Şirketin SaaS Aboneliği İptal Bildirimine Rağmen Yenilendiyse Ne Yapılır?

Şirketin ticari faaliyetinde kullandığı SaaS aboneliğinde iptal talebine rağmen yeni dönem faturası çıkarılması, önce yenileme hükmünün ve bildirimin incelenmesini gerektirir. Bildirimin hangi dönemi sona erdirdiği, sözleşmedeki süreye uyulup uyulmadığı ve doğru muhataba ulaşıp ulaşmadığı belirlenmelidir. Otomatik ödeme talimatının durdurulması ile yazılım sözleşmesinin sona ermesi ayrı işlemlerdir.

Türk hukukunun uygulandığı işletmeler arası ilişkide TBK m. 1, m. 19 ve m. 20–25 sözleşmenin kurulması, yorumu ve standart koşulların denetiminde temel dayanaklardır. Her otomatik yenileme kaydı geçersiz sayılmaz; her yeni dönem faturası da geçerli borç kanıtı değildir. Talep, kabul edilmiş sözleşme ve gerçek bildirim kayıtlarıyla değerlendirilir.

Bu inceleme hangi SaaS aboneliklerini kapsar?

İşletmenin müşteri yönetimi, muhasebe, üretim, proje veya ekip çalışması için aldığı yazılım erişimi bu yazının ticari bağlamını oluşturur. Sözleşmenin tarafı, kullanım amacı ve uygulanacak hukuk baştan belirlenir. Yabancı sağlayıcının bulunması, Türk hukukunun her durumda uygulanacağı anlamına gelmez. Seçilen hukuk ve uyuşmazlık çözüm düzeni ayrıca okunmalıdır. Aşağıdaki hükümler Türk hukuku temelinde yapılan incelemeye yöneliktir.

Tüketici aboneliğine özgü yenileme kuralları bu ticari ilişkinin her unsuruna doğrudan aktarılmaz. Tüketici aboneliğinde otomatik yenileme ayrı bir rehberde ele alınmıştır. Bir belgenin “abonelik” başlığı taşıması, işlemin taraf ve amaç incelemesini gereksiz kılmaz. Şirket adına imza atan kişi ile hizmeti fiilen kullanan personelin aynı kişi olmaması da borçlu şirketin belirlenmesinde gözden kaçırılmamalıdır.

İlk soru yenileme hükmünün gerçekten kabul edilip edilmediğidir

TBK m. 1, sözleşmeyi karşılıklı ve birbirine uygun irade açıklamalarına bağlar. Başlangıç siparişinde otomatik yenileme bulunuyorsa bunun süresi, bildirimin son günü, yeni dönem uzunluğu ve ücret düzeni birlikte okunur. Sağlayıcı, yalnız bugün yayımladığı internet metnini göstererek önceki kabulün içeriğini kanıtlamış olmaz. Sipariş tarihindeki metin sürümü ve kabul kaydı dosyaya alınmalıdır.

Teklifte belirli süreli tek kullanım dönemi yazarken genel şartta farklı yenileme düzeni bulunuyorsa belge önceliği ve tarafların gerçek iradesi TBK m. 19 kapsamında değerlendirilir. Satış görüşmesinde verilen özel taahhütler de saklanmalıdır. Sözleşmenin genel yapısını ele alan SaaS hizmet sözleşmesi rehberi, burada incelenen somut yenileme uyuşmazlığı için başlangıç çerçevesini sağlar.

Standart yenileme koşulu sözleşmeye nasıl dahil olur?

Sağlayıcının çok sayıda müşteri için önceden hazırladığı hükümler TBK m. 20 anlamında genel işlem koşulu niteliğinde olabilir. Sözleşmenin her sayfasının imzalanması veya “bütün maddeler müzakere edildi” kaydı bulunması, tek başına bu niteliği ortadan kaldırmaz. Gerçek müzakerenin hangi madde üzerinde yapıldığı, taslak değişiklikleri ve yazışmalarla gösterilir. Ticari müşteri olunması da m. 20–25 sisteminin kendiliğinden uygulanmaması anlamına gelmez.

TBK m. 21, karşı tarafın menfaatine aykırı koşulların kapsama girmesi için açık bilgilendirme, içeriği öğrenme imkânı ve kabul arar. Şartlar yoksa ilgili koşul yazılmamış sayılır. İşin niteliğine yabancı koşullar için aynı maddede ayrıca düzenleme vardır. Genel işlem koşulunun sözleşmeye dahil olması, yenileme maddesinin değerlendirilmesinde ilk aşamadır; yalnız tutarın yüksek bulunması bu aşamayı ispatlamaz.

Belirsiz yenileme süresi ile ağır koşul aynı şekilde incelenmez

TBK m. 23, açık ve anlaşılır olmayan veya birden çok anlama gelen genel işlem koşulunu düzenleyenin aleyhine ve karşı tarafın lehine yorumlatır. “Dönem sonunda devam eder” cümlesinin hangi süreyle ve hangi bedelle devam anlamına geldiği sözleşmenin bütününden belirlenir. Sağlayıcı belirsizliği, sonradan kendi tercih ettiği en uzun bağlayıcılık süresini üretmek için kullanamaz. Açık hüküm ise sırf standart olduğu için yeniden yazılmaz.

TBK m. 25, dürüstlük kurallarına aykırı biçimde karşı tarafın aleyhine veya durumunu ağırlaştıran hükümleri yasaklar. Yenilemeyi reddetmek için konulan düzenin kapsamı bu çerçevede ayrıca değerlendirilir. Her uzun bildirim süresinin kanunen otomatik geçersiz olduğu söylenemez. Belirsiz koşulun yorumu, kapsama dahil olma ve içerik denetiminden ayrı tutulmalıdır; hangi hukuki itirazın ileri sürüldüğü açıklanmalıdır.

Yenilememe bildiriminin son günü nasıl bulunur?

Önce başlangıç ve bitiş tarihi gerçekten hangi belgeyle belirlenmişse o kayıt esas alınır. Sözleşme imzası, hesap açılışı, ücretli dönemin başlaması ve ilk fatura tarihi farklı olabilir. Deneme sürümünden ücretli döneme geçişin nasıl yapıldığı ayrıca gösterilmelidir. Bildirim süresi dönem sonundan geriye doğru hesaplanıyorsa hangi olayın dönem sonu olduğu açık olmadan yapılan takvim hesabı güvenilir değildir.

Hesap çizelgesinde ilk süre, geçerli uzatma, önceki yenileme ve son bildirim günü ayrı bulunur. Sözleşmede gün, iş günü veya takvim ayı denmişse bu birimler karıştırılmaz. Saat veya zaman dilimine ilişkin açık düzen varsa kaydı korunur. Sağlayıcı başka ülkede diye sözleşmede bulunmayan saat kesimi sonradan eklenemez. Yeni modül siparişinin bütün ana aboneliğin süresini yeniden başlatıp başlatmadığı da kabul edilen düzenlemeden çıkarılmalıdır.

“İptal edin” ifadesi hangi dönemi kapsar?

Bir talep derhâl erişimi kapatmayı, mevcut dönem sonunda yenilememe iradesini, yalnız bir modülü kaldırmayı veya otomatik tahsilatı durdurmayı amaçlayabilir. Bu işlemler aynı sonuç değildir. Şirket talebinde sözleşme ve hesap numarasını, ilgili ürünleri, sona ermesi istenen tarihi ve yeni dönem için onay verilmediğini açıkça belirtmelidir. Mevcut dönemde kullanılmaya devam edecek hizmetler varsa bu durum da anlaşılır olmalıdır.

Sağlayıcının cevabı yalnız destek kaydının kapandığını bildiriyorsa sözleşmenin sona erdiği sonucu doğrudan çıkarılmaz. “Talebiniz alınmıştır”, “iptal tamamlandı” ve “gelecek dönem yenilenmeyecek” açıklamaları farklı kapsam taşır. Yazışma bütünlüğü içinde gerçek irade değerlendirilir. Belirsiz cevap alındığında kapsamın açıklanması istenmelidir; şirketin muhasebe sisteminde gideri kapatması, karşı tarafa yapılması gereken bildirimin yerine geçmez.

Bildirim hangi kişiye ve kanala ulaşmalıdır?

Sözleşmede ticari bildirim adresi, yetkili kişi veya panel içi işlem belirlenmişse bunlar kontrol edilir. Satış temsilcisine gönderilen mesajın hangi yetkiyle alındığı, temsilcinin sağlayıcı adına verdiği cevap ve şirketin yerleşmiş uygulaması incelenir. Sırf mesajın bir çalışana ulaşması her türlü hukuki bildirimin tamamlandığını otomatik göstermez. Tersine sağlayıcının açık kabulü de görmezden gelinemez.

Açıklama tacirler arasında fesih veya dönme niteliği taşıyorsa TTK m. 18/3 ve sözleşmenin bildirim düzeni değerlendirilir. Kanunda sayılan noter, taahhütlü mektup, telgraf veya güvenli elektronik imzalı KEP yolları önemlidir. Dönem sonunda yenilememe açıklamasının niteliği de metinden belirlenmelidir. Tacirler arasındaki ihtarlar rehberi bu ayrımı destekler. Sözleşmesel panel işlemi ile hukuki bildirim gerekiyorsa ikisinin kayıtları birlikte tutulur.

Panelde iptal düğmesine basıldığı nasıl kanıtlanır?

İşlem sonrasında verilen onay numarası, tarih, hesap bilgisi ve sonuç ekranı saklanmalıdır. Yalnız düğmenin görüntüsü, işlemin tamamlandığını göstermeyebilir. Sistem hata vermişse hata metni, deneme zamanı ve aynı gün açılan destek kaydı korunur. Sağlayıcının işlem günlüğünde hangi aşamanın tamamlandığı açıklanmalıdır. E-posta teyidi bulunuyorsa paneldeki sözleşme dönemiyle eşleştirilir.

HMK m. 199 elektronik verileri belge olarak kabul eder. Bununla birlikte bütün ekran görüntüleri kesin delil değildir; içerik, bütünlük ve hesap bağlantısı değerlendirilir. HMK m. 194 uyarınca hangi kaydın hangi olguyu ispatladığı gösterilmelidir. Şirketin işlemi yapan çalışanı sonradan ayrılmışsa kurumsal kayıt korunmalıdır. Kişisel telefon ekranındaki tek görüntüye bağlı dosya yerine sağlayıcının cevabı ve teknik işlem kaydı birlikte kullanılmalıdır.

Yenileme hatırlatması gönderilmemesi ne sonuç doğurur?

İşletmeler arası SaaS sözleşmesinde bütün hizmetler için aynı genel hatırlatma günü bulunduğu varsayılmaz. Önce sözleşmede hatırlatma taahhüdü veya uygulanabilir özel düzenleme bulunup bulunmadığı incelenir. Sözleşme belirli tarihte bildirim öngörmüşse sağlayıcının bunu yerine getirip getirmediği ve hükmün yenilemeye etkisi değerlendirilir. Hatırlatma borcu ile yenileme şartı aynı cümlede açıkça ilişkilendirilmiş olabilir; metin esas alınmalıdır.

Şirketin iletişim adresi değiştiyse bu değişikliğin usulünce bildirilip bildirilmediği kontrol edilir. Sağlayıcının eski adrese gönderdiği mesajla sözleşmede geçerli adres aynı mı sorusu cevaplanmalıdır. Spam klasörüne düşme iddiası da mesajın gönderilmesi ve ulaşması kayıtlarından ayrı düşünülemez. Hatırlatma bulunmaması otomatik olarak bütün borcu ortadan kaldıran bir kural şeklinde sunulmadan, somut sözleşme borcuyla ilişkilendirilmelidir.

Yenilemede fiyat veya paket tek taraflı değiştirilebilir mi?

Yenileme hükmü ile yeni fiyat belirleme yetkisi ayrı okunmalıdır. Önceden kabul edilmiş nesnel fiyat formülü, sağlayıcının dilediği bedeli seçmesiyle aynı değildir. TBK m. 24, genel işlem koşullarını düzenleyene karşı taraf aleyhine tek taraflı değiştirme veya yeni düzenleme yetkisi veren kayıtları yazılmamış sayar. Bu denetim, sözleşmenin otomatik yenilenmesiyle ilgili diğer koşulların yerine geçmez.

Sağlayıcı yeni fiyatı bildirmişse bunun öneri mi, geçerli uyarlama formülünün uygulanması mı yoksa tek taraflı dayatma mı olduğu belirlenir. Yeni paket kullanımı ve yetkili kişinin kabul beyanı ayrı incelenir. Müşterinin ödeme sisteminde kart bulunması, değişen bütün fiyatların geçerli biçimde kabul edildiğini tek başına göstermez. TBK m. 6’daki özel koşullar araştırılmadan sessizlik bütün yeni tekliflerin kabulü sayılmaz. Eski dönemle yeni dönem hesabı bu yüzden ayrı tutulmalıdır.

Şirket uygulamayı hiç açmadıysa yeni dönem ücreti doğmaz mı?

Kullanılmayan hizmet ile sunulmayan hizmet aynı değildir. Geçerli sözleşme belirli süre erişim imkânının sağlanmasını bedel karşılığı düzenliyorsa müşterinin kendi tercihiyle oturum açmaması, borcu kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Buna karşılık yenileme geçersizse veya usulüne uygun yenilememe bildirilmişse yalnız sistemin açık tutulması yeni ücretin bütün dayanağı sayılamaz. Önce sözleşmenin devam edip etmediği çözülmelidir.

Dönem sonunda veri çıkarmak için kısa süre erişim ile yeni yıllık dönemi kabul ederek kullanmak aynı olay değildir. Erişimin neden sürdüğü, tarafların bu konuda ne yazıştığı ve ücret düzeni belirlenir. Sağlayıcı veri dışa aktarımını yeni dönemin bütünüyle kabul edilmesine bağladığını ileri sürüyorsa bunun geçerli dayanağı ayrıca denetlenir. Şirket, devam eden teknik işlemin hukuki anlamını önceden açıklamalı ve kayıtları saklamalıdır.

Yeni dönem faturası geldiğinde nasıl itiraz edilir?

TTK m. 21/2, faturanın alındığı tarihten itibaren sekiz gün içinde içeriğe itiraz edilmemesine kabul sonucu bağlar. Şirket yeni dönem borcunu tartışıyorsa sözleşme, yenilememe bildirimi ve faturayı aynı dosyada eşleştirmelidir. İtiraz, hangi dönem ve tutarın neden kabul edilmediğini göstermelidir. Sağlayıcıyla teknik destek görüşmesi sürmesi fatura süresini kendiliğinden durdurmaz.

Fatura hiç kurulmamış borcu yalnız düzenlenmiş olmakla yaratmaz; fakat bunun ileri sürülebilmesi, süreli itirazın önemini ortadan kaldırmaz. Önceki dönemin tartışmasız bedeli ile yeni dönem talebi ayrı yazılmalıdır. Kesinti, kredi notu veya kısmi ödeme varsa hangi kaleme işlendiği gösterilir. Borç kabulü içeren genel hesap mutabakatı imzalanmadan önce ihtilaflı yenileme tutarı açıkça ayrılmalıdır.

Otomatik tahsil edilen tutar hangi hukuki sebeple geri istenir?

Ödeme aracından tahsilatın durdurulması, sözleşmenin geçerli biçimde sona erdiğini tek başına göstermez. Tersi de geçerlidir: sözleşmenin sona ermesine rağmen teknik ödeme yetkisinin açık kalması yeni dönem borcunu kendiliğinden doğurmaz. İade talebinde tahsilat tarihi, dayanak dönem, tutar ve geçerli sebebin neden bulunmadığı açıklanır. Banka işlemi ile sağlayıcının borç hesabı birbirinden ayrılarak izlenir.

TBK m. 77, haklı sebep olmaksızın zenginleşmenin geri verilmesini düzenler; geçersiz, gerçekleşmemiş veya sona ermiş sebep bu kapsamda değerlendirilir. Kişi borçlanmadığı edimi kendi isteğiyle yerine getirmişse TBK m. 78’deki kendisini borçlu sanarak ödeme yaptığını ispat koşulu ayrıca incelenir. İade talebinin gerçekten sebepsiz zenginleşmeye dayanması hâlinde TBK m. 82’nin öğrenmeden iki yıl ve her hâlde zenginleşmeden on yıl süreleri uygulanır. Her sözleşmesel iade alacağı bu maddeye otomatik bağlanmaz.

Tek paneldeki farklı modül ve şirket abonelikleri nasıl ayrılır?

Tek kullanıcı panelinde görünen ürünler aynı sözleşmeye veya aynı bitiş gününe bağlı olmayabilir. Ana uygulama, ek depolama, destek paketi ve işlem kotası ayrı siparişlerle alınmışsa her siparişin süresi ve yenileme düzeni kontrol edilir. Bir modül için yapılan iptal işleminin ana sözleşmeyi de bitirdiği, paneldeki görünümden tek başına çıkarılmaz. Buna karşılık bütün paketin sona erdirildiğini açıkça kabul eden sağlayıcı cevabı da yalnız alt ürün kaydı gibi daraltılamaz.

Kurumsal grup içinde farklı şirketler aynı panelden yönetiliyorsa fatura borçlusu ayrıca belirlenmelidir. Ana şirketin bütün iştirakler için satın alma yetkisiyle hareket etmesiyle her iştirakin kendi siparişini vermesi farklı ilişkilerdir. Yenilememe bildirimini yapan kişinin hangi şirket adına yetkili olduğu ve sağlayıcının bu yetkiyi nasıl gördüğü incelenir. Şirket logosu, ortak alan adı veya aynı muhasebe çalışanının ödeme yapması, ayrı tüzel kişilikleri kendiliğinden tek sözleşme tarafına dönüştürmez.

Dosya tablosunda her ürün için sipariş numarası, taraf şirket, ilk dönem, son geçerli uzatma, bildirim tarihi ve tahsilat hesabı ayrı bulunmalıdır. Aynı karttan çekilen birden çok bedelin hangi aboneliğe ait olduğu işlem açıklaması ve fatura üzerinden eşleştirilir. Bir ürünün iade edilmesi diğer ürünlerin de kapandığını göstermez. Sağlayıcı genel hesap indirimi öneriyorsa indirimin hangi borçlara işlendiği açıklaştırılmalıdır; aksi hâlde sonraki faturada aynı tutar yeniden bakiye olarak görünebilir.

Satın alma sonrasında şirketin unvanı değişmişse eski ve yeni kayıtlar arasında belge bağlantısı kurulur. Başka bir şirketin hesabı devralması ise yalnız iletişim adresi değişikliği gibi ele alınmaz; sözleşmenin tarafı ve devrin hukuki etkisi ayrıca incelenir. Bu ayrıntılar, iptal talebinin yanlış sözleşme numarasına işlenmesi veya hak sahibi olmayan şirketin iade istemesi gibi somut sorunları önler.

Uyuşmazlık anlaşmayla kapanacaksa hangi kayıtlar tamamlanır?

Mutabakatta aboneliğin sona erdiği tarih, ücretli kalan dönem, iade tutarı, açık faturalar ve kredi notları ayrı gösterilmelidir. Yeni abonelik kurulacaksa eski ihtilafın hangi kapsamda çözüldüğüyle yeni siparişin süresi birbirine karıştırılmamalıdır. İndirim teklifini kabul etmek, metnin içeriğine göre geçmiş borcu tanıma veya haklardan vazgeçme sonucu doğurabileceğinden belge bütünü incelenmelidir.

Son kontrolde hesap durumu, gelecekteki otomatik tahsilat, kapanış faturası ve iadenin gerçekleşmesi doğrulanır. “İadeniz işleme alındı” cevabı, paranın geri geldiği anlamına gelmez. Kısmi iade varsa kalan tutar açık tutulur. Şirketin yetkili kişisi, sağlayıcının işlemi ve banka kaydı aynı sözleşme numarasıyla eşleştirilir. Böylece sonraki dönemde yeniden fatura oluştuğunda önceki kapanışın kapsamı belirsiz kalmaz.

Sık sorulan sorular

Şirket SaaS aboneliğindeki her otomatik yenileme geçersiz midir?

Hayır. Geçerli anlaşma, koşulun sözleşmeye dahil olması ve TBK m. 20–25 denetimi incelenir. Tüketici aboneliğinin özel rejimi ticari kullanım ilişkisine doğrudan ve bütünüyle aktarılmaz.

Kartı silmek veya otomatik ödemeyi kapatmak sözleşmeyi bitirir mi?

Tek başına bitirmez. Ödeme yetkisi ile sözleşmenin sona erdirilmesi ayrı işlemlerdir. Yenilememe bildiriminin kapsamı, süresi ve ulaştığı muhatap ayrıca belirlenmelidir.

Yenileme şartının bugünkü internet sürümü yeterli delil midir?

Geçmişte kabul edilen metnin sürümü ve kabul kaydı gösterilmelidir. Bugünkü metin tek başına ilk sözleşmenin veya sonraki geçerli değişikliğin bütün içeriğini ispatlamaz.

İptal talebinin alınması yenilemeyi durdurduğu anlamına gelir mi?

Cevabın kapsamı incelenir. Talebin kayda alınması, hesabın hemen kapanması ve dönem sonunda yenilememe farklıdır. Sözleşme numarası, ürün ve sona erme tarihi açıkça belirtilmelidir.

Bildirim süresi hangi tarihten hesaplanır?

Sözleşmenin kabul edilmiş başlangıç ve bitiş düzeninden hesaplanır. İmza, hesap açılışı ve ücretli kullanım tarihleri farklı olabilir. Sonradan kabul edilen uzatmalar ve ek ürünlerin süresi ayrıca kontrol edilir.

Sağlayıcı hatırlatma göndermediyse ücret her durumda düşer mi?

Hayır. Hatırlatma borcu ve bunun yenilemeye etkisi sözleşme ile uygulanabilir özel düzenlemeden belirlenir. Bütün ticari SaaS ilişkileri için tek bir genel hatırlatma süresi varsayılmaz.

Hiç giriş yapmadığımız abonelik için ücret istenir mi?

Geçerli sözleşme erişim imkânını bedelle sağlıyorsa kullanılmaması tek başına borcu kaldırmaz. Ancak sözleşmenin yenilenip yenilenmediği veya usulünce sona erip ermediği önce incelenir.

Yenilemede sağlayıcı istediği fiyatı belirleyebilir mi?

TBK m. 24, genel işlem koşullarında karşı taraf aleyhine tek taraflı değiştirme yetkisi veren kayıtları yazılmamış sayar. Nesnel kabul edilmiş formül ile sınırsız fiyat yetkisi ayrı değerlendirilir.

Yeni dönem faturasına itiraz süresi teknik destek görüşmesinde durur mu?

TTK m. 21/2 kapsamındaki sekiz günlük süre faturanın alınmasından başlar. Destek görüşmesi kendiliğinden durdurmaz. Hangi dönem ve tutarın hangi nedenle tartışıldığı süresinde bildirilmelidir.

Borç yokken tahsil edilen ücretin iadesinde hangi madde uygulanır?

Talebin niteliğine göre TBK m. 77 kapsamındaki sebepsiz zenginleşme incelenir. Kendi isteğiyle borçlanılmamış ödeme yapılmışsa m. 78 koşulu da önemlidir. Sözleşmesel iade talepleri ayrıca sınıflandırılır.

İstanbul ve Mersin ofislerinde ticari SaaS yenileme uyuşmazlığı incelenirken kabul edilen sözleşme sürümü, iptal işlemi, karşı tarafın cevapları ve yeni dönem tahsilatları aynı takvime yerleştirilir. Birden fazla şirket veya modül varsa her abonelik ayrı eşleştirilir. İnceleme, kullanılmayan hizmet iddiasından önce sözleşmenin hangi tarihte ve hangi şartlarla devam ettiğini belirlemeye yönelir.

Kanun maddeleri ve resmî kaynaklar

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — güncel resmî UYAP metni: m. 1, 6, 19–25, 77, 78 ve 82
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu — güncel resmî UYAP metni: m. 18/3 ve 21/2
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — güncel resmî UYAP metni: m. 194 ve 199

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →