Maddi Hasarlı Trafik Kazasında Tutanak Tutulamayacak Haller 2026
Kısa ve net cevap: Maddi hasarlı her trafik kazasında sürücülerin kendi aralarında kaza tespit tutanağı düzenlemesi mümkün değildir. Tarafların anlaşamadığı, kazada ölüm veya yaralanma bulunduğu, sürücülerden birinin ehliyetsiz/yetersiz ehliyetli olduğu, alkol veya uyuşturucu şüphesi bulunduğu, geçerli zorunlu trafik sigortası olmayan araç bulunduğu, kamu aracının veya kamu malının zarar gördüğü ya da üçüncü kişilere ait eşyada zarar oluştuğu hâllerde sürücüler arasındaki maddi hasarlı kaza tespit tutanağı usulü kullanılmaz; trafik zabıtası çağrılır. SBM’nin güncel açıklamasında tek taraflı maddi hasarlı kazalar da sürücüler arası tutanak kapsamı dışında gösterilmektedir.
- Maddi hasarlı kaza tespit tutanağı ne zaman tutulabilir?
- Hangi hâllerde taraflar tutanak tutamaz?
- Yaralanma veya ölüm varsa ne yapılır?
- Ehliyetsiz ve alkollü sürücüde neden polis çağrılır?
- Sigortasız araç varsa tutanak geçerli olur mu?
- Kamu aracı ve kamu malı zararında uygulama
- Taraflar kusur konusunda anlaşamazsa ne olur?
- Yanlışlıkla tutanak tutulduysa ne yapılır?
- Fotoğraf ve deliller nasıl korunur?
- Sık sorulan sorular
Maddi Hasarlı Kaza Tespit Tutanağının Hukuki Dayanağı Nedir?
Sürücülerin kendi aralarında düzenlediği maddi hasarlı kaza tespit tutanağı uygulaması, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.81, Karayolları Trafik Yönetmeliği m.152 ve yalnız maddi hasarla sonuçlanan trafik kazalarına ilişkin düzenlemeler çerçevesinde yürütülmektedir. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi, 2017/18 sayılı Genelge kapsamında sürücüler tarafından düzenlenen tutanakların elektronik sisteme aktarılması ve sigorta şirketlerinin kusur değerlendirmesi sürecini yürütmektedir.
SBM’nin güncel bilgilendirmesine göre kaza tespit tutanağı, en az iki aracın yalnız maddi hasarlı kazaya karışması ve tarafların kazanın oluş şekli konusunda anlaşarak tutanağı imzalaması hâlinde kullanılabilen bir yöntemdir. Resmî bilgi için Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi Kaza Tespit Tutanağı sayfası incelenebilir.
Kaza Tespit Tutanağı Hangi Temel Şartlarla Tutulabilir?
Birincisi, kazanın yalnız maddi hasarla sonuçlanmış olması gerekir. İnsan yaralanması veya ölüm varsa özel tutanak sistemi kullanılmaz. İkincisi, sürücüler kazanın oluş şekli konusunda anlaşarak tutanağı birlikte doldurmalı ve imzalamalıdır. Üçüncüsü, olay sürücüler arası tutanak düzenlenmesine izin verilen nitelikte olmalıdır; kamu malı zararı, ehliyetsizlik veya alkol şüphesi gibi istisnalar bulunmamalıdır.
Tutanağın amacı cezai soruşturma yapmak değil, sigorta hasar sürecinde kazanın oluş şeklini sürücü beyanları ve krokisiyle kayıt altına almaktır. Bu nedenle yalnız “araçta hasar var” denilmesi özel tutanağın her durumda yeterli olacağı anlamına gelmez.
1. Kazada Ölüm veya Yaralanma Varsa Tutanak Tutulamaz
Kazada sürücü, yolcu, yaya veya başka bir kişi yaralanmış ya da hayatını kaybetmişse olay artık yalnız maddi hasarlı trafik kazası değildir. Sürücülerin kendi aralarında maddi hasarlı kaza tespit tutanağı düzenleyerek olay yerinden ayrılması doğru değildir. Trafik zabıtasına ve sağlık ekiplerine haber verilmelidir.
Yaralanmanın ilk anda hafif görülmesi bu kuralı değiştirmez. Bir kişi ağrı, baş dönmesi, kanama, hareket kısıtlılığı veya tıbbi değerlendirme gerektiren başka belirti gösteriyorsa “nasıl olsa küçük” denilerek yalnız maddi hasarlı tutanakla işlem yapılmamalıdır. Sonradan sağlık raporu ortaya çıktığında delil ve sorumluluk tartışması doğabilir.
2. Sürücü Belgesiz veya Yetersiz Ehliyetli Sürücü Varsa
Taraflardan birinin sürücü belgesi bulunmaması veya kullandığı araç sınıfı bakımından yeterli sürücü belgesine sahip olmaması hâlinde sürücüler arası tutanak usulü kullanılmaz. Bu durum yalnız sigorta kusur oranıyla ilgili değildir; trafik mevzuatı bakımından ayrıca idari ve gerektiğinde başka hukuki sonuçları vardır.
SBM’nin güncel sıkça sorulan sorular sayfası bu hâli açıkça “tutanak doldurulmayacak” durumlar arasında saymaktadır. Bu nedenle diğer tarafın “benim ehliyetim yok ama aramızda tutalım” önerisi kabul edilmemelidir.
3. Alkol, Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Şüphesi Varsa
Sürücülerden birinde alkol, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanımı şüphesi bulunuyorsa polis veya jandarma çağrılmalıdır. Sürücülerin kendi aralarındaki tutanak, resmî ölçüm ve tespitin yerini tutmaz. Alkol ölçümünün yetkili birim tarafından yapılması hem trafik yaptırımları hem de sigorta sorumluluğu bakımından önemlidir.
Şüphe varsa bunu tutanakla “alkollüydü” diye yazmak yeterli değildir. Resmî tespit gerekir. Sürücünün konuşma bozukluğu, dengesizlik, alkol kokusu veya başka belirtileri varsa olay yerinde trafik birimine haber verilmesi gerekir.
4. Geçerli Zorunlu Trafik Sigortası Olmayan Araç Varsa
SBM, kazaya karışan araçlardan herhangi birinin Türkiye’de geçerli zorunlu mali sorumluluk sigortasının bulunmamasını sürücüler arası tutanak düzenlenemeyecek hâller arasında göstermektedir. Trafik sigortasının süresi bitmiş, poliçe iptal edilmiş veya Türkiye’de geçerli olmadığı anlaşılmışsa yalnız KTT üzerinden normal sigorta sürecine güvenilmemelidir.
Sigorta yokluğu, zarar gören kişinin tazminat hakkını otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Araç işleteni, sürücü ve şartları varsa Güvence Hesabı yönünden farklı hukuki yollar gündeme gelebilir. Ancak bu yazının konusu sigortasız araç tazminatının tamamı değil, olay yerinde özel tutanak yerine resmî ekip çağrılması gereğidir.
5. Kamu Kurumuna Ait Araç Kazaya Karışmışsa
SBM’nin güncel açıklamasına göre kazaya karışan araçlardan birinin kamu kurum veya kuruluşuna ait olması, özel KTT sisteminin kullanılmayacağı hâller arasındadır; Sağlık Bakanlığına ait ambulans ve acil sağlık araçları bakımından güncel düzenlemede belirtilen istisna ayrıca dikkate alınır.
Kamu aracının taraf olduğu kazada kamu zararının tespiti, kurum prosedürleri ve resmî kayıt ihtiyacı nedeniyle trafik birimi çağrılmalıdır. Aracın plakasından veya ruhsatından mülkiyet durumu kontrol edilmelidir.
6. Kamu Malına Zarar Verilmişse
Kazada refüj, trafik levhası, bariyer, aydınlatma direği, yol ekipmanı veya başka kamu malı zarar görmüşse sürücüler yalnız kendi araç hasarları konusunda anlaşarak olaydan ayrılamaz. Kamu malı zararının resmî tespiti gerekir.
Örneğin iki araç birbirine çarptıktan sonra araçlardan biri belediyeye ait trafik levhasına vurmuşsa olay sadece “iki araçlı maddi hasarlı kaza” olarak ele alınmaz. Kamu malı zararı ayrıca tutanak altına alınmalıdır.
7. Üçüncü Kişiye Ait Eşyaya Zarar Verilmişse
Kazaya karışan sürücüler dışında üçüncü kişiye ait bina duvarı, dükkân vitrini, bahçe kapısı, park hâlindeki başka eşya veya benzeri mal zarar görmüşse, yalnız sürücüler arasında düzenlenen KTT yeterli değildir. SBM bu durumu da trafik zabıtasının çağrılması gereken hâller arasında göstermektedir.
Üçüncü kişinin zararının ayrıca tespiti, kime ait olduğunun belirlenmesi ve sorumluluk delillerinin korunması gerekir. Zarar gören eşya sahibinin olay yerinde bulunmaması resmî tespit ihtiyacını ortadan kaldırmaz.
8. Tek Taraflı Maddi Hasarlı Kazada Ne Yapılır?
SBM’nin güncel sıkça sorulan sorular bölümünde kazaya tek aracın karıştığı maddi hasarlı olaylar, sürücüler arası kaza tespit tutanağı düzenlenmeyecek hâller arasında sayılmaktadır. Zaten KTT sistemi en az iki sürücünün kazanın oluş şeklini ortak tutanakla kaydetmesine dayanır.
Aracın duvara, ağaca, bariyere veya sabit cisme çarptığı tek taraflı olaylarda hasarın niteliğine ve zarar gören mala göre trafik zabıtası ve sigorta şirketiyle gerekli işlemler yürütülmelidir. Kasko poliçesinin hasar ihbar şartları ayrıca kontrol edilmelidir.
9. Taraflar Kazanın Oluş Şeklinde Anlaşamıyorsa
Sürücüler kusur oranını önceden yüzde olarak belirlemek zorunda değildir; fakat kazanın nasıl meydana geldiği konusunda ortak bir tutanak düzenlemeleri gerekir. SBM, tarafların anlaşamaması hâlinde KTT düzenleme zorunluluğu bulunmadığını ve trafik polisinin çağrılması gerektiğini belirtmektedir.
Bir sürücü diğerinin yazdığı olay anlatımını kabul etmiyorsa gerçeğe aykırı metni imzalamamalıdır. İmza, tutanağın sürücülerce ortak şekilde düzenlendiğini gösterir. Uyuşmazlık varsa resmî ekibin olay yerinde tespit yapması daha güvenli yoldur.
Kusur Oranında Anlaşmak Zorunlu mu?
Hayır. Sürücüler tutanak üzerinde “ben yüzde 75 kusurluyum” şeklinde kesin hukuki kusur oranı belirlemek zorunda değildir. Onların görevi kazanın oluşunu, araçların yönünü, darbe noktalarını ve olay krokisini gerçeğe uygun biçimde yazmaktır. Kusur değerlendirmesi sigorta şirketleri ve uyuşmazlık hâlinde ilgili değerlendirme süreçleri tarafından yapılır.
Bu nedenle sürücünün olay yerinde “kusuru kabul ettim” demesi ile sigortacılık sistemindeki nihai sorumluluk değerlendirmesi aynı şey değildir.
Tutanak İçin Tüm Sürücülerin İmzası Gerekir mi?
Evet. SBM açıklamasına göre kazaya karışan sürücülerin tamamının tutanağı imzalaması gerekir. Eksik imzalı tutanak işleme alınmayabilir ve geçersiz sayılabilir. Çok araçlı kazada yalnız iki sürücünün imzası, diğer araçların da dahil olduğu tek olayın tamamını gerektiği gibi belgelemeyebilir.
KTT’ye Hangi Belgeler Eklenmelidir?
Sürücülerin sürücü belgesi, araç ruhsatı ve trafik sigortası bilgileri doğru yazılmalıdır. Araçların konumu, yol çizgileri, trafik işaretleri, hasar noktaları ve olay çevresi mümkün olduğunca fotoğraflanmalıdır. Tutanaktaki kroki basit ama anlaşılır olmalı; yönler, kavşak ve şerit bilgileri gösterilmelidir.
Fotoğraf yalnız yakın plan hasarı değil, kazanın mekânsal oluşunu da göstermelidir. Araçlar güvenlik nedeniyle yerinden kaldırılmadan önce, mümkünse trafiği tehlikeye atmadan genel konum fotoğrafı alınması sonraki kusur değerlendirmesinde yararlı olabilir.
Özel KTT ile Polis/Jandarma Tutanağı Aynı Şey midir?
Hayır. Sürücülerin kendi aralarında hazırladığı KTT, sigorta şirketlerinin SBM sistemine aktardığı özel bir kaza bildirim belgesidir. Polis veya jandarma tarafından düzenlenen trafik kazası tespit tutanağı ise yetkili kolluk görevlisinin resmî tespitidir. SBM de kendi sorgulama hizmetlerinde polis ve jandarma tarafından tutulmuş kaza bilgilerinin sürücüler arası KTT sorgusuyla aynı veri seti olmadığını açıkça belirtmektedir.
Bu ayrım özellikle “SBM’de tutanak görünmüyor” sorusunda önemlidir. Resmî kolluk tutanağının SBM’nin sürücüler arası KTT ekranında görünmemesi, olay hakkında hiçbir resmî kayıt bulunmadığı anlamına gelmez.
Sigorta Şirketine Bildirim Yapmak Tutanak Yerine Geçer mi?
Hayır. Sigorta şirketine telefon veya uygulama üzerinden hasar ihbarı yapmak, olay yerinde düzenlenmesi gereken belgenin yerine geçmez. Hasar ihbarı sigorta sürecini başlatır; KTT veya resmî trafik tutanağı ise kazanın oluş şeklini belgeleyen temel kayıtlardan biridir. Hangi belgenin gerektiği olayın niteliğine göre belirlenmelidir.
Özellikle tutanak tutulamayacak bir hâlde sırf sigorta şirketine fotoğraf gönderilmiş olması, ehliyetsizlik, alkol şüphesi veya yaralanma gibi olguların resmî tespit ihtiyacını ortadan kaldırmaz.
Yanlışlıkla KTT Tutulamayacak Hâlde Tutanak Düzenlendiyse
Örneğin taraflar olay yerinde kendi aralarında tutanak tutmuş, sonradan sürücülerden birinin trafik sigortasının geçerli olmadığı anlaşılmışsa SBM’nin açıklamasına göre tutanak geçerlilik sorunu yaşayabilir. Böyle bir durumda sigorta şirketine ve ilgili resmî mercilere durum gecikmeden bildirilmelidir.
Özellikle yaralanma sonradan fark edilmişse sağlık kuruluşuna başvurulmalı, tıbbi kayıt oluşturulmalı ve olayın yalnız maddi hasarlı olmadığı gerçeği gizlenmemelidir. Gerçeğe aykırı tutanak düzenlemek ayrı hukuki risk doğurur.
KTT Düzenlendikten Sonra Kusur Oranına İtiraz Edilebilir mi?
Evet. SBM’nin 2017/18 sayılı Genelge açıklamasına göre sigorta şirketlerinin sorumluluk oranlarında mutabakata vardığı dosyalarda, sigortalı bildirimin ardından bir defaya mahsus olmak üzere beş iş günü içinde değerlendirmeye etki edecek ek bilgi ve belge sunarak yeniden değerlendirme isteyebilir. Aynı sigorta şirketinin iki aracı da sigortaladığı hâllerde SBM sistemi üzerinden de özel itiraz imkânı bulunmaktadır.
Bu konu sitedeki trafik kazasında kusur oranına itiraz rehberinin konusudur; burada yalnız tutanağın tutulup tutulamayacağı incelenmektedir.
Tutanak Tutmadan Araçları Olay Yerinden Kaldırmak Sorun Olur mu?
Öncelik can ve trafik güvenliğidir. Araçların yol üzerinde kalması yeni kaza tehlikesi yaratıyorsa gerekli güvenlik önlemleri alınmalıdır. Ancak araçların konumu, trafik işaretleri, hasar yönleri ve olay çevresi fotoğraflanmadan araçların hareket ettirilmesi sonraki ispatı güçleştirebilir.
Resmî ekip çağrılması gereken hâllerde ekiplerin talimatına uyulmalıdır. Sürücülerin “trafik tıkanmasın” gerekçesiyle delilleri tamamen ortadan kaldıracak şekilde olay yerini terk etmesi doğru değildir.
Kamera Kaydı ve Tanık Bilgisi Neden Önemlidir?
KTT, kusur değerlendirmesindeki tek delil değildir. İş yeri kamerası, belediye veya bina kamerası, araç kamerası, olay fotoğrafları ve bağımsız tanıklar kazanın oluş şeklinin ispatında önemli olabilir. Kamera kayıtlarının saklama süreleri çoğu yerde kısa olduğundan gerekli başvurular geciktirilmemelidir.
Tanığın adı, iletişim bilgisi ve olayın hangi kısmını gördüğü kaydedilebilir. Ancak delil elde ederken kişisel verilerin hukuka uygun şekilde işlenmesi gerekir.
Kaza Sonrası Pratik Kontrol Listesi
- Önce yaralanma olup olmadığını kontrol edin ve gerekiyorsa 112’yi arayın.
- Olay yerini güvenli hâle getirin.
- Ehliyet, ruhsat ve sigorta bilgilerini kontrol edin.
- Alkol/uyuşturucu şüphesi varsa trafik zabıtasını çağırın.
- Kamu veya üçüncü kişi malı zararını tespit edin.
- KTT’ye uygunluk varsa araçların genel konum ve hasar fotoğraflarını çekin.
- Olay anlatımı ve krokiyi gerçeğe uygun doldurun.
- Tüm sürücülerin imzasını alın.
- Sigorta şirketine hasar ihbarını yapın.
- SBM sisteminden tutanak ve kusur değerlendirmesini takip edin.
Sık Sorulan Sorular
1. Yaralanmalı kazada kendi aramızda tutanak tutabilir miyiz?
Hayır. Yaralanma veya ölüm varsa sürücüler arası maddi hasarlı KTT usulü kullanılmaz; sağlık ve trafik birimleri çağrılır.
2. Ehliyetsiz sürücü varsa KTT geçerli mi?
SBM’ye göre sürücü belgesiz veya araç sınıfına uygun olmayan belgeyle kullanım hâlinde özel KTT düzenlenmemelidir.
3. Alkollü olduğunu düşündüğüm sürücüyle tutanak tutmalı mıyım?
Hayır. Alkol veya uyuşturucu şüphesinde yetkili trafik birimi çağrılmalı ve resmî ölçüm yapılmalıdır.
4. Trafik sigortası bitmiş araçla tutanak tutulur mu?
Geçerli zorunlu trafik sigortası olmayan araç bulunması SBM tarafından KTT düzenlenemeyecek hâller arasında gösterilmektedir.
5. İki araç kamuya ait bariyere de zarar verdiyse KTT yeterli mi?
Hayır. Kamu malı zararı bulunduğundan trafik zabıtası çağrılmalıdır.
6. Taraflar kusur konusunda anlaşamıyorsa ne yapılır?
Gerçeğe aykırı ortak metin imzalanmamalı; trafik polisi veya jandarma çağrılmalıdır.
7. Tek taraflı kazada KTT tutulur mu?
SBM güncel açıklamasında tek aracın karıştığı maddi hasarlı kazaları sürücüler arası KTT dışında saymaktadır.
8. Tutanakta imza eksikse ne olur?
SBM açıklamasına göre tüm sürücülerin imzası gerekir; eksik imza tutanağın işleme alınmamasına yol açabilir.
9. KTT kusur oranını kesinleştirir mi?
Hayır. Tutanak kazanın oluşuna ilişkin delildir; sorumluluk oranı sigorta değerlendirmesi ve gerektiğinde itiraz/yargı süreçlerinde belirlenir.
10. Kusur oranına kaç gün içinde itiraz edilebilir?
SBM’nin 2017/18 Genelge açıklamasındaki sistemde belirli mutabakatlı dosyalar için bildirimi izleyen beş iş günlük yeniden değerlendirme süresi bulunmaktadır.
Sonuç
Maddi hasarlı trafik kazasında sürücülerin kendi aralarında tutanak düzenleyebilmesi istisnasız bir hak değildir. Yaralanma veya ölüm, ehliyetsizlik, alkol/uyuşturucu şüphesi, geçersiz zorunlu trafik sigortası, kamu aracı veya kamu malı zararı, üçüncü kişi eşyası zararı, tek taraflı kaza ve tarafların anlaşamaması gibi hâllerde trafik zabıtası devreye girmelidir. Yanlış tutanak, kusur ve sigorta sürecini gereksiz biçimde zorlaştırabilir.
Resmî kaynaklar: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.81; Karayolları Trafik Yönetmeliği m.152; 2017/18 sayılı Genelge; SBM Sıkça Sorulan Sorular ve SBM Kaza Tespit Tutanağı.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
