Sürücü Kursu Zorunlu Direksiyon Derslerini Vermezse Tüketici Hakları
Sürücü kursu, zorunlu direksiyon eğitimini fiilen vermeden bu eğitimi tamamlanmış gösteremez. Millî Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği m.7 eğitim sürelerini, m.21 dersin uzunluğunu, m.23 derslerin planlanmasını, m.15 ise eğitim tamamlandıktan sonra sınava giriş işlemlerini düzenler. Tüketici işlemi niteliğindeki sözleşmede eksik eğitim ayrıca 6502 sayılı Kanun m.13–15 kapsamında ayıplı hizmet talebine konu olur. Dersin tamamlatılması, bedel indirimi ve diğer seçimlik haklar için hangi eğitimin verilmediği kayıtlarla ortaya konulmalıdır.
Direksiyon sınavında başarısız olmak ile zorunlu derslerin verilmemesi farklı olaylardır. Sınavdan kalan herkesin kurs ücretini geri alma hakkı doğmaz; kursun eğitimi eksik vermesi de yalnız sınav sonucu üzerinden incelenmez. Uyuşmazlığın merkezinde, belirli kursiyere hangi günlerde kaç ders saati uygulama yaptırıldığı bulunur. Ders programı, kursiyerin kendi kayıtları ve resmî modüle girilen bilgiler birlikte değerlendirildiğinde eksik ifa ile kursiyerin devamsızlığı ayrılabilir.
B sınıfı için zorunlu direksiyon eğitimi nasıl hesaplanır?
Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği m.7/1, B sınıfı sertifika bakımından akan trafikte en az on dört ders saati direksiyon eğitimi öngörür. Bunun öncesinde direksiyon eğitim alanında veya simülatörde iki saatten az olmamak üzere, kursiyer akan trafikte eğitim alabilecek düzeye gelinceye kadar hazırlık yapılır. Bu iki aşama farklıdır. Simülatörde geçirilen süreyi B sınıfının zorunlu akan trafik eğitiminin tamamı yerine göstermek doğru değildir.
Yönetmelikte farklı bir sınıf sertifika alacak kişilere ilişkin özel düzenleme de vardır; bu kişilerin alan veya simülatör eğitimi akan trafikte yapılabilir. Bu nedenle herkes için aynı tek satırlık toplam süre hesabı kullanılmamalıdır. Başvuruda ilk defa hangi sınıfa kayıt yaptırıldığı veya mevcut belgeye hangi sınıfın eklendiği yazılmalıdır. Kurs sözleşmesinde daha fazla ders taahhüt edilmişse bu taahhüt ayrıca değerlendirilir; yönetmelikteki asgari süre, daha yüksek sözleşme edimini ortadan kaldırmaz.
Yönetmelik m.7/3, sayılan sertifika sınıfları için akan trafikte en az iki saat gece uygulaması öngörür; sağlık raporunda gece araç kullanamayacağı yönünde kısıtlama bulunan kursiyerler bunun dışındadır. Gece uygulamasının yapılıp yapılmadığı, yalnız toplam ders sayısıyla anlaşılamaz. Derslerin tarih ve saatleri de kontrol edilmelidir. Başvuruda gece eğitiminin ayrıca hiç verilmediği ileri sürülüyorsa hangi programın uygulandığı ve varsa sağlık raporundaki kısıtlama açıklanır. Bu bölüm, her kursiyere aynı toplamın üzerine otomatik iki saat ekleneceği biçiminde hesaplanmamalıdır.
Bir direksiyon ders saati kaç dakikadır?
Yönetmelik m.21’e göre bir ders saati elli dakika, iki ders arasındaki dinlenme süresi on dakikadır. Direksiyon eğitimi blok ders olarak yapılamaz. Yönetmelik m.16/4 ise her kursiyer için direksiyon derslerinin günde iki saati geçemeyeceğini belirtir. Bu kurallar, ders sayısı tartışmasında somut ölçü sağlar. “İki ders yaptık” açıklamasının karşılığı, uygulamanın gerçek başlangıç ve bitiş zamanlarıyla gösterilmelidir. Araçta geçirilen toplam süre, tek başına kişinin direksiyon başında eğitim aldığı süreyi açıklamaz.
Öğrencilerin sırayla aynı araçla alınması, bir kursiyerin diğerini izlediği bütün sürenin kendi uygulama dersi sayılmasını sağlamaz. Yakıt alma, başka öğrenciyi bekleme veya kişisel iş için verilen aralar da kayıtlarda açıklanmalıdır. İtiraz, soyut biçimde “dersler çok kısaydı” demek yerine tarih ve süre üzerinden kurulmalıdır. Her buluşmada araçla nerede ve ne kadar eğitim yapıldığı kaydedilirse, sözleşmedeki ders sayısı ile gerçekleştirilen eğitim arasındaki fark denetlenebilir hâle gelir.
Sınava kısa süre kaldığı gerekçesiyle birkaç günlük eksik eğitimin tek bir günde toplanması da günlük sınırı ve ders düzenini ortadan kaldırmaz. Eğitimin tamamlanması ile sınav takvimine yetişme ayrı yükümlülüklerdir. Kurumun zamanında planlama yapmaması, kursiyerin gerçekte almadığı dersleri almış gibi kabul etmesini gerektirmez. Aynı şekilde kursiyer, programı kendisi değiştirmek istediğinde uygulanacak yeni tarihleri yazılı olarak netleştirmelidir; sonradan her iki tarafın farklı takvim ileri sürmesi uyuşmazlığı güçleştirir.
Ders planı ile fiilî eğitim kaydı neden karşılaştırılır?
Yönetmelik m.23/1 uyarınca direksiyon eğitim dersleri en az beş gün önceden Özel MTSK Modülüne işlenir ve planda belirtilen saatlerde yapılır. Telafi derslerinin çalışma planları da aynı maddede kayıt altına alınır. Modülde plan bulunması, her planlı dersin gerçekten yapıldığına ilişkin tartışmayı bitirmez. Kursiyer, kendisine bildirilen programı, iptal mesajlarını, araç ve eğitmen bilgilerini saklamalı; hangi planlı dersin neden gerçekleşmediğini belirtmelidir.
MEB’in Ekim 2026 tarihli motorlu taşıt sürücü kursları denetim rehberi planlama, eğitim, devam ve kayıt işlemlerini ayrı başlıklar altında incelemektedir. Bu yapı, şikâyetin hangi kayıtlar üzerinden araştırılacağını gösterir. Kurs müdürlüğüne ve ilçe millî eğitim müdürlüğüne yalnız “yetersiz eğitim aldım” denilmesi yerine, belirli günlerde modüle işlenen plan ile fiilî uygulamanın karşılaştırılması istenmelidir. Kişinin erişemediği resmî modülün kayıtlarını kendi başına elde etmesi beklenmez; yetkili makamdan bu kayıtların incelenmesi talep edilir.
Ders yapılmadan imza istenmesi durumunda belgenin neyi doğruladığı okunmalıdır. Boş çizelge veya henüz yapılmamış derslerin tamamını onaylayan metin imzalanmamalıdır. Daha önce imzalanmış bir çizelgenin gerçeği yansıtmadığı ileri sürülüyorsa imzanın varlığı gizlenmeden, hangi tarih ve satıra neden itiraz edildiği açıklanır. Mevcut mesajlar, iptal bildirimleri ve diğer kayıtlar eklenir. İmzalı belgeyi sonradan değiştirmek yerine, kaydın düzeltilmesi talebi ayrı ve tarihli bir yazıyla iletilmelidir.
Kursun vermediği ders ile öğrencinin kaçırdığı ders farklıdır
Yönetmelik m.14, kursa devamı esas alır ve direksiyon eğitimindeki devamsızlığın belirli sınır içinde telafisini düzenler. Direksiyon derslerinin beşte biri veya daha azına devam etmeyenler için bir defaya mahsus olmak üzere, aynı eğitim döneminde uygun zamanda eksik süre kadar telafi programı uygulanır; bu telafi derslerinin ücreti alınır. Telafi programına da devam etmeyenlerin kaydı silinir. Bu düzenleme, kursiyerin devamsızlığına ilişkindir; kurumun öğretici veya araç sağlamadığı her ders bu başlık altında öğrenciye yüklenemez.
Bu ayrımın yapılabilmesi için iptal sebebi önemlidir. Eğitmenin mesajla dersi iptal etmesi, aracın hazır olmaması, kursun hiç tarih bildirmemesi ve kursiyerin planlı derse gelmemesi ayrı ayrı yazılmalıdır. Kursiyerin talebiyle ertelenen ders varsa o da dosyaya eklenir. Başvuru, kendi devamsızlığını sağlayıcının eksik ifası gibi göstermemelidir. Kurumdan istenen şey, yapılan eğitimin yeniden ücretsiz verilmesi değil; zaten ücret kapsamında bulunduğu hâlde kurumdan kaynaklanan nedenle yapılmamış eğitimin tamamlanmasıdır.
Yönetmelik m.7/4, zorunlu direksiyon eğitimi sonunda kendisini yeterli görmeyen kursiyerin talebi üzerine ek ders almasını da düzenler. Bu talep üzerine alınan ek eğitim, zorunlu programın hiç verilmemiş bölümüyle karıştırılmamalıdır. Kurumun “ek ders satın alın” teklifinde önce zorunlu saatlerin tamamlanıp tamamlanmadığı kontrol edilir. Tamamlanan zorunlu eğitime ilave kişisel çalışma ile eksik sözleşme ediminin giderilmesi farklı ücretlendirme gerekçeleridir.
Eksik eğitimle sınava gönderilmek ne anlama gelir?
Yönetmelik m.15/1, direksiyon eğitimini tamamlayan ve kurs tarafından sınava girmesi uygun görülen kursiyerler için modül üzerinden onay verilmesini düzenler. Onayın sınavdan en az dört iş günü önce verilmesi gerekir. Aynı hüküm, teorik sınavda başarıdan sonra direksiyon eğitiminin tamamlanmasını doksan günlük planlama sınırına bağlar. Bu süre, eğitimin hiç verilmemesi veya eksik verildiği hâlde tamamlanmış gösterilmesi için bir istisna değildir.
Sınav tarihi bildirilmiş fakat zorunlu eğitim tamamlanmamışsa kurs müdürlüğüne hemen yazılı itiraz yöneltilmeli, yapılmayan dersler tek tek gösterilmelidir. İlçe millî eğitim müdürlüğünden eğitim ve onay kayıtlarının incelenmesi ile sınav sürecindeki durumun açıklanması istenir. Kursiyerin yalnız sözlü tartışmadan sonra sınava gitmemesi farklı bir mazeret veya hak kaybı sorununa dönüşebilir. Bu nedenle sınava katılmama kararının mevzuattaki sonuçları araştırılmadan, ücret uyuşmazlığının sınav hakkını kendiliğinden koruduğu düşünülmemelidir.
Tüketici hakem heyetine ücret iadesi için başvurmak, sürücü sınavı sonucunu kendiliğinden iptal etmez veya kişiye sertifika kazandırmaz. Sınav işlemlerine ilişkin idari itiraz ile kursun sözleşmeye aykırılığından doğan parasal talep farklı mercilerde değerlendirilir. İtiraz konusu açık seçilmelidir: Eksik ders mi, sınav değerlendirmesi mi, devamsızlık kaydı mı, yoksa alınan ek ücret mi? Bunların tamamının aynı dilekçede tek sonuç gibi sunulması yerine her talep kendi dayanak ve belgeleriyle kurulmalıdır.
Eksik direksiyon eğitimi için tüketici hangi hakları kullanır?
Kişisel amaçla sürücü eğitimi satın alınan tüketici işleminde 6502 sayılı Kanun m.13 ve m.14, hizmetin sözleşmeye uygun sunulmasını esas alır. Zorunlu ve taahhüt edilen derslerin verilmemesi somut bir hizmet eksikliğidir. Kanun m.15 uyarınca hizmetin yeniden görülmesi, hizmet sonucu ortaya çıkan eserin ücretsiz onarımı, bedel indirimi veya sözleşmeden dönme hakları bulunur. Direksiyon eğitiminde talep, hizmetin niteliğine uygun seçilmeli; bir mal tamirine ilişkin ifadeler eğitim dosyasına düşünülmeden aktarılmamalıdır.
Kursiyer eğitime devam etmek istiyorsa eksik saatlerin yasal planlama kurallarına uygun biçimde tamamlanmasını istemesi, belirli bir ifaya yönelir. Eğitim ilişkisinin sürdürülmesi istenmiyorsa ayıbın kapsamı ve seçilen hak açıklanarak bedel indirimi veya sözleşmeden dönme talebi kurulabilir. Bütün ücretin otomatik olarak geri alınacağı söylenemez; toplam paket, gerçekten verilen teorik ve uygulamalı dersler ile eksik edim dosyada ortaya konulur. Seçimlik hakların ilişkisi ayıplı hizmette tüketici hakları yazısında ayrıca açıklanmaktadır.
Hizmetin yeniden görülmesi seçildiğinde 6502 sayılı Kanun m.15/4’teki makul süre ve en fazla otuz iş günlük sınır dikkate alınır. Bu tüketici hükmü, direksiyon derslerinin günlük sınırına aykırı bir telafi programı hazırlanmasına izin vermez. Sözleşmeden dönme veya bedel indirimi nedeniyle iade edilecek tutar ise m.15/3 uyarınca derhâl ödenmelidir. Kurumun kayıt silme için kullandığı standart formda yalnız isteğe bağlı ayrılma sebebinin yazması, gerçek eksik eğitim iddiasını görünmez kılmamalıdır.
Sadece kursa devam etmek istemeyen kişinin durumu için özel kurs sözleşmesinin iptalinde ücret iadesi esasları ayrıca incelenir. Eksik eğitim nedeniyle başvuruda ise yapılmayan dersler ve sağlayıcının sorumluluğu özellikle belirtilir. Her iki durumda da sözleşmedeki iade yasağının varlığı tek başına incelemeyi bitirmez; tüketici aleyhine standart kayıtlar 6502 sayılı Kanun m.5 çerçevesinde değerlendirilir. Kursiyer sözleşmenin tamamını ve eklerini saklamalıdır.
Ek sınav ve başka kurstan alınan ders ücretleri nasıl istenir?
6502 sayılı Kanun m.15/1, seçimlik hakların yanında Türk Borçlar Kanunu m.112 kapsamında tazminat talebini de korur. Bunun için gerçek zarar ve eksik ifayla bağlantı kurulmalıdır. Ek sınav ücretinin ödenmiş olması tek başına ilk kursun o tutardan sorumlu olduğunu göstermez. Sınavdan kalma nedeni, eksik bırakılan eğitim ve talep edilen gider arasındaki ilişki açıklanır. Resmî sınav sonucundaki tespitler ile kursiyerin eksik ders kayıtları bu nedenle birlikte önem taşır.
Başka kurstan alınan dersler için fatura, ders sayısı, ödeme ve eğitimin neden gerekli olduğu gösterilmelidir. İlk kurstan aynı dersin bedeli hem iade hem aynı zarar adı altında iki kez istenemez. Yönetmelik m.15/1’de başarısız olunan direksiyon sınavından sonra belirli şartlarla en az iki saat eğitim alınarak sonraki sınavlara girilmesi düzenlenmiştir. Bu eğitim yükümlülüğü ile ilk kursun önceki eksik ifasına ilişkin sorumluluk ayrı değerlendirilir. “Sınavdan kaldım, bütün sonraki masraflar kursa aittir” biçiminde otomatik bir hesap kurulamaz.
Şikâyet ve parasal başvuru dosyası nasıl hazırlanır?
- Kayıt bilgileri: Kursun tam unvanı, kayıt dönemi, sertifika sınıfı, sözleşme ve paket içinde vaat edilen teorik ve direksiyon dersleri.
- Ders dökümü: Planlanan tarih, fiilî başlangıç ve bitiş, öğretici, araç, uygulamanın yapıldığı yer ve dersin gerçekleşmeme sebebi.
- Yazışmalar: Ders iptalleri, erteleme talepleri, öğretici değişiklikleri, ek ücret istemleri ve kurs müdürlüğüne yapılan bildirimler.
- Ödeme: Fatura ve dekontlarla kurs, ek ders ve sınav ücretlerinin ayrı ayrı gösterilmesi.
- Resmî inceleme: İlçe millî eğitim müdürlüğüne ders planı, devam çizelgesi ve sınav onayının karşılaştırılması yönünde başvuru.
- Açık sonuç: Eksik eğitimin tamamlanması veya parasal seçimlik hak; ek zarar isteniyorsa her giderin tutarı ve bağlantısı.
MEB’e yapılan başvuru kurumun eğitim ve kayıt düzeninin denetlenmesini sağlar; tüketici uyuşmazlığı ise ifa veya bedel talebine yönelir. Bir mercie yapılan başvurunun diğer dosyada talep edilen sonucu kendiliğinden doğurduğu varsayılmaz. Resmî inceleme cevabı geldiğinde parasal dosyaya eklenir. Şikâyette öğreticinin kişisel nitelikleri hakkında genel suçlamalar yerine tarih, ders, süre ve kayıt uyuşmazlıkları gösterilmelidir. Böylece hem incelenecek olay hem istenen işlem açık kalır.
Ticaret Bakanlığının 2026 açıklamasına göre 186.000 TL’nin altındaki tüketici uyuşmazlıklarında hakem heyetine başvuru zorunludur; bu tutara eşit ve üzerindeki uyuşmazlıklar heyetin görev alanı dışındadır. Başvuru yerleşim yeri veya işlemin yapıldığı yerdeki yetkili heyete, TÜBİS üzerinden ya da diğer resmî başvuru yollarıyla yapılır. Mahkeme yolunda 6502 m.73/A kapsamındaki dava şartı arabuluculuk ve istisnaları dikkate alınır. Ayrıntı için 2026 hakem heyeti başvuru sınırı açıklaması kullanılabilir.
Ayıplı hizmet bakımından 6502 m.16’da genel zamanaşımı, daha uzun süre öngörülmedikçe ifadan itibaren iki yıldır; ağır kusur veya hileyle gizleme istisnası ayrıca düzenlenir. Eğitim dönemine ve sınava ilişkin daha kısa işlem takvimleri bu iki yıllık süreyle karıştırılmamalıdır. Kayıtların incelenmesini geciktirmemek, sınav öncesinde eksikliği bildirmek ve başvuru belgelerini saklamak özellikle önemlidir. İdari şikâyet verilmesinin bütün özel hukuk sürelerini otomatik durdurduğu kabul edilmeden, ayıplı hizmet zamanaşımı ayrıca değerlendirilmelidir.
Sık sorulan sorular
B sınıfında on dört saat simülatör dersi verilmesi yeterli mi?
Hayır. Yönetmelik m.7/1, B sınıfı için akan trafikte en az on dört ders saati öngörür. Alan veya simülatördeki hazırlık eğitimi ayrı aşamadır; farklı sertifika sınıfı alacaklar için düzenlenen özel hüküm ayrıca dikkate alınır.
Bir direksiyon ders saati kırk beş dakika mı?
Hayır. Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği m.21’e göre ders saati elli, dersler arasındaki dinlenme on dakikadır. Direksiyon dersi blok yapılamaz; günlük eğitim sınırı da m.16/4 uyarınca kursiyer başına iki saattir.
Eksik dersler sınavdan önce tek günde topluca verilebilir mi?
Günlük iki saatlik sınır ve dersler arasındaki dinlenme düzeni korunmalıdır. Sınavın yaklaşması bu sınırları kaldırmaz. Eksik eğitimin tamamlanması için hukuka uygun planlama ve gerekli sınav işlemleri kursla ve yetkili müdürlükle netleştirilmelidir.
Kursun iptal ettiği ders için yeniden ücret ödemek zorunda mıyım?
Kursun vermediği ücret kapsamındaki ders ile kursiyerin devamsızlık nedeniyle aldığı telafi dersi farklıdır. Kurum kaynaklı eksik ifa, sırf “telafi” adı verilerek öğrenci devamsızlığına dönüştürülemez. İptal sebebi ve yazışmalar dosyaya eklenmelidir.
Zorunlu saatler tamamlandı fakat kendimi hazır hissetmiyorum; ek ders ücretsiz mi?
Yönetmelik m.7/4, zorunlu eğitimden sonra kursiyerin talebiyle ek direksiyon eğitimini düzenler. Bu ders, kurumun eksik bıraktığı zorunlu eğitimin tamamlanmasından farklıdır. Ücretlendirmede önce zorunlu derslerin gerçekten tamamlanıp tamamlanmadığı belirlenmelidir.
Ders çizelgesini önceden imzaladım; artık itiraz edemez miyim?
İmzanın varlığı gizlenmeden hangi kaydın gerçeğe aykırı olduğu açıklanmalıdır. İptal mesajları, program ve diğer deliller sunularak kayıtların incelenmesi istenir. İmzalı belgenin sonradan değiştirilmesi yerine ayrı, tarihli bir düzeltme başvurusu yapılmalıdır.
Eksik ders için hakem heyetine başvurursam direksiyon sınavım iptal olur mu?
Parasal tüketici başvurusu sınav sonucunu veya sınava giriş kaydını kendiliğinden değiştirmez. Eğitim ve sınav işlemleri için yetkili millî eğitim müdürlüğüne ayrıca başvurulur. İdari işlem ile kurs ücretine ilişkin talep farklı konulardır.
Sınavdan kaldığım için kurs ücretinin tamamını isteyebilir miyim?
Başarısızlık tek başına ayıplı hizmetin ispatı değildir. Eksik eğitim, sözleşme taahhüdü ve gerçekleşen dersler ortaya konulmalıdır. İade, bedel indirimi veya ek zarar talebi bu somut eksiklik ve seçilen kanuni hak üzerinden değerlendirilir.
Kursun eğitim planını kendim MTSK sisteminden almak zorunda mıyım?
Erişemediğiniz resmî modülün kayıtlarını kendiniz elde etmeniz gerekmez. Kurs müdürlüğünden programı istemeli, uyuşmazlıkta ilçe millî eğitim müdürlüğünden plan, devam kaydı ve sınav onayının incelenmesini talep etmelisiniz.
2026’da direksiyon dersi ücret uyuşmazlığı nereye götürülür?
Tüketici işlemi varsa değeri 186.000 TL’nin altındaki uyuşmazlıklarda hakem heyetine başvurulur. Bu tutara eşit veya üzerindeki taleplerde tüketici mahkemesi yolu ve dava şartı arabuluculuk hükümleri değerlendirilir. Sınav idaresine yönelik talepler ayrıca ayrılmalıdır.
Resmî kaynaklar ve dayanak hükümler
- MEB Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği: m.7, 14, 15, 16/4, 21 ve 23.
- MEB Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursları Denetim Rehberi, Ekim 2026: planlama, eğitim ve devam kayıtları.
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun: m.3, 5, 13–16, 68 ve 73/A.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.112.
- Ticaret Bakanlığı: Tüketici Hakem Heyetleri Hakkında Bilgilendirme, 22 Ocak 2026.
İstanbul ve Mersin ofisleri
İstanbul · Polaris Plaza
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbulMersin · Profit İş Merkezi
İhsaniye Mahallesi, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23, Kat:3, Daire:14, 33070 Akdeniz/MersinHukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
