Okulda Eğitim Robotu Çocuğu Yaralarsa Okul ve Üretici Sorumluluğu

Geleceğin kazası ve hukuk sorusu

Bu incelemede okul sınıfında hareket eden kodlama eğitim robotu ile çocuğun eline çarpması veya devrilerek çocuğu yaralaması olayının hangi hukuk kurallarını harekete geçireceği ele alınır. Söz konusu senaryo gerçek bir dava olarak sunulmamaktadır; teknoloji geliştikçe karşılaşılabilecek uyuşmazlığın bugün yürürlükteki hukuktaki karşılığı araştırılmaktadır. Çocuğun kendi kodunun robotu hareket ettirmesi, sınıfın yaşa uygun güvenlik düzeninin incelenmesini gereksiz kılmaz. çocukta yaralanma ve tedavi masrafları bakımından ilk mesele olayın gerçekten nasıl gerçekleştiğinin kayda geçirilmesidir. Robotun hareketi bağımsız görünebilir fakat bu durum zararın doğumunu ve kimin önleyebileceğini açıklamak için yeterli değildir.

Robotun hukuki kişiliği ve sorumluluğun adresi

Bir robot insan gibi algılama, hareket planlama ve belirli düzeyde karar verme becerisi kazanabilir. Ancak Türk hukukunda bu beceriler, makineyi kendiliğinden gerçek veya tüzel kişi yapmaz. okul yönetimi, öğretmen, robot üreticisi ve eğitim tedarikçisi arasında hangi kurumun neyi üstlendiği belirlenmelidir. ‘Kararı robot verdi’ savunması sözleşmeden doğan borçları veya ürün güvenliğine ilişkin kanunları ortadan kaldırmaz. Öte yandan yalnız robotu satan şirkete her olayda doğrudan ve sınırsız sorumluluk yüklemek de doğru değildir. Fiil, görev ve kanuni sebep birlikte araştırılır.

Olayın teknik hikâyesi neden zor?

Robotun çocuğun eline çarpması veya devrilerek çocuğu yaralaması olayında tek bir mekanik nedene odaklanmak eksik inceleme yaratır. çocuğun yazdığı komut, öğretmen gözetimi veya uygunsuz cihaz olasılıkları bulunduğundan olay yeri ve zaman çizelgesi kurulmalıdır. yaşa uygun tork sınırı, güvenlik kapağı ve gözetim modu işlevleri ayrı ölçülerek kazanın üretim, yazılım, bakım veya kullanım aşamasındaki hangi işlemle bağlantılı bulunduğu değerlendirilmelidir. Teknik eksiklik ortaya konulmadan yalnız görüntünün etkileyiciliğinden hareketle kusur belirlenemez. Bilirkişi gerçek olay koşullarını yeniden kurmaya çalışırken sonradan yapılan güncellemeleri ve kaza sonrası cihaz hasarını sebep ile sonuç olarak birbirine karıştırmamalıdır.

7223 sayılı Kanun m.5-6 ürün güvenliği sorusu

7223 sayılı Kanun m.5, kapsama giren ürünün güvenli olması gerektiğini düzenler. m.6, ürünün kişiye veya mala zarar vermesinde imalatçı veya ithalatçının sorumluluğuna ilişkin koşulları içerir. Zarar görenin zararını ve uygunsuzlukla zarar arasındaki nedensellik bağını göstermesi gerekir. yaşa uygun tork sınırı, güvenlik kapağı ve gözetim modu nedeniyle iddia edilen uygunsuzluğun teknik standarda göre ne olduğu araştırılmalıdır. Ürün ile dijital hizmetin hukuki niteliği ve özel düzenlemenin varlığı saptanmadan, kanun maddesi bütün robot platformlarına otomatik uygulanamaz. Ürünün hangi sürüm ve parçalarla kullanıldığı önemlidir.

TBK m.49: Haksız fiilin dört unsuru

TBK m.49 açısından hukuka aykırı davranış, kusur, zarar ve uygun nedensellik bağının varlığı değerlendirilir. çocukta yaralanma ve tedavi masrafları iddiası yaralanma veya eşya zararının gerçekten gerçekleştiğini gösteren belge ve raporları gerektirir. okul yönetimi, öğretmen, robot üreticisi ve eğitim tedarikçisi arasındaki her kişinin davranışı farklı olabilir. İnsan bir güvenlik kuralını açıkça ihlal etmiş olabilir; robotta teknik hata bulunabilir ya da kazaya başka bir olay neden olabilir. Bu alternatifler arasında seçim, somut delille yapılmalıdır. Yalnız yeni teknoloji kullanımı kusurun karinesi değildir; öngörülebilir tehlike ve makul önlemler ayrıca incelenir.

TBK m.112: Üstlenilen hizmetin ihlali

Robotun verdiği hizmet bir sözleşmenin parçasıysa TBK m.112’deki borcun gereği gibi ifa edilmemesi sorunu gündeme gelebilir. Ancak zarar gören ile üretici arasında doğrudan sözleşme bulunması şart değildir; sözleşme borçlusu ve ürün sorumlusu ayrı aktörler olabilir. okul sınıfında hareket eden kodlama eğitim robotu için üstlenilen hizmetin kapsamı, güvenlik uyarıları, özel performans sözleri ve bakım şartları karşılaştırılmalıdır. Tedarikçiyle yapılan sorumluluk paylaşımı işletmenin üçüncü kişiye karşı borcunu otomatik kaldırmaz. Her sözleşme ihlalinin mutlaka bu olayın zararına neden olduğu da varsayılamaz; somut bağ kurulmalıdır.

TBK m.66 ve insan çalışanların rolü

TBK m.66 çalıştıranın, çalışanın kendisine verilen işi yaparken verdiği zarara ilişkin sorumluluğunu düzenler. Robot insan çalışan sayılmaz; buna rağmen robotu kullanan, kuran, test eden veya bakımı yapan gerçek kişilerin davranışları bu çerçevede değerlendirilebilir. okul yönetimi, öğretmen, robot üreticisi ve eğitim tedarikçisi içindeki görev dağılımı, işe alınan personelin eğitimi ve işletmenin gözetimi araştırılmalıdır. Her çalışan hatası işletmenin bütün teknik tasarım sorumluluğunu ispatlamaz. İşletme organizasyonundaki eksiklik ve ürünün kendisindeki aykırılık ayrı başlıklardır. Kanunun kurtuluş ispatı ve özel şartları dikkate alınmadan otomatik bir sonuç ileri sürülmemelidir.

TBK m.71 tehlike sorumluluğu var mı?

TBK m.71 önemli ölçüde tehlike arz eden işletme faaliyetlerine ilişkin özel bir düzenlemedir. Her teknolojik ürün ve her robot faaliyeti yalnız yeni olduğu için bu tanıma girmez. okul sınıfında hareket eden kodlama eğitim robotu bakımından fiziksel riskin niteliği, hareket enerjisi, çalışma alanı ve zarar potansiyeli incelenmeden tehlike sorumluluğu hükmüne dayanmak isabetli olmaz. Bir işletmenin tehlikeli sayılması, aynı olayda mevcut olabilecek ürün uygunsuzluğu veya sözleşmesel ihlalden farklı hukuki şartlara bağlıdır. Önleyici önlemler alınsa bile oluşabilen tipik tehlike ile önlenebilir bakım eksikliği karıştırılmamalıdır.

Olay türüne özgü özel kanunlar

TBK m.49, m.112, 7223 m.6; kamu eğitim hizmetinde ilgili idari sorumluluk somut olayın incelenmesinde diğer genel hükümlerle birlikte ele alınmalıdır. İşyerindeki yaralanma, trafikteki çarpışma, cerrahi müdahale ve tüketici hizmetinin kötü ifası aynı mahkeme ve sigorta yapısına otomatik tabi değildir. okul sınıfında hareket eden kodlama eğitim robotu ve zarar görenin hukuki konumu hangi özel düzenlemenin öncelikle uygulanacağını etkileyebilir. Hukuki başvuru yeri seçilirken davalı sıfatı, sözleşme, kamu hizmeti ve varsa zorunlu başvuru koşulları belirlenmelidir. Yabancı ülkenin robot lisans düzenlemesi, Türkiye’deki olay için kendiliğinden uygulanabilir bir kanun değildir.

İmalat, montaj ve yazılım kusuru nasıl ayrılır?

yaşa uygun tork sınırı, güvenlik kapağı ve gözetim modu gibi bileşenlerin hangisinin olay sırasında beklenen performansı göstermediği ortaya konulmalıdır. Cihazın piyasaya arz edildiği andaki güvenlik tasarımı, sonradan yapılan tamir ve işletmedeki kullanımı farklı aşamalardır. çocuğun yazdığı komut, öğretmen gözetimi veya uygunsuz cihaz açıklamalarından birinin gerçek olması diğerlerini otomatik dışlamayabilir. Örneğin yetersiz mekanik tasarım ile yanlış servis ayarı aynı anda zarar doğurmuş olabilir; bu durum ancak teknik izler ve nedensellik üzerinden değerlendirilebilir. Üretici katalogundaki genel başarı oranı, tek bir olayda uygun güvenlik standardının karşılandığını kesin şekilde kanıtlamaz.

Güncelleme sonrası robotun davranışı değişirse

Bulut tabanlı güncellemeler robotun çevreyi tanımasını, hareket hızını veya güvenli duruş eşiklerini değiştirebilir. çocuğun eline çarpması veya devrilerek çocuğu yaralaması olayında kullanılan sürüm ile eski sürümün farkı belirlenmelidir. Güncellemeyi kimin dağıttığı, test ettiği ve işletme tarafından hangi şartlarla kabul edildiği önemlidir. Ancak her model güncellemesi otomatik yeni ürün veya yeni hukuki sorumluluk anlamına gelmez. Sistem kayıtlarında güncellemenin saati ve hangi güvenlik kuralını etkilediği bulunmalıdır. Çalışanların eski eğitimle yeni arayüzü kullanması, iş organizasyonuna ilişkin ayrı bir tartışma yaratabilir.

Gözetime ayrılan insan gerçekten müdahale edebilir miydi?

İnsan denetimi yalnız görevli personelin adının prosedürde yazması değildir. Tehlikeyi görebilme, yeterli süre içinde müdahale edebilme ve acil durdurma yetkisi fiilen bulunmalıdır. yaşa uygun tork sınırı, güvenlik kapağı ve gözetim modu güvenlik işlevleri mevcutsa bunların olay sırasında çalışıp çalışmadığı incelenir. Robotun milisaniyeler içinde gerçekleşen hareketine insanın müdahalesi fiziksel olarak mümkün değilse kontrolün ağırlığı tasarımın güvenli sınırına kayabilir. Buna karşılık personelin açık bir uyarıyı devre dışı bırakması ve robotu yanlış koşulda çalıştırması ayrı incelenir. Gözetime ilişkin yükümlülük iddiası, gerçek tepki süresiyle ilişkilendirilmelidir.

Çevresel risk ve üçüncü kişinin davranışı

çocuğun yazdığı komut, öğretmen gözetimi veya uygunsuz cihaz olayın teknik açıklamasında değerlendirilebilir. Buna karşılık çevresel hareketin öngörülebilir olup olmadığı, koruyucu tasarımın sınırlarını belirler. Çok sayıda insanın bulunduğu veya kırılgan kişilerle temasın mümkün olduğu yerlerde robotun tehlikeyi daha erken algılaması gerekip gerekmediği somut teknik normla karşılaştırılır. TBK m.52 çerçevesinde zarar görenin katkısı gündeme gelebilir; ancak bu katkının zarara etkisi delil olmadan varsayılmaz. Özellikle çocuk, hasta veya yaşlı kişinin davranışının yetişkin uzman operatörle aynı ölçüte göre değerlendirilmesi uygun değildir.

İşletme, üretici, ithalatçı ve yazılım sağlayıcısı

okul yönetimi, öğretmen, robot üreticisi ve eğitim tedarikçisi bir veya birden çok şirketten oluşabilir. Sözleşmeler, faturalar, garanti belgeleri, ürün etiketi ve servis kayıtları incelenerek kimlerin üretim, ithalat, bakım veya işletme faaliyeti üstlendiği saptanmalıdır. Üreticinin yabancı ülkede bulunması hukuki analiz ihtiyacını ortadan kaldırmaz; ancak uluslararası yetki ve uygulanacak hukuk bakımından ilave meseleler doğurabilir. Bir işletmenin tazminat ödemesi sonrasında teknik tedarikçiye rücu etmesi, zarar görenin ilk başvurusundan ayrıdır. Marka ismi ile sorumluluğu bulunan tüzel kişinin unvanı karıştırılmamalıdır.

Hukuki deliller ve robotun ‘kara kutusu’

ders planı, yaş grubu, kullanım kılavuzu, cihaz ve olay kayıtları teknik olayın yeniden kurulmasında önem taşır. Bunlar HMK m.199 kapsamında elektronik belge niteliği taşıyabilir. Ekran görüntüleri tek başına gerçek hareket ve cihaz ayarı hakkında her zaman yeterli bilgi vermez. Kayıtların bütünlüğü, saat dilimi, sürüm, seri numarası ve kim tarafından tutulduğu araştırılmalıdır. HMK m.189/2 hukuka aykırı elde edilmiş delillerin dikkate alınmamasını öngörür. Bu nedenle başka birinin sistemine izinsiz erişerek veri toplamak yerine hukuki belge istemi ve gerektiğinde HMK m.400 kapsamındaki delil tespiti değerlendirilebilir. Delil korunması kişisel veri güvenliğini dışlamaz.

Bilirkişinin cevaplaması gereken sorular

HMK m.266 uyarınca teknik bilgi gerektiren hususlar uzman incelemesine sunulabilir. Bilirkişiye yalnız ‘robot kusurlu mu?’ sorusu değil; yaşa uygun tork sınırı, güvenlik kapağı ve gözetim modu işlevlerinin olay anındaki durumu, çocuğun yazdığı komut, öğretmen gözetimi veya uygunsuz cihaz alternatiflerinin kanıtlarla ilişkisi ve zarara yol açan hareketin zaman sırası sorulmalıdır. Yazılım uzmanlığı ile mekanik güvenlik ve sektörün kendi profesyonel standardı aynı kişide bulunmayabilir. Bilirkişi teknik nedeni açıklar; hukuki sorumluluğun nihai nitelendirmesi yargılama makamına aittir. İnceleme yapılmadan cihazı resetlemek veya yazılımını değiştirmek delilin değerlendirilmesini zorlaştırabilir.

Sözleşme metninin risk dağılımına etkisi

Ürün tedariki veya hizmet sözleşmesinde bakım süresi, güvenlik talimatı ve güncelleme yükümlülüğü açık şekilde yazılabilir. Fakat bir sözleşmenin tarafı olmayan yaralı kişi bakımından sırf şirketler arası sorumsuzluk kaydı her hukuki talebi ortadan kaldırmaz. TBK m.115 ve m.116 koşulları ile 7223 sayılı Kanun m.6/4 kapsamındaki sorumluluğu kaldıran hükümler ayrı değerlendirilmelidir. okul yönetimi, öğretmen, robot üreticisi ve eğitim tedarikçisi arasındaki sözleşmeler, insanın hangi yükümlülüğünün yerine getirilmediğini anlamaya yarar. Teknik standartlarla uyuşmayan sözleşme şartlarının hukuki etkisi de somut olarak incelenmelidir.

Yabancı üreticinin Türkiye’deki sorumluluğu

Robotun gövdesi, sensörü ve temel yazılımı farklı ülkelerde geliştirilmiş olabilir. İthalatçı, Türkiye’deki işletmeci ve yurt dışındaki üretici arasında sorumluluğun araştırılmasında 7223 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri ve somut sözleşme zinciri önemlidir. Bir uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıması hâlinde 5718 sayılı MÖHUK çerçevesinde yetki ve uygulanacak hukuk ayrıca incelenir. ders planı, yaş grubu, kullanım kılavuzu, cihaz ve olay kayıtları kayıtlarının yabancı sunucuda olması hem delil tespiti hem veri aktarımı bakımından zorluk yaratabilir. Bu belirsizlik, zarar görenin talebinin otomatik reddi anlamına gelmez.

Nedensellik bağında alternatif olay senaryoları

çocuğun yazdığı komut, öğretmen gözetimi veya uygunsuz cihaz seçeneklerinden hangisinin gerçekleştiği zaman sıralaması ve nesnel teknik bulgularla belirlenmelidir. Kazada iki ayrı sebep etkili olmuşsa tek bir kişiye bütün sorumluluğu peşinen yüklemek eksik kalabilir. Teknik bilirkişi, robotun önündeki engeli hangi saniyede algıladığını, sistemin hangi komutu oluşturduğunu ve hareketin fiilen ne zaman gerçekleştiğini açıklayabilmelidir. yaşa uygun tork sınırı, güvenlik kapağı ve gözetim modu verisinin bulunmaması, mahkemenin hiçbir koşulda ispat değerlendirmesi yapamayacağı anlamına gelmez; ancak hangi iddianın hangi delille desteklendiği açıkça gösterilmelidir.

Önleyici hukuk ve yeni nesil güvenlik standardı

Kaza sonrasında tazminat tartışmak kadar benzer olayın tekrarını önleyecek organizasyon kurmak da önemlidir. okul sınıfında hareket eden kodlama eğitim robotu için hız, temas kuvveti, kullanılabilir acil durdurma, kullanıcı eğitimi ve olay kaydı gibi ölçütler işin gerçek şartlarına göre değerlendirilebilir. Robotlarla öğrenmede deneme yanılma pedagojisi, çocukların fiziksel güvenliğinden daha üstün bir ilke sayılmamalıdır. Üretici veya işletmenin hukuken üstlendiği önlem belirlenirken geçerli teknik düzenleme ve olay anındaki bilinebilir riskler esas alınmalıdır. Bütün risklerin sıfırlanabileceği yönündeki pazarlama ifadesi teknik gerçekliğin ve hukukî özen standardının yerine geçmez.

Bedensel ve ekonomik zarar nasıl hesaplanır?

çocukta yaralanma ve tedavi masrafları söz konusu olduğunda gerçek tedavi masrafı, mal hasarı, çalışma gücü kaybı ve diğer kanıtlanabilir kalemler ayrıştırılır. TBK m.54 bedensel zarar, m.53 ise ölüm hâlindeki zarar kategorilerini düzenler. Her robot kazası otomatik aynı miktarda tazminat doğurmaz. Birinci adım zararın kapsamını belirlemek, ikinci adım bu zararın iddia edilen hukuka aykırı fiil veya ürün uygunsuzluğuyla bağlantısını ortaya koymaktır. Gelecekteki ekonomik kayıplar hesaplanıyorsa belgelenmiş çalışma durumu ve uygun uzman incelemesi gerekir. Aynı zarar iki ayrı davalıdan mükerrer biçimde tahsil edilemez.

Manevi zarar ve kişilik hakkı

Robotun yaraladığı kişinin bedensel bütünlüğü zarar görmüşse TBK m.56’nın koşulları; kişilik hakkına yönelik ayrı bir ihlal varsa m.58 değerlendirmesi önem kazanabilir. Ancak yalnız bir robotun korkutucu görünmesi veya kazanın internette çok konuşulması otomatik manevi tazminat yaratmaz. çocukta yaralanma ve tedavi masrafları bakımından fiilin ağırlığı ve somut sonuçlar esas alınır. Bir iş kazası, trafik kazası veya sağlık olayının manevi tazminat boyutu aynı olgusal zemine dayanmak zorunda değildir. Başvuru kapsamı ve maddi kaybın karşılanması ile kişilik hakkı talepleri karıştırılmamalıdır.

Olay anında alınacak hukuka uygun tedbirler

İlk öncelik yaralanma tehlikesinin durdurulması ve gerektiğinde acil sağlık desteğinin sağlanmasıdır. Daha sonra ders planı, yaş grubu, kullanım kılavuzu, cihaz ve olay kayıtları mümkün olduğu ölçüde güvenli şekilde korunur. İlgili işletmeye, sigortacıya veya denetim merciine yapılacak bildirimler somut hizmet alanının hukukuna göre farklılaşır. Kayıtların üzerine yazılmasını önlemek için teknik uzman desteği istenebilir; kazayı kanıtlamak amacıyla cihazı tehlikeli şekilde yeniden çalıştırmak doğru değildir. Olay tutanağında bilinmeyen sebep kesin teknik kusur gibi yazılmamalı, görülen olgular ile tarafların iddiaları ayrı belirtilmelidir.

Sigorta hangi riski karşılar?

Robotun kullanıldığı ortama göre trafik sigortası, işveren sorumluluğu, ürün sorumluluğu, mesleki sorumluluk veya genel sorumluluk poliçeleri farklı işlev taşır. okul sınıfında hareket eden kodlama eğitim robotu için gerçekten geçerli poliçe, olay günü teminat sınırı ve istisnalar okunmalıdır. Bir robotun sigortasının bulunması, üreticiye veya işletmeciye yöneltilen her zararın otomatik kabul edileceği anlamına gelmez. Sigortacı ödedikten sonra rücu sorunu gündeme gelebilir; bu durum zarar görenin yasal haklarından ayrı incelenir. Yurt dışında düzenlenen poliçenin Türkiye’deki talebi kapsadığı kanıtlanmadan genel güvence beyanı yapılmamalıdır.

Zamanaşımı, başvuru ve usul

Haksız fiilde TBK m.72; şartları oluşan ürün sorumluluğunda 7223 m.6/6; sözleşmede TBK m.146 ve özel süreler birbirinden ayrıdır. 7223 m.6/6 öğrenmeden itibaren üç yıl ve zararın doğumundan itibaren on yıl düzenlemesi içerir. Her robot kazasının süresi aynı değildir. TBK m.49, m.112, 7223 m.6; kamu eğitim hizmetinde ilgili idari sorumluluk bakımından farklı dava şartları ve ilgili özel sürelerin bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir. Resmî başvuruya ilişkin yükümlülük yerine getirilmeden yanlış yargı kolunda dava açılması hak kaybı doğurabilir. Sürümün güncellendiği tarih, zarar veya sorumlunun öğrenildiği tarihle özdeşleştirilmemelidir.

Kamera, kişisel veri ve KVKK

Robotların çevre algılama sistemleri yüz, ses, konum veya başka kişisel veriler toplayabilir. Olayın ispatı için elde tutulan görüntüler de KVKK m.4, m.5, m.10 ve m.12 kapsamında değerlendirilmelidir. Sağlık veya biyometrik veri bulunması halinde m.6 ayrıca gündeme gelebilir. Bu kayıtların yurt dışındaki üreticiye aktarılması KVKK m.9 bakımından ayrı bir kontrol gerektirebilir. Veri toplama amacı ile robotun fiziksel güvenliği arasında ilişki bulunması sınırsız kamera kaydı tutmak için genel izin oluşturmaz. Veri işleme sorumluluğu ile yaralanma tazminatının hukuki şartları ayrıdır.

AB Yapay Zekâ Tüzüğü ve ürün sorumluluğunun geleceği

AB’nin 2024/1689 sayılı Yapay Zekâ Tüzüğü ve 2024/2853 sayılı yeni Ürün Sorumluluğu Direktifi karşılaştırmalı hukuk bakımından önemlidir. Fakat bunlar Türkiye’de otomatik uygulanabilir tek bir robot tazminat yasası değildir. Yeni direktifin iç hukuka aktarım tarihi 9 Aralık 2026; kapsama giren ürünler bakımından ilgili uygulama tarihleri ayrıca kontrol edilmelidir. AI Act hükümlerinin risk türüne göre farklı uygulama tarihlerinin bulunması, geleceğin teknolojisine ilişkin bir değerlendirmeyi bugünkü kesin yürürlük iddiasına dönüştürmeyi sakıncalı kılar. Robotlarla öğrenmede deneme yanılma pedagojisi, çocukların fiziksel güvenliğinden daha üstün bir ilke sayılmamalıdır.

Robotik özerklik gelişirse hukuk nasıl cevap vermeli?

Robotlarla öğrenmede deneme yanılma pedagojisi, çocukların fiziksel güvenliğinden daha üstün bir ilke sayılmamalıdır. Robotun kendi rotasını veya hareketini hesaplaması, üreticinin güvenli tasarım ve işletmenin güvenli kullanım yükümlülüklerini bütünüyle silmez. Hukuk politikası bakımından olay kaydının denetlenebilirliği, bağımsız teknik kontrol ve kırılgan kişilerin korunması önem kazanacaktır. Ancak gelecekte yasa değişikliği gerekebileceği düşüncesiyle bugün yürürlükte olmayan bir sorumluluk hükmü uygulanıyor gibi yazılmamalıdır. Robotun kullandığı modelin açıklanabilirliği, olay sonrası teknik belirsizliği azaltabilir; her durumda zarar ve nedensellik ispatı somut dosyanın merkezinde kalır.

Sonuç: Robotun değil sorumluluk zincirinin incelenmesi

Çocuğun kendi kodunun robotu hareket ettirmesi, sınıfın yaşa uygun güvenlik düzeninin incelenmesini gereksiz kılmaz. çocuğun eline çarpması veya devrilerek çocuğu yaralaması olayında zarar görenin doğru yöntemi önce teknik fiili, sonra gerçek kişileri ve şirketleri, son olarak kanuni sorumluluk şartlarını belirlemektir. TBK m.49, m.112, 7223 m.6; kamu eğitim hizmetinde ilgili idari sorumluluk ile TBK ve ürün güvenliği hükümlerinin ilişkisi baştan kurulmalıdır. ders planı, yaş grubu, kullanım kılavuzu, cihaz ve olay kayıtları korunmalı, kayba ilişkin belgeler somutlaştırılmalı ve farklı başvuru süreleri takip edilmelidir. Robotun kişilik kazandığı iddiası bugünkü hukukî sonucu değiştirmez. Teknolojinin özgünlüğü hukuki araştırmayı daha da önemli kılar; gerçekte yaşanmamış olaylara karar veya içtihat uydurmak doğru değildir.

Sık sorulan 12 soru

1. Robot doğrudan dava edilebilir mi?

Hayır. Robotun kendisine bağımsız kişi statüsü tanınmaz; ilgili gerçek ve tüzel kişilerin sorumluluğu incelenir.

2. Üretici her robot kazasından sorumlu mu?

Hayır. 7223 m.6 gibi hükümlerin kapsamı ve zarar ile uygunsuzluk arasındaki nedensellik ayrıca incelenir.

3. İşletme robotu kiraladıysa sorumsuz olur mu?

Kiralama ilişkisi işletmenin kendi güvenlik ve hizmet borcunu otomatik ortadan kaldırmaz.

4. Robot yazılımının güncellemesi önemli midir?

Evet. Olay anındaki yazılım, bakım ve güvenlik ayarları teknik incelemeye konu olabilir.

5. Kameranın görüntüsü tek başına yeterli mi?

Her zaman değil. Kamera ile cihaz olay logları ve tarihli fiziksel bulgular birlikte incelenmelidir.

6. Maddi tazminat sabit miktarlı mı?

Hayır. Gerçek zarar ve ilgili hukuki koşullara göre hesaplanır.

7. Manevi tazminat otomatik mi?

TBK m.56 ve m.58 koşulları varsa değerlendirilebilir; otomatik bir ödeme yoktur.

8. Görgü tanığı ve sistem logu çelişirse?

Delillerin güvenilirliği, zaman damgaları ve uzman incelemesiyle değerlendirilir.

9. AB robot düzenlemesi Türkiye’yi doğrudan bağlar mı?

Uygulanma alanı ayrıca değerlendirilir; Türkiye’deki olay için Türk hukuku temel dayanak olarak incelenir.

10. Robotun kendi karar verdiği savunulabilir mi?

Teknik özerklik, hukukî sorumluluk zincirini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

11. Olayı izinsiz kameraya girerek kanıtlayabilir miyim?

HMK m.189/2 hukuka aykırı delilleri sınırlar; hukuka uygun delil toplama yolları kullanılmalıdır.

12. Hangi kanun maddesi önce değerlendirilir?

Somut olaya göre TBK m.49, m.112, 7223 m.6; kamu eğitim hizmetinde ilgili idari sorumluluk; TBK m.49, m.112 veya 7223 m.6 kapsamı ayrı belirlenir.

Resmî mevzuat ve ilgili robot hukuku makaleleri

• 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu
• 6098 sayılı TBK – TBMM
• 6331 sayılı Kanun
• 2918 sayılı Trafik Kanunu
• Tıbbi cihaz mevzuatı
• AB 2024/2853 Direktifi
• Yapay zekâ hatalarında tazminat rehberi
• Tarım Robotu Tarlada İşçiyi Yaralar veya Komşu Mahsule Zarar Verirse Kim Sorumlu?
• AVM Güvenlik Robotu Ziyaretçiyi Yaralar veya Haksız Durdurursa Kim Sorumlu?

Bu yazı geleceğe yönelik örnek olay analizi olup gerçek bir dava veya doğrulanmamış içtihat içermez. Yürürlük ve görev kuralları olay tarihine göre kontrol edilir.

Yazar ve ofis bilgileri

Av. Halil Bakırcı, Mersin Barosu Sicil 3472, Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu. İletişim · +90 552 224 43 66.

Mersin ofisi haritası

Mersin konum bilgileri

İstanbul ofisi haritası

Maslak, Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21 Kat:9, Sarıyer/İstanbul. İstanbul konum bilgileri