Terk Nedeniyle Hastalık, Yaralanma veya Ölüm Sonucu

Mersin’de TCK 97/2 Dosyaları

Mersin’de sağlık kaydı, bakım planı ve kamera verileri aynı zaman çizelgesinde incelenmelidir. Mersin ceza avukatı · İletişim

Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T Bilgisi

TCK 97/2 Dört Aşamada Nasıl Uygulanır?

Terk sonucu ölüm, hastalık veya yaralanma dosyasında yalnız ağır sonuca bakılarak TCK 97/2 uygulanamaz. Önce TCK 97/1’deki temel terk suçunun bütün unsurları kurulmalı; sonra ağır neticenin gerçekleştiği, bu neticenin terkten kaynaklandığı ve failin ağır netice bakımından TCK 23 uyarınca en az taksirle hareket ettiği gösterilmelidir.

Bu sıralama hem iddia hem savunma açısından önemlidir. Failin bakım yükümlüsü olmadığı ortaya çıkarsa terk suçu değil, koşulları varsa TCK 98 gündeme gelir. Mağdur hastalanmış fakat bunun terkten bağımsız enfeksiyondan kaynaklandığı belirlenmişse temel terk suçu kalabilir; ağırlaşmış netice yüklenemeyebilir.

Önce TCK 97/1’deki Temel Terk Suçu Kanıtlanmalıdır

TCK 97/2 bağımsız bir “bakım hatası sonucu yaralama veya öldürme” suçu değildir. Gönderme hükmünün uygulanabilmesi için failin mağduru koruma ve gözetme konusunda özel yükümlülüğü, mağdurun yaşı veya hastalığı nedeniyle kendini idare edememesi ve failin onu kendi hâline bırakması gerekir. Ağır netice bu temel yapının üzerine eklenir.

Örneğin sağlık kurumunda çalışan herkes, her hastanın TCK 97 anlamında koruma yükümlüsü değildir. Görev tanımı, vardiya, hastanın teslimi ve fiilî sorumluluk belirlenmelidir. Aile bireyi olmak da yetişkin mağdur üzerinde otomatik özel bakım görevi yaratmayabilir. Temel ilişkinin kaynağı belgelenmeden “bakım vermedi ve ölüm oldu” şeklindeki sonuç cümlesi yeterli değildir.

Güvenli devir yapılmışsa terk unsuru oluşmayabilir. Hastanın ambulans ekibine, çocuğun yetkili okul görevlisine veya yaşlı kişinin yeni vardiyaya fiilen ve gerekli bilgilerle teslim edilmesi koruma zincirini sürdürebilir. Buna karşılık kapalı kurum kapısına bırakıp ayrılmak veya yeni görevlinin gelmediğini bildiği hâlde korumayı kesmek farklı değerlendirilir.

Terk Sonucu Hastalık ile Yaralanma Nasıl Ayrılır?

Kanun hastalık, yaralanma ve ölümü ayrı ayrı sayar. Hastalık; soğukta bırakma sonucu hipotermi, ilaçsız bırakma sonucu metabolik bozulma, hijyen ve beslenme eksikliğine bağlı enfeksiyon veya psikiyatrik tablonun ortaya çıkması gibi biçimlerde görülebilir. Yaralanma ise mağdurun gözetimsiz kaldığı için düşmesi, yanması, araç çarpması veya başka fiziksel zarar yaşaması şeklinde olabilir.

Tıbbi rapor yalnız tanıyı yazmamalı, tanının ne zaman başladığını ve terk koşullarıyla bağını açıklamalıdır. “Pnömoni vardır” tespiti tek başına hastalığın soğukta bırakmadan kaynaklandığını göstermez. Aynı şekilde kırık saptanması, düşmenin terk süresinde ve koruma eksikliği nedeniyle meydana geldiğini otomatik ispatlamaz.

Ruhsal Zarar TCK 97/2 Kapsamında Değerlendirilebilir mi?

Ruhsal etkilenme ile hukuken hastalık sayılabilecek klinik tablo ayrılmalıdır. Korku, üzüntü veya yalnızlık her durumda TCK 97/2 anlamında hastalık değildir. Travma sonrası stres, ağır anksiyete, depresif bozukluk veya mevcut psikiyatrik hastalığın belirgin kötüleşmesi ileri sürülüyorsa uzman muayenesi, önceki sağlık öyküsü, belirti başlangıcı ve işlev kaybı değerlendirilmelidir.

Mağdur çocuk, bilişsel yetersizliği olan veya iletişim güçlüğü yaşayan kişi ise görüşme yöntemi yaşına ve durumuna uygun olmalıdır. Yakınların yorumu tek başına klinik tanı yerine geçmez. Uzman, terkten önceki işlev düzeyi ile sonraki değişimi ve diğer stres etkenlerini karşılaştırmalıdır.

Terk ile Ağır Netice Arasındaki Nedensellik Nasıl Kurulur?

İhmali suçlarda “fail bir hareket yaptı mı?” yerine “yükümlü olduğu hareketi yapsaydı sonuç önlenebilir miydi?” karşılaştırması yapılır. Beklenen bakımın ne olduğu somutlaştırılır: ilaç verme, gözetim, güvenli mekânda tutma, sağlık ekibine teslim veya acil bildirim. Sonra bu hareket zamanında yapılsaydı hastalık, yaralanma ya da ölümün makul tıbbi değerlendirmeyle önlenip önlenemeyeceği araştırılır.

Salt zamansal ardışıklık yeterli değildir. Terkten sonra ölüm olması, terkin ölüm nedeni olduğunu tek başına göstermez. Buna karşılık mağdurun koruma olmadan maruz bırakıldığı risk tam da gerçekleşmişse hukuki isnat güçlenir: yürüyemeyen kişinin yalnız bırakıldıktan sonra düşmesi, insüline erişemeyen diyabet hastasının krize girmesi veya küçük çocuğun soğukta hipotermi geçirmesi gibi.

Uzman raporu “illiyet vardır/yoktur” şeklinde hukukî sonuca hükmetmekle yetinmemeli; tıbbi mekanizmayı ve olasılığı açıklamalıdır. Nihai hukuki değerlendirme mahkemeye aittir.

Mağdurun Önceden Hastalığı Varsa Sorumluluk Kalkar mı?

Önceden var olan hastalık, ağır neticenin tek sebebi veya terkin etkisini artıran kırılganlık olabilir. Mağdurun hassas olması faili otomatik olarak sorumluluktan kurtarmaz. Koruma yükümlüsü, bildiği veya bilmesi gereken özel ihtiyaca göre hareket etmelidir. Örneğin düzenli ilaç gerektiren hastanın ilaca erişiminin kesilmesi, mevcut hastalığın ağırlaşmasını öngörülebilir kılabilir.

Bununla birlikte fail her bilinmeyen ve öngörülemez tıbbi sonucu üstlenmez. Hastalığın önceden belirti vermemesi, bakım planında yer almaması ve terk olmasa dahi aynı zamanda ölüm doğuracak ani bir olay bulunması nedensellik ve TCK 23 kusuru bakımından önemlidir. Önceki hastane dosyası, reçete, bakım planı ve failin bu bilgilerden haberdar olup olmadığı araştırılmalıdır.

Üçüncü Kişinin veya Kurumun Gecikmesi Nedensellik Bağını Keser mi?

Failin terkinden sonra komşunun geç bildirim yapması, ambulansın gecikmesi veya sağlık kurumunda hata yaşanması nedensellik zincirini her olayda otomatik kesmez. Sonraki davranışın olağan yardım sürecinin parçası mı, yoksa sonucu tek başına doğuran olağanüstü ve bağımsız bir neden mi olduğu incelenir. İlk failin yarattığı risk devam ediyorsa birden fazla neden birlikte etkili olabilir.

Örneğin mağdurun yerinin gizlenmesi nedeniyle ekiplerin bulamaması ilk terk davranışıyla bağlantılı olabilir. Buna karşılık mağdur güvenli ve zamanında hastaneye teslim edildikten sonra tamamen bağımsız ağır bir tıbbi müdahale hatası yaşanmışsa hukuki isnat ayrıca tartışılır. Tıbbi ve lojistik zaman çizelgesi tüm aktörlerin katkısını ayırmalıdır.

Terk Sonucu Ölümde Ölüm Zamanı ve Kurtarılabilirlik

Ölüm dosyasında ilk belirlenmesi gereken noktalardan biri, mağdurun fail ayrıldığında yaşayıp yaşamadığı ve ölüm sürecinin hangi aralıkta geliştiğidir. Cesedin bulunduğu saat ölüm saati değildir. Vücut bulguları, son görüldüğü an, telefon veya cihaz kullanımı, kamera, sağlık verileri ve otopsi birlikte değerlendirilerek zaman aralığı oluşturulur. Kesin dakika verilemiyorsa rapor bunu açıkça belirtmelidir.

Mağdur failin koruma görevini kestiği anda zaten ölmüşse TCK 97/2’deki ölüm neticesinin terk dolayısıyla meydana geldiği söylenemez; fakat ölümden önceki terk ve başka fiiller ayrıca incelenir. Mağdur hayattaysa ikinci soru, doğru bakım veya acil çağrıyla kurtarılabilir olup olmadığıdır. “Daha erken müdahale faydalı olurdu” ile “ölüm makul tıbbi olasılıkla önlenebilirdi” aynı açıklıkta değildir.

Fail Tehlikeyi Gizler veya Yardımı Engellerse Değerlendirme

Terk davranışı bazen yalnız pasif ayrılmadan ibaret değildir. Fail mağdurun yerini yanlış bildirir, telefonunu alır, kapıyı kilitler, bakım planını saklar veya yardım etmek isteyen kişiyi uzaklaştırırsa ağır netice riskini artıran aktif davranışlar da bulunur. Bu hareketler nedensellik, kast ve uygulanacak suç tipi bakımından ayrı ayrı yazılmalıdır.

Özellikle ölüm riski bilindiği hâlde yardım erişiminin bilinçli biçimde kesilmesi, yalnız TCK 97/2 çerçevesinde kalmayıp TCK 83 yönünden daha ağır manevi unsur incelemesini gerektirebilir. Buna karşılık fail yanlış bilgiyi dalgınlıkla vermiş veya kendisi de acil sağlık krizi yaşamışsa bilgi ve kusur düzeyi farklıdır. Dijital mesajlar, kapı/anahtar kayıtları ve 112 ses dosyası bu ayrımın temel delilleridir.

TCK 23 Uyarınca Ağır Netice Bakımından En Az Taksir

Fail temel terk fiilini kasten gerçekleştirse bile hastalık, yaralanma veya ölüm sonucundan sorumlu tutulması için ağır netice bakımından en az taksir gerekir. Başka bir ifadeyle ağır sonucun fail tarafından öngörülebilir olması; failin dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranması aranır. Sırf sonuç gerçekleşti diye kusursuz ağır sorumluluk kurulamaz.

Fail ağır sonucu öngörmemiş fakat somut görevi ve bilinen riskler nedeniyle öngörmesi gerekiyorsa taksir; sonucu öngörüp gerçekleşmeyeceğine güvenmişse bilinçli taksir tartışılabilir. Ölümü öngörüp kabullenerek koruma görevini yerine getirmemişse mesele TCK 83 kapsamındaki ihmali davranışla kasten öldürmeye dönüşebilir. Kastın kabulü, yalnız terk yerinin tehlikeli olmasına değil failin bilgi ve iradesine dayanmalıdır.

Terk Süresi Kaç Dakika Olursa Ağır Sonuç Doğar?

Kanunda sabit dakika veya saat yoktur. Süre; mağdurun yaşı, hastalığı, hareket kapasitesi, çevre koşulu ve ihtiyaç duyduğu bakımın sıklığıyla birlikte değerlendirilir. Solunum cihazına bağlı veya ağır hipoglisemi riski olan kişi için dakikalar önemliyken, başka bir durumda aynı süre netice yaratmayabilir.

Adli Tıp veya Bilirkişiye Sorulması Gereken On Soru

1. Mağdurda hangi hastalık, yaralanma veya ölüm nedeni tespit edilmiştir?
2. Neticenin muhtemel başlangıç ve gelişme zamanı nedir?
3. Terk yeri, sıcaklık, süre ve fiziksel koşullar sonucu doğurmaya elverişli midir?
4. Mağdurun önceki hastalıkları neticeye nasıl katkıda bulunmuştur?
5. Bakım planına göre hangi hareket hangi zamanda yapılmalıydı?
6. Bu hareket yapılsaydı ağır netice hangi olasılıkla önlenebilirdi?
7. İlaç, beslenme, sıvı veya cihaz kesintisinin klinik etkisi nedir?
8. Üçüncü kişi veya sağlık hizmeti gecikmesinin bağımsız etkisi var mıdır?
9. Ruhsal zarar ileri sürülüyorsa klinik tanı ve işlev kaybı nedir?
10. Dosyadaki saat çelişkileri tıbbi bulgularla nasıl uyumludur?

Rapor çelişkili veya gerekçesizse ek rapor istenmesi düşünülebilir. Uzman tanıyı ve tıbbi bağı açıklar; hangi ceza maddesinin uygulanacağına mahkeme karar verir.

Sağlık Raporları Birbiriyle Çelişirse Ne Yapılır?

Ambulans formu, acil servis notu, yoğun bakım kaydı ve otopsi farklı zamanları ve farklı amaçları yansıtır. İlk kayıtta “bilinç açık” yazması saatler sonra ağırlaşmayı dışlamaz; otopsideki ölüm nedeni de terk ile nedenselliği tek başına çözmez. Hangi kaydın hangi saate ait olduğu, ölçüm yöntemi ve kayıt hatası ihtimali açıklanmalıdır.

Çelişki varsa ham tetkikler, görüntüler, laboratuvar saatleri ve cihaz kayıtları getirtilerek ek veya üst uzman incelemesi istenebilir. Uzmanın varsaydığı terk süresi dosyadaki kamera saatiyle uyuşmuyorsa raporun sonucu da değişebilir. Hukuki değerlendirme, yanlış veya eksik kronolojiye dayanan tek cümlelik kanaat yerine denetlenebilir gerekçe üzerine kurulmalıdır.

Ölüm hâlinde otopsi fotoğrafları, toksikoloji örnekleri, histopatoloji ve olay yerindeki ilaç/cihazlar korunmalıdır. İlaç kutusunun boş olması ilacın alınmadığını, dolu olması da erişilebilir olduğunu tek başına göstermez; reçete zamanı, doz sayımı ve tanık anlatımıyla karşılaştırma gerekir. Dijital sağlık verilerinin saat dilimi ve cihaz senkronizasyonu da kontrol edilmelidir.

1. İnsülinsiz bırakılan hasta

İlaç saati, failin bilgisi, kan değerleri ve kriz mekanizmasıyla terk-netice bağı araştırılır.

2. Soğukta bırakılan küçük çocuk

Hava sıcaklığı, kıyafet, süre ve vücut ısısı hipotermi bakımından birlikte incelenir.

3. Yalnız bırakılan yaşlı kişinin düşmesi

Gözetim görevi, bilinen düşme riski ve uygun yardım verilseydi düşmenin önlenebilirliği belirlenir.

4. Önceden ağır hastalığı olan mağdurun ölümü

Doğal hastalık seyri ile bakım kesintisinin hızlandırıcı etkisi ayrılmalıdır.

5. Güvenli teslimden sonra bağımsız tıbbi hata

İlk failin koruma görevi ve riskinin sona erip ermediği, sonraki hatanın bağımsızlığı değerlendirilir.

6. Kısa süre yalnız kalan fakat zarar görmeyen mağdur

TCK 97/1 koşulları oluşabilir; 97/2 için hastalık, yaralanma veya ölüm neticesi gerekir.

7. Terk sonrası psikiyatrik bozukluk

Klinik tanı, önceki öykü, belirti zamanı ve diğer travmatik etkenler uzman raporuyla incelenir.

8. Ölüm riskini kabullenen bakıcı

Özel garantörlük ve kast delilleri varsa TCK 83, yalnız ağır neticeli terk kabulünden önce değerlendirilmelidir.

Terk Sonucu Ölüm ve Yaralanma Dosyasında Delil Planı

Koruma görevi belgeleri, terk zamanı ve tıbbi netice aynı dosya kronolojisinde birleştirilmelidir. Vardiya ve anahtar kayıtları; kamera ve telefon konumu; ilaç/öğün/cihaz çizelgesi; 112 ve ambulans saatleri; hastane dosyası, otopsi ve toksikoloji kayıtları gecikmeden korunur. Dijital saatler gerçek saate göre kalibre edilir.

Mağdur taraf ağır neticenin terkten kaynaklandığını; şüpheli taraf ise güvenli teslim, alternatif neden, öngörülemezlik veya bakımın fiilen sağlandığını destekleyen kayıtları sunabilir. Deliller yalnız tek taraflı seçilmemeli; önceki sağlık dosyası ve terkten sonraki tüm müdahaleler birlikte değerlendirilmelidir.

İlgili Terk ve Yardım Etmeme Rehberleri

• TCK 97 terk suçu ve cezası
• Terk suçunda koruma ve gözetim yükümlülüğü
• Çocuğun terk edilmesi ve ebeveyn sorumluluğu
• Hasta veya yaşlı kişinin terk edilmesi
• TCK 97 mi TCK 98 mi?
• Yardım etmemenin ölümle sonuçlanması

Resmî Mevzuat ve Kurum Kaynakları