiyle doğrudan bağlantılıdır. Yabancı belge sahibi olmak m.95 kapsamındaki yeterlik şartlarını ortadan kaldırmaz; yalnız bu şartların yabancı belge üzerinden hangi yöntemle tanınacağını gündeme getirir.

Yabancı pilot lisansı Türkiye’de otomatik olarak geçerli midir?

Hayır. Yabancı otorite tarafından düzenlenmiş lisans, belgenin gerçek ve geçerli olması şartıyla önemli bir hukuki ve teknik dayanak sağlar; fakat Türk tescilli hava aracında görev yapma yetkisi için ilgili tanıma veya validasyon şartlarının yerine getirilmesi gerekir.

Örneğin FAA, EASA üyesi bir devlet otoritesi veya başka bir ICAO taraf devletinin lisans makamı tarafından düzenlenen lisans, SHGM nezdinde doğrulanabilir. Ancak pilotun Türk hava aracında hangi ayrıcalıkları kullanabileceği, lisans sınıfı, rating’ler ve SHGM’nin uyguladığı tanıma rejimine göre belirlenir.

Belgenin üzerinde geçerlilik tarihi bulunması tek başına yeterli değildir. Lisansın askıya alınmamış olması, type/class rating’lerin geçerli olması, sağlık sertifikasının uygunluğu ve gerekiyorsa ICAO dil yeterliği şartlarının sağlanması gerekir.

İşletici yalnız pilotun yabancı lisans kartının fotokopisine güvenmemelidir. Resmi verification, lisansı düzenleyen otoritenin çevrim içi kayıtları veya SHGM’nin talep ettiği doğrulama belgeleri üzerinden lisansın gerçekliği teyit edilmelidir.

Validasyon ne anlama gelir?

Validasyon, yabancı devlet tarafından düzenlenmiş lisansın belirli şartlarla ve belirli kapsamda Türkiye’de kullanılmasına yetkili makam tarafından izin verilmesidir. Validasyon, yabancı lisansı Türk lisansına dönüştürmekten farklıdır.

Validasyon belgesi pilotun hangi lisans ayrıcalıklarını, hangi hava aracı veya operasyon için ve ne kadar süreyle kullanabileceğini gösterebilir. Kapsamı aşan uçuş yapılamaz.

Validasyon sürecinde lisans doğrulaması, teorik veya mevzuat bilgisi, uçuş tecrübesi, sağlık belgesi ve dil yeterliği gibi unsurlar kontrol edilebilir. İşlem türüne göre SHGM’nin güncel başvuru dokümanları esas alınmalıdır.

Validasyon süresi sona erdiğinde pilotun yabancı lisansı kendi devletinde geçerli olsa bile Türkiye’de verilen ayrıcalık devam etmeyebilir. İşletici iki farklı geçerlilik süresini ayrı ayrı takip etmelidir.

Yabancı lisansın Türk lisansına dönüşümü nasıl değerlendirilir?

Conversion, yabancı lisansın belirli şartların tamamlanması sonucunda Türk otoritesi tarafından düzenlenen ulusal lisansa dönüştürülmesi sürecidir. Bu işlemde pilotun önceki eğitim ve tecrübesi dikkate alınabilir fakat otomatik eşdeğerlik varsayılmaz.

SHGM gerekli gördüğü teorik sınavlar, uçuş kontrolü, eğitim tamamlama veya mevzuat bilgisi gibi şartlar uygulayabilir. Yabancı lisansın hangi ICAO standardına dayandığı ve düzenleyen otoritenin statüsü önemlidir.

Türk lisansı düzenlendiğinde pilotun sonraki uzatma, yenileme ve yetki takip işlemleri Türk lisans mevzuatına göre yürür. Yabancı lisansın ayrıca geçerliliğini sürdürmesi farklı bir konudur.

Conversion başvurusunda geçmiş uçuş saatleri ve eğitim kayıtlarının doğru ve doğrulanabilir olması gerekir. Logbook kayıtlarında tutarsızlık veya belge doğrulamasında sorun, başvurunun gecikmesine veya reddine yol açabilir.

Türk vatandaşı yabancı pilot lisansıyla Türk uçağında görev yapabilir mi?

Türk vatandaşının yabancı otoriteden lisans almış olması mümkündür; ancak Türk tescilli hava aracında görev yapabilmesi için SHGM’nin yabancı lisans kullanımına ilişkin güncel kuralları yerine getirmesi gerekir. Vatandaşlık, yabancı lisansı kendiliğinden Türk lisansı haline getirmez.

Pilotun yabancı lisans aldığı eğitim kuruluşunun ve otoritenin statüsü, lisans doğrulaması ve gerekli geçerlilik şartları kontrol edilir. Özellikle ticari ve havayolu operasyonlarında lisansın kullanım kapsamı daha sıkı değerlendirilir.

Yurt dışında uçuş eğitimi planlayan Türk vatandaşları, eğitim başlamadan önce lisansın Türkiye’de nasıl tanınacağını araştırmalıdır. Eğitim programı, uçuş saatleri veya sınav yapısı Türk dönüşüm şartlarını karşılamıyorsa daha sonra ilave eğitim gerekebilir.

Eğitim yatırımının yüksek olması nedeniyle yalnız okulun “Türkiye’de geçerli” şeklindeki ticari beyanına güvenilmemeli; SHGM’nin güncel mevzuat ve resmi başvuru şartları kontrol edilmelidir.

Yabancı lisans tanıma dosyasında hangi belgeler incelenir?

İlk belge pilot lisansının kendisidir. Lisans numarası, düzenleyen otorite, lisans seviyesi, yetkiler, sınırlamalar ve geçerlilik bilgileri okunmalıdır.

İkinci grup type/class rating ve endorsement kayıtlarıdır. Pilotun uçacağı hava aracı için gerçekten geçerli yetkisi bulunmalıdır. Lisans genel olarak geçerli olsa da ilgili rating süresi geçmiş olabilir.

Üçüncü grup sağlık sertifikasıdır. Sağlık belgesinin hangi otorite tarafından, hangi sınıfta ve hangi tarihe kadar düzenlendiği kontrol edilir. Türk validasyonu için ek havacılık tıbbı şartı uygulanabilir.

Dördüncü grup logbook, eğitim sertifikaları, skill test kayıtları ve lisans verification yazısıdır. Başvurudaki uçuş tecrübesi iddiaları resmi ve tutarlı kayıtlarla desteklenmelidir.

Yabancı type rating Türkiye’de aynı uçak için otomatik geçerli olur mu?

Hayır. Rating’in lisans üzerinde veya resmi otorite kaydında geçerli görünmesi önemli olsa da Türkiye’de hangi kapsamda kullanılacağı validasyon veya conversion rejimine bağlıdır.

Örneğin yabancı lisans üzerinde A320 type rating bulunabilir. Pilotun Türk işletmesinde A320 kaptanı veya ikinci pilot olarak görev yapabilmesi için lisans tanımasına ek olarak işletme eğitimi, operator proficiency check, line training ve şirket prosedürleri de tamamlanmalıdır.

Rating’in son kontrol tarihi ve geçerlilik süresi izlenmelidir. Yabancı otoritede geçerliliği sona ermiş rating, yalnız SHGM’ye başvuru yapılmış olması nedeniyle kullanılamaz.

Farklı varyant veya motor konfigürasyonları bakımından fark eğitimi gerekebilir. Type rating adı aynı olsa bile operator conversion eğitimleri ayrıca uygulanır.

Yabancı sağlık sertifikası ve dil yeterliği kabul edilir mi?

Bu belgelerin kabulü ilgili lisans tanıma sistemine göre değerlendirilir. Pilotun geçerli bir yabancı medical belgesine sahip olması, her durumda Türk operasyonunda ayrı bir sağlık değerlendirmesine gerek olmayacağı anlamına gelmez.

Sağlık sınıfı yapılan operasyonla uyumlu olmalıdır. Ticari uçuş ayrıcalığı için özel pilot seviyesindeki bir sağlık belgesi yeterli olmayabilir.

ICAO dil yeterliği de lisans kullanımında önemlidir. Endorsement seviyesinin ve geçerlilik süresinin kontrol edilmesi gerekir. Uluslararası ATC haberleşmesi için geçerli dil yeterliği bulunmadan görev planlanmamalıdır.

Belge kapsamı konusunda tereddüt varsa işletici veya pilot SHGM’den resmi değerlendirme istemelidir. Ticari operasyonu sözlü veya gayriresmî yorumlara dayandırmak doğru değildir.

Türk işletmesinin yabancı lisanslı pilot bakımından sorumluluğu nedir?

İşletici yalnız SHGM tarafından kullanılmasına izin verilen, geçerli lisans ve rating’lere sahip pilotu görevlendirebilir. Personel yetersizliği veya hızlı işe alım ihtiyacı bu şartı ortadan kaldırmaz.

İşe giriş aşamasında lisans doğrulaması, tecrübe kayıtları ve önceki işveren bilgileri kontrol edilmelidir. Sonrasında lisans, validasyon, medical ve rating süreleri merkezi crew management sisteminde izlenmelidir.

Yabancı pilotun çalışma ve ikamet izinleri de ayrı hukuk alanıdır. Havacılık lisansının validasyonu, çalışma izni yerine geçmez; çalışma izni de uçuş yetkisi yaratmaz.

İşletici, yabancı pilotun lisansında yeni bir kısıtlama, askıya alma veya iptal ortaya çıktığında SHGM’ye ve şirket operasyon sistemine etkisini derhal değerlendirmelidir.

Uluslararası anlaşmalar m.96 uygulamasında neden önemlidir?

Şikago Sözleşmesi ve ICAO standartları, pilot lisanslarının uluslararası asgari standartlarını ve tanınmasını destekleyen temel çerçevedir. Bununla birlikte taraf devletler kendi hava araçlarında görev yapacak personel için ek doğrulama veya validasyon mekanizması uygulayabilir.

İkili havacılık anlaşmaları veya karşılıklı tanıma düzenlemeleri bazı işlemleri kolaylaştırabilir. Hangi anlaşmanın belirli lisans türüne uygulanacağı somut dosyada kontrol edilmelidir.

ICAO standardına uygunluk, lisansın sahte veya askıda olmadığı anlamına gelmez. Belge gerçekliği ve güncel statüsü ayrıca doğrulanmalıdır.

Uluslararası operasyon yapan işletmeler pilot lisansının yalnız Türkiye’de değil uçulan ülkelerdeki kabul koşullarını da izlemelidir. Özel devlet veya askeri operasyonlarda farklı personel rejimleri söz konusu olabilir.

Yabancı lisansın tanınması veya validasyonu reddedilebilir mi?

Evet. Lisansın gerçekliği doğrulanamıyorsa, gerekli ICAO veya SHGM şartlarını karşılamıyorsa, yetkiler geçerli değilse veya başvuru belgeleri yetersizse tanıma/validasyon talebi kabul edilmeyebilir.

Belgede sahtecilik veya uçuş saatlerinde gerçeğe aykırı kayıt tespit edilmesi yalnız başvurunun reddiyle sınırlı kalmayabilir; idari ve gerektiğinde ceza hukuku sonuçları doğabilir.

Eksik koşul sonradan tamamlanabiliyorsa başvurucu gerekli eğitim, sınav veya kontrolü tamamlayarak yeniden başvurabilir. Kararın niteliği ve gerekçesi resmi işlem üzerinden değerlendirilmelidir.

İşletici, validasyon sonucu çıkmadan pilotu Türk tescilli hava aracında ilgili görevde kullanmamalıdır. Başvurunun yapılmış olması uçuş ayrıcalığı yaratmaz.

2920 m.96 için 17 maddelik kontrol listesi

• Yabancı lisansı düzenleyen otorite yetkili mi?
• Lisans gerçekliği doğrulandı mı?
• Lisans seviyesi yapılacak uçuşa uygun mu?
• Type/class rating geçerli mi?
• Sağlık sertifikası uygun ve geçerli mi?
• ICAO dil yeterliği geçerli mi?
• SHGM validasyonu gerekiyor mu?
• Validasyon süresi ne kadar?
• Conversion planlanıyorsa şartlar incelendi mi?
• Teorik sınav veya skill test gerekiyor mu?
• Logbook kayıtları doğrulanabilir mi?
• Türk vatandaşı için ek koşul var mı?
• İşletme eğitimleri tamamlandı mı?
• Çalışma/ikamet izinleri ayrı kontrol edildi mi?
• Lisans askıda veya kısıtlı mı?
• Başvuru sonucu alınmadan uçuş verilmiyor mu?
• m.89 gereği gerekli belgeler uçuşta hazır mı?

Site içi ilgili içerikler

Pilot lisansı ve yeterlik belgesi – m.95 · Uçakta zorunlu belgeler – m.89 · Pilotun ATC sorumluluğu – m.92

Resmî kaynaklar

• 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu – m.96
• SHGM – Pilot Lisanslandırma
• SHGM Mevzuat Sistemi

Sık Sorulan Sorular