İstanbul’da İş Makinesi Rehni Kaldırma: İTO Başvurusu ve Fek Yazısı

İTO kaydındaki iş makinesi rehnini kaldırmak için borcun ödendiğini göstermekle birlikte sicil işlemini tamamlamak gerekir. İstanbul Ticaret Odasının Rehin Şerhinin Kaldırılması İçin Gerekli Olan Evraklar listesi, rehin alanın noterden onaylı kaldırma yazısını veya noterden alınmış ibranameyi, başvuru dilekçesini ve iş makinesi tescil belgesinin aslını arar. Ödeme dekontu, bu listede alacaklının kaldırma belgesinin yerine sayılmamıştır.

Bu yazı, İstanbul Ticaret Odası sicilinde mevcut bir rehin kaydının kaldırılmasına odaklanır. Teminat borcunun sona ermesi, alacaklının belge düzenlemesi ve kaydın güncellenmesi ayrı aşamalardır. Makinenin ilk tescili veya satış bedelinin iadesi başka işlemlerdir. İşleme başlamadan önce şerhin tarihi, lehtarı ve dayanak belgesi alınmalı; başvurunun hangi kaydı kaldıracağı belirlenmelidir.

İş makinesi kaydında İTO’nun yetkisi nereden gelir?

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.22/c-2, özel kişilere ait tarım dışı iş makinelerinin tescilini, üyesi olunan ticaret, sanayi veya ticaret ve sanayi odasına bırakır. Tarımda kullanılan makinenin ziraat odası kaydı ve kamu kuruluşunun kendi tescili ayrı düzenlenmiştir. Bu nedenle makinenin İstanbul’daki bir şantiyede bulunması tek başına İTO sicilini göstermez. Mevcut tescil belgesindeki kuruluş ve malik kaydı esas alınır.

Türk Medenî Kanunu m.940/2, kanunen sicile tescili zorunlu taşınırlarda, zilyetlik devredilmeden ilgili sicile kayıt yoluyla rehin kurulmasını düzenler. Rehin kaydı mülkiyet kaydıyla aynı şey değildir. Makinenin sahibi borçlu olarak görünmeye devam ederken bir alacaklı lehine teminat kaydı bulunması bu ayrımdan kaynaklanır. Rehnin kaldırılması da maliki değiştiren bir satış işlemi değildir.

TOBB İş Makinelerinin Tescili ile İlgili Esaslar m.8/1-ç, makine ve sahibine ilişkin sonradan yapılan işlem ve değişikliklerin bilgisayar ortamına aktarılmasını öngörür. Kaldırma belgesinin dosyaya sunulması ile güncel kayda işlenmesi bu nedenle birlikte izlenir. Başvurucu yalnız evrakın teslim edildiğini değil, hedeflenen rehin kaydının kaldırıldığını gösteren sonucu da saklamalıdır.

Borcun bitmesi ile sicildeki şerhin silinmesi nasıl ayrılır?

Türk Borçlar Kanunu m.131, asıl borç ifa veya başka bir nedenle sona erdiğinde ona bağlı rehin hakkının da sona ermesini düzenler. Bu maddi hukuk sonucu, kurumun kayıt dosyasında hangi belgenin bulunacağını tek başına açıklamaz. İTO, kendi işlemi için alacaklının noterden onaylı kaldırma yazısını veya noter ibranamesini ister. Borcun sona erdiği iddiası ile sicile uygulanacak belgenin eksiksizliği birlikte değerlendirilir.

Son taksit dekontunda tutarın ve ödeme tarihinin yazması önemlidir; ancak dekontun hangi sözleşmeye, hangi makineye ve hangi teminat borcuna ait olduğu da anlaşılmalıdır. Birden fazla kredi veya makine bulunan işletmede tek bir hesabın kapanması bütün teminatların kalktığını göstermez. Rehin sözleşmesinin güvence kapsamı, alacaklının kapanış hesabı ve kaldırılacak kayıt aynı dosyada eşleştirilir.

TBK m.103, ödeme yapan borçlunun makbuz ve tam ödeme hâlinde borç senedinin geri verilmesini veya iptalini istemesini düzenler. M.131’de işlemiş faiz ve ceza koşuluna ilişkin saklı tutma kuralı da vardır. Bu nedenle kapanış dosyası yalnız anapara rakamından oluşmaz; alacaklının hangi kalemleri sona ermiş kabul ettiği ve hangi teminatı kaldırdığı açıklaştırılır.

İTO rehin kaldırma başvurusunda hangi belgeleri ister?

İTO’nun yayımladığı işlem listesinde, odaya hitaben rehin şerhinin kaldırılmasını isteyen dilekçe; rehin alanın noter onaylı kaldırma yazısı veya noter ibranamesi; iş makinesi tescil belgesinin aslı; başkası aracılığıyla işlemde vekâletname ve gerçek kişi malik için kimlik fotokopisi yer alır. İşlem bedeli de listededir. Başvuru gününün tarifesi esas alınır; sayfada yıllara göre değiştiği belirtilen tutar sabit masraf olarak kabul edilmez.

Bu listenin amacı farklı belgelerin farklı işlevlerini bir araya getirmektir. Dilekçe malikin talebini, kaldırma yazısı alacaklının iradesini, tescil belgesi işlem konusu kaydı, temsil belgesi ise başvuranın yetkisini gösterir. Bunlardan biri diğerini karşılamaz. Şirket antetli bir dilekçeye ödeme dekontu eklenmesi, alacaklı adına düzenlenmesi gereken noter belgesini oluşturmaz.

Tescil belgesinin aslının bulunmaması, rehin kaydının hiç olmadığı anlamına gelmez. Kayıp veya kullanılamaz belge için TOBB Esasları m.14’teki yenileme işlemi ayrıca yürütülür. Faturanın kaybı ve mülkiyet belgesinin bulunmaması daha farklı sorunlardır; bunların çözümü rehin kaldırma dilekçesine eklenen tek taraflı sahiplik beyanına indirgenmez.

Noter onaylı fek yazısında hangi kayıt açıkça gösterilmelidir?

Fek, rehin kaydının kaldırılmasını anlatır. Alacaklının yazısında hangi malik, hangi iş makinesi ve hangi rehin kaydı için kaldırma iradesi açıklandığı anlaşılmalıdır. Tescil plaka numarası, şasi numarası, varsa motor ve seri bilgisi, rehin sözleşmesinin tarihi ve kayıt bilgileri karşılaştırılır. Bu kontrol, İTO’nun belge listesine ek yeni bir kanuni form şartı değildir; belgenin yanlış makineye uygulanmasını önleyen dosya hazırlığıdır.

Aynı marka ve modelde birden fazla makine bulunan şirkette yalnız marka yazılması yeterli ayırt etmeyi sağlamaz. Rehin kaldırma yazısında bir makine, ek listede başka makine gösteriliyorsa çelişki belgeyi düzenleyene düzelttirilir. Başvurucu onaylı belge üzerine el yazısıyla numara ekleyerek kapsamı değiştirmemelidir. Düzeltilmiş belgenin, kaldırılacak kaydın gerçek kimliğiyle uyumu sağlanır.

Belgenin başlığından önce içeriği okunmalıdır. Bir satış görüşmesine katılındığını bildiren yazı, belirli bir makinedeki rehni kayıtsız kaldırma talebiyle aynı değildir. Metinde bedelin henüz ödenmesi, başka teminat verilmesi veya ayrıca onay alınması şartı bulunuyorsa bu şartın yerine getirilmesine ilişkin belge dosyaya bağlanır. Başvurucu, koşullu bir açıklamayı koşulsuz fek iradesi olarak sunmamalıdır. Kısmi ödeme sonrasında yalnız belirli bir makinenin teminattan çıkarılması kararlaştırılmışsa kaldırma belgesi de o makine ve kayıtla sınırlı hazırlanır; aynı sözleşmedeki diğer makinelerin kayıtları bu açıklamadan hareketle silinmiş kabul edilmez.

TBK m.132, borcun ibra sözleşmesiyle sona ermesini düzenler. Buna karşılık İTO’nun sicil işlemi için yayımladığı liste noter belgesi arar. Dolayısıyla taraflar arasında borcun kalmadığını bildiren sıradan bir e-posta ile oda dosyasına verilecek noter ibranamesinin ispat ve başvuru işlevleri aynı değildir. Belge hazırlanırken borç ilişkisinin sona ermesi ile kayıt kaldırma talebi birlikte açık yazılmalıdır.

Başvuru İstanbul’da hangi birime, kim tarafından yapılır?

İTO’nun resmî sık sorulan sorular sayfası, iş makinesi tescil işlemlerinin yalnız Eminönü Ek Bina İş Makineleri Tescil Biriminde yürütüldüğünü bildirir. Başka bir hizmet noktasında aidat veya şirket belgesi işlemi yapılması, aynı yerde makine rehninin kaldırıldığı anlamına gelmez. Evrak, mevcut makine tescilini yürüten birime yönlendirilir ve başvurunun kayıt bilgisi alınır.

İTO, gerçek kişinin kendi işlemini kimlik fotokopisiyle; firma yetkilisinin imza sirküleriyle; şirket veya kişi adına başkasının vekâletnameyle takip edeceğini açıklar. Firma çalışanı için yetkililerin imzaladığı talimat yazısı ve SGK hizmet dökümü de genel tescil açıklamasında sayılmıştır. Rehin kaldırma hizmet listesindeki temsil belgesi koşulu dosyaya uygulanır; yalnız şirket çalışanı olduğunu söylemek yetki belgesi oluşturmaz.

Birden fazla imzayla temsil edilen şirkette başvuru, güncel temsil düzeniyle hazırlanır. Alacaklının kaldırma belgesindeki temsil yetkisi ile malikin odaya başvuran temsilcisinin yetkisi ayrı kontrol edilir. Malik şirketin muhasebecisi başvuruyu takip etse de alacaklının yerine rehin kaldırma iradesi açıklayamaz. Belgeler aynı şirket adı ve aynı makine kaydı üzerinden düzenlenmelidir.

Alacaklı değişmişse kaldırma yazısını kim düzenler?

TBK m.183 alacağın devrini, m.189 ise devredenin kişiliğine özgü olmayan öncelik ve bağlı hakların devralana geçmesini düzenler. Bu nedenle ilk kredi veren ile güncel rehin alacaklısı farklıysa devir zinciri incelenir. Sicildeki eski unvan, borcu kimin talep ettiğini veya fek iradesini kimin açıklayacağını tek başına çözmez. Devir belgesi ve alacaklı kimliği ödeme kayıtlarıyla eşleştirilir.

Birleşme, unvan değişikliği veya alacağın devri bulunan dosyada isim farklılığı açıklamasız bırakılmamalıdır. Yeni alacaklının eski kaydı kapsayan yetkisi belgeyle gösterilir. Borç ödenirken verilen hesap numarası ile daha sonra gelen kaldırma yazısının farklı kuruluşlara ait olması da ayrıca açıklanır. Amaç yeni bir borç yaratmak değil, mevcut teminatı kaldırmaya yetkili kişinin doğru belirlenmesidir.

Makinenin maliki ile teminat altındaki borcun borçlusu da ayrı kişiler olduğunda, başvuruda iki kimlik birbirine karıştırılmamalıdır. Sicildeki malik, rehin sözleşmesindeki rehin veren ve ödeme hesabındaki borçlu ayrı sütunlarda karşılaştırılır. Alacaklının kaldırma belgesi, bu bağlantıyı ve hangi makine üzerindeki hakkın sona erdiğini göstermelidir.

Oda kaydı, TARES ve icra haczi aynı işlem midir?

6750 sayılı Kanun m.5/1-h iş makinelerini rehin konusu varlıklar arasında sayar. Aynı Kanunun m.8/3 hükmü, diğer kanunlar uyarınca sicile tescili zorunlu taşınır rehinlerinin özel düzenini korur. Bu maddelerden hareketle bütün iş makinelerini otomatik TARES dışında veya bütün oda kayıtlarını otomatik TARES kaydı saymak doğru değildir. Kuruluş belgesi, sözleşmenin hukuki dayanağı ve mevcut sicil kayıtları birlikte okunur.

6750 m.15/1’de Türk hukukuna tabi rehin alacaklısı için alacağın son bulmasından itibaren 15 iş günü, yabancı hukuka tabi rehin alacaklısı için 30 iş günü içinde terkin başvurusu düzenlenir. Bu süreler İTO’nun bütün başvuruları kaç günde bitireceğini gösteren hizmet süresi değildir. TARES terkin sonucu bulunan dosyada oda kaydına yansıyan işlemin de tamamlandığı ayrıca doğrulanır.

Rehin kaldırma yazısı icra haczini de siler mi?

İTO, haciz veya kısıtlama şerhi için ilgili kurumdan alınmış kaldırma yazısını ayrıca ister. Rehin alacaklısının noter onaylı muvafakati, başka alacaklının icra haczini veya mahkemenin tedbirini kaldırmaz. Bir makinede birden fazla kayıt varsa her birinin makamı, dosyası ve kaldırma belgesi ayrı gösterilir. “Bütün şerhler kaldırılsın” talebi, bulunmayan yetkili makam kararını tamamlamaz.

İcra ve İflâs Kanunu m.16, icra dairesinin kanuna aykırı veya olaya uygun olmayan işlemlerine karşı öğrenmeden itibaren yedi günlük şikâyeti düzenler. Hakkın yerine getirilmemesi veya işin sebepsiz sürüncemede bırakılması için ayrıca süresiz şikâyet hükmü vardır. Bu yol icra işleminin denetimidir; alacaklıyla borcun varlığı konusundaki uyuşmazlığın tamamı sırf oda sicilinde haciz göründüğü için aynı başvuruya dönüşmez.

Alacaklı belgeyi vermiyorsa uyuşmazlık nasıl hazırlanır?

Önce rehin sözleşmesi, ödeme dökümü, kapanış hesabı ve alacaklıya gönderilen kaldırma talebi bir araya getirilir. Talep edilen belge ve kaldırılacak kayıt yazılı bildirimde açıkça gösterilir. Alacaklı bakiye borç ileri sürüyorsa tutar, dönem ve sözleşme dayanağı istenir. Makineyi yeniden finanse etmek veya satmak isteyen malikin planı, tek başına teminat borcunun sona erdiğini kanıtlamaz.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.190 ve m.194, ispat yükünü ve vakıaların somutlaştırılmasını düzenler. Borcun ödendiğine dayanan taraf, ilgili ödemeyi hangi borçla eşleştirdiğini delilleriyle göstermelidir. Rehnin kaldırılması ve borçsuzluğun tespiti talepleri, dayandıkları özel hukuk ilişkisine göre kurulmalıdır. Odaya başvuru yapmak, alacaklıyla çekişmeli borç hesabını kendiliğinden kesin hükme bağlamaz.

Ticari dava niteliği Türk Ticaret Kanunu m.4 ve m.5 üzerinden belirlenir. M.5/A kapsamındaki, konusu bir miktar para olan ticari alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava öncesi arabuluculuk şartı uygulanır. Salt ayni kaydın kaldırılması talebi ile ayrıca borçsuzluk veya para tazminatı talebi aynı başlık altında değerlendirilmemelidir. Görev ve dava şartı, ileri sürülen talebin hukuki niteliğine göre ayrı incelenir.

Gecikmenin satış ve finansman dosyasına etkisi nasıl belgelenir?

Kaldırılması gereken rehnin devamı nedeniyle sözleşmeye aykırılık iddiası ileri sürülüyorsa TBK m.112 çerçevesinde ihlal, zarar ve aralarındaki bağ gösterilir. Alıcıyla yapılmış yazışma, finansman kuruluşunun ret gerekçesi, planlanan işlemin tarihi ve ek gider belgeleri ayrı saklanır. Makinenin yüksek piyasa değeri, tek başına aynı tutarda zarar doğduğunu kanıtlamaz. Zarar hesabı gerçekleşmiş olgular üzerinden hazırlanır.

Satış ve devir öncesinde KTK m.20/d’deki kısıtlayıcı kayıt kontrolü sürer. Rehin kaldırıldıktan sonra dahi başka haciz veya tedbir bulunduğunda satış dosyası buna göre değerlendirilir. Devrin şekli ve bedel iadesi için ikinci el iş makinesinde noter satışı rehberi, sahiplik belgesinin bulunmaması için faturasız iş makinesinin tescili ve sahiplik rehberi ayrı konuyu açıklar. Rehin kaldırma başvurusu bu işlemlerin yerine geçmez.

Terkin tamamlandıktan sonra hangi sonuçlar kontrol edilir?

Başvuru sonucunda kaldırılan kaydın tarihi, alacaklısı ve makine kimliği ilk dosyayla karşılaştırılır. Tescil belgesi üzerindeki bilgi ile bilgisayar kaydı arasında farklılık varsa TOBB Esasları m.14/1-c uyarınca araştırma ve düzeltme istenir. Yalnız başvuru makbuzunun saklanması yeterli değildir; noter kaldırma belgesi, ekleri ve işlemin uygulandığını gösteren güncel oda cevabı birlikte tutulur.

TBK m.159, taşınır rehniyle güvenceye bağlanan alacakta zamanaşımının işlemesini ve alacaklının hakkını rehinden alma yetkisinin devamını düzenler. Bu nedenle kaydın eski tarihli olması veya uzun süredir ödeme istenmemesi, kendiliğinden fek gerekçesi değildir. Dosya, rehnin yaşına göre değil borcun sona erme sebebi ve sicile uygulanacak belgeye göre sonuçlandırılır.

İTO iş makinesi rehninin kaldırılması hakkında sorular

1. Borcu ödemek İTO’daki rehin kaydını otomatik siler mi?

Hayır. TBK m.131 borcun sona ermesinin rehne etkisini düzenler; oda sicilindeki kaldırma işlemi ayrıca tamamlanır. İTO’nun istediği alacaklı belgesi, dilekçe ve tescil belgesiyle başvuru yapılarak güncel kayıt kontrol edilir.

2. Rehin kaldırma yazısı noter onaylı olmak zorunda mı?

İTO’nun yayımladığı listede rehin alan tarafın noterden onaylı kaldırma yazısı veya noterden alınmış ibraname aranır. Resmî sık sorulan sorular sayfası da noter tasdikini açıkça belirtir.

3. Malik kendi yazdığı dilekçeyle alacaklı adına fek verebilir mi?

Hayır. Malikin dilekçesi başvuru talebidir; alacaklının kaldırma iradesinin yerine geçmez. İşlem dosyasında rehin alanın noter belgesi ile malikin başvurusu ayrı işlev görür.

4. İstanbul’da rehin kaldırma işlemi hangi İTO biriminde yapılır?

İTO, iş makinesi tescil işlemlerini yalnız Eminönü Ek Bina İş Makineleri Tescil Biriminin yürüttüğünü bildirir. Başvuru, makinenin mevcut kaydı ve ilgili belge dosyası üzerinden bu birime yönlendirilir.

5. Şirket çalışanı işlemi takip edebilir mi?

İTO’nun genel tescil açıklaması, firma çalışanı için yetkililerce imzalanmış talimat yazısını ve SGK hizmet dökümünü sayar. Rehin kaldırma dosyasındaki temsil koşulu ayrıca karşılanır; şirket çalışanı olmak tek başına alacaklı adına belge düzenleme yetkisi vermez.

6. Tescil belgesinin fotokopisi rehin kaldırmada yeterli mi?

İTO’nun rehin kaldırma listesi iş makinesi tescil belgesinin aslını ister. Asıl kayıpsa TOBB Esasları m.14 kapsamındaki belge yenileme işlemi ayrıca ele alınır; fotokopiyle asıl belge koşulunun kendiliğinden karşılandığı kabul edilmez.

7. İlk banka alacağını devretmişse hangi alacaklı esas alınır?

Güncel alacaklı ve devir zinciri belirlenir. TBK m.189, kişiye özgü olmayan bağlı hakların devralana geçmesini düzenler. Eski sicil unvanı ile kaldırma yazısını düzenleyen kişinin bağlantısı belgeyle açıklanır.

8. TARES’teki 15 iş günü İTO’nun işlem tamamlama süresi midir?

Hayır. 6750 m.15/1, Türk hukukuna tabi rehin alacaklısının alacak bittikten sonra terkin başvurusunu 15 iş gününde yapmasını düzenler. Yabancı hukuka tabi alacaklı için süre 30 iş günüdür. Bunlar İTO’nun genel hizmet süresi değildir.

9. Bankanın rehin kaldırma yazısı başka icra haczini kaldırır mı?

Hayır. İTO haciz ve kısıtlamanın kaldırılması için ilgili kurumun kaldırma yazısını ister. Rehin, icra haczi ve mahkeme tedbiri ayrı kayıtlar olarak kontrol edilir; birinin sona ermesi diğerlerini kendiliğinden silmez.

10. İşlemden sonra eski ruhsatla güncel kayıt çelişirse ne yapılır?

Farklılık, dayanak belgeleriyle İTO’ya bildirilir. TOBB Esasları m.14/1-c, belge ile bilgisayar kaydı farklı olduğunda inceleme ve araştırma yapılmasını düzenler. Kaldırılan şerh, makine kimliği ve kalan kayıtlar birlikte doğrulanır.

Resmî kaynaklar ve ilgili hükümler

İTO: Haciz ve Rehin İşlemleri — Rehin kaldırma ve haciz kaldırma belge listeleri.

İTO: Sıkça Sorulan Sorular — İş makinesi birimi, noter tasdiki ve temsil.

Karayolları Trafik Kanunu — m.20/d ve 22/c.

Türk Medenî Kanunu — m.940/2.

Türk Borçlar Kanunu — m.103, 112, 131–132, 159, 183 ve 189.

TOBB tescil esasları: resmî oda kopyası — m.8 ve 14.

Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu — m.5, 8 ve 15.

İcra ve İflâs Kanunu — m.16.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.190 ve 194.

Türk Ticaret Kanunu — m.4, 5 ve 5/A.

Son mevzuat ve kurum açıklaması kontrolü: 24 Ekim 2026.

Kaynak kontrolü: 24 Ekim 2026. Kanun maddeleri ve resmî kaynaklar ilgili açıklamaların yanında verilmiştir.

İstanbul’da iş makinesi rehninin kaldırılması dosyasının incelenmesi

İş makinesi dosyasında rehin sözleşmesi, ödeme ve kapanış belgeleri, alacaklının noter yazısı, temsil yetkisi ve güncel oda kaydı birlikte incelenir. Görüşme için Maslak Polaris Plaza İstanbul ofisinin iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

Sorunuzu iletin

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →