Mirasçılıktan Çıkarma (Iskat) Şartları 2026
Kısa cevap: Miras bırakan, saklı paylı mirasçısını yalnızca Türk Medeni Kanunu madde 510’daki iki nedenden biri varsa mirasçılıktan çıkarır: mirasçı, miras bırakana veya yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemiştir ya da aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemiştir. Çıkarma ölüme bağlı tasarrufla yapılmalı ve somut sebep belgede açıkça gösterilmelidir. Sebep ispatlanamazsa mirasçının saklı payı korunur. Sırf küslük, görüşmeme veya başka mirasçıya daha çok mal bırakma isteği yeterli değildir.
Mirasçılıktan Çıkarma Nedir?
Mirasçılıktan çıkarma, saklı paylı mirasçının kanunda sayılan ağır davranışları nedeniyle miras payından yoksun bırakılmasıdır. İşlem ceza davasındaki mahkûmiyetle aynı kurum değildir; miras hukukuna özgü ölüme bağlı tasarruftur. Miras bırakan sağlığında geçerli vasiyetname veya miras sözleşmesi düzenler. Sözlü tehdit, aile içi beyan veya tapu devri tek başına çıkarma işlemi oluşturmaz.
Kimler Çıkarılabilir?
Çıkarma özellikle saklı paylı mirasçı bakımından sonuç doğurur. Altsoy, ana-baba ve sağ kalan eşin güncel saklı pay durumu TMK 506’ya göre incelenir. Saklı payı bulunmayan yasal mirasçıya mal bırakmamak için ayrıca çıkarma sebebi gerekmez; miras bırakan tasarruf nisabı içinde başka kişiyi atar. Hangi mirasçının hangi tarihte saklı paylı olduğu ölüm anındaki aile ve kanun durumuyla belirlenir.
Ağır Suç Sebebi
Mirasçının miras bırakana veya miras bırakanın yakınlarından birine karşı ağır suç işlemesi çıkarma nedenidir. “Ağır” değerlendirmesi yalnızca cezanın kanundaki alt sınırına bağlanmaz; fiilin aile bağını ve kişisel güveni yıkıcı niteliği incelenir. Kasten yaralama, öldürmeye teşebbüs, ciddi tehdit veya ağır malvarlığı suçu somut olayın kayıtlarıyla değerlendirilir. Kesinleşmiş ceza kararı güçlü delildir; her dosyada zorunlu şart değildir.
Aile Yükümlülüğünün Ağır İhlali
Mirasçının aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi ikinci nedendir. Bakıma muhtaç ebeveyne bilinçli biçimde yardım etmemek, ağır şiddet, sürekli hakaret veya aile dayanışmasını esaslı biçimde yıkmak delillerle ispatlanır. Basit tartışma, farklı şehirde yaşama, meslek seçimi ya da miras bırakanın kişisel beklentisine uymama tek başına çıkarma nedeni değildir.
Sebep Vasiyetnamede Açıkça Yazılmalıdır
Çıkarma sebebi ölüme bağlı tasarrufta somut olay, kişi ve davranışla gösterilmelidir. “Hayırsızdır, mirasımdan çıkardım” gibi genel cümle ispatın konusunu belirlemez. Tarih, olay, yükümlülük ve mağdur kişi mümkün olan açıklıkta yazılır. Noter yalnızca şekil işlemini yürütür; sebebin gerçekten var olduğunu karara bağlamaz. Miras açıldığında sebebin ispatı ayrıca yapılır.
İspat Yükü Kimdedir?
Çıkarılan mirasçı tasarrufa itiraz ederse belgede yazılı sebebin doğruluğunu, çıkarma işleminden yararlanan mirasçı veya vasiyet alacaklısı ispatlar. Ceza dosyası, sağlık kaydı, nafaka kararı, mesaj, tanık ve sosyal hizmet kayıtları hukuka uygun biçimde kullanılır. Belgede hiç sebep gösterilmez veya sebep ispatlanmazsa tasarruf, mirasçının saklı payı dışında yerine getirilir; mirasçı saklı payını tenkis yoluyla alır.
Çıkarılan Kişinin Altsoyu Mirasçı Olur mu?
Mirasçılıktan çıkarılan kişi mirastan pay alamaz ve tenkis davası açamaz. Miras bırakan aksini tasarrufunda belirtmedikçe çıkarılan kişinin altsoyu, çıkarılan kişi miras bırakandan önce ölmüş gibi saklı payını alır. Bu nedenle çocuğu çıkarmak torunları otomatik olarak mirassız bırakmaz. Tasarruftaki ifade ve altsoyun ölüm tarihindeki durumu birlikte incelenir.
Saklı Pay ve Tenkis Hesabı
Çıkarma geçersizse veya sebep ispatlanamazsa mirasçı doğrudan bütün yasal payını değil, öncelikle saklı payını korur. Tereke, borçlar, sağlararası karşılıksız kazandırmalar ve diğer vasiyetler hesaplanır. miras payı hesaplama aracı yasal oranları gösterir; tenkis hesabı ölüm tarihi değerleri ve iade kalemleriyle tamamlanır.
Borç Ödemeden Aciz Nedeniyle Çıkarma
TMK 513, borç ödemeden aciz belgesi bulunan altsoyun saklı payının yarısını onun doğmuş ve doğacak çocuklarına özgülemek için koruyucu çıkarma düzenler. Bu kurum cezalandırıcı çıkarmadan farklıdır. Aciz belgesinin miras açıldığında hükmünü sürdürmesi ve borç miktarının kanuni eşiği karşılaması gerekir. Şartlar yoksa çıkarılan mirasçı işlemin iptalini ister.
Vasiyetname İptali ile Farkı
Çıkarma sebebine itiraz, vasiyetnamenin şekil veya irade sakatlığı nedeniyle iptaliyle aynı değildir. Ehliyetsizlik, yanılma, aldatma, korkutma ve şekil eksikliği iptal davasının konusudur. Sebebin bulunmaması ise TMK 512 sonucunu doğurur. Davacı talebinde iptal, tenkis ve çıkarma sebebine itiraz yollarını olayın niteliğine göre doğru sırayla kurmalıdır.
Dava Süresi ve Görevli Mahkeme
Vasiyetnamenin iptali ve tenkis davalarında öğrenme ile başlayan bir yıllık ve her halde kanundaki üst süreler uygulanır. Süre, tasarrufun açılması, hak sahipliği ve ihlalin öğrenildiği tarihe göre belirlenir. Görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir; yetki miras bırakanın son yerleşim yerine göre kurulur. Süre geçmeden tereke ve vasiyetname dosyası getirtilmelidir.
Mersin ve Türkiye Genelinde Miras Dosyası
Mersin’de açılan miraslarda noterlik veya sulh hukuk vasiyetname dosyası, nüfus kayıtları ve tereke belgeleri toplanır. Türkiye’nin diğer illerindeki dosyalarda da miras bırakanın son yerleşim yeri esas alınır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Mersin ofisinde çıkarma sebebi, saklı pay, vasiyet şekli ve delilleri inceler; davaları Türkiye genelinde takip eder.
Miras bırakan sağlığında malını satabilir; gerçek satış ile çıkarma aynı işlem değildir. Bedelsiz veya görünüşte satış niteliğindeki devirler muris muvazaası ve tenkis yönünden ayrı incelenir. Çıkarma vasiyetnamesi, daha önce yapılmış tapu devirlerini kendiliğinden geri almaz.
Mirasçı sonradan affedilmişse affın çıkarma tasarrufuna etkisi yeni vasiyetname, açık geri alma ve olayların bütünüyle belirlenir. Aile ilişkisinin düzelmesi eski belgeyi otomatik olarak hükümsüz kılmaz; miras bırakan iradesini geçerli şekille güncellemelidir.
Araç sonucu ön hesap sağlar; kesin hukuki sonuç dosya belgeleri ve resmî kayıtlarla belirlenir. Saklı pay hesabında tereke borçları ve denkleştirme kalemleri ayrıca dikkate alınır.
Çıkarma sebebi özel sağlık verisi veya aile sırrı içeriyorsa belge hazırlanırken gerekli ayrıntı ile mahremiyet dengelenir. Olayı ispatlayacak kadar somut açıklama yapılır; ilgisiz kişisel bilgiler yayılmaz. Vasiyetname açıldığında içeriğin mirasçılara bildirileceği hesaba katılır.
Delil oluşturmak amacıyla hukuka aykırı ses kaydı, hesap erişimi veya özel yazışma ele geçirme yöntemine başvurulmamalıdır. Mevcut mahkeme kararı, resmi başvuru, taraf mesajı ve tanık gibi hukuka uygun kayıtlar kullanılmalıdır.
Örnek tasarrufta yalnızca “oğlum benimle ilgilenmedi” yazıyorsa hangi aile yükümlülüğünün, hangi dönemde ve ne şekilde ihlal edildiği belirsiz kalır. Yararlanan mirasçı somut ve ağır ihlali ispatlayamazsa oğul saklı payını talep eder; tasarruf kalan bölüm yönünden uygulanır.
Miras bırakan ağır saldırı olayını tarih, ceza dosyası ve mağdur kişiyle açıklamış; kesinleşmiş karar da aynı olayı doğrulamışsa çıkarma sebebi ispatlanır. Çıkarılan çocuk pay alamaz, fakat vasiyetnamede aksi yazmıyorsa onun çocukları halefiyet yoluyla saklı paylarını alır.
Miras bırakan birden fazla çıkarma sebebi yazmışsa her sebep ayrı incelenir. Sebeplerden biri ispatlanırsa tasarruf kanuni kapsamda sonuç doğurur; belirsiz veya gerçeğe aykırı diğer anlatımlar tek başına bütün belgeyi hükümsüz kılmaz. İspat, yalnızca vasiyetnamenin metniyle sınırlı olmayıp metinde gösterilen olaylara ilişkin dış delillerle yapılır.
Ağır aile yükümlülüğü ihlalinde miras bırakanın kendi davranışı da olayın bütününde değerlendirilir. Bakım ilişkisinin miras bırakan tarafından sürekli reddedilmesi, iletişim yasağı veya şiddet geçmişi varsa mirasçının ilgisizliği soyut biçimde ağır ihlal sayılmaz. Hastane, nafaka ve sosyal hizmet kayıtları zaman çizelgesi halinde incelenir.
Çıkarma tasarrufu belirli bir mal için değil, mirasçılık statüsü ve saklı pay üzerinde sonuç doğurur. Miras bırakan yalnızca belirli taşınmazı bir başkasına bırakmak istiyorsa vasiyet, mirasçı atama veya sağlararası işlem kurar. Yanlış hukuki terim kullanılması halinde belgenin gerçek iradesi yorumlanır; açık çıkarma sebebi yine aranır.
Tenkis davasında saklı pay oranı kadar hangi kazandırmanın ne ölçüde azaltılacağı da belirlenir. Önce ölüme bağlı tasarruflar, sonra kanundaki sırayla sağlararası kazandırmalar tenkise girer. Davalıların kimliği, kazandırma tarihleri ve ölüm tarihindeki değerler belirlenmeden yalnızca miras payı oranı üzerinden hüküm kurulmaz.
Mirasçılıktan yoksunluk, mirastan çıkarma ile karıştırılmamalıdır. Yoksunluk TMK 578’deki öldürme, tasarruf özgürlüğünü ortadan kaldırma veya vasiyetnameyi yok etme gibi kanuni fiillerde kendiliğinden sonuç doğurur. Çıkarma ise miras bırakanın geçerli ölüme bağlı tasarrufunu ve sebep göstermesini gerektirir.
Resmi vasiyetname düzenlendikten sonra belgenin varlığı Türkiye Noterler Birliği kayıtlarında görünür; içerik ölümden önce mirasçılara açıklanmaz. Ölüm sonrası vasiyetname sulh hukuk mahkemesinde açılıp ilgililere tebliğ edilir. Çıkarma işlemine karşı dava süresi bu resmi bildirim ve ihlalin öğrenilmesiyle birlikte hesaplanır. Mirasçı tebliğ evrakını, açılma tutanağını ve vasiyetnamenin onaylı örneğini dava dosyasına eklemelidir. Farklı tarihlerde birden çok vasiyet varsa geri alma ve çelişki sırası ayrıca belirlenir. Son tarihli belge önceki tasarrufu yalnızca açıkça geri aldığı veya onunla bağdaşmadığı ölçüde etkiler.
Dosya kontrol notu: Mirasçılıktan Çıkarma (Iskat) Şartları 2026 incelemesinde mirasçılıktan çıkarma, mirastan ıskat, saklı pay, vasiyetname başlıkları tek bir belgeye göre değil; sözleşme, resmî kayıt, taraf bildirimleri, ücret hareketleri ve olayların tarih sırası birlikte okunarak belirlenir. Bir belgedeki ifade diğer kayıtlarla çelişiyorsa belgenin düzenlenme zamanı, teslim şekli ve gerçek uygulama esas alınır. Başvuru yapılmadan önce süreler takvime yazılmalı, talep kalemleri ayrı hesaplanmalı ve bütün dijital kayıtların değişmemiş örnekleri saklanmalıdır.
Kanun Metni ve Resmî Kaynaklar
Türk Medeni Kanunu madde 510–513 özetini açın
Saklı paylı mirasçı, miras bırakana veya yakınlarından birine karşı ağır suç işler ya da aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmezse ölüme bağlı tasarrufla mirasçılıktan çıkarılır. Sebep tasarrufta gösterilir. İtiraz halinde sebebi çıkarma işleminden yararlanan kişi ispatlar. Çıkarılan kimse mirastan pay ve tenkis hakkı alamaz; aksi belirtilmedikçe altsoyu onun yerine geçer.
Çıkarma sebepleri ve sonuçları 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümlerinden kontrol edilmiştir.
Sık Sorulan Sorular
Çocuk mirastan tamamen çıkarılır mı?
Yalnızca TMK 510’daki sebep ve geçerli ölüme bağlı tasarruf varsa çıkarılır.
Küslük çıkarma sebebi mi?
Hayır. Tek başına küslük kanuni ağır sebep değildir.
Sebep vasiyetnamede yazılmalı mı?
Evet. Somut çıkarma sebebi tasarrufta gösterilmelidir.
Sebebi kim ispatlar?
Çıkarma işleminden yararlanan mirasçı veya vasiyet alacaklısı ispatlar.
Sebep ispatlanmazsa ne olur?
Çıkarılan mirasçı saklı payını tenkis yoluyla alır.
Çıkarılan kişinin çocuğu pay alır mı?
Aksi belirtilmedikçe onun altsoyu yerine geçerek saklı payı alır.
Ceza mahkûmiyeti şart mı?
Hayır. Ağır fiil diğer hukuka uygun delillerle de ispatlanır.
Noterde çıkarma yapılır mı?
Noterde resmi vasiyetname veya miras sözleşmesi düzenlenir.
Iskat ile feragat aynı mı?
Hayır. Iskat tek taraflı ölüme bağlı tasarruf, feragat iki taraflı miras sözleşmesidir.
Görevli mahkeme hangisidir?
Asliye hukuk mahkemesidir.
Mirasçılıktan Çıkarma ve Saklı Pay İncelemesi
Vasiyetname, gösterilen sebep, deliller, altsoy ve tereke hesabı birlikte incelendiğinde çıkarma işleminin sonucu belirlenir.
Hukuki değerlendirme talep edinHukukçu İncelemesi ve E-E-A-T Bilgisi
Bu içerik Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından güncel mevzuat, resmî kaynaklar ve hukuki terminoloji yönünden incelenmiştir.
- Hazırlayan
- Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472
- İnceleyen
- Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507
- Son içerik kontrolü
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Hukuki değerlendirme, yürürlükteki mevzuat, somut olayın özellikleri ve hukuka uygun deliller üzerinden yapılır; sonuç garantisi verilmez.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin Ofisi
Adres: İhsaniye Mahallesi, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23, Kat:3, Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin, Türkiye
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.