Ürün Çekiminde Numune Zarar Gördü veya Kayboldu: Stüdyonun Sorumluluğu

Ürün fotoğrafı çekimi için stüdyoya bırakılan eşyanın mülkiyeti, yalnız teslim nedeniyle stüdyoya geçmez. Çekim kapsamı dışında ürünü kullanmak, kararlaştırılmamış biçimde tüketmek veya korunması gereken eşyayı kaybetmek sözleşmesel sorumluluk doğurur. İncelemenin konusu fotoğraf dosyasının telifi değil, çekim için teslim edilen fiziksel malın korunması ve geri verilmesidir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.112 borcun gereği gibi ifa edilmemesinin zarar sonucunu, eser niteliğindeki çekimde m.471 yüklenicinin özen borcunu düzenler. Malzemenin müşteri tarafından sağlanması m.472; ayrıca üstlenilmiş saklama ise m.561 ve devamı bakımından incelenir. Teslim edilen ürünün durumu, verilen kullanım izni ve zarar anı ayrı kayıtlarla belirlenmelidir.

Çekim ürünü, tüketilecek malzeme ve dekor aynı mı?

Stüdyoya gönderilen her nesnenin işlevi aynı değildir. Fotoğrafı çekildikten sonra aynen geri verilecek ürün, hazırlıkta tüketilmesine izin verilen malzeme ve kiralanmış dekor ayrı teslim kalemleridir. Sözleşmenin uygulanmasında bu ayrım belirleyicidir. Geri verilmesi gereken ürüne çekim malzemesi denilmesi, tüketme yetkisinin kendiliğinden doğduğu anlamına gelmez.

TBK m.472 işsahibinin sağladığı malzemenin özenle kullanılmasını, hesabının verilmesini ve artanın geri verilmesini düzenler. Hükmün uygulanacağı hazırlık malzemesiyle, yalnız görüntüsü alınan ve korunacak asıl ürün ayırt edilir. Kullanılacak miktar ve artanın durumu teslim listesinde açık olmalıdır; kutunun açılması bütün içeriği serbestçe tüketme izni değildir.

Ambalajın açılması, koruyucu filmin sökülmesi veya ürünün çalıştırılması çekim tekniğinin parçası olabilir. Bunun hangi ölçüde kabul edildiği sipariş ve talimatlardan belirlenir. Açılmasına izin verilen paket ile gövdesinin değiştirilmesine izin verilen ürün aynı kapsamda değerlendirilemez. Çekim sonucu için gereken işlem, sınırsız fiziksel müdahale hakkı yaratmaz.

Ürün bir tedarikçiden ödünç alınmışsa şirketin stüdyoya verebileceği yetki de kendi hakkıyla sınırlıdır. Ürünün maliki, teslim eden şirket ve çekim siparişini veren kişi kayıtlarda ayrılmalıdır. Sonradan kimin iade isteyeceği ve zararın hangi malvarlığında oluştuğu, yalnız gönderi etiketindeki isimle çözülemez.

Stüdyoya ne teslim edildiği nasıl gösterilir?

Teslim listesinde ürün kodu yanında seri numarası, renk, adet, aksesuar ve ambalaj durumu belirtilmelidir. Aynı modelin farklı birimleri birbirinin yerine yazılmamalıdır. Özellikle tekil prototip veya satışa hazır ürünlerde hangi nesnenin teslim edildiği belirlenmeden kayıp ve hasar talebinin kapsamı kurulamaz. Listeyle görüntü aynı eşyayı gösterebilmelidir.

Kargo gönderisi, stüdyonun kapısına kaç paket ulaştığını gösterebilir; her kutunun içeriğini ve teslim anındaki bütün yüzeyleri tek başına göstermez. Açılış kaydı, kabul formu ve stüdyo çalışanının bildirimi birlikte korunur. Kargo üzerindeki hasarla ürünün çekim sırasında oluşan hasarı aynı olay gibi kayda geçirilmemelidir.

TBK m.471 kapsamında işin niteliğine uygun mesleki ve teknik özen değerlendirilir. Stüdyonun belirgin hasarı kabul sırasında fark edip bildirmesiyle daha sonra kendi müdahalesi sonucu oluşan izi açıklaması ayrı süreçlerdir. Teslim alınırken belirtilen kusurun tam konumu gösterilmelidir; genel kullanılmış ürün notu bütün yeni hasarları açıklamaz.

HMK m.199 fotoğraf, film, elektronik kayıt ve benzeri bilgi taşıyıcılarını belge kapsamında sayar. Görüntünün tarihi, ürün kimliği ve kayıt zinciri açıklanır. Bir dosyanın bulunması bütün iddiayı kendiliğinden kanıtlamaz; HMK m.190 ve m.194 uyarınca hangi vakıayı gösterdiği somutlaştırılır.

Stüdyo ürünün korunması için hangi özeni göstermek zorundadır?

Eser niteliğindeki çekimde TBK m.471, benzer işi üstlenen basiretli yüklenicinin göstereceği mesleki ve teknik özeni esas alır. Hassas yüzey, kırılabilir parça, enerji bağlantısı ve belirli saklama koşulu olan ürünlerin özellikleri bu ölçüyü etkiler. Her ürüne aynı istifleme veya taşıma biçimi uygulanması, tek başına yeterli özen anlamına gelmez.

Müşteri, yalnız kendisinin bildiği özel kullanım ve koruma bilgisini açık vermelidir. Stüdyonun ürünü güvenli biçimde işleyebilmesi için gerekli talimat ile sıradan kullanıcıdan da beklenen temel dikkat ayrıdır. Bildirilmemiş gizli özellik, bilinen kırılganlık ve açık üretici uyarısı aynı sorumluluk incelemesine tabi değildir. Belgenin teslim edilip edilmediği kayda bağlanmalıdır.

Stüdyonun çekim alanında ürünü korumasıyla çekim sonrasında aylarca ayrı arşiv hizmeti vermesi farklı borçlardır. Saklama süresi, teslim alma çağrısı ve geri gönderme anlaşması belirlenmelidir. Çekim sözleşmesinde sınırsız depolama borcu varsayılmaz; ancak işin bitmesi de eşyayı korumasız bırakma veya haber vermeden atma yetkisi oluşturmaz.

Koruma önlemlerinin belirlenmesinde ürüne özgü koşullar esas alınır. Kanunda her çekim için aynı kamera odası, kasa veya sigorta tutarı öngörüldüğü ileri sürülemez. İhlal, kabul edilen yükümlülük ve mesleki özen ölçüsüyle açıklanmalıdır. Somut inceleme gerektiren teknik noktalar, mahkemede HMK m.266 uyarınca bilirkişi alanına girer.

Ürün açılmış, boyanmış veya kesilmişse hangi izin aranır?

Çekim planında belirli hazırlık işlemi kararlaştırılmışsa bu iznin sınırı önemlidir. Ürünün sunum için açılması, mekanik parçasının sökülmesi veya kalıcı renk değişikliği yapılması aynı işlem değildir. Stüdyo, yaratıcı tercih açıklamasıyla müşterinin ürün üzerindeki bütün tasarruf yetkisini devralmış sayılmaz. Hangi müdahalenin kabul edildiği gösterilmelidir.

TBK m.19 kapsamında tarafların gerçek ortak iradesi esas alınır. Yazılı çekim planı, örnek görselin kabulü ve sonradan verilen değişiklik talimatı birlikte okunur. Müşterinin yalnız fotoğrafın kompozisyonunu onaylaması, kullanılan fiziksel ürünün geri dönülmez biçimde değiştirilmesini de onayladığını kendiliğinden göstermez. Tasarım sonucu ile müdahale yöntemi ayrı tutulmalıdır.

İşsahibinin sağladığı malzemenin veya yerin ayıbı, eserin gereği gibi ya da zamanında yapılmasını tehlikeye düşürüyorsa TBK m.472 bildirim borcu öngörür. Stüdyo, bildiği sorunu açıklamadan çalışmayı sürdürmesinin sonuçları bakımından incelenir. Buna karşılık talimatın aynen uygulanması her durumda bütün özen borcunu ortadan kaldıran bir savunma değildir.

Talimat veren kişinin şirketi temsil yetkisi de önem taşır. Ürünü getiren kuryenin veya stüdyoda bulunan ziyaretçinin sözü, şirketin kalıcı müdahaleye verdiği onay olarak otomatik kabul edilmez. Yetkili muhatap, kabul edilen değişiklik ve bunun ürünün iade durumuna etkisi tarihli biçimde kaydedilmelidir.

Ürün stüdyoda mı, alt yüklenicide mi, dönüş yolunda mı zarar gördü?

Sorumluluk için teslim zinciri kurulmalıdır. Ürünün stüdyoya ulaşması, çekim alanına alınması, başka adrese götürülmesi ve geri kargoya verilmesi farklı aşamalardır. Son sağlam hâlin hangi kayıtta görüldüğü belirlenir. Yalnız dönüşte hasarlı bulunması, olayın bütün ayrıntılarını tek başına açıklamaz; fakat ara kayıtların toplanmasını gerektirir.

Stüdyo ürünün başka yerde çekilmesini üstlenmişse taşıma ve koruma yükümlülüğünün kime ait olduğu sözleşmeden belirlenir. TBK m.116 ifada kullanılan yardımcı kişilerin verdikleri zararı düzenler. Çalışan veya görevlendirilen ekip kullanılması, stüdyonun kendi ediminin sonuçlarından kendiliğinden kurtulmasını sağlamaz. Yardımcı kişiyle bağımsız sözleşme tarafı birbirine karıştırılmamalıdır.

Müşterinin kendi seçtiği taşıyıcı ve stüdyonun üstlendiği gönderim ayrı değerlendirilir. Taşıma sözleşmesinin özel hükümleri gerçekten taşıma ilişkisine uygulanır; stüdyo içindeki çizilme veya tüketilme olayı sırf ürün sonradan kargoya verildiği için taşıma hasarına dönüştürülmez. Paketleme görevini kimin üstlendiği de ayrıca kaydedilir.

Ürün eksikse hangi kolinin, aksesuarın veya tekil birimin bulunamadığı sorulur. Bütün çekim tamamlandı açıklaması, fiziksel envanterin tam olduğunun cevabı değildir. Stüdyo kayıtlarında başka müşteriye gönderim veya farklı depoya aktarım görünüyorsa bu işlem açıklanmalıdır. Önce eşyanın mevcut olup olmadığı belirlenir; var olan malın iadesiyle yok olan malın tazmini farklı taleplerdir.

Stüdyo numuneyi başka çekimde kullanabilir veya müşterisine verebilir mi?

Fotoğraf çekimi için teslim, ürünün her ticari amaçla kullanılmasına izin vermez. Başka müşterinin çekiminde dekor yapılması, çalışanlara verilmesi veya satışa çıkarılması için bağımsız yetki gerekir. Kullanım kapsamı sözleşmedeki işe göre belirlenir. Ürünün numune olarak adlandırılması, malikin onayı bulunmadan serbestçe dağıtılabileceği anlamına gelmez.

Ayrıca saklama ilişkisi varsa TBK m.563, saklatanın izni olmadan saklananın kullanılmasını yasaklar. Aykırılıkta uygun kullanım bedeli ve kanundaki koşullarla beklenmedik hâlden doğan zarar sorumluluğu düzenlenir. Bu özel hüküm, her çekim sözleşmesi bağımsız saklama sayılarak incelemesiz uygulanmaz; ilişkinin gerçek yapısı açıklanır.

TMK m.683 malikin haksız olarak elinde bulunduran kişiden malını istemesine hukuki temel sağlar. Ancak üçüncü kişiye devir gerçekleşmişse o kişinin kazanımı ve iyiniyeti ayrıca incelenir. Her üçüncü kişiden koşulsuz geri alma sonucu vaat edilmez; eşyanın mevcut yeri ve devir biçimi belirlenir.

Teslim edilen ürün üzerindeki yetkiyle ortaya çıkan fotoğrafın mali hakları da aynı şey değildir. Fotoğraf üzerindeki telif hakkı ayrı değerlendirilir. Fotoğrafın kullanımını elinde tutmak, müşteriye ait fiziksel ürünün mülkiyetini kazanmak veya ürünü başka kişiye satma hakkı elde etmek anlamına gelmez.

Çekim ücreti ödenmediyse ürünün teslimi durdurulabilir mi?

Ücret uyuşmazlığı ile fiziksel eşyanın durumu birlikte fakat ayrı hukuki başlıklarla incelenir. TMK m.950 borçluya ait taşınırın onun rızasıyla elde bulunmasını, muaccel alacağı ve bağlantıyı esas alır; ticari ilişkiden doğan zilyetlik ve alacakta tacirler arasındaki bağlantı karinesi ayrıca vardır. Her fatura itirazı sınırsız alıkoyma hakkı değildir.

TMK m.951 paraya çevrilmeye elverişlilik, üstlenilen yükümlülük, teslim talimatı ve kamu düzeni sınırlarını düzenler. Müşterinin ödünç aldığı üçüncü kişiye ait ürünlerde de m.950/3 kapsamındaki iyiniyet koruması ayrıca incelenir. Borçlunun ödeme aczinde m.952 özel koşullar içerir. Bu nedenle yalnız eşya stüdyoda cümlesiyle geçerli hapis hakkı kurulamaz.

Geçerli hapis hakkı bulunsa bile ürün alacaklının mülkiyetine kendiliğinden geçmez. TMK m.953, borcun yerine getirilmemesi ve yeterli güvence verilmemesi hâlinde ön bildirimle rehin hükümlerine göre paraya çevirme istemini düzenler. Stüdyo sırf ödeme yapılmadığı için eşyayı kullanma, doğrudan sahiplenme veya kendiliğinden istediği kişiye satma yetkisi kazanmaz.

İade protokolünde ücretin tartışmalı kısmı, gösterilen güvence ve ürünün korunacağı yer ayrı belirtilmelidir. Eşyanın geri verilmesiyle ücret alacağının tamamının ibra edildiği, açık bir anlaşma bulunmadan varsayılmaz. Aynı şekilde ücret anlaşmazlığı, ürünün kaybını veya çekim kapsamı dışındaki zararını kendiliğinden haklı kılan bir neden değildir.

Hasarın tutarı satış etiketine göre mi hesaplanır?

TBK m.112 kapsamında istenen tutar gerçek malvarlığı zararına dayanmalıdır. Onarılabilen çizik, kullanılamaz durumdaki ürün ve bulunamayan tekil prototip aynı hesapla değerlendirilmez. Önce hasarın niteliği, onarım imkânı, onarım gideri ve onarım sonrasında kalan değer kaybı ayrı belirlenir. Teknik sonuç belgeyle açıklanmalıdır.

Şirketin perakende etiketindeki fiyat her durumda kayıp eşyanın tazminat tutarı değildir. Ürünün teslim öncesindeki durumu, satılabilirliği, edinim veya üretim maliyeti ve somut ekonomik değeri incelenir. Aynı ürüne hem tam değer hem bütün onarım gideri yazılarak mükerrer zarar hesabı yapılamaz. Elde kalan parçanın veya kurtarılan değerin durumu da gösterilir.

Prototipte benzeri piyasada satılmıyor olması zararın bulunmadığını göstermez. Üretim kayıtları, yeniden hazırlama gideri ve ürünün mevcut aşaması somutlaştırılır. Bununla birlikte açıklanmayan bütün araştırma bütçesi tek numunenin kaybına otomatik bağlanamaz. Önceden yapılmış çalışma ile kayıp nedeniyle yeniden yapılması gereken zorunlu iş birbirinden ayrılmalıdır.

Zararın doğmasına veya artmasına müşterinin katkısı varsa TBK m.114/2 üzerinden m.52 uygulanır. Bilinen hasarın inceleme yapılmadan ağırlaştırılması veya kullanılabilir parçanın gerekçesiz yok edilmesi değerlendirmeye dahil olabilir. Ürün mümkün olduğunca mevcut hâliyle korunmalı; gerekli müdahale yapılıyorsa neden ve işlem öncesi durum belgelenmelidir.

Ürün kaybı nedeniyle kampanya gecikirse bütün reklam gideri istenir mi?

Fiziksel ürün zararı ile kampanyanın gecikmesinden doğan ek kayıp farklı kalemlerdir. Stüdyonun belirli teslim takvimini ve ürünün başka işte kullanılacağını kabul edip etmediği belirlenir. İhlal, gecikme ve ekonomik sonuç arasındaki neden bağlantısı kurulmalıdır. Her tanıtım gideri yalnız aynı ürüne ilişkin olduğu için otomatik tazminat hâline gelmez.

Yeni numune hazırlanması veya alternatif çekim için yapılan ödeme, ilk işin kapsamıyla karşılaştırılır. Yeni sipariş daha geniş ürün grubunu veya farklı kampanyayı içeriyorsa ek kapsam ayrılır. İlk çekim ücretinin iadesi, ürün bedeli ve ikinci işin faturası aynı kaybı tekrar karşılayacak biçimde birleştirilmemelidir. Seçilen hukuki yol hesapla uyumlu olmalıdır.

Beklenen satış iddiasında brüt ciro ile kâr ayrılır. Şirketin kendi hedef çizelgesi, karşı tarafın o tutarı garanti ettiği anlamına gelmez. Sipariş iptali, teslim planı ve gider kayıtları gibi somut dayanaklar kullanılır. TBK m.50 ve HMK m.190 çerçevesinde zarar ve bağlantı incelemesi yapılır; hesabın teknik kısmı gerektiğinde bilirkişiyle belirlenir.

Müşterinin zararı büyütmemek için aldığı makul önlemler de kayda geçirilir. Ürünün hasarlı olduğu öğrenildikten sonra ertelenebilen ve iadesi mümkün harcamanın durumu açıklanmalıdır. Amaç her masraftan vazgeçmek değil, ihlal nedeniyle zorunlu hâle gelen giderle bağımsız ticari tercihin maliyetini ayırt etmektir. Bu ayrım uyuşmazlıkta talebin anlaşılmasını sağlar.

Stüdyonun sigortası veya sorumsuzluk kaydı neyi değiştirir?

Stüdyonun sigorta poliçesi bulunması, ürün zararının mutlaka ve tamamıyla sigortadan ödeneceğini göstermez. Sigortalı kişi, faaliyet, teminat konusu, muafiyet ve olay kapsamı poliçeden belirlenir. Şirketin stüdyoya karşı sözleşmesel talebiyle sigorta sözleşmesinden doğan başvuru ayrı dayanaklara sahiptir. Poliçe adı bütün incelemenin yerine geçmez.

Stüdyo zarar sigortaya bildirildi diyorsa başvurunun tarihi ve hangi eşya için yapıldığı kayda alınır. Sigortadan yapılan ödeme, aynı zarar için stüdyodan talep edilen tutarla birlikte hesaba katılır. Tek zarar iki kez tahsil edilemez. Ödemenin kapsamı ve varsa hak geçişi incelenmeden genel bir ibra belgesi düzenlenmemelidir.

TBK m.115 borçlunun kendi ağır kusurundan önceden sorumsuzluk anlaşmasını kesin hükümsüz sayar. Standart sözleşmedeki her türlü ürün hasarından sorumlu değiliz kaydı, yalnız imzalandığı için bütün hukuki sınırları kaldırmaz. TBK m.20–25 genel işlem koşulları; yardımcı kişi sorumluluğunda m.116 ayrıca değerlendirilir.

Buna karşılık bütün sigorta ve sorumluluk sınırı kayıtlarının aynı nedenle hükümsüz olduğu da ileri sürülmez. Kaydın hangi borca, kusura ve zarar türüne ilişkin olduğu açıklanır. Stüdyonun sunduğu standart metin ile tarafların gerçekten müzakere ettiği özel ürün listesi birlikte incelenir. Olaydan sonra gönderilen yeni koşullar önceki sözleşmenin içeriği sayılmaz.

Hasar tespiti ve iade çağrısında hangi kayıtlar gerekir?

Ürün geri geldiğinde yalnız dış ambalaj değil ürünün kimliği ve işlevi de kontrol edilir. Hasarın yeri, eksik aksesuar ve çalışmama durumu ayrı kaydedilir. Stüdyodan hangi tarihte, hangi taşıma belgesiyle ve hangi ambalajla çıktığı sorulur. İtiraz, gönderilen ürünle alınan ürün arasındaki somut farkı göstermelidir.

Teknik inceleme gerektiren üründe müdahale öncesi kayıt önemlidir. HMK m.400–403 kapsamında delilin kaybolması veya ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşması koşulları varsa tespit istenebilir. Talep, zarar nedenini ve kapsamını açıklayacak sorular içermelidir. Delil tespiti işlemi, stüdyonun tazminat ödemesine karar veren esas hüküm değildir.

Fotoğraf işinin ayıplı olmasıyla müşterinin ürününün zarar görmesi aynı iddia değildir. TBK m.474–478 kapsamındaki eser ayıbı rejimi, fiziksel eşyanın korunmasına ilişkin her talebe incelemesiz aktarılmaz. Fotoğraf dosyasının teslim edilmemesi de farklı bir teslim borcuna ilişkindir. Başvuruda hangi eşyanın ve hangi edimin söz konusu olduğu açık tutulur.

Stüdyoya yöneltilen bildirim, iadesi istenen mevcut ürünle bedeli istenen kayıp ürünü ayrı göstermelidir. TBK m.117 kapsamında muaccel borç ve temerrüt şartları incelenir. Tacirler arasındaki hukuki bildirimlerde TTK m.18/3 gözetilir. Sadece sosyal medyada şikâyet yayımlamak, somut teslim ve tazminat isteminin hazırlanması yerine geçmez.

Talep, görev ve teslim protokolü nasıl tamamlanır?

Her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili uyuşmazlıkta TTK m.4–5 uyarınca ticari dava ve görev belirlenir. Para alacağı veya tazminat taleplerinde m.5/A kapsamındaki arabuluculuk dava şartı gözetilir. Ürünün aynen iadesi ile parasal talebin niteliği ayrı değerlendirilir. Bağımsız fotoğrafçıyla kurulan her ilişki taraf sıfatına bakılmadan otomatik ticari dava sayılmaz.

Ürün üçüncü kişiye aitse kimin kendi adına hangi istemi ileri sürebileceği ayrıca belirlenir. Sözleşmenin tarafının alacağı ile malikin TMK m.683 kapsamındaki istemi aynı sıfat değildir. Ürün zararını tedarikçisine ödeyen şirketin bu ödeme nedeniyle stüdyoya yönelttiği talep de hukuki dayanağı ve ödeme belgesiyle açıklanır.

Uzlaşma tutanağında seri numarası, geri verilen aksesuarlar, hasar durumu ve kalan ödeme belirtilir. Stüdyonun farklı bir ürün vermesi kabul edilmişse bunun aynen iade yerine geçen anlaşma olduğu açık yazılmalıdır. İncelenmemiş cihaz için bütün hasarın giderildiği beyanı verilmemelidir. Teknik kontrol ile hukuki ibra farklı işlemlerdir.

Zamanaşımı, ileri sürülen alacağın eser, saklama, mülkiyet veya başka hukuki temele dayanmasına göre ayrı incelenir. TBK m.146–147 ve ilgili özel hükümler somut talebe uygulanır. Şirketin elinde net teslim listesi, olay zaman çizelgesi ve gerçek zarar dökümü bulunması, talebin soyut ürün kayboldu iddiasından somut bir dosyaya dönüşmesini sağlar.

Sık sorulan sorular

Çekime gönderilen numune stüdyonun malı olur mu?

Yalnız çekim için teslim, ürünün mülkiyetini stüdyoya geçirmez. TMK m.683 malikin hakkını, sözleşme ise kullanım ve geri verme kapsamını belirler. Tüketilecek malzeme, aynen dönecek ürün ve dekor ayrı kaydedilmelidir; numune sözcüğü sınırsız kullanma veya dağıtma izni anlamına gelmez.

Ambalajı açma izni ürünü sökme izni midir?

TBK m.19 uyarınca kabul edilen işlemin kapsamı belirlenir. Ambalaj açılması, mekanik söküm ve kalıcı fiziksel değişiklik ayrı müdahalelerdir. Kompozisyon onayı, her müdahale yöntemini otomatik kabul etmek değildir. Ürünün geri verileceği durum ve yetkili kişinin talimatı yazışmalarla gösterilmelidir.

Stüdyo müşterinin verdiği malzemeyi hesapsız tüketebilir mi?

TBK m.472 kapsamındaki işsahibi malzemesi gereken özenle kullanılır; hesabı verilir ve artanı geri verilir. Tüketim yetkisinin kapsamı yapılan işe ve anlaşmaya bağlıdır. Fotoğrafı çekilen asıl ürünün bütünüyle tüketim malzemesi sayılması doğru değildir; teslimin amacı ayrıca belirlenir.

Çekim bitince stüdyo ürünü hemen atabilir mi?

Çekimin tamamlanması eşyayı haber vermeden yok etme yetkisi doğurmaz. İade zamanı, teslim alma çağrısı ve varsa saklama ilişkisi incelenir. Bununla birlikte her sözleşmede sınırsız ücretsiz depolama borcu da varsayılmaz. Geri verme ve gerekli giderler somut anlaşmaya ve ilgili hükümlere göre belirlenir.

Ödenmeyen ücret ürünün satılmasına izin verir mi?

TMK m.950–952 hapis hakkının koşul ve sınırlarını düzenler. Hak bulunsa bile eşya kendiliğinden stüdyonun malı olmaz. M.953 kapsamında bildirim, yeterli güvence ve rehin hükümlerine göre paraya çevirme yolu değerlendirilir; alacaklı istediği biçimde kendiliğinden satış yetkisi kazanmaz.

Çizilen ürün için tam satış bedeli istenebilir mi?

TBK m.112 kapsamında gerçek zarar belirlenir. Onarım gideri, kalan değer kaybı ve tam kayıp ayrı hesaplardır. Etiket fiyatı her olayda doğrudan tazminat değildir. Aynı zarar için tam değer ve bütün onarım gideri mükerrer yazılamaz; mevcut ürün durumu ve ekonomik kayıp gösterilmelidir.

Ürün alt yüklenicide kaybolursa yalnız ona mı başvurulur?

Stüdyonun üstlendiği iş ve kullandığı yardımcı kişiler TBK m.116 kapsamında incelenir. İşi başka ekibe gördürmek sözleşmesel borcu kendiliğinden kaldırmaz. Bununla birlikte bağımsız sözleşme tarafı ile yardımcı kişi ayrılmalı; her kişinin hangi edimi üstlendiği ve zarar zincirindeki rolü açıklanmalıdır.

Stüdyonun sigortası bütün zararı karşılar mı?

Teminat kapsamı, muafiyet, sigortalı faaliyet ve olay poliçeden belirlenir. Sigorta bulunması koşulsuz ödeme garantisi değildir. Stüdyoya karşı sözleşmesel talep ile poliçe başvurusu ayrı yürütülür; aynı zarar için alınan ödemeler hesaba katılır ve genel ibra kapsamı dikkatle belirlenir.

Ürün hasarı fotoğrafın ayıplı olmasıyla aynı dava mıdır?

Fotoğraf sonucundaki ayıp ile çekime bırakılan fiziksel ürünün korunmaması farklı borçlara dayanabilir. TBK m.474–478 her ürün zararı talebine otomatik uygulanmaz. Başvuruda hangi malın zarar gördüğü, hangi koruma yükümlülüğünün ihlal edildiği ve istenen karşılık açıkça gösterilmelidir.

Prototip kaybında bütün geliştirme bütçesi istenebilir mi?

Tek numunenin kaybı bütün araştırma giderlerinin otomatik tazmini değildir. Yeniden hazırlama için gereken gerçek iş, ürünün mevcut değeri ve neden bağlantısı gösterilir. TBK m.112 ve m.50 kapsamında zarar hesabı somutlaştırılır; önceden yapılmış bağımsız çalışma ile yeniden zorunlu gider ayrılır.

Başvuru ve dosya hazırlığı

Ürün çekimi dosyasında teslim envanteri, kullanım talimatları, olay kayıtları ve zarar hesabı birlikte incelenir. Mersin ve İstanbul ofislerimiz üzerinden şirketlerin stüdyo ve tanıtım hizmeti sözleşmelerindeki ürün kaybı, hasar ve teslim taleplerine ilişkin belgeler değerlendirilir. İletişim sayfamızdan belge incelemesi için başvurabilirsiniz.

Resmî kaynaklar ve mevzuat

• 6098 sayılı TBK m.19–25, 50, 52, 112–117, 146–147, 471–478 ve 561–566
• 4721 sayılı TMK m.683 ve 950–953
• 6100 sayılı HMK m.190, 194, 199, 266 ve 400–403
• 6102 sayılı TTK m.4–5/A ve 18/3

Mevzuat kontrol tarihi: 24 Ekim 2026.

İlgili hukuk rehberleri

• Fotoğrafın Telif Hakkı Kime Aittir?
• Düğün Fotoğrafçısı Fotoğrafları Vermezse: Teslim, İade ve Tazminat

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →