İstanbul’da Özel Mülkte Taksi Durağı Açma: UKOME ve Ruhsat

İstanbul’da özel mülkiyetteki bir arsayı taksi durağı olarak kullanmak için tapu veya kira sözleşmesi yeterli değildir. Önce durak alanı için TUHİM’e başvurulur; teknik inceleme ve kurum görüşlerinden sonra UKOME kararı alınır. İşletmenin faaliyete başlaması için yetkili idarenin işyeri açma ve çalışma ruhsatı da gerekir. İBB Taksi Durakları Yönergesi m.4 bu aşamaları birbirinden ayırır. Özel parsellerdeki başvurunun temeli, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu m.9 ve 5393 sayılı Belediye Kanunu m.15 ile yönergenin yer, belge ve işletmeci şartlarıdır.

Arsa mülkiyeti neden durak işletme yetkisi vermez?

Taşınmazın sahibi olmak, o yerde kurulacak her işletmenin izin şartlarını ortadan kaldırmaz. Taksi durağında yalnız parsel içindeki kullanım değil, araçların yola katılması, yolcuların erişimi, kaldırım güvenliği ve çevredeki ulaşım düzeni de incelenir. İBB Taksi Durakları Yönergesi m.4, ulaşım talebi, yol geometrisi, seyir güvenliği, imar planı ve arazi kullanım kararlarının teknik değerlendirmeye alınmasını öngörür. Parselin boş görünmesi, kullanımının taksi durağına uygun olduğunu kanıtlamaz.

Başvurunun ilk aşamasında mülkiyet kaydı ile fiilî kullanım sınırı karşılaştırılmalıdır. Yol kenarında yıllardır park edilen bir bölüm tapu sınırının dışında kalabilir. Kiralanan yerin ilanında belirtilen yüzölçümüyle kadastroda görülen alan farklı olabilir. Başvuru planına kamuya ait kaldırım veya komşu parsel eklenerek özel alan büyütülemez. Malik, kiracı ve işletmeci farklı kişilerse her birinin yetkisi ayrıca belgelendirilir; kira ilişkisi kamuya ait alanda kullanım izni oluşturmaz.

TUHİM, UKOME ve ilçe belediyesi hangi aşamada yetkilidir?

Yönerge m.4/1-b uyarınca durak alanı belirlenmesine yönelik müracaat TUHİM’e yapılır. TUHİM dosyanın teknik incelemesini yürütür ve gerekli görüşleri toplar. Talep bu görüşlerle UKOME’ye sunulur. Uygun bulunan yerin kararı ve ekleri, ruhsatı düzenleyecek yetkili idareye gönderilir. Başvurucu açısından önemli sonuç şudur: bir kurumun olumlu görüşü, bütün izin aşamalarının tamamlandığı anlamına gelmez. Her belgenin hangi karara hizmet ettiği görülmelidir.

Özel mülkiyetteki alanlarda yetkili idare, yönerge m.3/1-b’de ilçe belediyesi olarak tanımlanmıştır. Bununla birlikte havaalanı ve organize sanayi bölgesi gibi özel statülü alanlar için ayrı yetki hükümleri vardır. Dolayısıyla İstanbul’daki bütün başvuruların son ruhsatını aynı İBB müdürlüğünün verdiği söylenemez. Özel statüsü bulunmayan parselde UKOME yer kararı ile ilçe belediyesinin işyeri ruhsatı iki ayrı belge olarak dosyada bulunmalıdır. Eski İl Trafik Komisyonu kararı da işyeri ruhsatının yerine geçmez.

94 m² ve sekiz taksi şartı nasıl uygulanır?

Yönerge m.5/2-b, özel mülkiyette kurulacak durakta en az sekiz taksinin park edebileceği 88 m² alan ve en az 6 m² kabin veya yazıhane yeri öngörür. Başlangıç toplamı 94 m²’dir. Her ilave taksi için 11 m² ek alan ayrılır. Bu hesap, aynı büyüklükteki her taşınmazın uygun olduğu anlamına gelmez. Parselin şekli, girişin konumu ve araçların manevra düzeni ayrıca projelendirilir. Dar ve uzun bir alanın toplam yüzölçümü tek başına güvenli park düzenini göstermez.

Aynı maddede araçların kabine göre konumu da düzenlenir. En az dört taksinin kabine veya yazıhaneye mesafesi en fazla 40 metre olmalıdır. Diğer araçlar, en fazla 200 metre mesafedeki tek noktada konumlandırılabilir. Bu düzenleme, çevrede boş bulunan farklı sokakların durak kapasitesine gelişigüzel eklenmesine izin vermez. Başvuru çizimindeki araç yerleriyle gerçek kullanımın aynı olması gerekir. Alan hesabı yapılırken kabinin kapladığı yer, taksi park alanı ve parsel dışındaki bölüm birbirine karıştırılmamalıdır.

Otel, AVM, site ve hastane otoparkında durak kurulması

Yönerge m.5/2-b-3, otel, alışveriş merkezi, konut sitesi ve hastanelerin hizmet otoparklarında ihtiyaç fazlası kapasite bulunmasını arar. Durak için en az 94 m² ayrılması, kabin veya yazıhane konulması ve ilgili yönetimin kullanım muvafakati gerekir. Otoparkın bir bölümünün günün bazı saatlerinde boş görünmesi, hizmet ihtiyacından fazla olduğunun tek başına kanıtı değildir. Mevcut onaylı proje ve otopark kullanım düzeniyle önerilen yerleşim karşılaştırılmalıdır.

Yönetimden alınan muvafakat, diğer hak sahiplerinin yetkilerine veya ortak alan hükümlerine ilişkin incelemenin yerine geçirilmemelidir. Yazıyı imzalayan kişinin hangi yetkiye dayanarak hareket ettiği, kullanımın hangi alanı kapsadığı ve süresi açık olmalıdır. Başka amaç için verilmiş bir izin metni taksi durağı muvafakati gibi sunulmamalıdır. Özellikle konut sitelerinde yönetim planı ve karar kayıtları görülmeden tek imzanın bütün özel hukuk sorunlarını çözdüğü ileri sürülemez. İdari uygunluk ve taşınmazı kullanma hakkı birlikte, fakat farklı belgelerle araştırılır.

Başvuru dosyasındaki ölçekli planlar ve mülkiyet belgeleri

Özel parsel müracaatının belge listesi yönerge m.6/3’te düzenlenmiştir. Tapu fotokopisi; kiracı başvuruyorsa ayrıca kira sözleşmesi; yeri farklı açılardan gösteren fotoğraflar sunulur. Taksi ve kabin yerleşimiyle mevcut durumun işlendiği 1/1000 ölçekli A3 planın renkli bir nüshası ve DWG kopyası istenir. Mevcut kadastral durumun işlendiği 1/500 ölçekli A3 yerleşim planı ise renkli üç nüsha ve DWG kopyasıyla gösterilir. Yayımlanan metinde sayısal kopyanın taşıyıcısı CD olarak belirtilmiştir.

Yola cepheli özel parselden doğrudan yola giriş ve çıkış yapılacaksa en az altı metre genişlikteki giriş-çıkışı ve taksi-kabin konumlarını gösteren planın üç renkli nüshası ayrıca aranır. Başvuru yöntemi konusunda kurumun güncel teslim açıklaması kontrol edilmelidir; metinde istenen teknik dosyanın yalnız telefon ekran görüntüsüyle karşılandığı varsayılmamalıdır. CAD çizimi, kadastro sınırı ve fotoğraflar farklı yerleri gösteriyorsa uyuşmazlık giderilmeden dosya sunulmamalıdır.

250 metre mesafe, kaldırım ve trafik güvenliği

Yönerge m.8/4-b’de yeni durak ile mevcut durak arasındaki mesafe karayolu üzerinden 250 metre olarak düzenlenmiştir; bulvarla ayrılmış yollar için metindeki istisna saklıdır. Haritada iki nokta arasına düz çizgi çekmek, karayolu mesafesini hesaplamakla aynı değildir. Başvuruda mevcut durakların konumu, bağlantı yolları ve önerilen giriş yönü gösterilmelidir. Mesafe itirazına cevap verirken kullanılan ölçüm yöntemi açıklanmalı, farklı başlangıç noktalarıyla elde edilmiş sayılar aynı ölçüm gibi sunulmamalıdır.

Merkezi iş alanında veya yoğun taksi talebi bulunan Beyoğlu, Şişli, Beşiktaş gibi ilçelerde 250 metre şartının aranmaması, UKOME’nin uygun bulmasına bağlıdır. İlçenin adının istisna örnekleri arasında yer alması tek başına muafiyet yaratmaz. Ayrıca m.8’de kabin yerleştirildikten sonra kaldırımda en az 1,50 metre açıklık ve toplu ulaşım duraklarıyla mesafe gibi standartlar vardır. Karayolları Trafik Kanunu m.60–61 kapsamındaki duraklama ve park yasakları da göz ardı edilemez. Yalnız alan büyüklüğünü sağlayan proje bu yüzden yeterli olmayabilir.

Kurum görüşleri ve 2026 değişikliği neden önemlidir?

Dosya incelenirken mülkiyet, yol düzeni, emniyet, ilçe belediyesi projeleri ve kabin uygunluğu hakkında ilgili birimlerin görüşleri alınır. Yönergenin 30 Nisan 2026 tarihli 2026/4-4.B değişikliğini içeren sürümü, afet toplanma alanları konusunda İBB Afet İşleri ve Risk Yönetimi Dairesi Başkanlığının görüşünü düzenler; bu alt bentte AVM alanları istisna tutulmuştur. Bu istisna, AVM’deki durağın bütün trafik ve ruhsat şartlarından muaf olması değildir. Değişikliğin kapsamı yalnız ilgili görüş hükmü içinde okunmalıdır.

Boğaziçi ön görünüm bölgesindeki müracaatta veya koruma statüsü bulunan yerde ilave kurum görüşü gerekebilir. Başvurucu, normal parsel dosyasına ek olarak statüyü gösteren mevcut kayıtları hazırlamalıdır. Plan ve ruhsat kopyalarının temini için İstanbul belediye imar arşivinden belge alma rehberi; Sarıyer’deki özel yerleşim sorunları için Sarıyer imar ve Boğaziçi hukuku rehberi ayrı inceleme alanlarıdır. Durak yeri kararı, mevcut koruma statüsünü kendiliğinden kaldırmaz.

Arsayı kiralarken izin riskinin sözleşmeye yansıtılması

Kira sözleşmesinde kullanım amacının açıkça taksi durağı olarak yazılması, kiralanan bölümün krokisinin eklenmesi ve teslim sınırlarının belirlenmesi gerekir. Malikin başvuruya sunacağı tapu ve yetki belgeleri önceden belirlenmelidir. Kabin kurulması, zemin düzenlemesi ve giriş değişikliği gibi işler için tarafların özel hukuk ilişkisindeki izinleri yazılılaştırılabilir. Bunlar kamu makamlarının onayları değildir; sözleşme, alınması gereken ruhsatın yerine kullanılamaz.

Başvurunun reddi halinde ödenen her bedelin kendiliğinden geri alınacağı veya kiracının her durumda borçtan kurtulacağı söylenemez. Sözleşmenin koşulları, tarafların taahhütleri ve ret gerekçesi incelenir. İzin beklenirken kira başlangıcı, hazırlık giderleri, teminatın durumu ve sözleşmenin devamı açıkça düzenlenirse uyuşmazlığın kapsamı daraltılır. Başvuru masrafı, arazi hazırlığı ve işletme yatırımı ayrı kalemlerde tutulmalıdır. Bir danışmanın olumlu görüşüyle idarenin vermediği izin varmış gibi yatırım yapılmamalıdır.

Yer uygunluğu ile işletmecinin yeterliliği ayrıdır

Durak için yer bulunması işletmecinin kişisel veya kurumsal şartlarının da karşılandığını göstermez. Yönerge m.7 gerçek kişilerde aktif Toplu Taşıma Aracı Kullanım Belgesi, esnaf odası kaydı ve ilgili mesleki hak yoksunluğunun bulunmaması gibi koşullar getirir. TS 8399 belgesi, gerçek kişi bakımından UKOME onayından sonra çalışma ruhsatı başvurusunda sunulur. Şirket ve kooperatiflerde ise merkez, faaliyet, yönetici yeterlilikleri ve belgeler yönünden ayrı hükümler uygulanır. Bir şirketin ticaret siciline tescili bütün durak şartlarını karşılamaz.

Ruhsat başvurusu hazırlanırken yer kararının ekleri, işletmeci bilgileri ve teknik dosya birbirine uygun olmalıdır. Kararın başka bir parsel veya eski işletmeci adına olması açıklanmadan kullanılamaz. Yönerge m.4/1-e işyeri açma ve çalışma ruhsatının satışını yasaklar. Bu nedenle “hazır durak ruhsatı satışı” şeklindeki tekliflerde satın alınanın gerçekte hangi mal, sözleşme veya işletme unsuru olduğu incelenmelidir. Özel sözleşmeyle ruhsatın idari niteliği değiştirilemez; devre ilişkin gerekli işlemler ayrıca araştırılır.

Başvuru tesliminden sonra karar ekleri nasıl kontrol edilir?

Başvurunun bir kopyası, teslim edilen planların sürüm bilgisi ve evrak kayıt numarası birlikte saklanmalıdır. Kurumdan revizyon istendiğinde önceki plan dosyası silinmemelidir; yeni çizimin hangi eksikliği giderdiği gösterilmelidir. Özellikle araç sayısı, kabin yeri veya giriş yönü değişmişse, ilk talepteki kapasiteye dayanılarak işletme hazırlığı yapılmamalıdır. Teknik incelemenin sonunda kabul edilen yerleşim, ilk taslakla aynı olmayabilir. Hangi sürümün karar eki olduğu, kararın yalnız metninden değil imzalı veya doğrulanabilir ekinden okunmalıdır.

UKOME kararı elde edildiğinde tarih ve sayı yanında parsel bilgisi, araç kapasitesi, özel koşullar ve uygulama sınırı kontrol edilir. Kararda bir kurumun görüşünün ayrıca yerine getirilmesi istenmişse bu yükümlülük atlanmamalıdır. Karar ekindeki sınırla kira sözleşmesinin krokisi farklıysa, ruhsat başvurusundan önce farklılık açıklanır. Ruhsat sahibinin unvanı ile başvuru sahibinin unvanı arasında değişiklik varsa temsil ve şirket kayıtları güncellenir. Bir sayfalık karar örneğinin bütün ekleri içerdiği varsayılmamalıdır.

Ücret veya bedel bildirimi de ayrı kayda alınır. Yönerge m.4/1-ı, durak ruhsat bedeli ve diğer ücretlerin İBB Meclisince belirlenmesini öngörür. Bu hüküm, bütün dosyalar için tek bir sabit tutar ilan edildiği anlamına gelmez. Başvurucu tahakkukun dönemi, işlem türü ve hesabını incelemeli; ödeme dekontunu ilgili başvuru numarasıyla ilişkilendirmelidir. Yatırım hesabına konulan tahmin ile kurumun bildirdiği tahakkuk aynı belge değildir. Ödeme yapılması da eksik teknik şartı veya alınmamış ruhsatı tamamlanmış hâle getirmez.

Faaliyet başladıktan sonra kapasite ve kullanım sınırı

Yönerge m.9, park kapasitesinin aşılmamasını ve yerleşim planına uygun parklanmayı öngörür. Durağa bağlı taksi sayısıyla aynı anda durakta park edebilecek taksi sayısı farklıdır. Bağlı araç sayısı için kural UKOME kapasitesinin dört katıdır; ihtiyaç ve yakın çevrede başka durak bulunmaması koşullarıyla UKOME farklı karar verebilir. Bu oran, fiziksel park yerlerini dört katına çıkarmaz. Araçların bekleme düzeni planlanırken iki sayı ayrı kaydedilmelidir.

Taksi durağının ayrıca otopark, lokanta, büfe veya çay ocağı işletmesine dönüştürülmesi m.9’da yasaklanmıştır. Kabin çevresindeki boş alanın farklı ticari faaliyete ayrılması ruhsat kapsamını değiştirir. Reklam için m.11’de ayrıca İBB Kentsel Tasarım Müdürlüğü izni öngörülür. Denetimde saptanan aykırılık, durak yeri kararının kaldırılması veya ayrı yaptırım doğurabilir; bütün sonuçlar tek bir para cezası gibi anlatılmamalıdır. Tutanakta hangi davranışın ve hangi düzenlemenin esas alındığı okunmalıdır.

Ret, eksik evrak ve kapatma kararında izlenecek dosya

Bir görüş yazısında eksik plan istenmesiyle UKOME’nin nihai ret kararı aynı işlem değildir. Önce yazının talep ettiği sonuç belirlenir. Revizyon isteniyorsa eski ve yeni plan arasındaki değişiklik listesi hazırlanır; ret varsa karara esas görüş ve ekler temin edilir. Kapatma işleminde ise yönerge m.10’daki sebep, inceleme raporu ve kararın kapsamı araştırılır. Genel bir komşu şikâyeti ile teknik olarak tespit edilmiş trafik güvenliği sorunu aynı delille cevaplanamaz.

İdari dava yönünden 2577 sayılı Kanun m.7’deki genel süre, özel hüküm yoksa 60 gündür. İYUK m.11 kapsamında usulüne uygun idari başvurunun süreye etkisi ayrıca hesaplanır; belge talebiyle işlemin kaldırılması talebi karıştırılmaz. Dava açmak faaliyete başlama veya kapatılan durağı kullanma izni sağlamaz. İYUK m.27’deki yürütmenin durdurulması şartları ve mahkemenin vereceği karar ayrı değerlendirilir. Para cezası varsa onun başvuru yolu da dayandığı kanuna göre belirlenmelidir.

Resmî dayanaklar

• İBB Taksi Durakları Yönergesi; 30 Nisan 2026 değişikliğini içeren metin, özellikle m.3–12
• TUHİM resmî mevzuat ve yönergeler sayfası
• 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu m.9
• 5393 sayılı Belediye Kanunu m.15
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7, 11 ve 27

Sorunuzu iletin

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →