Arıza Lambası Yanarken Aracı Kullanmaya Devam Etmek Garantiyi Kaldırır mı? | Yönetmelik m.18/1-ğ
Kısa ve net cevap: Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik m.18/1-ğ uyarınca, ikaz lambaları sistem arızası gösterdiği halde taşıtı kullanmaya devam etmenin sebep olduğu arızalar Yönetmeliğin ikinci el araç işletme garantisi kapsamı dışındadır. Bu nedenle yalnız arıza lambasının yanmış olması değil, lambanın sistem arızasını göstermesi, aracın buna rağmen kullanılmaya devam edilmesi ve sonradan oluşan arızanın bu kullanımın sonucu olması birlikte önem taşır. Satıcı işletme her “check engine” kaydında otomatik olarak garanti dışı sonucu ileri süremez; arıza ile kullanmaya devam etme arasında teknik neden-sonuç bağlantısı kurulmalıdır.
Arıza lambası yanarken kullanmaya devam etme kuralının dayanağı nedir?
Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik m.17, belirli ikinci el araçlarda motor, şanzıman, elektrik ve elektronik sistemleri üç ay veya 5.000 kilometre işletme garantisine bağlar. m.18 ise bu garantinin uygulanmayacağı özel durumları sayar. m.18/1-ğ, iki ayrı davranış grubunu düzenler: sistem arızasını gösteren ikaz lambasına rağmen aracı kullanmaya devam etmek ve bilerek veya bilmeyerek uygun olmayan yakıt kullanmak.
Bu yazı ilk duruma, yani ikaz lambasının yanmasına rağmen kullanımın sürdürülmesine odaklanmaktadır. Hüküm, “ikaz lambası yandıysa garanti biter” şeklinde kurulmamıştır. Garanti dışı bırakılan, bu davranışın sebep olduğu arızalardır. Bu dil, nedensellik değerlendirmesini zorunlu kılar.
Hangi ikaz lambaları bakımından m.18/1-ğ gündeme gelir?
Yönetmelik belirli bir renk veya sembol listesi vermez; “ikaz lambaları sistem arızası gösterdiği halde” ifadesini kullanır. Bu nedenle motor arıza lambası, yağ basıncı uyarısı, hararet uyarısı, şanzıman arıza uyarısı, fren sistemi veya kritik elektrik/elektronik sistem uyarısı somut olayın teknik niteliğine göre değerlendirilebilir.
Her gösterge ışığı aynı anlama gelmez. Yakıt az uyarısı, kapı açık uyarısı veya rutin bakım hatırlatıcısı ile motor yağ basıncı veya aşırı hararet uyarısı aynı kategoride değildir. m.18/1-ğ bakımından lambanın gerçekten “sistem arızası” gösterip göstermediği araç üreticisinin kullanım kılavuzu, arıza kodları ve teknik servis tespitiyle belirlenmelidir.
Arıza lambasının yanması tek başına garantiyi düşürür mü?
Hayır. Hükmün metninde üç aşamalı bir bağlantı vardır. Birincisi sistem arızasını gösteren ikaz lambası bulunmalıdır. İkincisi sürücü buna rağmen taşıtı kullanmaya devam etmiş olmalıdır. Üçüncüsü garanti dışında tutulmak istenen sonraki arıza, bu kullanmaya devam etmenin sonucu olmalıdır.
Örneğin araçta motor arıza lambası yanmış ancak sürücü güvenli yerde hemen durup çekici çağırmışsa “kullanmaya devam etme” unsuru aynı şekilde oluşmaz. Ya da lamba yanmasına rağmen kısa kullanım gerçekleşmiş fakat sonraki arızanın bu kullanımdan kaynaklanmadığı teknik olarak belirlenmişse m.18/1-ğ’nin nedensellik şartı tartışılır.
“Kullanmaya devam etmek” ne kadar süre kullanmak demektir?
Yönetmelik dakika, kilometre veya metre cinsinden sabit bir eşik belirlememiştir. Bu nedenle her olay aracın teknik riskine göre değerlendirilir. Yağ basıncı kaybı veya aşırı hararet gibi bazı uyarılarda çok kısa kullanım dahi ağır hasara yol açabilir. Daha düşük aciliyet taşıyan bazı uyarılarda ise araç üreticisi kontrollü şekilde servise gidilmesine izin verebilir.
Hukuki değerlendirmede üretici kullanım kılavuzundaki uyarının anlamı, lamba yandıktan sonra kat edilen mesafe, araç hızı, motor sıcaklığı, arıza hafızasındaki zaman ve kilometre kayıtları, çekici kullanılıp kullanılmadığı ve servis başvuru zamanı birlikte incelenebilir.
Yağ basıncı lambasına rağmen kullanım motor hasarına yol açarsa ne olur?
Yağ basıncı uyarısı motor yağlamasının güvenli çalışmadığını gösterebilir. Bu uyarıya rağmen motor çalıştırılmaya ve araç kullanılmaya devam edilir, teknik rapor da yatak sarma veya benzeri ağır motor hasarının bu kullanım nedeniyle büyüdüğünü ortaya koyarsa m.18/1-ğ devreye girebilir.
Ancak ilk yağ basıncı probleminin nedeni garanti kapsamındaki bir motor arızasıysa, başlangıçtaki arıza ile sonradan kullanıcı davranışı nedeniyle büyüyen hasar birbirinden ayrılmalıdır. İşletme ilk arızadan sorumlu olabilirken, uyarıya rağmen kullanım nedeniyle artan ek hasar m.18/1-ğ kapsamında değerlendirilebilir. Bu ayrım teknik bilirkişi incelemesinde açıkça yapılmalıdır.
Hararet lambası yandıktan sonra kullanmak garanti dışı mıdır?
Hararet uyarısına rağmen araç kullanılmaya devam etmiş ve bunun sonucunda silindir kapak contası, silindir kapağı veya motorun başka parçalarında aşırı ısınma hasarı meydana gelmişse, m.18/1-ğ gündeme gelebilir. Burada yine önemli olan hararetin ilk sebebi ile sürüşe devam etmenin yarattığı ek zararı ayırmaktır.
Örneğin garanti kapsamındaki bir soğutma sistemi bileşenindeki teknik arıza harareti başlatmış olabilir. Sürücü uyarıyı fark eder etmez aracı durdurursa ilk arıza garanti değerlendirmesinde kalır. Sürücü uzun süre kullanmaya devam ederek hasarı büyütürse ek zararın hukuki niteliği farklılaşabilir.
Check engine lambası yandığında araç hemen durdurulmalı mı?
“Check engine” lambasının anlamı araçtan araca ve yanma biçimine göre değişebilir. Sürekli yanan sarı motor arıza lambası ile yanıp sönen kritik uyarının teknik önemi aynı olmayabilir. Hukuki metin belirli bir sembol için genel sürüş talimatı vermez; bu nedenle üretici kullanım kılavuzundaki talimat esas alınmalıdır.
Alıcı açısından en güvenli yol, uyarının anlamını kılavuzdan kontrol etmek, mümkünse aracı zorlamamak, arıza kaydını fotoğraf/video ile belgelemek ve yetkili veya uzman servisten yönlendirme almaktır. Kritik uyarıda çekici kullanılması, sonradan “hasarı kullanıcı büyüttü” tartışmasını da azaltır.
Arıza kodları ve ECU kayıtları ispatta nasıl kullanılır?
Modern araçların elektronik kontrol üniteleri birçok arızayı hata kodu, kilometre ve kimi zaman çevresel verilerle kaydeder. Servis cihazıyla alınan arıza hafızası, ikazın hangi sistemle ilgili olduğunu ve arızanın ne zaman kaydedildiğini göstermeye yardımcı olabilir. Ancak her araç aynı ayrıntıyı saklamaz ve hata kodunun tek başına hukuki sorumluluğu belirlediği söylenemez.
Uyuşmazlıkta arıza kodları servis raporu, kilometre bilgisi, kullanıcı beyanı, çekici kaydı ve parçanın fiziksel hasarıyla birlikte değerlendirilmelidir. Kod silinmişse veya akü sökülmesi nedeniyle kayıt kaybolmuşsa başka deliller önem kazanır.
Satıcı “arıza lambası yanmış, garanti yok” diyebilir mi?
Bu kadar genel bir ret gerekçesi Yönetmeliğin metnini tam karşılamaz. m.18/1-ğ, ikaz lambasına rağmen kullanımın sebep olduğu arızaları garanti dışında tutar. Satıcı işletme hangi ikazın yandığını, sürücünün kullanmaya ne ölçüde devam ettiğini ve talep konusu hasarın bu devam eden kullanımdan nasıl kaynaklandığını somutlaştırmalıdır.
Örneğin motor arıza lambası geçmişte kısa süre yanmış olabilir; sonradan şanzımanda tamamen ilgisiz mekanik arıza ortaya çıkabilir. Bu iki olgu arasında teknik bağlantı yoksa sırf geçmişte bir ikaz lambası kaydı bulunduğu için şanzıman arızasını m.18/1-ğ kapsamına sokmak doğru olmaz.
Arıza lambası satıştan önce yanıyorsa ne olur?
Satış sırasında ikaz lambası zaten yanıyorsa öncelikle alıcının bu durumdan haberdar edilip edilmediği, ekspertiz raporunda arızanın yer alıp almadığı ve satıcının ilan/satış beyanları incelenir. Alıcının bildiği ve işletmenin belgelendirdiği arızalar m.18/1-b; ekspertiz raporunda belirtilen arızalar m.18/1-c kapsamında ayrıca garanti dışında olabilir.
Satıcı arıza lambasını söndürüp arızayı gizlemiş veya ilanla araç hakkında gerçeğe aykırı bilgi vermişse bu durum m.18/1-ğ’nin “kullanıcı devam etti” kuralından farklıdır. Tüketici hukukundaki ayıp ve yanıltıcı ilan hükümleri ayrıca değerlendirilebilir.
Arıza lambası sonradan yandıysa alıcı ne yapmalı?
- Gösterge panelini ve kilometreyi mümkünse fotoğraf veya video ile kaydedin.
- Uyarının anlamını üretici kullanım kılavuzundan kontrol edin.
- Kritik uyarıda aracı zorlamayın; gerekiyorsa güvenli biçimde durdurup çekici çağırın.
- Satıcı işletmeye yazılı bildirim yapın.
- Serviste arıza kodlarını ve teknik teşhisi yazılı alın.
- Değiştirilen parçaların ve arızanın nedeni konusunda rapor isteyin.
- Satış ekspertizi, ilan ve noter belgelerini servis tespitiyle birlikte saklayın.
Bu adımlar, hem garanti talebinin zamanında yapılmasını hem de hasarın sürüşe devam etme nedeniyle büyüyüp büyümediğinin sonradan belirlenmesini kolaylaştırır.
Çekici çağırmak zorunlu mu?
Yönetmelik her ikaz lambasında çekici çağırmayı zorunlu tutan genel bir hüküm koymaz. Ancak üretici kılavuzu “aracı derhal durdurun” veya benzeri kritik talimat veriyorsa sürüşe devam edilmesi teknik hasarı büyütebilir ve m.18/1-ğ tartışmasına yol açabilir. Bu nedenle kılavuzdaki talimat önemlidir.
Hukuki risk bakımından kritik motor, yağ basıncı, hararet veya şanzıman uyarılarında teknik destek alınmadan uzun mesafe kullanmak yerine güvenli duruş ve çekici seçeneği daha güçlü delil zemini oluşturur.
Garanti kapsamında başlayan arıza kullanıcı davranışıyla büyürse sorumluluk nasıl ayrılır?
Bu, m.18/1-ğ’nin en önemli uygulama alanlarından biridir. İlk arıza satıcı işletmenin garanti sorumluluğunda olabilir; ancak alıcının açık ikaza rağmen kullanmaya devam etmesi nedeniyle hasar büyümüş olabilir. Bu durumda ilk arızanın onarım bedeli ile kullanıcı davranışının yarattığı ek hasar teknik olarak ayrıştırılmalıdır.
Örneğin küçük bir soğutma sistemi arızası garanti kapsamında olabilir. Fakat hararet uyarısına rağmen uzun süre kullanılan motorda ağır mekanik hasar oluşmuşsa bilirkişi “ilk arızanın giderim bedeli” ve “devam eden kullanımın doğurduğu ek hasar” ayrımını yapabilir. Hukuki sorumluluk da bu teknik ayrıma göre belirlenir.
Ekspertiz raporu bu uyuşmazlıkta neden önemlidir?
Satış öncesi ekspertiz raporunda ikaz sistemi, motor veya elektrik/elektronik sistemle ilgili arıza belirtilmişse m.18/1-c ayrıca gündeme gelir. Raporda herhangi bir arıza yokken satıştan çok kısa süre sonra kritik ikaz çıkması ise arızanın ne zaman başladığına ilişkin teknik incelemeyi önemli hale getirir.
Ekspertiz raporunda yazılı arızanın garantiye etkisi rehberimiz bu konuyu ayrı olarak açıklamaktadır.
3 ay/5.000 km işletme garantisiyle ilişkisi
m.17/1’deki işletme garantisi kapsamına giren araçlarda motor, şanzıman ile elektrik ve elektronik sistemler satıştan itibaren üç ay veya 5.000 kilometre garanti altındadır. Bu temel sistem hakkında galeri garantisi 3 ay/5.000 km rehberimize bakılabilir.
m.18/1-ğ bu garantinin bir istisnasıdır. Dolayısıyla önce aracın m.17 kapsamına girip girmediği, sonra ikaz lambasına rağmen kullanımın hasara neden olup olmadığı incelenmelidir. Aracın yaş/kilometre nedeniyle zaten m.17 dışında olması halinde farklı hukuki çerçeve doğar.
Tüketicinin 6502 sayılı Kanundaki hakları tamamen kaybolur mu?
Hayır. Yönetmelik m.17/8, tüketicilerin ayıplı mal ve hizmetlere ilişkin haklarını saklı tutar. Fakat alıcının açık uyarıya rağmen aracı kullanarak hasarı büyütmesi, talep edilen zararın kapsamı ve illiyet bağı bakımından önem taşır. Satış tarihinde mevcut ayıp ile sonradan kullanıcı davranışıyla oluşan ek zarar birbirinden ayrılır.
Tüketici işlemlerindeki genel haklar için ayıplı ikinci el araçta alıcı hakları rehberimize bakabilirsiniz.
Satıcı işletme için doğru inceleme yöntemi
- İkaz lambasının hangi sistem arızasını gösterdiğini teknik olarak belirleyin.
- Uyarının ilk görüldüğü tarih ve kilometreyi tespit edin.
- Uyarıdan sonra aracın ne kadar ve hangi koşulda kullanıldığını araştırın.
- Talep konusu hasarın bu kullanımdan doğup doğmadığını servis raporuyla açıklayın.
- İlk garanti arızası ile sonradan büyüyen hasarı ayrı hesaplayın.
- Satış öncesi ekspertiz ve ilan kayıtlarını kontrol edin.
- Genel “kullanıcı hatası” cümlesi yerine somut teknik neden gösterin.
Alıcı bakımından ispatı güçlendiren kayıtlar
Gösterge paneli görüntüsü, çekici faturası, servis kabul formu, arıza kodu çıktısı, satıcıya gönderilen mesaj veya e-posta, aracın kilometre fotoğrafı ve üretici kılavuzundaki ilgili uyarı talimatı uyuşmazlıkta önemlidir. Bu belgeler sürücünün uyarı sonrasında nasıl hareket ettiğini gösterir.
Özellikle satıcı telefonla “aracı kullanmaya devam edin, servise getirin” şeklinde yönlendirme yapmışsa bu iletişimin yazılı hale getirilmesi yararlı olabilir. Çünkü kullanım kararının hangi bilgi üzerine verildiği, sonradan kusur ve nedensellik tartışmasını etkileyebilir.
Örnek olaylar
Örnek 1: Yağ basıncı kırmızı uyarısı yanar; sürücü 80 km daha kullanır ve motor yatak sarar. Teknik rapor hasarın uyarıya rağmen kullanımdan büyüdüğünü gösteriyorsa m.18/1-ğ uygulanabilir.
Örnek 2: Sarı motor arıza lambası yanar; sürücü güvenli yerde durur ve çekiciyle servise gider. Sonraki arızanın sürüşe devamdan kaynaklandığı ileri sürülemezse m.18/1-ğ’nin şartları oluşmayabilir.
Örnek 3: Arıza lambası geçmişte yanmıştır ancak daha sonra bağımsız şanzıman arızası oluşur. Teknik bağ yoksa geçmiş ikaz kaydı şanzıman talebini otomatik olarak ortadan kaldırmaz.
Örnek 4: Hararet uyarısının ilk nedeni garanti kapsamındaki parçadır; alıcı hemen durmuştur. İlk arıza m.17 kapsamında değerlendirilir.
Örnek 5: Aynı durumda alıcı uzun süre kullanarak motoru ağır şekilde hasarlar. İlk arıza ile ek hasar ayrıştırılır.
Sık sorulan sorular
Check engine yanınca galeri garantisi biter mi?
Hayır. m.18/1-ğ, ikaz lambasına rağmen kullanmaya devam etmenin sebep olduğu arızaları garanti dışında bırakır. Yalnız lambanın yanması yeterli değildir.
Arıza lambası yandıktan sonra kaç kilometre kullanılabilir?
Yönetmelik sabit kilometre sınırı belirlemez. Üretici kılavuzundaki uyarı ve arızanın teknik niteliği esas alınmalıdır.
Hararet lambasına rağmen kullanım motor garantisini kaldırır mı?
Bu kullanım motor hasarına neden olmuş veya hasarı büyütmüşse m.18/1-ğ gündeme gelebilir. İlk arızanın kendisi ayrıca değerlendirilir.
Satıcı her arıza kodunda kullanıcı hatası diyebilir mi?
Hayır. Talep konusu hasarın ikaza rağmen devam eden kullanımdan kaynaklandığı teknik olarak gösterilmelidir.
Çekici çağırmazsam garanti kesin biter mi?
Yönetmelik böyle genel bir kural koymaz. Ancak kritik uyarıya rağmen sürüşe devam edilmesi hasara neden olursa m.18/1-ğ uygulanabilir.
Arıza lambası satıştan önce yanıyorsa ne olur?
Alıcının bilgilendirilmesi, ekspertiz raporu, ilan ve m.18/1-b-c hükümleri ayrıca değerlendirilir.
Satıcı “servise kadar kullan” dediyse ne olur?
Bu yönlendirme uyuşmazlıkta delil olabilir. Yazılı kayıt, sürücünün hangi talimatla hareket ettiğini gösterebilir.
6502 sayılı Kanundaki haklar tamamen ortadan kalkar mı?
Hayır. Tüketici hakları m.17/8 ile saklıdır; ancak kullanıcının hasarı büyütmesi zarar ve illiyet değerlendirmesini etkileyebilir.
Resmî kaynaklar
- Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik – Resmî Gazete
- 29 Nisan 2026 değişikliği – Resmî Gazete
- Ticaret Bakanlığı – Motorlu Kara Taşıtı Ticareti
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun
Mersin merkezli Türkiye geneli hukuki destek
İkaz lambası sonrasında oluşan ikinci el araç arızalarında ilk teknik sorun ile kullanmaya devam etmenin yarattığı ek hasarın ayrıştırılması gerekir. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Mersin’den Türkiye genelindeki dosyalarda ekspertiz, servis ve satış belgelerini birlikte değerlendirmektedir. İletişim sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
