Hizmet Alan Sağlık Kuruluşu Hekimle Ayrı Bireysel Sözleşme Yapabilir mi? | 2026
Kısa ve net cevap: Hayır. 14 Şubat 2026 tarihli Uluslararası Sağlık Hizmetlerinde İş Birliği Yönetmeliği m.6/6 uyarınca, Yönetmelik kapsamındaki iş birliği çerçevesinde hizmet alan sağlık kuruluşu ile hizmet verecek sağlık personeli arasında ayrıca bireysel sözleşme yapılamaz. Hekim veya diğer sağlık personelinin uluslararası sağlık hizmetindeki görevi, kurumlar arasında m.6’ya uygun kurulmuş iş birliği protokolü, m.7’deki personel listesi ve muvafakat sistemi ile m.8’deki çalışma ekibi hükümleri üzerinden yürütülür.
Bu yasak özellikle üç hukuki sonucun karıştırılmasını önler. Birincisi, hizmet veren kurumda çalışan hekimin hizmet alan kurumla ayrıca özel bir hizmet sözleşmesi kurması engellenir. İkincisi, hizmet alan kuruluş sırf bu iş birliği nedeniyle hekimin işvereni haline gelmez. Üçüncüsü, ücret ve gelir paylaşımı doğrudan hasta ile hekim arasında veya hastane ile hekim arasında serbestçe kararlaştırılan özel bir sözleşmeyle değil, Yönetmeliğin m.12 ve m.13 hükümlerindeki kamu tarifesi, ayrı hesap ve gelir paylaşımı mekanizmasıyla yürütülür.
Yönetmelik m.6/6 neyi yasaklıyor?
Uluslararası Sağlık Hizmetlerinde İş Birliği Yönetmeliği m.6, kamu sağlık kuruluşları arasındaki uluslararası sağlık hizmeti ilişkisinin temel belgesi olan iş birliği protokolünü düzenler. Maddenin altıncı fıkrası, hizmet alan sağlık kuruluşu ile hizmet verecek sağlık personeli arasında ayrıca bireysel sözleşme kurulamayacağını açıkça belirler. Dolayısıyla sistem, “kurumlar protokol yapar, sonra her hekimle ayrıca özel sözleşme imzalanır” modeli değildir.
Bu hüküm yalnız sözleşmenin başlığının “bireysel hizmet sözleşmesi” olup olmamasına bakılarak uygulanmaz. Belgenin gerçek içeriği önemlidir. Hekime hizmet alan kuruluş adına çalışma borcu yükleyen, doğrudan ücret belirleyen, işveren-benzeri talimat ve kontrol ilişkisi kuran veya kurumlar arası protokol sistemini dolanan ayrı bir metin m.6/6 bakımından incelenmelidir.
Yönetmeliğin amacı hekimlerin keyfî ve kayıt dışı biçimde başka kamu sağlık kuruluşlarında çalışmasını sağlamak değil; bu çalışmayı kurumlar arası protokol, personel listesi, muvafakat, işlem bazlı bildirim, ücret tarifesi ve gelir paylaşımı kurallarıyla kayıt altına almaktır.
Bireysel sözleşme yasağının hukuki nedeni nedir?
Yönetmelik bir kamu kurumları arası iş birliği modeli kurar. Hizmet verecek sağlık personeli, esasen hizmet veren sağlık kuruluşunun personelidir. Hekimin farklı bir sağlık kuruluşunda uluslararası sağlık hizmeti sunması, onun esas çalışma ilişkisini sona erdirmez veya hizmet alan kuruluşla yeni bir iş ilişkisi oluşturmaz.
m.7/6 bu yapıyı açık biçimde destekler. İş birliği kapsamında hizmet verecek sağlık personelinin hizmet veren sağlık kuruluşunda çalışıyor ve sigortalı olması gerekir. Hizmet alan sağlık kuruluşu, bu personel bakımından işveren sayılmaz ve sırf iş birliği nedeniyle ayrıca sigorta bildirimi yapmaz. m.8/6 da çalışma ekibi üyeleri bakımından aynı yaklaşımı benimser.
Bu nedenle m.6/6’daki bireysel sözleşme yasağı ile m.7/6’daki işverenlik ve sigortalılık kuralı birbirini tamamlar. Hekimin çalışma dayanağı hizmet alan kuruluşla kurulan yeni bir bireysel sözleşme değil, kendi kurumundaki mevcut çalışma ilişkisi ve kurumlar arası protokoldür.
Kurumlar arası protokol bireysel sözleşmenin yerine ne düzenler?
m.6/2 protokolde bulunması gereken temel unsurları ayrıntılı biçimde sayar. Taraf kurum ve temsilciler, hizmet verilecek branş ve tıbbi işlemler, hekimlerin çalışma biçimi ve çağrı usulü, yabancı hastanın başvuru ve kabul şekli, varsa hizmet veren kurum payı, uygun olmayan veya geciken ifaya ilişkin tazminat hükümleri, değişiklik ve fesih şartları ile hizmet verecek sağlık personeli listesi protokol sisteminin parçasıdır.
Bu içerik, ayrı hekim sözleşmesine ihtiyaç duyulabilecek pek çok alanı zaten kurumlar arası düzeyde düzenler. Hekimin hangi hizmet için, hangi çağrı usulüyle ve hangi kapsamda çalışacağı protokolde belirlenir. Sağlık personelinin muvafakati ayrıca alınır ve listeye eklenir. Böylece hekim iradesi yok sayılmaz; fakat bu irade yeni bir bireysel iş veya hizmet sözleşmesine dönüştürülmez.
Protokolün zorunlu unsurları hakkında ayrıntılı kontrol için uluslararası sağlık hizmeti iş birliği protokolü zorunlu unsurlar rehberi incelenebilir.
Hekim bireysel sözleşme imzalamıyorsa rızası nasıl alınır?
Yönetmelik m.7/1 bu soruyu personel listesi ve muvafakat sistemiyle çözer. İş birliği kapsamında hizmet verecek sağlık personeli, muvafakatleri alınarak liste halinde belirlenir. Dolayısıyla hekim “kurumlar protokol yaptı, iradem dışında başka yerde çalışmak zorundayım” konumunda değildir. Çalışma için hekim muvafakati aranır.
Muvafakat ile bireysel sözleşme aynı hukuki araç değildir. Muvafakat, hekimin iş birliği kapsamında görev almayı kabul ettiğini gösterir. Bireysel sözleşme ise taraflar arasında bağımsız borç ve hak ilişkisi kurar. Yönetmelik birincisine izin verip ikincisini m.6/6 ile yasaklamıştır.
Hekim birden fazla protokol kapsamında görev alabilir. Ancak m.7/4 uyarınca eğitim, araştırma ve diğer mesleki görevlerini aksatmaması gerekir. Personelin fiili çalışma düzeni, hizmet alan ve hizmet veren kuruluşlar arasında koordinasyonla yürütülmelidir.
Hizmet alan sağlık kuruluşu hekimin işvereni sayılır mı?
Hayır. Yönetmelik m.7/6, iş birliği kapsamında hizmet verecek sağlık personelinin hizmet veren sağlık kuruluşunda çalışması ve sigortalı olması gerektiğini; hizmet alan sağlık kuruluşunun bu personel yönünden işveren sayılmayacağını düzenler. Bu hüküm, m.6/6’daki bireysel sözleşme yasağının en önemli sonuçlarından biridir.
Hizmet alan kuruluşun hastane içindeki organizasyon, hasta güvenliği, tesis kullanımı ve hizmet gözetimi konusundaki görevleri bulunabilir; ancak bu görevler onu otomatik olarak hekimin işvereni yapmaz. m.11/1 uyarınca hizmet alan kuruluşun sağlık hizmetini gözetme ve denetleme yükümlülüğü, işverenlikten farklı bir hukuki sorumluluktur.
Bu ayrım özellikle iş hukuku, SGK ve mali kayıtlar bakımından önemlidir. Hekimin esas maaş, kadro veya iş sözleşmesi ilişkisi hizmet veren kurumla devam eder. Uluslararası sağlık hizmetinden doğan ek gelir ise m.13’teki gelir paylaşım sistemine göre işlenir.
Hizmet alan kuruluş hekim için SGK bildirimi yapar mı?
Yönetmelik m.7/6’ya göre ayrıca sigorta bildirimi yapılmaz. Hekimin iş birliği kapsamında görev alabilmesi için zaten hizmet veren sağlık kuruluşunda çalışıyor ve sigortalı olması gerekir. Hizmet alan kuruluş, protokol kapsamında gerçekleştirilen hizmet nedeniyle yeni bir sigortalılık ilişkisi kurmaz.
Aynı yaklaşım çalışma ekibi üyeleri bakımından m.8/6’da da benimsenmiştir. Ekipte görev alacak personelin hizmet veren sağlık kuruluşunda veya muvafakat veren ilgili kurumda çalışma ve sigortalılık şartları sağlanmalıdır. Hizmet alan kuruluş bu ekip üyeleri için de sırf protokol nedeniyle yeni işveren sıfatı kazanmaz.
Bu nedenle kurumların “güvence olsun” diyerek ayrıca bireysel sözleşme ve paralel sigorta bildirimi sistemi kurması Yönetmeliğin tasarladığı yapıyla uyumlu değildir. Personel statüsü, mevcut kamu çalışma ilişkisi ve Yönetmelikteki özel hükümler üzerinden yürütülmelidir.
Hekimin uluslararası sağlık hizmetinden payı nasıl ödenir?
Hekimle bireysel sözleşme yapılamaması, hekimin uluslararası sağlık hizmetinden hiçbir mali karşılık alamayacağı anlamına gelmez. Yönetmelik m.13 gelir paylaşımını ayrıca düzenler. Hasta ödemeleri hizmet alan sağlık kuruluşunda ayrı hesapta izlenir. İlaç ve tıbbi cihaz giderleri düşüldükten sonra kalan tutarın yüzde ellisi, mevzuat gereği yapılması gereken kesintilerden sonra hizmet veren sağlık kuruluşuna aktarılır.
Hizmet veren sağlık kuruluşu, protokolde kararlaştırılmışsa kendi kurum payını ayırır; kalan tutar mevzuat çerçevesinde hizmet veren sağlık personeli ve çalışma ekibine dağıtılır. Böylece hekimin mali hakkı, hizmet alan kuruluşla yaptığı ayrı bir bireysel sözleşmeden değil, Yönetmelikteki gelir dağıtım mekanizmasından doğar.
Hasta bakımından ücretin kaynağı da m.12’dir. Uluslararası sağlık hizmeti bedeli Sağlık Bakanlığınca belirlenen kamu sağlık hizmetleri tarifesine göre hesaplanır. Hekimle ayrı anlaşma yapılarak hastadan tarife dışında kişisel ücret alınması, Yönetmeliğin kurduğu mali sistemle bağdaşmaz.
Hekimle ayrı sözleşme yapılamaması hasta-hekim ilişkisini ortadan kaldırır mı?
Hayır. m.6/6 kurumlar arasındaki iş birliği modelinde hizmet alan kuruluş ile hekim arasında bireysel sözleşmeyi yasaklar. Bu hüküm, hekim ile hasta arasındaki tıbbi ilişkiyi veya hekimin mesleki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Yönetmelik m.10/1 teşhis ve tedavi ile ameliyat ve girişimsel işlemleri hizmet verecek sağlık personelinin asli yetki ve sorumluluğunda yürütür. m.10/3 hekimi çalışma ekibinin tıbbi işlemlerinden sorumlu tutar. m.10/4 ise hastanın tedaviye yönelik aydınlatılmasından hizmet verecek hekim ile hizmet alan sağlık kuruluşunu sorumlu kılar.
Dolayısıyla hekim, “hastaneyle bireysel sözleşmem yok” diyerek tıbbi sorumluluğunun bulunmadığını ileri süremez. Aynı şekilde hizmet alan kuruluş da “hekim bizim personelimiz değil” gerekçesiyle kendi m.10/2, m.10/4 ve m.11 kapsamındaki sorumluluklarını yok sayamaz.
Tıbbi hata iddiasında sözleşme yasağı nasıl değerlendirilir?
Tıbbi hata iddiasında öncelikle hangi tıbbi işlemin kim tarafından yapıldığı, endikasyon, uygulanan teknik, ameliyat ve anestezi kayıtları, takip, komplikasyon yönetimi, aydınlatılmış onam ve zarar arasındaki illiyet değerlendirilir. m.6/6’daki bireysel sözleşme yasağı bu tıbbi incelemenin yerine geçmez.
Bununla birlikte kurumlar arası organizasyonun mevzuata uygun olup olmadığı, hekimin protokol listesinde bulunup bulunmadığı, muvafakatinin alınması, hizmet alan kuruluşun hekimle yasaklı ayrı bir sözleşme yapıp yapmadığı ve ödeme akışının m.13’e uygunluğu idari ve hukuki sorumluluk değerlendirmesinde önem taşıyabilir.
Yabancı hasta açısından ayrıca tedavi planı, onam dili ve tercüman, fiyat teklifi, ödeme belgesi ve aracı kuruluş ilişkisi incelenmelidir. Türkçe bilmeyen hastanın aydınlatılması için yabancı hasta onam ve tercüman rehberi kullanılabilir.
Hekimle “danışmanlık sözleşmesi” adı altında anlaşma yapılabilir mi?
Belgenin adı tek başına belirleyici değildir. Yönetmelik kapsamındaki aynı uluslararası sağlık hizmetini sunmak için hizmet alan kuruluş ile hizmet verecek sağlık personeli arasında “danışmanlık”, “hizmet”, “serbest meslek”, “ek görev” veya başka bir adla bireysel sözleşme yapılması, belgenin gerçek içeriğine göre m.6/6 yasağı bakımından değerlendirilir.
Eğer belge, protokol kapsamındaki hekime doğrudan çalışma ve ücret ilişkisi kuruyor, kurumlar arası sistemi dolanıyor veya hekimin mali hakkını m.13 dışındaki bireysel ödemeye bağlıyorsa yalnız başlığın değiştirilmesi sonucu değiştirmez. Kurumların ayrı belge ihtiyacı duyduğu noktalar protokol ve ekleri içinde, Yönetmeliğin izin verdiği sınırlar dahilinde düzenlenmelidir.
Aracı kuruluş hekimle sözleşme yapabilir mi?
m.6/6’nın doğrudan düzenlediği ilişki hizmet alan sağlık kuruluşu ile hizmet verecek sağlık personeli arasındadır. Uluslararası sağlık turizmi aracı kuruluşlarının faaliyetleri ise 26 Nisan 2025 tarihli Yönetmelik ve kendi yetkilendirme hükümleri kapsamında değerlendirilir. Aracı kuruluşun tıbbi hizmet sunma yetkisi ile organizasyon/koordinasyon hizmeti birbirinden ayrılmalıdır.
Aracı kuruluşun hekimle kurduğu herhangi bir ilişkinin, yetkisiz tıbbi hizmet organizasyonu veya sağlık kuruluşunun sorumluluklarını dolanma aracı haline gelmemesi gerekir. Bu konu somut sözleşmenin içeriğine göre ayrıca incelenir. Aracı kuruluşun temel sorumlulukları için sağlık turizmi aracı kuruluş sorumluluğu rehberi incelenebilir.
İş birliği dosyasında hangi belgeler bulunmalıdır?
m.6/6 uyumunu kontrol etmek için imzalı kurumlar arası protokol, protokol ekleri, hekim ve sağlık personeli listeleri, muvafakat belgeleri, çalışma ekibi kayıtları, işlem bazlı bildirimler, imza yetkisi veya yetki devri belgeleri, EKİP/HealthTürkiye bildirimleri ve gelir paylaşımı kayıtları incelenmelidir.
Hekimle ayrıca imzalanmış bir belge varsa belgenin adı değil içeriği değerlendirilmelidir. Ücret, görev, talimat, çalışma saati, sorumluluk, sigortalılık veya kişisel ödeme hükümleri bulunup bulunmadığı belirlenmelidir. Bu belge m.6/6’ya aykırı bir bireysel sözleşme niteliği taşıyorsa kurumların iş birliği modelini düzeltmesi gerekir.
Hasta dosyasında ise tıbbi kayıtlar, tedavi planı, onam, epikriz, ameliyat/anestezi belgesi, fiyat ve ödeme kayıtları ile yazışmalar saklanmalıdır. Yurt dışındaki hasta eksik kayıtlarını tıbbi dosya ve fatura alma rehberindeki adımlarla talep edebilir.
12 maddelik m.6/6 uyum kontrol listesi
- İş birliğinin m.6’ya uygun kurumlar arası protokole dayandığını doğrulayın.
- Hizmet verecek hekimin protokol/personel listesinde yer aldığını kontrol edin.
- Hekimin muvafakat belgesini alın.
- Hekimin hizmet veren kuruluşta çalışma ve sigortalılık durumunu doğrulayın.
- Hizmet alan kuruluşla ayrıca bireysel sözleşme imzalanmadığını kontrol edin.
- “Danışmanlık” veya başka ad taşıyan ek belgelerin gerçek içeriğini inceleyin.
- Hizmet alan kuruluşun ayrıca SGK bildirimi yapmadığını doğrulayın.
- Hekim çalışma biçimi ve çağrı usulünü protokolde düzenleyin.
- Gelir paylaşımını m.13 sisteminden yürütün.
- Hasta ücretini m.12’deki kamu tarifesine göre hesaplayın.
- Tıbbi sorumluluğu m.10’a göre ayrı değerlendirin.
- Tüm protokol, personel ve ödeme kayıtlarını denetime hazır saklayın.
Resmî kaynaklar
Resmî Gazete – Uluslararası Sağlık Hizmetlerinde İş Birliği Yönetmeliği
Resmî Gazete – Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik
Mevzuat Bilgi Sistemi – 1219 sayılı Kanun
Sık Sorulan Sorular
Hizmet alan sağlık kuruluşu hekimle ayrı sözleşme yapabilir mi?
Hayır. Yönetmelik m.6/6 bunu açıkça yasaklar.
Hekimin rızası nasıl alınır?
m.7/1 uyarınca muvafakati alınır ve personel listesine dahil edilir.
Muvafakat bireysel sözleşme midir?
Hayır. Muvafakat görev kabulünü gösterir; bağımsız bireysel sözleşme değildir.
Hizmet alan hastane hekimin işvereni olur mu?
Hayır. m.7/6 işverenlik doğmadığını düzenler.
Hizmet alan hastane ayrıca SGK bildirimi yapar mı?
Hayır. m.7/6 uyarınca ayrıca sigorta bildirimi yapılmaz.
Hekim nasıl ödeme alır?
m.13’teki gelir paylaşımı sistemi üzerinden hizmet veren kuruluş aracılığıyla ödeme dağıtımı yapılır.
Hekim hastayla doğrudan ücret sözleşmesi yapabilir mi?
Bu iş birliği modelindeki hasta ücreti m.12 kamu tarifesi ve kurum tahsilat sistemi üzerinden yürür; kişisel ücret anlaşması bu sistemin yerine geçmez.
“Danışmanlık sözleşmesi” adı verilirse yasak aşılır mı?
Hayır. Belgenin adı değil gerçek içeriği değerlendirilir.
Bireysel sözleşme olmaması hekimin tıbbi sorumluluğunu kaldırır mı?
Hayır. m.10 hekim ve hizmet alan kuruluşun tıbbi sorumluluk alanlarını ayrıca düzenler.
Çalışma ekibi için de benzer işverenlik kuralı var mı?
Evet. m.8/6 hizmet alan kuruluşun ekip üyeleri bakımından da sırf protokol nedeniyle işveren sayılmadığını düzenler.
Türkiye geneli dosya takibi
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fizikî ofisi Mersin/Akdeniz’dedir. Uluslararası sağlık hizmeti iş birliği dosyalarında hekimle bireysel sözleşme yasağı, muvafakat, personel statüsü, gelir paylaşımı ve tıbbi sorumluluk birlikte incelenir. Türkiye genelindeki dosyalar Mersin’den yönetilebilir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
