İlk Transfer Döneminde Amatör Tescil Edilen Futbolcu İkinci Dönemde Profesyonel Olabilir mi? | TFF m.5/3
Kısa ve net cevap
Evet; ancak TFF Profesyonel Futbolcuların Statüsü ve Transferleri Talimatı m.5/3 özel bir şart getirir. Birinci transfer ve tescil döneminde bir kulübe amatör olarak tescil edilen futbolcunun aynı sezonun ikinci transfer ve tescil döneminde profesyonel statüye geçebilmesi için, yaşına bakılmaksızın mevcut amatör tescil ilişkisinin futbolcu ile kulüp arasında karşılıklı olarak sona erdirilmesi gerekir. Bu nedenle ikinci dönemde yalnız “profesyonel sözleşme imzaladık” denilmesi yeterli değildir; önce m.5/3’ün aradığı amatör tescil ilişkisinin karşılıklı sona erdirilmesi ve ardından profesyonel sözleşme/tescil adımlarının tamamlanması gerekir.
Bu düzenleme, aynı sezon içinde çok kısa aralıkla amatör tescilden profesyonel tescile geçişi özel olarak kontrol eder. m.5/2’deki “en az altı aydır kendi kulübüne tescilli amatör futbolcuyla transfer dönemi dışında sözleşme” kuralından farklıdır. m.5/3’te esas mesele, futbolcunun birinci tescil döneminde amatör olarak kaydedilmiş olması ve ikinci dönemde profesyonelliğe geçmek istemesidir. İki hükmün şartları birbirine karıştırılmamalıdır.
Hukuki çerçeve: 5894 sayılı Kanun ve TFF Talimatı
5894 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun m.3, TFF’ye futbolun düzenlenmesi, tescil ve transfer sisteminin işletilmesi ve federasyon talimatlarının uygulanması konusunda özel yetki verir. Bu çerçevede Profesyonel Futbolcuların Statüsü ve Transferleri Talimatı, futbolcunun amatör veya profesyonel statüsünü ve iki statü arasındaki geçişleri düzenler.
Talimat m.5 amatörden profesyonelliğe geçişin temel hükümlerini içerir. m.5/1, 15 yaşını doldurma ve 18 yaş altı için yazılı kulüp muvafakati kuralını; m.5/2, en az altı aydır kendi kulübüne tescilli amatör futbolcunun transfer dönemi dışında profesyonel olabilmesine ilişkin istisnayı; m.5/3 ise birinci transfer döneminde amatör tescil edilen futbolcunun ikinci dönemde profesyonelliğe geçmesini özel olarak düzenler.
Bu yapıdan çıkan sonuç şudur: m.5 hükümleri birbirinin kopyası değildir. Her fıkra farklı bir olay grubunu hedefler. Bir futbolcunun m.5/3 kapsamına girip girmediği belirlenirken, ilk olarak aynı sezonun hangi tescil döneminde amatör kayıt yapıldığı ve profesyonel geçişin hangi dönemde istendiği incelenmelidir.
Birinci transfer döneminde amatör tescil ne anlama gelir?
TFF her sezon iki transfer ve tescil dönemi belirler ve ilan eder. Profesyonel futbolcular bakımından m.13 bu dönem sistemini temel alır. m.5/3’ün uygulanabilmesi için futbolcunun sezonun birinci transfer ve tescil döneminde ilgili kulübe amatör statüde tescil edilmiş olması gerekir. Futbolcunun daha önceki sezondan beri aynı kulüpte amatör bulunması farklı bir hukuki tablo oluşturabilir.
Burada belirleyici olan fiilî katılım değil TFF tescil tarihidir. Futbolcu yaz aylarında kulübün antrenmanlarına başlamış olsa bile resmî amatör tescil ikinci tarihte yapılmışsa değerlendirme kayıt tarihine göre yapılır. Aynı şekilde futbolcunun altyapı sözleşmesi, burs belgesi veya kulüp içi sporcu formu TFF tescil kaydının yerine geçmez.
Kulüp, ikinci dönemde profesyonel sözleşme hazırlamadan önce futbolcunun sezon içindeki tüm tescil hareketlerini FYS ve TFF kayıtlarından çıkarmalıdır. Böylece birinci dönem amatör tescil şartının gerçekten mevcut olup olmadığı, başka kulüp kaydı veya kesinti bulunup bulunmadığı somut olarak görülür.
İkinci transfer döneminde profesyonelliğe geçiş nasıl yapılır?
Futbolcunun birinci dönemde amatör tescili varsa ve aynı sezonun ikinci transfer döneminde profesyonel yapılması isteniyorsa m.5/3 devreye girer. Hüküm, mevcut amatör tescilin futbolcu ile kulüp tarafından karşılıklı biçimde sona erdirilmesini şart koşar. Bu işlem tamamlandıktan sonra profesyonel futbolcu sözleşmesi kurulup TFF tesciline sunulur.
Bu sıralama önemlidir. Kulüp mevcut amatör kaydı aynen bırakıp bunun üzerine yeni bir profesyonel statü eklememelidir. TFF statü sistemi, futbolcunun aynı anda birbiriyle çelişen iki statü taşımasına dayanmaz. Önce mevcut amatör tescil ilişkisi m.5/3’e uygun biçimde kapatılır, sonra profesyonel tescil işlemi yürütülür.
İkinci transfer döneminin son günü ayrıca kritik olabilir. Profesyonel sözleşme ve tescil belgelerinin hazırlanması, karşılıklı sona erdirme işlemi, e-imza ve FYS yüklemeleri son güne bırakıldığında teknik veya belge eksikliği nedeniyle tescilin tamamlanamaması riski büyür. Kulüp işlem takvimini TFF’nin ilan ettiği son tarih ve saatlere göre planlamalıdır.
Karşılıklı sona erdirme şartı ne ifade eder?
m.5/3’ün ayırt edici unsuru, futbolcu ile kulübün mevcut amatör tescil ilişkisini karşılıklı olarak sona erdirmesidir. Bu ifade, kulübün tek taraflı “amatör kaydı kapattım” işlemiyle yetinilmemesi gerektiğini gösterir. Futbolcu ve kulübün aynı yöndeki iradesi açık ve tescil dosyasında ispatlanabilir olmalıdır.
Karşılıklı sona erdirmenin amacı, ilk dönemde kurulan amatör tescilin ikinci dönemde profesyonel statüye geçiş için bilinçli biçimde sonlandırıldığını göstermektir. Özellikle 18 yaş altındaki futbolcuda kanuni temsilci ve m.5/1’deki koruma şartları ayrıca incelenmelidir. Karşılıklı sona erdirme, küçüğe ilişkin diğer hukuki şartları ortadan kaldırmaz.
Belgenin içeriğinde futbolcunun kimliği, kulüp, tescil ilişkisi, sona erdirme iradesi ve tarih açıkça yazılmalıdır. Muğlak “ilişiği yoktur” yazıları yerine hangi tescil ilişkisinin hangi amaçla sona erdirildiği belirli bir kayıt oluşturulmalıdır. Böylece daha sonra “amatör tescil devam ediyordu” veya “profesyonel geçişe rıza yoktu” şeklindeki uyuşmazlıkların önüne geçilir.
“Yaşına bakılmaksızın” ibaresi nasıl anlaşılmalıdır?
m.5/3, birinci dönemde amatör tescil edilen futbolcunun ikinci dönemde profesyonel olmasında karşılıklı sona erdirme şartını yaşına bakılmaksızın arar. Bu ifade, örneğin 19 veya 22 yaşındaki futbolcunun bu prosedürden muaf olmadığı anlamına gelir. Kural yalnız küçük futbolculara özgü değildir.
Bununla birlikte “yaşına bakılmaksızın” ifadesi m.5/1’deki 15 yaş alt sınırını ortadan kaldırmaz. Profesyonel olabilmek için öncelikle m.5/1’deki asgari yaş şartı karşılanmalıdır. Hükümlerin sistematik yorumu gereği, 15 yaşını doldurmamış futbolcu m.5/3’e dayanarak profesyonel statüye geçirilemez.
Aynı şekilde futbolcu 18 yaşından küçükse m.5/1’deki yazılı kulüp muvafakati ve küçüğün hukuki işlem ehliyetine ilişkin genel şartlar ayrıca dikkate alınır. Dolayısıyla m.5/3’teki yaşa bakılmaksızın uygulama, diğer yaş korumalarının silinmesi değil, karşılıklı sona erdirme şartının reşit futbolcular için de geçerli olmasıdır.
m.5/2 ile m.5/3 arasındaki fark nedir?
m.5/2 ve m.5/3 sıklıkla karıştırılabilecek iki ayrı düzenlemedir. m.5/2, kulübün kendi adına en az altı aydır tescilli amatör futbolcusuyla transfer dönemi dışında profesyonel sözleşme yapabilmesini düzenler. m.5/3 ise birinci transfer döneminde amatör tescil edilen futbolcunun ikinci transfer döneminde profesyonel olabilmesi için mevcut amatör tescilin karşılıklı sona erdirilmesini şart koşar.
m.5/2’de kritik unsur “en az altı aylık kendi kulübü tescili” ve işlemin transfer dönemi dışında yapılabilmesidir. m.5/3’te kritik unsur aynı sezonun birinci ve ikinci transfer dönemleri arasındaki statü değişimidir. Bu nedenle kulüp, hangi fıkranın şartlarını uyguladığını dosyada açıkça belirlemelidir.
Yanlış hükme dayanmak tescil sürecini aksatabilir. Futbolcu birinci dönemin sonlarında amatör tescil edilmiş ve ikinci dönemin başında profesyonel yapılmak isteniyorsa altı ay şartı zaten oluşmamış olabilir; bu tabloda m.5/3’ün karşılıklı sona erdirme sistemi öne çıkar. Her somut olayın tescil tarihleri tek tek kontrol edilmelidir.
Profesyonel sözleşme hangi şartları taşımalıdır?
Amatör tescilin karşılıklı sona erdirilmesi, profesyonel sözleşmenin kendisini otomatik olarak geçerli ve tescile uygun hâle getirmez. Sözleşme m.19’daki şekil ve süre kurallarına uygun hazırlanmalıdır. Reşit futbolcuda azami süre beş yıl, 18 yaş altındaki futbolcuda azami süre üç yıldır. Güncel Talimat sözleşme bitiş tarihini 30 Haziran esasına bağlar.
Ücret, peşinat, prim ve diğer mali menfaatler tescil edilecek profesyonel sözleşmede açıkça gösterilmelidir. Güncel m.19, TFF’ye sunulan sözleşme dışında futbolcuya ilave veya farklı ödeme öngören tamamlayıcı sözleşme ve protokolleri sınırlar. İlk profesyonel sözleşmede mali hükümlerin şeffaf kurulması, sonraki alacak ve fesih uyuşmazlığını azaltır.
Sözleşmenin geçerliliği olumlu sağlık muayenesine veya çalışma izninin çıkmasına bağlanamaz. Kulüp tıbbi kontrol yapabilir ve yabancı futbolcu bakımından çalışma izni süreçlerini yürütebilir; ancak sözleşmenin hukuki varlığını Talimata aykırı koşula bağlamamalıdır.
FYS ve tescil belgelerinde hangi kontroller yapılmalıdır?
m.14 uyarınca tescil işlemleri Futbol Yönetim Sistemi üzerinden dijital yürütülür. Kulübün e-imza yetkilisi bulunmalı, gerekli belgeler sisteme yüklenmeli ve asıllar saklanmalıdır. m.5/3 kapsamındaki dosyada birinci dönem amatör tescil kaydı, karşılıklı sona erdirme belgesi, profesyonel sözleşme ve yaş/temsil belgeleri birbiriyle uyumlu olmalıdır.
Belge tarihleri özellikle önemlidir. Amatör tescilin karşılıklı sona erdirildiği tarih, profesyonel sözleşme tarihi ve FYS başvuru tarihi birbirini açıklamalıdır. Sonradan oluşturulmuş veya tarihleri çelişen belgeler tescil güvenliğini zedeler. Gerçeğe aykırı belgenin sisteme yüklenmesi disiplin sorumluluğuna da yol açabilir.
Kulüp, FYS’de işlemi başlatmış olmayı tescilin tamamlandığı anlamına getirmemelidir. TFF tescil sonucu ve lisans durumu doğrulanmadan futbolcunun resmî müsabakada kullanılmasına karar verilmemelidir. Sportif kadro planlaması sistemdeki nihai statüye göre yapılmalıdır.
Uyuşmazlık çıkarsa hangi belgeler belirleyicidir?
Uyuşmazlıkta ilk bakılacak kayıtlar TFF tescil geçmişi, transfer dönemi tarihleri, birinci dönem amatör tescil belgesi, karşılıklı sona erdirme iradesini gösteren kayıt, profesyonel futbolcu sözleşmesi, FYS işlem kayıtları ve varsa kanuni temsilci belgeleridir. Kulüp içi e-posta ve yazışmalar yardımcı olabilir; fakat açık yazılı işlemin yerini her zaman tutmaz.
Futbolcunun profesyonel statüye hangi tarihte geçtiği, ileride yetiştirme tazminatı ve transfer kayıtları bakımından da önem taşır. TFF m.16, 12–23 yaş arasındaki yetiştirme dönemlerini ayrı bir tazminat sistemiyle düzenler. İlk profesyonel tescilin doğru kayıt altına alınması, daha sonraki kulüpler arasında çıkabilecek tazminat uyuşmazlıklarında temel veri oluşturur.
Tarafların uyuşmazlık çözüm yolunu da talebin türüne göre belirlemesi gerekir. Yetiştirme tazminatı uyuşmazlıklarında UÇK’ya ilişkin özel yetki kuralı bulunurken, profesyonel sözleşme uyuşmazlıklarında m.22 ve güncel TFF düzenlemeleri ayrıca incelenmelidir. Görevli kurul, yalnız “futbol uyuşmazlığıdır” denilerek varsayılmamalıdır.
İşlem sırası: 12 adımda güvenli profesyonelliğe geçiş
- Futbolcunun TFF’deki güncel amatör statüsü doğrulanır.
- Birinci transfer döneminde hangi tarihte tescil edildiği belirlenir.
- İkinci transfer döneminin TFF tarafından ilan edilen tarihleri kontrol edilir.
- 15 yaş alt sınırı doğrulanır.
- 18 yaş altındaysa küçük futbolcuya özgü muvafakat ve temsil şartları tamamlanır.
- Mevcut amatör tescilin karşılıklı sona erdirilmesi yazılı kayıt altına alınır.
- Kulüp adına imza atacak kişinin yetkisi kontrol edilir.
- m.19’a uygun profesyonel sözleşme hazırlanır.
- Tüm mali haklar tek tescil edilecek sözleşmede gösterilir.
- FYS’ye zorunlu belgeler eksiksiz yüklenir.
- Tescil ve lisans sonucu sistemden doğrulanır.
- Belgelerin asılları ve elektronik kayıtlar saklanır.
Mersin ve Türkiye genelinde uygulama
m.5/3 ulusal TFF düzenlemesidir. Mersin’deki bir kulübün futbolcusuyla Antalya, Adana, İstanbul veya başka bir şehirdeki kulübün futbolcusu arasında kural bakımından fark yoktur. Birinci ve ikinci transfer dönemi takvimi federasyon tarafından ülke genelinde uygulanır.
Mersin’de altyapıya sezon başında yeni amatör futbolcu kaydeden kulüpler açısından ikinci dönemde profesyonelleşme planı yapılırken, ilk tescil tarihi ve karşılıklı sona erdirme şartı özellikle kontrol edilmelidir. Sezon içindeki sportif ihtiyaç, Talimatın aradığı işlem sırasını kaldırmaz.
Site içi ilgili rehberler
- Amatör futbolcu kaç yaşında profesyonel olabilir?
- 18 yaş altı futbolcuda yazılı kulüp muvafakati
- Transfer dönemi dışında kendi amatör futbolcusuyla profesyonel sözleşme
- Spor hukuku genel rehberi
- Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu iletişim
Resmî kaynaklar
Sık Sorulan Sorular
Birinci dönemde amatör tescil edilen futbolcu ikinci dönemde profesyonel olabilir mi?
Evet. m.5/3 kapsamındaki karşılıklı sona erdirme ve diğer profesyonel tescil şartları yerine getirildiğinde mümkün olabilir.
Futbolcu 20 yaşındaysa karşılıklı sona erdirme şartı aranır mı?
Evet. m.5/3 bu şartı futbolcunun yaşına bakılmaksızın öngörür. Reşit olmak bu özel prosedürü kaldırmaz.
15 yaşını doldurmamış futbolcu m.5/3’ten yararlanabilir mi?
Hayır. m.5/1’deki profesyonellik için 15 yaş alt sınırı ayrıca uygulanır. m.5/3 bu temel yaş şartını kaldırmaz.
Amatör tescili kulüp tek taraflı kapatabilir mi?
m.5/3 ikinci dönemde profesyonelliğe geçiş için mevcut amatör tescilin futbolcu ile kulüp arasında karşılıklı sona erdirilmesini esas alır. Bu nedenle tek taraflı işlem üzerine dosya kurulmamalıdır.
m.5/2 ile m.5/3 aynı kural mıdır?
Hayır. m.5/2 en az altı aylık kendi kulübü tesciline dayalı transfer dönemi dışı profesyonelleşme istisnasıdır; m.5/3 ise birinci dönem amatör tescilden ikinci dönem profesyonelliğe geçişi düzenler.
Profesyonel sözleşme amatör kaydı otomatik olarak sona erdirir mi?
m.5/3 kapsamındaki durumda karşılıklı sona erdirme işleminin açık biçimde yapılması gerekir. Yalnız yeni profesyonel sözleşme imzalamak mevcut işlem şartını yerine getirdiği varsayımına dayandırılmamalıdır.
18 yaş altındaki futbolcuda ayrıca veli işlemi gerekir mi?
Evet. Küçüğün hukuki işlem ehliyeti ve m.5/1’deki koruyucu hükümler, m.5/3 prosedüründen bağımsız olarak ayrıca değerlendirilir.
Tescil tamamlanmadan futbolcu resmî maçta oynatılabilir mi?
Hayır. Profesyonel sözleşmenin imzalanması ile TFF tescil/lisans sonucu aynı şey değildir. Resmî müsabaka uygunluğu nihai tescil ve lisans kaydına göre belirlenir.
Sonuç
Birinci transfer döneminde amatör tescil edilen futbolcunun ikinci transfer döneminde profesyonelliğe geçişinde anahtar işlem, mevcut amatör tescilin futbolcu ile kulüp tarafından karşılıklı olarak sona erdirilmesidir. Bu özel şart, yaşa bakılmaksızın uygulanır; fakat 15 yaş alt sınırı ve 18 yaş altı koruma hükümleri ayrıca yürürlüktedir. Kulübün tescil tarihlerini, belge sırasını ve FYS işlemlerini yazılı kontrol listesiyle yönetmesi, hem profesyonel tescilin reddini hem sonraki mali ve sportif uyuşmazlıkları önler.
Birinci ve ikinci dönem arasında kayıt zinciri nasıl korunur?
m.5/3 bakımından en önemli delil, aynı sezon içindeki statü hareketlerinin kronolojik ve birbirini doğrulayan kayıtlarla gösterilmesidir. Birinci transfer dönemindeki amatör tescil tarihi, bu tescilin futbolcu ile kulüp tarafından karşılıklı sona erdirildiğini gösteren işlem, ikinci dönemde kurulan profesyonel sözleşme ve FYS tescil tarihi aynı dosyada saklanmalıdır. Böylece profesyonel tescilin, mevcut amatör kaydın üstüne bindirilmediği açıkça görülür.
Kulüp ayrıca 18 yaş altındaki futbolcu bakımından m.5/1’deki koruyucu şartları, sözleşme süresi bakımından m.19’u ve dijital tescil bakımından m.14’ü ayrıca kontrol etmelidir. m.5/3 yalnız mevcut amatör tescilin karşılıklı sona erdirilmesi sorununu çözer; yaş, sözleşme ve lisans şartlarını ortadan kaldıran genel bir istisna değildir.
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, Mersin.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
