5651 m.8 Katalog Suçlar Nelerdir? İçerik Çıkarma ve Erişim Engeli 2026
5651 m.8’de katalog suç ne demektir?
Katalog suç, kanunun özel tedbir bağladığı ve tek tek saydığı suç grubunu ifade eder. 5651 m.8 bütün ceza hukuku ihlallerini kapsayan genel bir internet sansür maddesi değildir. Bir yayın hakaret, tehdit, dolandırıcılık veya başka bir suça ilişkin olsa bile m.8/1 listesindeki suçlardan biri değilse bu özel katalog tedbirinin otomatik uygulama alanına girmez; olay için Ceza Muhakemesi Kanunu, 5651’in başka maddeleri veya ilgili özel kanunlar değerlendirilir.
Bu ayrım uygulamada önemlidir. “İçerik suç oluşturuyor” iddiası tek başına m.8’e dayanmak için yeterli değildir. Önce isnat edilen fiilin m.8/1’deki hangi suça karşılık geldiği açıkça gösterilmelidir. Ardından internet yayınının o suçun unsurlarını oluşturduğu hususunda yeterli şüphe sebebi bulunup bulunmadığı değerlendirilir.
5651 m.8, ceza soruşturmasının kendisi değildir; internet yayınına ilişkin özel koruma ve idari tedbir rejimidir. İçeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi kararı verilmesi, kişi hakkında mahkûmiyet kararı verildiği anlamına gelmez. Ceza sorumluluğu ayrı soruşturma ve kovuşturma sonunda belirlenir.
2026 itibarıyla 5651 m.8 kapsamındaki suçlar hangileridir?
Kanun öncelikle Türk Ceza Kanunundaki yedi suç grubunu sayar. Bunlar TCK m.84 intihara yönlendirme, TCK m.103’ün birinci fıkrasındaki çocukların cinsel istismarı, TCK m.190 uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma, TCK m.194 sağlık için tehlikeli madde temini, TCK m.226 müstehcenlik, TCK m.227 fuhuş ve TCK m.228 kumar oynanması için yer ve imkân sağlamadır.
Bunlara ek olarak 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanunda yer alan suçlar, 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanundaki suçlar ile 2937 sayılı Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Millî İstihbarat Teşkilatı Kanununun 27. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarındaki suçlar m.8 katalog kapsamındadır.
Bu liste kanun metninden okunmalıdır. İnternette dolaşan eski listeler, sonradan eklenen 7258 ve 2937 bağlantısını içermeyebilir. Ayrıca “bütün cinsel suçlar” veya “bütün uyuşturucu suçları” gibi genişletici ifadeler doğru değildir; m.8 hangi TCK maddesini gösteriyorsa katalog kapsam o madde üzerinden belirlenir.
“Yeterli şüphe sebebi” ne anlama gelir?
M.8/1 tedbir için yayının katalog suçlardan birini oluşturduğu hususunda yeterli şüphe sebebi arar. Bu, kesin mahkûmiyet ispatı standardı değildir; tedbir aşamasında suçla internet içeriği arasında belirli bir ciddiyette bağ bulunması gerekir. Yalnız soyut ihbar veya hukuki niteliği açıklanmamış genel şikâyet, her durumda yeterli kabul edilemez.
Şüphe değerlendirmesi içerik metni, video, görsel, bağlantı, hesap bilgisi, yayın tarihi ve diğer dijital deliller üzerinden yapılır. Bir içerikte suç unsuru bulunduğu ileri sürülüyorsa, yalnız sayfanın genel adı değil, hangi bölümün hangi suç unsuruna karşılık geldiği tespit edilmelidir.
Tedbirin ölçülü olması da önemlidir. Sorun tek bir URL’deyse hedefe yönelik tedbir, bütün alan adını gereksiz yere engelleyen daha geniş tedbire göre öncelikle değerlendirilir. Karar makamı amacı gerçekleştirecek teknik kapsamı belirler.
İçeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi kararını kim verir?
5651 m.8/2’ye göre soruşturma evresinde kararı hâkim, kovuşturma evresinde mahkeme verir. Bu ayrım ceza muhakemesinin evrelerine uygundur. Soruşturma Cumhuriyet savcılığınca yürütülür; koruma tedbiri niteliğindeki karar kural olarak hâkimden istenir. İddianame kabul edilip kovuşturma başladıktan sonra karar yargılamayı yapan mahkemece verilir.
Kararda içeriğin çıkarılması, erişimin engellenmesi veya şartları varsa her iki tedbir birlikte öngörülebilir. İçeriğin çıkarılması kaynağındaki yayının silinmesini; erişimin engellenmesi ise yayın kaynağında kalabilse de kullanıcıların belirli teknik yöntemle erişiminin önlenmesini ifade eder.
Karar yalnız hukuki sonuç değil teknik hedef de içermelidir. URL, alan adı, IP veya diğer tanımlayıcıların doğru yazılması, hem ölçülülük hem uygulanabilirlik açısından önem taşır.
Cumhuriyet savcısı hangi durumda karar verebilir?
Soruşturma evresinde gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesine karar verebilir. Ancak bu yetki hâkim denetimine tabidir. Savcı kararını yirmi dört saat içinde hâkimin onayına sunmak zorundadır ve hâkim en geç yirmi dört saat içinde karar verir.
Bu süre içinde karar onaylanmazsa tedbir Cumhuriyet savcısı tarafından derhâl kaldırılır. Böylece acil durumda hızlı müdahale imkânı ile yargısal denetim bir arada tutulur.
Gecikmesinde sakınca bulunup bulunmadığı somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir. İçeriğin çok hızlı yayılması, mağdurun korunması veya suçun devamının engellenmesi aciliyeti etkileyebilir; ancak acil yetkinin varlığı hâkim onayı sürecini ortadan kaldırmaz.
Karar kime gönderilir ve nasıl uygulanır?
Hâkim, mahkeme veya Cumhuriyet savcısı tarafından verilen kararın bir örneği gereği yapılmak üzere Başkanlığa gönderilir. Başkanlık 2026 değişiklikleri sonrasında 5651’in kurumsal yapısındaki güncel tanıma göre hareket eder. Kararın teknik uygulanması ilgili içerik, yer veya erişim sağlayıcının rolüne göre yürütülür.
İçeriğin çıkarılması kararı kaynaktaki yayının kaldırılmasını hedefler. Erişim engelleme kararı ise erişim sağlayıcılarca uygulanır. Erişim Sağlayıcıları Birliği rehberi, ESB’nin hangi kararların koordinasyonunda görev aldığını ayrıntılı açıklar.
M.8 ve m.8/A kararları m.6/A’daki ESB’nin genel görev alanı dışında özel bir akışa tabidir. Bu nedenle başka bir 5651 kararındaki usul m.8’e aynen kopyalanmamalıdır.
5651 m.8 kararının uygulanma süresi kaç saattir?
M.8/5’e göre içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararının gereği derhâl ve en geç kararın bildirilmesi anından itibaren dört saat içinde yerine getirilir. Süre kararın verildiği değil, ilgili yükümlüye bildirildiği an üzerinden uygulamada önem kazanır.
Bu nedenle tebligat ve teknik uygulama zamanının kaydı tutulmalıdır. Saatle ölçülen bir yükümlülükte “karar bize daha sonra ulaştı” iddiasının incelenebilmesi için bildirim logları, elektronik tebligat veya sistem kayıtları kritik delildir.
Dört saatlik sürenin aşılması, kararın niteliğine ve yükümlü aktöre göre m.8’de öngörülen adli veya idari yaptırım mekanizmalarını gündeme getirebilir. Somut yaptırım belirlenirken güncel kanun metni ve muhatabın statüsü esas alınmalıdır.
M.8 kararına itiraz edilebilir mi?
Evet. Koruma tedbiri olarak verilen içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararına Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz edilebilir. İtiraz, kararın hangi suç şüphesine dayandığı, delil yeterliliği, tedbirin kapsamı ve ölçülülük gibi noktaları içerebilir.
İtiraz dilekçesinde hedef URL veya içerik, verilen kararın tarihi ve numarası, isnat edilen katalog suç ve tedbirin neden hukuka aykırı olduğu somutlaştırılmalıdır. “İfade özgürlüğüm ihlal edildi” şeklindeki genel ifade tek başına dosyanın teknik ve hukuki sorunlarını ortaya koymayabilir.
İtiraz sürecinde içerik tamamen yayından kaldırılmışsa veya ceza soruşturmasında yeni bir karar verilmişse bu durum da bildirilmelidir. Tedbirin dayandığı hukuki ve fiili koşullar değişebilir.
Kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararı verilirse erişim engeli ne olur?
M.8, ceza soruşturmasının sonucuna tedbir açısından açık sonuç bağlar. Soruşturma sonunda kovuşturmaya yer olmadığına karar verilirse içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararı kendiliğinden hükümsüz kalır. Cumhuriyet savcısı, hükümsüz kalan tedbirin konusu internet adresini belirterek karar örneğini Başkanlığa gönderir.
Kovuşturma evresinde beraat kararı verilmesi halinde de tedbir kendiliğinden hükümsüz kalır. Mahkeme, tedbire konu internet adresini belirterek beraat kararının bir örneğini Başkanlığa gönderir.
Bu düzenleme geçici koruma tedbiri ile nihai ceza yargılaması sonucunun bağlantısını kurar. Suç şüphesi ortadan kalktığında internet tedbirinin süresiz biçimde devam etmemesi gerekir.
İçerik yayından çıkarılırsa erişim engeli devam eder mi?
M.8/9’a göre konusu birinci fıkrada sayılan suçları oluşturan içerik yayından çıkarılırsa erişimin engellenmesi kararı soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma evresinde mahkeme tarafından kaldırılır. Bu hüküm tedbirin amaca bağlı niteliğini gösterir.
İçerik artık erişilebilir değilse erişim engelinin sürdürülmesi için tedbirin amacı ayrıca kalmayabilir. Ancak içeriğin farklı adreste yeniden yayımlanması yeni teknik ve hukuki değerlendirme doğurur; eski kararın kapsamı otomatik olarak sınırsız yeni adreslere genişletilmemelidir.
İçeriğin kaldırıldığına ilişkin teknik tespit, ekran görüntüsü ve tarih bilgisi korunmalıdır. Kaldırma talebi yapılırken yayın adresinin artık çalışmadığı açıkça gösterilebilir.
Başkan hangi durumda re’sen erişim engeli verebilir?
Güncel m.8/4, birinci fıkradaki suçları oluşturan yayınlara ilişkin erişimin engellenmesi kararının re’sen Başkan tarafından verilebilmesini düzenler. Anayasa Mahkemesi kararı sonrasında bu fıkradaki “içeriğin çıkarılması ve/veya” ibaresinin iptal edildiği dikkate alınmalıdır; güncel metin erişimin engellenmesi yönünden okunmalıdır.
Başkanın kararı ilgili içerik ve yer sağlayıcılar ile erişim sağlayıcısına bildirilir ve gereğinin yerine getirilmesi istenir. Karar konusu yayını yapanların kimliği belirlenirse Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur.
Bu idari yetki, ceza soruşturmasının yerine geçmez. Suçu kimin işlediği ve ceza sorumluluğu Cumhuriyet savcılığı ve mahkeme sürecinde değerlendirilir.
M.8 başvurusunda hangi dijital deliller korunmalıdır?
İnternet içeriği hızla silinebileceği için tam URL, ekran görüntüsü, video veya görselin kendisi, yayın tarihi, hesap adı ve mümkünse içerik kimliği korunmalıdır. Ekran görüntüsü tek başına adres çubuğunu veya zaman bilgisini göstermiyorsa ispat gücü azalabilir.
Video içeriklerinde yalnız bir kare değil, suç unsurunun geçtiği bölüm ve bağlam kaydedilmelidir. Canlı yayın veya geçici hikâye gibi kısa süreli içeriklerde delilin erken tespiti daha da önemlidir.
Delilin hukuka uygun elde edilmesi gerekir. Başkasının hesabına izinsiz girerek veri elde etmek, yeni bir hukuka aykırılık doğurabilir. Kamuya açık içeriğin tespiti ile kapalı hesaba yetkisiz erişim aynı değildir.
5651 m.8, m.8/A ve m.9/A arasındaki temel fark nedir?
M.8 katalog suçlara ilişkin ceza hukuku temelli özel tedbirdir. M.8/A yaşam hakkı, can ve mal güvenliği, millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi veya genel sağlığın korunması gibi sebeplerde ve özellikle gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde ayrı bir acil mekanizma kurar.
M.9/A ise internet yayını nedeniyle özel hayatının gizliliğinin ihlal edildiğini ileri süren kişiye doğrudan Başkanlığa başvuru imkânı verir. Talep URL bazlıdır ve sulh ceza hâkimi denetimine bağlanmıştır.
Bu üç hükmün şartları ve karar akışları farklıdır. Hak ihlalinde yanlış maddeye dayanmak başvurunun reddine veya gereksiz gecikmeye neden olabilir.
Türkiye geneli ve Mersin uygulaması
5651 m.8 Türkiye genelinde uygulanır. İnternet yayınının başka şehirde yapılması veya sunucunun yurt dışında olması, Türkiye’de yürütülen soruşturma kapsamında kanuni tedbir talep edilmesine tek başına engel değildir.
Mersin’de yürütülen bir soruşturmada katalog suç şüphesi taşıyan içerik için Cumhuriyet Başsavcılığı delilleri toplar; gerekli görülürse hâkimden m.8 tedbiri talep edilir. Teknik URL ve hesap bilgilerinin doğru sunulması uygulamanın etkinliği açısından önemlidir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Mersin’deki tek fiziksel ofisten Türkiye genelindeki internet suçları, erişim engelleme, içerik çıkarma ve elektronik delil uyuşmazlıklarını güncel mevzuata göre takip eder.
Katalog suç tedbirinde ölçülülük ve teknik kapsam nasıl denetlenir?
5651 m.8 kapsamında katalog suç şüphesinin bulunması, internet sitesinin tamamının otomatik olarak engellenmesini gerektirmez. Tedbirin hedefi suç oluşturduğu değerlendirilen yayındır. İçerik tek bir URL, video veya gönderide bulunuyorsa karar makamı daha dar teknik yöntemin amaca yeterli olup olmadığını değerlendirmelidir. Bütün alan adını etkileyen tedbir, aynı sitedeki ilgisiz ve hukuka uygun yayınlara da müdahale edeceği için daha ağır gerekçe gerektirir.
Karar metninde teknik hedefin doğru yazılması zorunludur. Yanlış alan adı, eksik URL, başka kullanıcıya ait hesap adı veya artık çalışmayan bağlantı kararın uygulanmasını sorunlu hâle getirebilir. Savcılık veya mahkeme dosyasında ekran görüntüsüyle birlikte tam adres, paylaşım kimliği, yayın zamanı ve mümkünse içeriğin değişmez teknik tanımlayıcısı bulunmalıdır.
Tedbir uygulandıktan sonra içerik sağlayıcı yayını kaldırırsa m.8/9’daki kaldırma mekanizması gündeme gelir. Bu aşamada içeriğin gerçekten erişilemez hâle geldiği teknik olarak tespit edilmelidir. İçerik yalnız başka bir URL’ye taşınmışsa eski tedbirin yeni adrese otomatik yayılması yerine yeni adresin kararla ilişkisi ayrıca değerlendirilir.
İtiraz incelemesinde yalnız suç vasfı değil, tedbirin süresi, kapsamı ve zorunluluğu da tartışılabilir. İnternet yayını ifade veya basın özgürlüğü kapsamında ise katalog suçun kanuni unsurları ile korunan ifade alanı arasındaki sınır somut içerik üzerinden kurulmalıdır. Ceza soruşturmasındaki koruma tedbiri, mahkûmiyet kararı gibi kesin suçluluk sonucu doğurmaz.
Kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararıyla tedbirin kendiliğinden hükümsüz kalması, m.8 tedbirinin geçici niteliğini gösterir. Uygulama sistemlerinin bu kararları da hızlı biçimde işlemesi gerekir; aksi hâlde hukuki dayanağı sona ermiş bir erişim engelinin teknik olarak devam etmesi ayrı bir hak ihlali oluşturabilir.
5651 m.8 hakkında sık sorulan sorular
Hakaret suçu 5651 m.8 katalog listesinde mi?
Hayır. Hakaret m.8/1’de sayılan katalog suçlar arasında değildir.
Kumar oynanması için yer sağlama katalog suç mu?
Evet. TCK m.228 m.8/1 listesinde yer alır.
Yasa dışı bahis içerikleri m.8 kapsamında mı?
7258 sayılı Kanundaki suçlar m.8/1 kapsamındadır.
Kararı soruşturmada kim verir?
Kural olarak hâkim verir; gecikmesinde sakınca bulunan hâlde savcı geçici olarak karar verebilir.
Savcı kararı ne zaman hâkime sunulur?
Yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur.
Karar kaç saatte uygulanır?
Bildirimden itibaren derhâl ve en geç dört saat içinde.
M.8 kararına itiraz var mı?
Evet. CMK hükümlerine göre itiraz edilebilir.
KYOK verilirse tedbir sürer mi?
Hayır. M.8’e göre tedbir kendiliğinden hükümsüz kalır.
Beraat halinde tedbir ne olur?
Kendiliğinden hükümsüz kalır ve mahkeme ilgili bilgiyi Başkanlığa gönderir.
İçerik silinirse erişim engeli kaldırılabilir mi?
Evet. M.8/9 soruşturma veya kovuşturma evresine göre kaldırma mekanizması düzenler.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
