ATA Karnesiyle Gelen Fuar Eşyası Süresinde Yeniden İhraç Edilmezse
ATA karnesiyle Türkiye’ye getirilen fuar eşyası, karne geçerli olduğu sürece kendiliğinden Türkiye’de kalamaz. Gümrüğün belirlediği yeniden ihracat tarihi ayrıca bağlayıcıdır. Süresinde çıkış yapılmaz veya eşya gümrükçe onaylanmış başka bir işlem ya da kullanıma tabi tutulmazsa süre ihlali, vergi ve ceza takibi doğar. Karne hamilinin sorumluluğuyla Türkiye’deki kefil kuruluşun sorumluluğu ayrı kurallara tabidir.
Bu inceleme, Türkiye’ye yabancı ATA karnesiyle gelen sergi ve fuar eşyasına ilişkindir. Türkiye’den başka ülkeye götürülen eşyanın o ülkedeki kalış süresi, ilgili ülkenin işlemleriyle ayrıca değerlendirilir. Dayanaklar Gümrük Kanunu m.128 ve devamı, m.238, 241 ve 242; Geçici İthalat Sözleşmesi Ek A ile Gümrük Genel Tebliği Geçici İthalat Seri No 4’tür.
Karne hangi kolaylığı sağlar, hangi borcu kaldırmaz?
Geçici İthalat Seri No 4 Tebliği m.2, ATA karnesini eşyanın ayniyetini tespite yarayan, ithalat vergilerini uluslararası güvenceye bağlayan ve gümrük beyannamesi kabul edilen belge olarak tanımlar. M.4 kapsamında ayrıca geçici ithalat beyannamesi düzenlenmeden işlem yapılır. Bu kolaylık, eşyayı serbest dolaşıma sokmaz ve fuar bittikten sonra serbestçe satma hakkı vermez.
Ticaret Bakanlığının geçici ithalat açıklaması da ATA karnesinin ibrazını izin talebi, tescilini rejime giriş izni olarak belirtir. Karne kapsamındaki eşyanın geçerli ülkeler, kullanım amacı ve eşya listesi bakımından koşulları taşıması gerekir. Teminatın uluslararası kuruluşlar üzerinden sağlanması, yükümlünün malı süresinde çıkarma veya rejimi usulüne uygun kapatma borcunu ortadan kaldırmaz.
Fuar organizatörü, taşıma şirketi ve karne hamili farklı kişiler olabilir. Salon kiralayan veya taşıma rezervasyonu yapan şirketin adı, gümrükteki rejim hak sahibinin yerine geçirilmez. Karnenin hamil ve temsilci bölümleri, giriş kaydı ve tebligat adresi kontrol edilir. Nakliyeciyle yapılan teslim anlaşması, gümrükçe kabul edilmiş temsil yetkisinin veya rejim süresinin yerini tutmaz.
Üç ayrı tarihi aynı takvimde gösterin
Dosyada karne düzenleme tarihi, karne geçerlilik sonu ve Türkiye’de eşyanın yeniden ihracı için verilen son gün ayrı kaydedilir. Geçici İthalat Sözleşmesi Ek A m.5 karne geçerliliğini düzenleme tarihinden itibaren bir yılı aşmayacak şekilde sınırlar. Ek A m.7, yeniden ihracat için verilen sürenin karne geçerlilik süresini geçemeyeceğini düzenler. Bir yıllık karne, her girişte yeni bir yıl kalış hakkı oluşturmaz.
Tebliğ m.4/b uyarınca son yeniden ihracat tarihi ithal sayfasının ilgili bölümüne yazılır. Ek B1 kapsamındaki sergi ve fuar eşyası için m.6/1, geçici ithal tarihinden itibaren altı aydan az olmayacak süre öngörür; başka etkinliklerde kullanım belgelendiğinde karne geçerliliği kadar süre verilir. Bunun yanında karne geçerlilik üst sınırı korunur. Şirket, kendi hesapladığı süre yerine resmi kaydı esas alır; çelişkiyi süresi içinde gümrükle çözer.
Fuarın kapanış tarihi bu üç tarihle aynı olmak zorunda değildir. Organizatörün fuarı uzatması, gümrüğün belirlediği son günü değiştirmez. Taşıma rezervasyonunun başka tarihe alınması da aynı şekilde süre uzatımı kararı sayılmaz. Takvim takibinde, dönüş taşımasını düzenleyen çalışanla gümrük işlemlerini izleyen kişi aynı resmi son tarihe erişmelidir.
Yurtta kalma süresi nasıl uzatılır?
Tebliğ m.7, mevcut karne geçerlilik süresi içinde kalmak üzere yurtta kalma süresinin uzatılmasını düzenler. Gümrük idaresine dilekçeyle başvurulur. Başvurunun yasal sürede yapılması, eşyanın tahsis yerinde ve amacına uygun kullanılması, ilk giriş ayniyetini koruması incelenir. Başka fuar katılımı varsa etkinlik belgesi, kullanım yeri ve yeni ihtiyaç süresi başvuruyla ilişkilendirilir.
Süre uzatımı için yalnız fuar işletmesine veya karneyi düzenleyen odaya yazılması, gümrüğe yapılması gereken başvurunun yerine geçmez. Başvurunun teslim tarihi, eki ve idarenin kararı korunur. Yeni tarih karne ve sistem kayıtlarıyla karşılaştırılır. Talebin gönderilmiş olmasıyla talebin kabul edilmesi farklı aşamalardır; işlem sonucu izlenmeden şirketin kendi takvimi değiştirilmez.
Karne süresi dolacaksa yeni karneyle değiştirme
Tebliğ m.8, mevcut ATA karnesinin geçerlilik süresinin uzatılamayacağını açıkça esas alır. Daha uzun kullanım için, mevcut karne geçerli iken karneyi veren kuruluşun yeniden düzenlediği karne ve eski karne, eşyanın bulunduğu yerdeki yetkili gümrüğe ibraz edilir. Bu işlem, eski karnenin üzerine şirketçe yeni tarih yazılması değildir.
Gümrük; başvurunun zamanını, eşyanın kullanımını, ayniyetini ve iki karnenin aynı eşyayı kapsayıp kapsamadığını kontrol eder. Koşullar gerçekleşince eski kayıt kapatılır, gerekli bilgiler yeni karneye aktarılır ve yeniden geçici ithal işlemi yapılır. Süre dolduktan sonra karne almak, geçmişte oluşmuş ihlali kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Yeni karnenin düzenlenmesiyle gümrüğün değişimi kabul etmesi de birbirinden ayrılır.
İlk kontrol: Eşya gerçekten nerede?
Tebliğ m.9’da, yurtta kalma süresi sona erdikten yirmi gün sonra işlemleri tamamlanmamış kayıtların takibine ilişkin idari kontrol düzenlenir. Bu yirmi gün, karne hamiline verilmiş cezasız çıkış dönemi değildir. Yükümlünün kendi son gününe uyması gerekir; idarenin açık kaydı hangi tarihte tespit ettiğiyle yeniden ihracat yükümlülüğünün sona erdiği tarih ayrı olaylardır.
İşlemi temsilci yapacaksa Tebliğ m.4/a’daki yetki koşulları kontrol edilir. Temsilcinin karne bölümünde açıkça belirtilmediği durumda Ek 2/A’daki, hamilce imzalanmış ve belirtilen yetkili kuruluşça onaylanmış vekâletname ibraz edilir. Şirketin lojistik çalışanına gönderdiği görev e-postası, bu özel belge koşulunu tek başına karşılamaz. Yetki belgesindeki kişi bilgileriyle işlemi yapan kişinin bilgileri eşleştirilir; zaman kaybı yaşanmaması için eksiklik çıkış gününe bırakılmaz.
Süre aşımı yazısı geldiğinde önce malın fiili durumu saptanır: Türkiye’de aynı yerde mi, başka depoda mı, yurt dışına çıkmış mı, satılmış mı veya hasarlı mı? Tebliğ m.9, eşyanın tahsis yerinde, amacına ve ilk giriş ayniyetine uygun kullanılmasını arar. Fuar salonundan özel depoya taşıma kaydı, rejimin kapandığını tek başına göstermez.
Karne genel listesindeki sıra, seri numarası, model, adet ve ağırlık, mevcut eşya ile karşılaştırılır. Başka aynı model ürünün yerine konulması, ilk eşyanın yeniden ihracı sayılmaz. Gümrükte eşya muayenesi ve kimlik tespiti bu nedenle kapanışın temelidir. Bir kısmı çıkmış eşyanın takibi, çıkan ve kalan kalemler ayrılarak yapılır.
Elektronik kayıt bulunması fiziksel kimlik kontrolünü kaldırmaz. Tebliğ m.4, varış öncesinde elektronik beyana imkân verir; Bakanlığın e-ATA/TR kılavuzu uygulama işlemlerini açıklar. Sistem ekranında başvuru veya kayıt numarası görülmesiyle çıkışın tamamlanması aynı işlem değildir. Karne, sistem sonucu ve eşyanın hareketine ilişkin belgeler birlikte kontrol edilir.
Süre bir ay veya iki ay aşıldıysa
Gümrük Kanunu m.241/3-l, geçici ithalat süresinin bitimini izleyen bir ay içinde yeniden ihraç edilen veya gümrükçe onaylanmış işlem ya da kullanıma tabi tutulan eşya için temel usulsüzlük cezasının iki katını düzenler. Bir ayın aşılması fakat iki ayın aşılmaması halinde m.241/4-g kapsamında dört kat uygulanır. Bu kademeler, eşyanın belirtilen işlemlerinin gerçekten tamamlanması şartıyla değerlendirilir.
Buradaki aylar otomatik izin uzatımı değildir. Süresinden sonra işlem yapmanın yaptırımı düzenlenmiştir. Şirketin “iki ay ek hakkımız var” diye fuar kullanımını sürdürmesi doğru değildir. Ayrıca cezanın temel Türk lirası tutarı yıllık yeniden değerlemeye tabidir; eski bir yılın para tutarı güncel işleme taşınmaz. Ceza kararında fiilin tarihi ve uygulanan yılın tutarı gösterilmelidir.
M.241/5-b’deki üç ayı aşmayan dönem, geçici ithal edilen taşıtlara özgüdür. Fuar makinesi, sergi ürünü veya teşhir ekipmanı için bu hüküm genel bir üçüncü ay kolaylığı oluşturmaz. ATA kapsamındaki ticari eşyanın gecikmesiyle yabancı plakalı özel taşıtın yurtta kalması farklı düzenlemelerdir. Dosya, yalnız aynı “geçici ithalat” başlığını taşıdığı için taşıt kurallarına göre çözülemez.
Daha uzun süre ihlalinde m.238 nasıl uygulanır?
M.241’deki özel haller dışında, geçici ithalat eşyasının süresinde gümrükçe onaylanmış başka işlem veya kullanıma tabi tutulmaması için m.238/1-d uygulanır. Bu bentte ceza ölçüsü, gümrük vergileriyle rejim beyannamesinin tescilinden tespite kadar geçen süre için 6183 sayılı Kanundaki gecikme zammı oranında hesaplanan faizin toplamıdır. Bu hesap, verginin aslından ayrı bir idari para cezasını ifade eder.
M.238/1-a, diğer rejim ihlalleri bakımından gümrüklenmiş değerin iki katına dayanan hüküm içerir. Ancak salt süre ihlali için özel m.238/1-d bulunduğu gözden kaçırılmaz. Kararda yalnız “rejim ihlali” denilmesi yeterli açıklık sağlamaz; fiilin süre aşımı mı, amaç dışında kullanım mı veya başka ihlal mi olduğu belirlenir. Vergi tutarıyla gümrüklenmiş değer birbirinin yerine kullanılmaz.
M.238/2, birinci fıkranın ilgili bentleri kapsamındaki eşyanın tebligattan itibaren altmış gün içinde başka işlem veya kullanıma tabi tutulmaması halinde ayrıca gümrük vergileri tutarında ceza öngörür. Bu altmış gün, ilk rejim süresini geçmişe dönük uzatmaz. İkinci yaptırımın önlenmesi için yapılması gereken işlem takvimini gösterir. M.238/3’teki asgari ceza sınırı da hesapta dikkate alınır.
Geç çıkan eşya için çıkış işlemi tamamlanabilir mi?
Tebliğ m.5/1, yurtta kalma süresi geçtikten sonra çıkış gümrüğüne getirilen eşyayı ayrıca düzenler. İlgili cezanın tahsil edilmesi, ceza tutarının teminata bağlanması veya düzenlemede gösterilen kıymet güvencesinin sağlanması koşulları çerçevesinde çıkışa izin verilir. Dolayısıyla sürenin aşılması eşyanın hiçbir şekilde çıkarılamayacağı anlamına gelmez; çıkış işlemi ve mali takip birlikte yürütülür.
Karne ve eşya yetkili çıkış gümrüğüne sunulur, ilgili çıkış koçanı ve sayfasına gerekli kayıtlar yapılır. Nakliye şirketinin malı teslim alması, uçağın rezervasyonunun bulunması veya sınır kapısına hareket edilmiş olması tamamlanmış yeniden ihracat değildir. Fiili çıkış ve gümrük onayı belgelenir. Gecikmeli çıkışın yapılması da daha önce oluşmuş ceza sorununu kendiliğinden silmez.
Mal çıktı ama çıkış koçanı onaylanmadıysa
Geçici İthalat Sözleşmesi Ek A m.10 ve Tebliğ m.12, tasdikli çıkış koçanı bulunmadığında alternatif ispat yolunu düzenler. Başka akit tarafın gümrüğünün ithalat veya yeniden ithalat kaydı ya da eşyanın yurt dışında olduğunu doğrulayan diğer geçerli belgeler kabul edilebilir. Belge, aynı eşyayı ve çıkıştan sonraki durumu doğrulamalıdır. Bir şirketin “ürün teslim alındı” e-postası resmi değerlendirmeyi kendiliğinden bağlamaz.
Gümrük Kanunu m.241/3-m, eşyanın gümrük idaresine bilgi verilmeden fakat süresi içinde yurt dışına çıkarıldığının kabul edilebilir belgelerle kanıtlanmasını ayrı usulsüzlük hali sayar. Bu nedenle gerçekten süresinde çıkmış mal ile Türkiye’de kalmış malın yaptırımı aynı değildir. Belgelerin geç sunulmasıyla eşyanın geç çıkması da ayrılır. Dosyada çıkış tarihinin ispatı özellikle önem taşır.
Türkiye’de satış veya depoya bırakma rejimi kapatır mı?
Tebliğ m.12, serbest dolaşıma giriş rejimine geçişi, çıkış hükmünde geçici depolama yeri veya antrepoya konulmayı ve resmi gözetimde masrafsız imhayı düzenler. Bunlar usulüne uygun gümrük işlemleridir. Malı müşteriye fatura etmek veya özel depoya bırakmak aynı sonucu doğurmaz. Türkiye’de kalıcı satış amaçlanıyorsa serbest dolaşıma girişin vergi, izin ve ticaret politikası koşulları tamamlanır.
Fuar sonunda alıcı bulunması, ithalat koşullarını ortadan kaldırmaz. Karne kapsamındaki kalemlerden yalnız bir kısmı satılacaksa bu kalemler ayrı gösterilir; yeniden ihraç edilen kısım için ayrı kapanış kaydı tutulur. Yükümlü, bütün karneyi kapalı kabul etmeden önce her kalemin hangi işlemle sonuçlandığını doğrular. İthalata uygun olmayan eşya, salt vergi ödemeyi teklif etmekle serbest dolaşıma giremez.
TOBB’a başvuru ve ödeme takvimi
Tebliğ m.10 ile Geçici İthalat Sözleşmesi Ek A m.8–9, Türkiye’de kefil kuruluş olan TOBB’a yöneltilecek takibi düzenler. Karnenin geçerlilik süresinin bitiminden itibaren bir yıl içinde kefil kuruluşa ilgili talep ve tebligat yapılmalıdır. Bu başlangıç, fuar bitişi veya gümrüğün verdiği daha kısa yeniden ihracat tarihiyle aynı değildir. Her tarih kendi hukuki işleviyle kaydedilir.
Kefil kuruluşun yükümlülüğü, ithal vergi ve resimleri toplamının yüzde on fazlasını aşamaz. Bu üst sınır, karne hamiline yöneltilecek bütün ceza ve diğer alacakları da aynı tutarla sınırlayan hüküm değildir. Tebliğ m.10/e, kefil kuruluş takibiyle hamilin ceza ve faiz takibini ayırır. Vergi, ceza ve kefalet kalemlerinin tek toplam halinde gerekçesiz istenmesi denetlenmelidir.
Kefil kuruluşa, talep tarihinden itibaren altı ay içinde usulüne uygun yeniden ihracat veya başka şekilde ibra delili sunma süresi tanınır. Delil verilmezse Tebliğ m.10/c uyarınca sürenin bitiminden itibaren en geç yedi gün içinde ödeme veya teminat yatırılması öngörülür. Ödeme veya teminattan sonraki üç ay içinde uygun delil verilirse ilgili tutarın iadesi düzenlenmiştir. Bu süreler, eşyanın Türkiye’de kullanılmasına ek izin oluşturmaz.
Hasarlı eşya ve kayıp iddiası
Tebliğ m.5/3, kaza veya mücbir sebep nedeniyle ciddi hasarda gümrüğün uygun görmesiyle hasarlı durum üzerinden ithalat, masrafsız terk veya gözetimli imha yollarına yer verir. Tam kullanılamaz hale gelme veya tamamen kayıp için Gümrük Kanunu m.186 koşullarının kanıtlanması gerekir. Depoda bulunamaması ya da mal sahibinin kayıp bildiriminde bulunması, tek başına bütün vergi ve rejim sorumluluğunu kaldırmaz.
Hasarlı eşya imha edilmeden önce gümrük işlemi, fotoğraf, teknik rapor ve kalan parçalar kayıt altına alınır. Sigorta eksperinin raporu yararlı delildir; gümrük idaresinin kararının yerine geçmez. İmha masrafının kim tarafından karşılanacağı ve artıkların durumu ayrıca belirlenir. Ürünün değerini muhasebede sıfırlamak, eşyanın gümrükte hukuken yok olduğunu göstermez.
İtiraz ve kayıt kapatma birlikte izlenir
Gümrük Kanunu m.242 kapsamındaki vergi veya ceza işlemine temel idari itiraz süresi tebliğden itibaren on beş gündür. Kefil kuruluşa tanınan altı aylık ispat süresi, karne hamiline tebliğ edilen karara itirazı uzatmaz. Gümrük para cezasına itiraz dilekçesinde doğru süre, ceza bendi, eşya miktarı ve çıkış delili açıkça gösterilir.
Tebliğ m.13 uyarınca kapanış işlemi ve gerekiyorsa TOBB’a kapanış teyidi tamamlanır. Karneyi düzenleyen kuruluşa fiziksel belgeyi geri vermek, Türkiye’deki açık kaydı kendiliğinden kapatmaz. Giriş, çıkış, uzatma, değişim, tahakkuk ve tebligat belgeleri gümrük belgelerinin saklanması kuralları çerçevesinde muhafaza edilir. Son kontrolde eşya listesinde açık kalem ve kefalet takibinde sonuçlanmamış talep bulunup bulunmadığı doğrulanır.
ATA karnesiyle fuar eşyası hakkında sık sorulanlar
ATA karnesi bir yıl geçerliyse eşya bir yıl Türkiye’de kalır mı?
Kendiliğinden kalmaz. Gümrüğün verdiği yeniden ihracat tarihi ayrıca bağlayıcıdır ve bu tarih karne geçerlilik süresini aşamaz.
Fuarın uzaması gümrük süresini uzatır mı?
Hayır. Tebliğ m.7 kapsamında süresinde gümrüğe başvurulması ve uzatım işleminin yapılması gerekir. Organizatörün kararı gümrük izninin yerine geçmez.
Mevcut ATA karnesinin geçerlilik tarihi uzatılabilir mi?
Mevcut karnenin süresi uzatılamaz. Tebliğ m.8 koşullarıyla, eski karne geçerli iken yeni karne ibraz edilerek gümrükçe değiştirme işlemi yapılır.
Fuar eşyasında üç aylık düşük ceza kademesi var mı?
M.241/5-b’deki üç aylık kademe taşıtlara ilişkindir. Genel geçici ithalat eşyası için bir ve iki aylık hükümler m.241/3-l ve 4-g kapsamında değerlendirilir.
Süre ihlalinde her zaman gümrüklenmiş değerin iki katı mı alınır?
Hayır. M.241’deki özel haller dışında salt süre ihlali için m.238/1-d, vergi ve belirtilen faiz toplamına dayanan ceza düzenler. Fiilin doğru bent altında değerlendirilmesi gerekir.
Eşya çıktı fakat karne onaylanmadıysa takip kapatılabilir mi?
Tebliğ m.12 ve Ek A m.10 kapsamında başka ülke gümrük kaydı veya yurt dışında bulunmayı doğrulayan geçerli belgeler sunulabilir. Kabul edilebilirlik ve aynı eşyaya ilişkinlik incelenir.
Karne kapsamında gelen makine Türkiye’de doğrudan satılır mı?
Kalıcı satış için serbest dolaşıma girişin vergi, izin ve diğer ithalat şartları tamamlanmalıdır. Fatura düzenlenmesi geçici ithalat rejimini kendiliğinden kapatmaz.
Kefil kuruluşa ilk talep için bir yıllık süre nereden başlar?
Geçici İthalat Sözleşmesi Ek A m.8/4 ve Tebliğ m.10 kapsamında karne geçerlilik süresinin bitiminden başlar. Fuar kapanış tarihi başlangıç kabul edilmez.
TOBB’a tanınan altı ay eşyanın kalış süresini uzatır mı?
Hayır. Bu süre, usulüne uygun çıkış veya başka şekilde ibra delilinin sunulması içindir. Yeni kullanım veya kalış izni oluşturmaz.
Kefalet takibi sürerken ceza itirazı bekletilir mi?
Bekletilmez. Gümrük Kanunu m.242 kapsamındaki temel itiraz süresi tebliğden itibaren on beş gündür. Kefil kuruluşun ayrı takvimi bu süreyi uzatmaz.
İstanbul ve Mersin ofisleri
İstanbul · Polaris Plaza
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbulMersin · Profit İş Merkezi
İhsaniye Mahallesi, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23, Kat:3, Daire:14, 33070 Akdeniz/MersinHukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
