Uluslararası Satışta Geç Ayıp Bildirimi Sonrası Bedel İndirimi Dilekçesi

Uluslararası satışta geç ayıp bildirimi sonrası bedel indirimi dilekçesi, alıcının belirli bir maldaki uygunsuzluğu zamanında bildirememesine ilişkin makul mazeretini ve oransal fiyat düzeltmesini satıcıya sunar. Başvuru, CISG m.44 ile m.50’nin birlikte uygulanmasına dayanır. Önce bildirimin hangi aşamada geciktiği belirlenir; ardından gecikme nedeninin belgeleri ve değer hesabı hazırlanır. Yalnız “haklı nedenim vardı” cümlesi, bu üç incelemenin yerine geçmez.

Bu metin, alıcının teslim aldığı uygunsuz malı elinde tuttuğu ve satış bedelini indirdiği işlem için düzenlenmiştir. Sözleşmeden dönme bildirimi veya ikame mal istemi aynı talep değildir. M.44’ün sağladığı sınırlı imkân, dilekçenin sonuç bölümünde doğru adlandırılır. Alıcı malın teknik durumunu, tespit sürecini ve ekonomik değerini kendi kayıtlarıyla gösterir. Dosyada yaşanmamış iletişim engeli veya gerçekte yapılmamış teknik inceleme mazeret olarak eklenmez.

CISG 44 hangi bildirim eksikliğini ele alır?

CISG m.39/1, alıcının uygunsuzluğun niteliğini belirterek satıcıya makul süre içinde bildirim yapmasını düzenler. Başlangıç, alıcının uygunsuzluğu tespit ettiği veya tespit etmesi gereken zamandır. Gereken bildirim yapılmazsa alıcı uygunsuzluğa dayanma hakkını kaybeder. CISG m.44, bu ilk fıkraya rağmen makul mazereti bulunan alıcıya bedel indirimi veya yoksun kalınan kâr dışındaki zararları talep etme imkânını tanır. Bu yazı o seçeneklerden bedel indirimine odaklanır.

M.44 ayrıca m.43/1’deki üçüncü kişi hakkı bildirimine de atıf yapar. Buradaki örnek ise teslim edilen malın sözleşmeye uygunsuzluğu ve m.39/1 bildirimi için hazırlanmıştır. Başvuruda doğru bildirim türü yazılır. Bir malın kalitesi veya teknik özelliğine ilişkin tespit, üçüncü kişinin patent veya mülkiyet iddiasıyla aynı olay değildir. Konunun dar tutulması, gecikme nedeninin ve hangi hükmün uygulanacağının açıkça gösterilmesini sağlar.

Resmî düzenleme Birleşmiş Milletler Antlaşmalar Serisi CISG metninde incelenebilir. M.44’te makul mazeret şartı bulunur; kapalı bir kabul edilmiş mazeret listesi veya her mal için aynı gün sayısı bulunmaz. Bu nedenle başvuru, kanun metninin dışına çıkan otomatik kabul iddiası kurmaz. Gerçek olay, neden ve süresiyle açıklanır; hukuki değerlendirme bu somut kayıt üzerinden yapılır.

Önce bildirimin gerçekten gecikip gecikmediği belirlenir

Kronolojide teslim, inceleme, ilk bulgu, niteliğin belirlenmesi ve satıcıya bildirim ayrı tarihlerle gösterilir. İlk şikâyet ile sonradan gelen ayrıntılı rapor farklı belgelerdir. Önceden gönderilmiş yazışma uygunsuzluğun niteliğini yeterince açıklıyorsa bu kayıt kendi içeriğiyle incelenir. Son rapor tarihi tek başına ilk bildirim tarihi kabul edilmez. M.44’e başvurmak için öncelikle m.39/1’deki normal bildirim düzeninin dosyaya nasıl uygulandığı belirlenir.

CISG m.38 muayene düzeni ile m.39 bildirim düzeni birbirine bağlı fakat ayrı yükümlülüklerdir. İncelemenin ne zaman yapıldığı ve bildirimin ne zaman gönderildiği farklı sütunlarda tutulur. Alıcının uygunsuzluğu fiilen öğrendiği tarih yanında, öğrenmesi gereken zamana ilişkin veriler de değerlendirilir. Belgeler yalnız başvuran lehine olan son tarihe indirgenmez. Teslimden sonra malın kullanımı, kontroller ve teknik kayıtlar ilgili partiyi tanımlayacak biçimde saklanır.

Bildirimin içeriğinde mal, parti, görülen uygunsuzluk ve mevcut belge gösterilir. Sadece genel memnuniyetsizlik ifadesi ile teknik uygunsuzluğun niteliğini açıklayan metin aynı içerikte değildir. Başvuru dosyası, satıcıya gönderilmiş gerçek mesajın tamamını korur. Eklerin gönderim durumu da belgelenir. Sonradan hazırlanmış açıklama geçmişte gönderilmiş ayrıntılı bildirim olarak sunulmaz. Geçlik iddiasının kapsamı böylece gerçek tarihler ve içerikler üzerinden belirlenir.

Makul mazeretin somut belgeyle açıklanması

Mazeret açıklaması, bildirim eksikliği ile doğrudan bağlantılı olmalıdır. Gecikmenin başlangıcı, devam süresi ve sona erdiği tarih gösterilir. Engelin veya tespit güçlüğünün hangi bildirim işlemini neden etkilediği açıklanır. Şirket içindeki bütün olaylar topluca eklenmek yerine bu süreyle ilgili kayıtlar seçilir. İşletmenin gerçekten yaptığı inceleme ve iletişim işlemleri ayrı listelenir. Mazeret değerlendirmesi için kullanılan olgu, teknik veya idarî belgenin içeriğinden alınır.

Teknik rapor süreci ileri sürülüyorsa talep tarihi, raporun kapsamı, ilgili mal kodu ve raporun teslimi kaydedilir. Rapor beklemenin bildirimin neden yapılamadığını açıklayan bölümü belirlenir. İlk gözlem ve mevcut bilgilerle satıcıya ne aktarılabildiği de incelenir. Raporun uzun sürmesi, kendi başına bütün gecikmeleri otomatik olarak makul mazeret hâline getiren bir kural değildir. Başvuruda gerçek süre ve olayın niteliği açıklanır; hukukî sonuç kanuni ölçüt üzerinden değerlendirilir.

İletişim veya bilgiye erişimle ilgili kayıt kullanılıyorsa hangi adres, sistem veya belgeye ulaşılabildiği gösterilir. Ulaşma denemeleri, tarihleri ve sonuçlarıyla yazılır. Belgeler arasındaki boşluk tahminî görüşmelerle doldurulmaz. Mazeret ortadan kalktıktan sonraki işlemler de kronolojiye eklenir. Başvuru, dosyanın normal bildirim kuralıyla ilişkisini görünür tutar. Genel çerçeve hakkında CISG 44 makul mazeret rehberi incelenebilir.

İki yıllık üst süre ve satıcının bilgisi ayrımı

CISG m.39/2, malın fiilen alıcıya verildiği tarihten itibaren en geç iki yıl içinde bildirim yapılmamasına ilişkin ayrı sınır içerir. Bu süre sözleşmesel garanti süresiyle bağdaşmıyorsa hükümdeki istisna değerlendirilir. M.44’ün metni m.39/1’e atıf yapar; m.39/2’deki üst süreyi genel olarak kaldırmaz. Dilekçede fiilî teslim tarihi ve garanti kaydı bu nedenle ayrıca gösterilir. Sadece makul mazeret anlatılarak ikinci fıkra incelemesi atlanmaz.

CISG m.40 ise satıcının bildiği veya bilmemesinin mümkün olmadığı ve alıcıya açıklamadığı uygunsuzluk olguları bakımından m.38 ve m.39’a dayanmasını engeller. Bu hüküm satıcının bilgisine, m.44 ise alıcının bildirim yapamamasına ilişkin makul mazerete odaklanır. Dayanaklar dosyada varsa birbirinden ayrılarak açıklanır. Alıcının gecikmesi, satıcının mutlaka bildiğini kanıtlamaz; satıcının gerçek bilgisi de yalnız genel ithamla kurulmaz. İlgili yazışma ve teknik kayıtlar belirtilir.

Bedel indirimi teslim anındaki değer oranına dayanır

CISG m.50, mal sözleşmeye uygun değilse bedel ödenmiş olsun veya olmasın alıcının bedeli oransal olarak indirmesini düzenler. Oran, fiilen teslim edilen malın teslim anındaki değeri ile uygun malın aynı andaki değeri arasındaki ilişkiye dayanır. Önce sözleşmede vaat edilen özellik belirlenir; sonra gerçekleşen uygunsuzluk açıklanır. Değerleme iki ayrı mal durumunu aynı zaman bakımından karşılaştırır. Sonraki piyasa fiyatını açıklamasız teslim anının değeri olarak kullanmak doğru hesap oluşturmaz.

İndirilmiş bedel = İlgili sözleşme bedeli × (Teslim edilen uygunsuz malın teslim anındaki değeri / Uygun malın teslim anındaki değeri). İndirim tutarı, ilgili sözleşme bedeli ile bu indirilmiş bedel arasındaki farktır. Bu formül sayısal bir kurguya değil, dosyadaki gerçek değer kayıtlarına uygulanır. Uygun malın değeri ile sözleşme fiyatı ayrı alanlardır. Değer oranının paydasına sözleşme fiyatını otomatik yerleştirmek hükmün karşılaştırmasını değiştirebilir.

Değerleme belgesi, malın teknik özelliğini, karşılaştırılan piyasayı ve teslim tarihine ilişkin veriyi açıklar. Ekspertiz yalnız onarım tutarını bildirmişse bu tutarın iki değere nasıl bağlandığı ayrıca incelenir. Onarım faturası kendiliğinden indirim oranı değildir. Miktar, kalite, ambalaj, teslim kapsamı ve karşılaştırma verilerinin uyumu gösterilir. Ayrıntılı hesap çerçevesi için CISG 50 bedel indirimi rehberi kullanılabilir.

Kısmi uygunsuzlukta ilgili mal bölümü ayrı hesaplanır. CISG m.51/1, m.46–50’nin eksik veya uygunsuz kısım bakımından uygulanmasını düzenler. Bir partinin sorunu bütün sözleşme bedeline açıklamasız yayılmaz. Ödemeler de aynı miktar ve bedel bölümüyle eşleştirilir. Önceden verilmiş indirim veya bedel düzeltmesi varsa çizelgede görünür olur. Böylece aynı fiyat kaybının birden çok başlık altında tekrar istenmesi önlenir.

Yabancı dildeki değerleme belgesinde uygun malın değeri, uygunsuz malın değeri ve onarım bedeli farklı kavramlarla belirtilmişse tercüme bu ayrımı korur. Raporun para birimi ve miktar birimi de aynı biçimde aktarılır. Birim başına değer ile partinin toplam değeri karıştırılmaz. Raporda kullanılan veri tarihi, düzenleme tarihinden farklıysa ikisi ayrı yazılır. Böylece sonradan düzenlenen raporun gerçekten teslim anını değerlendirdiği anlaşılır. Rapor yalnız bugünkü durumu açıklıyorsa teslim tarihine ilişkin dayanak ayrıca istenir. Ek listesinde belgenin aslı, tercümesi ve hesapta kullanılan bölümü aynı referansla gösterilir.

Satıcının giderimi ve talebin sınırı

CISG m.50’nin son cümlesi, satıcı m.37 veya m.48 uyarınca ihlali giderirse yahut alıcı bu maddelere uygun ifayı kabul etmeyi reddederse bedel indirimi yapılamayacağını düzenler. Dosyada satıcının giderim yazıları ve alıcının cevabı bulunur. Sadece bir teklif başlığına bakılmadan önerilen işlemin kapsamı, zamanı ve ilgili şartları incelenir. M.44’teki makul mazeret, m.50’nin bu sınırını ortadan kaldıran ek bir yetki değildir.

Bu dilekçenin sonuç kısmında yalnız belgelenen bedel indirimi ileri sürülür. M.44 kapsamında ayrıca zarar talep edilecekse hükmün yoksun kalınan kârı dışarıda bıraktığı dikkate alınır. Diğer zararlar kendi şartlarıyla ayrı değerlendirilir. Bedel indirimi ile aynı ekonomik kayıp ikinci kez yazılmaz. M.44’ü dayanak göstererek dönme, ikame veya bütün seçimlik hakları kendiliğinden geri kazandıran sonuç kurulmaz. Başvurunun kapsamı açık kalır.

Geç ayıp bildirimi sonrası bedel indirimi dilekçesi örneği

Başvuru sonrası belge kontrolü

Gönderilen metin ve eklerin sürümü birlikte saklanır. Satıcı gecikmeye, mazerete veya değer hesabına itiraz ederse her cevap kendi başlığı altında incelenir. Yeni rapor hazırlanmışsa hangi teslim ve bulguyu değerlendirdiği açıklanır. Ödeme düzeltmesi yapılırsa hesap güncellenir. Uyuşmazlığın dava veya tahkime taşınması için sözleşmenin yetki ve uyuşmazlık çözüm hükümleri ayrıca değerlendirilir. Bu yazı, satıcıya doğrudan bildirilen bedel indirimi başvurusudur; ayrı usul işlemleri kendi şartlarına tabidir.

Sık sorulan sorular

1. Geç bildirim bedel indirimini kesin olarak engeller mi?

CISG m.44, m.39/1 bildiriminin yapılamaması için makul mazeret varsa m.50 bedel indirimi imkânını tanır. Mazeret ve indirim şartları belgelenir.

2. Her gecikme nedeni makul mazeret mi?

Hüküm otomatik bir neden listesi içermez. Gerçek gecikme nedeni, etkilenen işlem ve süre somut belgelerle değerlendirilir.

3. İki yıllık üst süre m.44 ile kalkar mı?

M.44 yalnız m.39/1’e atıf yapar. M.39/2’nin üst süresi ve garanti istisnası kendi düzeni içinde ayrıca incelenir.

4. Bedel ödenmişse indirim kullanılabilir mi?

M.50 bedelin ödenmiş olup olmamasını ayırmaz. Ödenmiş tutarın indirim sonrası sonucu gerçek ödeme kayıtlarıyla açıklanır.

5. İndirim onarım faturasına mı eşittir?

M.50 teslim anındaki uygun ve uygunsuz mal değerlerinin oranına dayanır. Onarım tutarı bu iki değerin yerine otomatik olarak konulmaz.

6. Değer hangi tarihe göre belirlenir?

Uygunsuz ve uygun malın teslim anındaki değerleri karşılaştırılır. Sonraki piyasa verisi aynı tarihin değeri olarak açıklamasız kullanılamaz.

7. Satıcı uygunsuzluğu giderirse ne olur?

M.50, m.37 veya m.48’e uygun giderim ve alıcının bu maddelere uygun ifayı reddetmesi için açık sınır içerir. İlgili işlem dosyada incelenir.

8. M.44 dönme hakkını da geri getirir mi?

Madde bedel indirimi ve yoksun kalınan kâr dışındaki zararları düzenler. Bütün seçimlik hakların yeniden kazanılması sonucunu içermez.

9. M.40 ile makul mazeret aynı mı?

M.40 satıcının belirli bilgisi ve açıklamaması, m.44 ise alıcının bildirimi yapamamasına ilişkin mazeret üzerine kurulur. Dayanak belgeleri farklıdır.

10. Bir partinin indirimi bütün bedelden mi yapılır?

Kısmi uygunsuzlukta ilgili bölüm belirlenir. M.51/1 kapsamında ilgili miktar ve bedel ayrılarak hesaplanır.

Mersin ofisinden bildirim ve değer hesabı incelemesi

Bakırcı ve Keskin Hukuk Bürosunun fiziksel ofisi Mersin’dedir. Türkiye genelindeki uluslararası mal satışları Mersin ofisinden incelenir. Bildirim, mazeret ve değer hesabının aynı dosyada değerlendirilmesi için iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.