Uluslararası Sağlık Hizmeti İş Birliği Protokolünde Bulunması Zorunlu Unsurlar | 2026
Kısa ve net cevap: 14.02.2026 tarihli Uluslararası Sağlık Hizmetlerinde İş Birliği Yönetmeliği m.6/2, kamu sağlık kuruluşları arasındaki uluslararası sağlık hizmeti iş birliği protokolünün asgari içeriğini tek tek düzenler. Protokolde tarafların ve temsilcilerin bilgileri; hizmet verilecek branş ve tıbbi işlemler; hekimlerin çalışma biçimi ve çağrı usulü; uluslararası hastanın başvuru ve kabul şekli; varsa hizmet veren kurum payı; uygun olmayan, geç veya hiç ifadan kaynaklanan tazminat hükümleri; değişiklik ve fesih şartları; hizmet verecek sağlık personeli listesi ve muvafakat belgeleri bulunmalıdır.
Bu unsurlar protokolün “önerilen” başlıkları değil, m.6/2’nin zorunlu asgari içeriğidir. Taraflar ihtiyaçlarına göre ek hükümler yazabilir; ancak Yönetmeliğin saydığı temel konuları atlayamaz. Eksik protokol, özellikle yabancı hastanın hangi kurum ve personel tarafından hangi kapsamda tedavi edileceği, ücret ve kurum payı, personel yetkisi, gecikme veya hizmetin hiç sunulmaması halinde sorumluluk gibi konularda belirsizlik yaratır.
İş birliği protokolünün hukuki temeli nedir?
Yönetmelik m.5/1 kapsam içindeki kurumların uluslararası sağlık hizmeti amacıyla iş birliği yapabileceğini düzenler. m.6 ise bu iş birliğinin nasıl kurulacağını ayrıntılandırır. Bu sistemde protokol, tarafların ilişkisini somutlaştıran temel idari-hukuki belgedir. Protokol olmadan Yönetmeliğin öngördüğü personel, hizmet ve mali düzenin hangi çerçevede yürütüleceği belirlenemez.
Protokolün işlevi yalnız kurumlar arasındaki görev dağılımını yazmak değildir. m.6/2 içeriğinde yabancı hastanın başvuru ve kabulü, hekimlerin çağrı ve çalışma usulü, branş ve tıbbi işlemler, tazminat ve personel listesi gibi doğrudan hasta hizmetini etkileyen konular bulunur. Bu nedenle hasta uyuşmazlığında protokol, tıbbi dosyayla birlikte önemli bir delil kaynağıdır.
Tarafların ve temsilcilerin hangi bilgileri yazılmalıdır?
m.6/2-a taraf sağlık kurum ve kuruluşları ile temsilcilerine ait bilgilerin protokolde bulunmasını zorunlu tutar. Kurumun tam unvanı, hukuki statüsü, adresi ve protokolü imzalayan yetkili temsilcinin kimliği açık olmalıdır. Özellikle aynı üniversite veya sağlık sisteminde birden fazla hastane, merkez veya birim varsa hangi yapının protokol tarafı olduğu tereddütsüz anlaşılmalıdır.
Temsilci bilgisi, m.6/3’teki imza yetkisiyle birlikte değerlendirilir. Bakanlık tarafında Sağlık Bakanı, üniversite tarafında rektör tarafından imza esastır; Yönetmelik izin verdiği ölçüde yetki devri mümkündür. Yetki devri varsa dayanak belge protokol dosyasında saklanmalıdır.
Hizmet verilecek branş ve tıbbi işlemler nasıl belirlenir?
m.6/2-b protokolde hizmet verilecek branşlar ile yapılacak tıbbi işlemlerin yazılmasını zorunlu kılar. Sadece “sağlık turizmi hizmetleri” veya “cerrahi hizmetler” gibi belirsiz ifadeler yeterli açıklık sağlamaz. Hangi uzmanlık alanında hangi tür teşhis, tedavi, ameliyat veya girişimsel işlemlerin iş birliği kapsamında olduğu belirlenmelidir.
Bu liste m.5/2 açısından da kontrol edilmelidir. Tam zamanlı çalışma esasına bağlı sınırlama bulunan birim, bölüm veya merkezler iş birliğine dahil edilemez. Dolayısıyla branş listesi hazırlanırken ilgili birimin özel mevzuatı incelenmeden protokole geniş kapsam yazmak doğru değildir.
Hekimlerin çalışma biçimi ve çağrı usulü neden yazılmalıdır?
m.6/2-c, hizmet verecek hekimlerin çalışma biçimi ile çağrı usulünün protokolde gösterilmesini öngörür. Bu hüküm, hekimin hangi tarihlerde, hangi ihtiyaç halinde, hangi bildirim yöntemiyle hizmet alan kuruluşa geleceği veya işlemi nasıl planlayacağı konusundaki belirsizliği azaltır.
m.7/5 uyarınca iş birliği kapsamında sağlık personeli için klasik anlamda geçici görevlendirme yapılmaz; her tıbbi işlem için yazılı bildirim yapılır. Bu nedenle protokoldeki çalışma ve çağrı düzeni, işlem bazlı bildirimin pratik altyapısını oluşturur. Hekimin esas kurumundaki görevleri de m.7/4 gereği aksatılmamalıdır.
Yabancı hastanın başvuru ve kabul usulü nasıl yazılmalıdır?
m.6/2-ç, hastanın başvuru ve kabul şeklinin protokolde bulunmasını zorunlu tutar. m.9 ise uluslararası sağlık hizmeti talep eden kişinin hizmet alan sağlık kuruluşuna, hizmet verecek sağlık personeline veya hizmet alan kuruluşun sözleşmeli aracı kuruluşuna başvurabileceğini düzenler. Protokol bu başvuru kanallarının kurumlar arasındaki operasyonel karşılığını belirlemelidir.
Başvurunun alınması, tıbbi ön değerlendirme, hasta dosyasının aktarılması, kabul kararı, tedavi planı ve randevu süreci açıklaştırılmalıdır. Yabancı hastanın aracı kuruluş üzerinden gelmesi halinde aracı kuruluşun rolü tıbbi sorumlulukla karıştırılmamalıdır. Aracı kuruluş sorumluluğu rehberi bu ayrımı ayrıntılı açıklar.
Hizmet veren sağlık kuruluşunun payı protokolde yer alır mı?
Evet. m.6/2-d, kararlaştırılmışsa hizmet veren sağlık kuruluşunun payının protokolde gösterilmesini öngörür. Bu hüküm m.13’teki gelir dağıtımıyla birlikte uygulanır. Hasta ödemeleri hizmet alan kuruluşta ayrı hesapta izlenir; ilaç ve tıbbi cihaz giderleri düşüldükten sonra kalan tutarın yüzde ellisi mevzuat kesintileri sonrası hizmet veren kuruluşa aktarılır.
Hizmet veren kuruluş, protokolde belirlenen kurum payını ayırdıktan sonra kalan tutarı mevzuata göre hizmet veren sağlık personeli ve çalışma ekibine dağıtır. Bu mali yapı, hastadan alınabilecek ücretin serbestçe belirlenebileceği anlamına gelmez; hasta ücreti m.12’deki kamu sağlık hizmetleri tarifesine tabidir.
Protokolde tazminat hükümleri nasıl düzenlenir?
m.6/2-f, protokol kapsamındaki edimlerin gereği gibi, süresinde veya hiç yerine getirilmemesi halinde uygulanacak tazminat hükümlerinin protokolde bulunmasını zorunlu tutar. Bu hüküm yalnız hasta tazminatı değildir; kurumlar arasındaki protokol yükümlülüklerinin ihlalinden doğan sonuçları düzenleyen bir başlıktır.
Örneğin planlanan hekim veya ekibin usulüne uygun çağrıya rağmen hizmet vermemesi, protokolde taahhüt edilen organizasyonun kurulmaması veya hizmetin gecikmesi kurumlar arası sorumluluk doğurabilir. Bunun yabancı hastada ayrıca zarara yol açması halinde hasta bakımından tıbbi ve hukuki sorumluluk, somut olayın niteliğine göre ayrıca değerlendirilir.
Değişiklik ve fesih şartları neden yazılmalıdır?
m.6/2-g protokolün değiştirilmesi ve feshiyle ilgili şartların yazılı olmasını ister. m.6/5 protokolün en fazla üç yıl süreli olacağını, mücbir sebep dışında fesih için bir ay önceden bildirim yapılacağını ve yenilememe bildirimi yoksa aynı şartlarla bir yıl uzayacağını düzenler.
Taraflar fesih usulünü yazarken devam eden hastaların tedavisini de dikkate almak zorundadır. m.6/5 uyarınca protokol sona erse bile devam eden hastaların tedavileri tamamlanır. Bu hüküm, kurumlar arası ilişkinin sona ermesinin hastanın tıbbi sürecini yarıda kesmemesi için özel koruma sağlar.
Sağlık personeli listesi ve muvafakat neden zorunludur?
m.6/2-ğ, hizmet verecek sağlık personeli listesinin ve bunların muvafakat belgelerinin protokolde bulunmasını öngörür. Bu liste m.7’deki personel rejiminin temelidir. Listede bulunmayan hekim iş birliği kapsamında hizmet veremez.
Hekimlerin birden fazla protokolde çalışması mümkündür; ancak m.7/4 uyarınca eğitim, araştırma ve mesleki görevleri aksatılamaz. Çalışma ekibi kurulacaksa m.8 hükümleri uygulanır; ekip üyelerinin muvafakati, yeterliliği ve kamu hizmetinden yasaklılık kontrolü ayrıca yapılır.
Protokol Bakanlığa ne zaman ve nasıl bildirilir?
m.6/4’e göre protokol ve protokolde yapılan değişiklikler imza tarihinden itibaren on beş gün içinde EKİP ve HealthTürkiye Portalı üzerinden Bakanlığa bildirilir. Bu yükümlülük, protokolün resmî izlenebilirliğini sağlar. Kurum içi dosyada bildirim tarihini ve sistem kaydını gösteren belgelerin saklanması gerekir.
Bildirim süresinin kaçırılması protokoldeki diğer yükümlülükleri ortadan kaldırmaz. Kurumların idari uyum açısından gecikmenin nedenini tespit etmesi ve gerekli düzeltici işlemleri yapması gerekir.
Hasta bakımından protokol neden önemlidir?
Yabancı hasta protokolün tarafı değildir; ancak protokol, hizmetin hangi kurumlar ve hangi personel arasında nasıl yürütüldüğünü ortaya koyar. Özellikle ameliyat sonrası takip, hangi kuruluşun hangi destek hizmetini vereceği, hekim ve ekibin yetkisi, başvuru-kabul süreci ve hizmetin kapsamı uyuşmazlık halinde protokolden anlaşılabilir.
m.10 tıbbi sorumluluğu ayrıca düzenler: ameliyat ve girişimsel işlemler hizmet verecek sağlık personelinin asli yetki ve sorumluluğundadır; işlemle bağlantılı takip, kontrol, bakım ve destek hizmetlerinde hekim ile hizmet alan sağlık kuruluşu sorumludur. Protokol bu kanuni sorumluluk hükümlerini ortadan kaldıracak şekilde yorumlanamaz.
Protokol için 14 maddelik kontrol listesi
- Taraf kurumların tam unvanını yazın.
- Temsilcilerin imza yetkisini doğrulayın.
- Branşları açıkça listeleyin.
- Tıbbi işlemleri belirleyin.
- m.5/2 kapsamındaki yasaklı birim kontrolünü yapın.
- Hekimlerin çalışma biçimini yazın.
- Çağrı usulünü belirleyin.
- Hasta başvuru ve kabul yöntemini düzenleyin.
- Varsa hizmet veren kurum payını yazın.
- Geç, eksik veya hiç ifaya ilişkin tazminatı düzenleyin.
- Değişiklik usulünü belirleyin.
- Fesih ve süre hükümlerini açıkça yazın.
- Sağlık personeli listesi ve muvafakatleri ekleyin.
- İmzadan sonra on beş gün içinde EKİP/HealthTürkiye bildirimi yapın.
Resmî kaynaklar
Resmî Gazete – Uluslararası Sağlık Hizmetlerinde İş Birliği Yönetmeliği
Resmî Gazete – Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik
Yetki belgesi kontrolü için site içi rehber; hasta dosyasının alınması için tıbbi dosya ve fatura rehberi kullanılabilir.
Sık Sorulan Sorular
İş birliği protokolü zorunlu mudur?
Evet. Yönetmelik m.6 iş birliğini protokol sistemine bağlar.
Branşların protokolde yazılması gerekir mi?
Evet. m.6/2-b branş ve tıbbi işlemleri zorunlu unsur olarak sayar.
Hekimin çalışma biçimi yazılır mı?
Evet. m.6/2-c çalışma biçimi ve çağrı usulünü zorunlu tutar.
Hasta kabul yöntemi protokolde bulunur mu?
Evet. m.6/2-ç gereği bulunmalıdır.
Kurum payı her durumda zorunlu mu?
Hayır. Kararlaştırılmışsa protokolde gösterilir.
Tazminat maddesi zorunlu mu?
Evet. m.6/2-f geç, eksik veya hiç ifa hallerindeki tazminat düzenini zorunlu unsur sayar.
Personel listesi eklenir mi?
Evet. Hizmet verecek personel ve muvafakatleri protokol sisteminin parçasıdır.
Protokol Bakanlığa bildirilir mi?
Evet. m.6/4 uyarınca on beş gün içinde EKİP ve HealthTürkiye üzerinden bildirilir.
Protokol en fazla kaç yıllık olur?
m.6/5 uyarınca en fazla üç yıl.
Protokol sona erince mevcut hasta ne olur?
Devam eden hastanın tedavisi tamamlanır.
Türkiye geneli dosya takibi
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fizikî ofisi Mersin/Akdeniz’dedir. Uluslararası sağlık hizmeti iş birliği protokollerinde zorunlu unsurlar, personel yetkisi, hasta kabulü, ücret ve sorumluluk hükümleri birlikte incelenir. Türkiye genelindeki dosyalar Mersin’den yönetilebilir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
