TCK 97 Terk Suçu ve Cezası

Mersin’de Terk Suçu Dosyaları

Mersin’de kamera, vardiya, sağlık ve 112 kayıtları saklama süresi dolmadan istenmelidir. Mersin ceza avukatı · İletişim

Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T Bilgisi

TCK 97 Terk Suçu Hangi Durumda Oluşur?

TCK 97 terk suçu, yaşı veya hastalığı nedeniyle kendini idare edemeyen ve bu nedenle failin koruma ve gözetimi altında bulunan kişinin kendi hâline bırakılmasıyla oluşur. Suç yalnız aile içinde işlenmez; bakıcı, kurum görevlisi veya bakım sorumluluğunu hukuken üstlenen başka kişi de şartları varsa fail olabilir. Buna karşılık mağdurla arasında özel bakım ilişkisi bulunmayan kişinin davranışı TCK 97 yerine TCK 98 veya başka hükümler yönünden değerlendirilir.

Maddenin amacı yalnız fiziksel bütünlüğü değil, kendini koruyamayan kişinin güven içinde bakım görmesini de korumaktır. Bu nedenle temel suç için mağdurun mutlaka yaralanması aranmaz. Failin, mağduru kendi hâline terk eden davranışı tamamlandığında TCK 97/1 gündeme gelir; hastalık, yaralanma veya ölüm ortaya çıkarsa ikinci fıkra ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış suç hükümleri ayrıca incelenir.

“Kendi Hâline Terk Etmek” Ne Anlama Gelir?

Terk, mağdurun yalnız kalmasıyla sınırlı değildir. Mağdur kalabalık bir yere bırakılmış olsa bile kendisine bakım sağlayacağı belirli ve uygun bir kişi yoksa kendi hâline bırakma söz konusu olabilir. Tersine, fail fiziksel olarak aynı evde bulunmadığı hâlde güvenilir bakıcı, çalışan çağrı sistemi ve gerçek zamanlı gözetim düzeni kurmuşsa her ayrılış otomatik olarak terk sayılmaz.

Değerlendirmede mağdurun bulunduğu yer, çevresel risk, yalnız kalma süresi, yardım çağırma olanağı, kapıların kilitli olup olmadığı, telefon veya alarm sistemine erişim ve yeni bakım veren kişinin gerçekten görevi kabul edip etmediği birlikte incelenir. “Sadece on dakika ayrıldım” savunması bebeğin, ileri demans hastasının veya solunum desteğine bağlı kişinin durumunda tek başına yeterli değildir. Aynı süre, kendini belirli ölçüde idare edebilen daha büyük çocuk bakımında farklı değerlendirilebilir.

Yaş veya Hastalık Nedeniyle Kendini İdare Edememe Nasıl Belirlenir?

Kanun yalnızca çocuk veya yaşlı dememiş; yaş ya da hastalık nedeniyle kendini idare edemeyen kişiyi esas almıştır. Bu nedenle takvim yaşı başlangıç verisidir, nihai sonuç değildir. Kişinin beslenme, ilaç kullanma, hareket, yön bulma, tehlikeyi fark etme, kapıyı açma ve yardım çağırma kapasitesi olay tarihindeki durumuyla değerlendirilir.

Hastalık kavramı fiziksel rahatsızlıkla sınırlı değildir. Demans, ağır zihinsel yetersizlik, bilinç bozukluğu veya akut psikiyatrik tablo da kişinin kendini idare edememesine neden olabilir. Buna karşılık yalnız tanı konulmuş olması yeterli değildir; tanının günlük işlevlere ve olay anındaki davranışlara etkisi sağlık kayıtlarıyla açıklanmalıdır.

• Olay tarihine yakın muayene ve epikriz kayıtları
• İlaç ve tıbbi cihaz ihtiyacı
• Günlük yaşam faaliyetleri değerlendirmesi
• Okul, bakım merkezi veya sosyal hizmet kayıtları
• Acil durumda yardım çağırma becerisi
• Tanıkların somut günlük gözlemleri

Mağdurun daha önce bazı işleri tek başına yapmış olması da otomatik olarak kendini idare edebildiğini göstermez. Kişi ev içinde yürüyebilir fakat nöbet sırasında ilaç veya acil desteğe ihtiyaç duyabilir. Değerlendirme genel etikete değil, terk edildiği yerde karşılaşacağı belirli risklere göre yapılmalıdır.

Terk Suçunda Kast, Hata ve Teşebbüs

Fail, mağdurun kendini idare edemediğini ve kendisinin koruma yükümlüsü olduğunu bilmeli; buna rağmen onu kendi hâline bırakmalıdır. Dikkatsizlik sonucu kapının açık kalması veya bakım planındaki yanlış anlaşılma her olayda kastı göstermez. Ancak failin riski bilerek ayrılması, dönüşünü belirsiz bırakması veya bakım isteyen çağrıları bilinçli biçimde cevapsız bırakması kast değerlendirmesinde önemlidir.

Fail mağdurun sağlık durumunu bilmiyorsa hatanın kaçınılabilir olup olmadığı ve kastı etkileyip etkilemediği incelenir. Bakıcıya tanı, ilaç ve nöbet riski hiç bildirilmemişse durum farklı; aynı riskler daha önce defalarca yazılı olarak anlatılmışsa farklıdır. Mesleki unvanın varlığı otomatik kast kanıtı değildir, fakat eğitim ve önceki kayıtlar failin neyi bildiğini gösterebilir.

Teşebbüs, icra hareketlerinin başlamasına rağmen failin iradesi dışındaki nedenle suçun tamamlanmadığı sınırlı durumlarda tartışılabilir. Terk çoğu kez mağdur korumasız bırakıldığı anda tamamlanır. Fail çocuğu uzak bir yere bırakmak üzere götürürken kolluk tarafından durdurulmuşsa veya güvenli teslim gerçekleşmeden müdahale edilmişse icra hareketinin hangi aşamaya ulaştığı somut olayda belirlenmelidir.

Birden fazla kişi ortak karar ve iş bölümüyle mağduru terk ederse müşterek faillik; terk kararını kolaylaştıran veya teşvik eden kişi bakımından yardım etme ya da azmettirme hükümleri gündeme gelebilir. Ancak özel fail sıfatı bulunmayan kişinin iştirak biçimi, özgü suçlara ilişkin genel kurallar gözetilerek belirlenmelidir.

Terk Sonucu Hastalık, Yaralanma veya Ölüm

TCK 97/2’de ağır sonucun yalnız terk sonrasında gerçekleşmesi yetmez; terk dolayısıyla meydana gelmesi gerekir. Çocuğun soğukta bırakılmasıyla hipotermi geliştirmesi, ilaca bağımlı hastanın uzun süre yalnız bırakılmasıyla tablosunun ağırlaşması veya hareket edemeyen kişinin yardım alamadığı için yaralanması buna örnek olabilir. Her olayda uzman raporu gerekir.

Neticesi sebebiyle ağırlaşmış suç bakımından TCK 23 uyarınca failin ağır sonuç yönünden en az taksirle hareket etmiş olması aranır. Öngörülemeyen ve terk davranışıyla bağlantısı bulunmayan sonuç sırf meydana geldi diye faile yüklenemez. Önceden var olan hastalık ise bağı kendiliğinden kesmez; terk hastalığın ağırlaşmasını hızlandırmış olabilir.

Ölüm bulunan her terk dosyası otomatik olarak TCK 83 kapsamında ihmali davranışla kasten öldürme değildir. Öldürme kastı, neticeyi önleme yükümlülüğü ve diğer şartlar ayrıca ispatlanmalıdır. TCK 97/2 ile TCK 83 arasındaki nitelendirme, manevi unsur ve somut olayın ağırlığı üzerinden gerekçelendirilir.

TCK 97, TCK 98 ve TCK 83 Arasındaki Fark

Bir ebeveynin küçük çocuğu korumasız bırakması TCK 97’ye; yabancı kişinin yerde yardıma muhtaç birini görüp bildirim yapmaması TCK 98’e; özel yükümlünün ölüm neticesini bilerek ve isteyerek önlememesi ise şartları varsa TCK 83’e yaklaşır. Günlük dilde hepsine “yardım etmedi” denilmesi, ceza hukukundaki ayrımları ortadan kaldırmaz.

1. Bebeğin araçta bırakılması

Hava sıcaklığı, süre, aracın konumu, havalandırma ve failin uzaklığı incelenir. Kısa süre savunması, bebeğin kendi kendini koruyamaması karşısında tek başına yeterli değildir.

2. Çocuğun apartman girişine bırakılması

Diğer ebeveyn veya görevli teslimi kabul etmemişse kamera, mesaj ve arama kayıtları çocuğun ne kadar süre korumasız kaldığını gösterebilir.

3. Demans hastasının evde bırakılması

Hastanın kapıyı açma, ocağı kullanma, yön bulma ve ilaç alma kapasitesi ile uzaktan takip sisteminin gerçek işlevi değerlendirilir.

4. Bakım merkezinde boş vardiya

Görevlilerin kişisel nöbeti, yönetimin personel planı, teslim kayıtları ve kurumun çağrı sistemi ayrıştırılır. Kurumsal eksiklik kişisel fail tespitinin yerine geçmez.

5. Hastanın hastane koridoruna bırakılması

Yetkili sağlık biriminin hastayı kabul edip etmediği, triyaj ve teslim kaydı önemlidir. Sadece sağlık binasına getirmek her zaman güvenli teslim değildir.

6. Bakım verilen ergin kişinin yardımı reddetmesi

Karar verme gücü, bilgilendirme ve sağlık riski belirlenir. Bilinci açık ve kendini idare edebilen erginin tercihi ile hastalığı nedeniyle karar veremeyen kişinin görünürdeki beyanı aynı değerlendirilmez.

7. Fail kısa sürede geri dönmeyi planlıyor

Plan değil fiilî korumasızlık ve kast önemlidir. Dönüş süresi, uzaklık, mağdurun riskleri ve alternatif bakım olup olmadığı incelenir.

8. Başka kişi mağdura sonradan zarar veriyor

Üçüncü kişinin bağımsız fiilinin nedensellik bağını kesip kesmediği, terk davranışının mağduru bu tehlikeye açık hâle getirip getirmediği ve sonucun öngörülebilirliği değerlendirilir.

Terk Suçu Dosyasında Deliller, Şikâyet ve Yargılama

TCK 97’nin takibi şikâyete bağlı değildir; suç şüphesi öğrenildiğinde savcılık re’sen soruşturma yürütür. Bununla birlikte mağdur veya yakınının olay yeri, teslim, sağlık ve dijital kayıtları zamanında bildirmesi soruşturmanın etkinliği açısından önemlidir. Uzlaştırma değerlendirmesi, failin yetişkin veya suça sürüklenen çocuk olması ve güncel CMK/Adalet Bakanlığı listeleri gözetilerek yapılmalıdır; internet üzerindeki eski tablolarla yetinilmemelidir.

Görevli mahkeme ve dava zamanaşımı, uygulanacak fıkra ile ağır neticenin niteliğine göre belirlenir. TCK 97/1 ile ölüm veya ağır yaralanma bulunan dosya aynı ceza aralığına sahip değildir. Bu nedenle başlangıçta kesin görev veya zamanaşımı sonucu vermek yerine iddianamedeki sevk maddesi ve suç tarihindeki kanun kontrol edilmelidir.

Mağdur tarafı, bakım görevi ve terk anını aynı kronolojide göstermelidir. Şüpheli tarafı ise güvenli teslimi, mağdurun işlevsel durumunu veya kastı etkileyen bilgi eksikliğini objektif kayıtlarla açıklamalıdır. Her iki yönde de sonradan oluşturulan soyut anlatım yerine olay anına yakın belge tercih edilmelidir.

TCK 97 Cezası Belirlenirken Hangi Olgular Dikkate Alınır?

TCK 97/1, koruma ve gözetim yükümlülüğü altındaki kişiyi kendi hâline terk eden fail için üç aydan iki yıla kadar hapis cezası öngörür. Temel ceza bu aralık içinde belirlenirken TCK 61’deki ölçütler uygulanır. Terk süresi, mağdurun savunmasızlık derecesi, çevresel tehlike, failin yükümlülüğünün yoğunluğu, fiilin işleniş biçimi ve kastın ağırlığı somut gerekçeyle değerlendirilir. Aynı madde uygulanıyor diye her olayda aynı sonuç verilmez.

Çocuğun güvenli bir odada çok kısa süre yalnız kalmasıyla bebeğin sıcak araçta bırakılması; düzenli bakım planındaki anlık kopuklukla ağır hastanın ilaç ve iletişim imkânı olmadan uzak yerde bırakılması aynı haksızlık düzeyinde değildir. Mahkeme, cezayı artıran veya azaltan olguları soyut “takdiren” ifadesiyle değil, dosyadaki delillerle açıklamalıdır.

TCK 97/2 kapsamında hastalık, yaralanma veya ölüm bulunduğunda sonuç cezası tek başına ikinci fıkradan okunmaz; neticesi sebebiyle ağırlaşmış suç hükümleri ve meydana gelen neticenin niteliği birlikte uygulanır. Bu nedenle adli raporun basit tıbbi müdahale, kemik kırığı, organ işlevi, yaşam tehlikesi ve ölüm nedeni bakımından açık olması gerekir. Rapor eksik veya çelişkiliyse ek rapor alınmadan ağır netice üzerinden hüküm kurulması savunma ve mağdur haklarını etkileyebilir.

Hapis cezasının seçenek yaptırıma çevrilmesi veya ertelenmesi

Sonuç cezanın seçenek yaptırıma çevrilmesi, ertelenmesi veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması; suçun temel veya ağır şekli, sonuç ceza, failin geçmişi, zarar ve suç tarihindeki usul hükümleri gibi çok sayıda koşula bağlıdır. Bu kurumlar “terk suçunda mutlaka uygulanır” ya da “hiç uygulanmaz” şeklinde genellenemez. Mahkeme her kurumun kanunî şartlarını ve takdir gerekçesini ayrı kurmalıdır.

Birden çok mağdur veya tekrarlanan terk

Fail aynı davranışla birden çok kendini idare edemeyen kişiyi korumasız bırakmışsa mağdur sayısı ve fiilin bölünebilirliği içtima bakımından incelenir. Farklı tarihlerde yinelenen terk davranışlarında her olayın bağımsız karar ve icra içerip içermediği, aynı suç işleme kararı ile kanunî kesinti değerlendirilir. Zincirleme suç sonucu otomatik değildir; zaman, yer, mağdur ve karar birliği somutlaştırılmalıdır.

Mağdur Tarafı ve Şüpheli İçin Uygulanabilir Dosya Kontrolü

Mağdur tarafı başvurusunda yalnız “bıraktı gitti” demek yerine beş unsuru sıralamalıdır: mağdurun neden kendini idare edemediği, failin özel bakım yükümlülüğünün kaynağı, ayrılma veya bırakma anı, korumasızlığın ne kadar sürdüğü ve varsa sağlık sonucunun terkle bağı. Her unsurun yanına en az bir belge veya tanık yazılması soruşturmanın odaklı yürütülmesini sağlar.

Şüpheli ise bakım görevinin kendisinde bulunmadığını, güvenli devrin yapıldığını, mağdurun somut durumda kendini idare edebildiğini veya terk kastının bulunmadığını ileri sürebilir. Savunma, olayla ilgisiz karakter tanıkları yerine teslim mesajı, vardiya, kamera, arama ve sağlık kaydı gibi doğrulanabilir delillere dayanmalıdır. Delil toplama yalnız suçlamayı desteklemek için değil, şüpheliyi aklayabilecek olguları araştırmak için de yürütülmelidir.

Çocuk veya kırılgan mağdurun ifadesi alınacaksa ikincil örselenmeye yol açmayacak yöntemler uygulanmalı, aynı olayı gereksiz yere tekrar tekrar anlatması istenmemelidir. Adli görüşme, uzman desteği ve özel tedbir ihtiyacı Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri birimleriyle koordine edilebilir. Acil koruma ihtiyacı varsa ceza soruşturmasının sonuçlanması beklenmeden çocuk koruma, sağlık veya sosyal hizmet tedbirleri değerlendirilmelidir.

Soruşturma sonunda takipsizlik verilmesi hâlinde kararın hangi unsuru yetersiz gördüğü okunmalı; itiraz soyut biçimde değil eksik araştırma ve mevcut delil üzerinden kurulmalıdır. Kamu davası açılırsa katılma, delil sunma ve kanun yolu hakları süreleri içinde kullanılmalıdır. Şüpheli bakımından da isnadın temel mi ağır şekil mi olduğu, suç tarihi ve sevk maddesi açıkça kontrol edilmelidir.

Terk Suçu ile İlgili Diğer Rehberler

• Terk suçunda koruma ve gözetim yükümlülüğü
• TCK 98 ile terk suçu arasındaki farklar
• TCK 98 yardım veya bildirim yükümlülüğü
• Kendini idare edemeyen kişi ölçütü
• Yardım etmemenin ölümle sonuçlanması