Mersin Arabuluculuk Süreci ve Avukatın Rolü

Hangi uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartıdır?

Önce uyuşmazlığın arabuluculuğa elverişliliği ve ilgili özel kanun kontrol edilir. İşçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade; TTK 5/A kapsamındaki parasal ticari dava talepleri ve özel istisnaları saklı tüketici uyuşmazlıkları farklı düzenlemelere dayanır. İş kazası ve meslek hastalığıyla ilgili kanuni istisnalar, tüketici hakem heyeti görev sınırı ve özel başvuru yolları ayrıca incelenir.

6325 sayılı Kanun’un 18/B maddesi kira ilişkisi, taşınır ve taşınmazların paylaştırılması veya ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkından doğan uyuşmazlıkları kapsar. Kiralanan taşınmazların İİK’ye göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler kira kapsamındaki istisnadır. “Her tahliye” veya “her şirket uyuşmazlığı” için aynı başvuru koşulu kurulamaz.

Üzerinde serbestçe tasarruf edilemeyen konular ve aile içi şiddet iddiasını içeren uyuşmazlıklar bu yöntemle çözülemez. Ceza soruşturmasındaki uzlaştırma da özel hukuk arabuluculuğundan farklıdır. İhtiyari arabuluculuk ise elverişli bir uyuşmazlıkta tarafların tercih ettiği yoldur.

Başvuru, yetkili büro ve temsil nasıl belirlenir?

Dava şartı başvuru, uyuşmazlığa göre yetkili mahkemenin bulunduğu yer arabuluculuk bürosuna; büro yoksa görevlendirilmiş yazı işleri müdürlüğüne yapılır. İş uyuşmazlıklarında özel yetki düzenlemesi ayrıca uygulanır. Mersin’de yaşamak tek başına bütün dosyalarda aynı büroyu yetkili kılmaz.

Başvuruda doğru taraf ve şirket unvanları, adres ve iletişim, uyuşmazlık türü ve talep kalemleri gösterilir. Temsilcinin anlaşma ve sulh yetkisi; şirkette güncel temsil belgeleri kontrol edilir. Karşı taraf büronun yetkisine en geç ilk toplantıda gerekli belgelerle itiraz edebilir. Yetki itirazı süreci, davanın esasına ilişkin savunmadan farklıdır.

Arabuluculuk süresi ile dava açma süresi farklıdır

Dava şartı arabuluculukta büroya başvurudan son tutanağın düzenlenmesine kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez. İhtiyari süreçte başlangıç koşulları 6325 m.16’ya göre ayrı belirlenir. Gayriresmî telefon görüşmesi, her durumda kanuni sürecin başladığını göstermez; zaten dolmuş bir süreyi de kendiliğinden geri getirmez.

İşe iadede bir aylık arabulucuya başvuru ve anlaşmama son tutanağından itibaren iki haftalık dava süresi, arabulucunun çalışma süresinden farklıdır. Her anlaşmama tutanağından sonra bütün davalar için ortak bir iki haftalık süre bulunduğu söylenemez.

İlk toplantıya katılmamak ve ücretlerin sonucu

Geçerli mazeret olmadan ilk toplantıya katılmama nedeniyle faaliyetin sona ermesi, son tutanakta gösterilir. 7531 sayılı Kanun’la değişen 18/A düzenlemesinde, bu taraf davada haklı çıksa bile karşı tarafın ödemesi gereken yargılama giderlerinin yarısı bakımından sorumluluk ve kendi lehine tarifeyle belirlenen vekâlet ücretinin yarısına hükmedilmesi gündeme gelir. Eski “bütün giderleri öder ve hiç vekâlet ücreti alamaz” anlatımı güncel kural olarak kullanılmamalıdır. İş ve tüketici düzenlemelerindeki özel hükümler ayrıca kontrol edilir.

Arabulucu ücreti, taraf avukatının ücreti ve sonradan oluşan dava giderleri aynı değildir. Faaliyetin sonucuna, süresine ve türüne göre tarife ve ödeme düzeni uygulanır. Anlaşmama hâlinde bütçeden karşılanan ilk iki saat ile bunu aşan kısmın paylaşımı ayrı incelenir; özel hükümler saklıdır. Kesin tutar, faaliyetin bittiği tarihteki tarife ve dosyanın bilgileriyle hesaplanır.

Son tutanak, anlaşma ve icra edilebilirlik ayrımı

Son tutanak faaliyetin nasıl bittiğini gösterir; tek başına her borcun ödeneceğine ilişkin anlaşma değildir. Anlaşma belgesinde çözülmüş talepler, tutar ve ödeme takvimi, faiz, masraf, teminat ve varsa devir yükümlülüğü açık yazılır. Kısmi anlaşmada hangi kalemlerin açık kaldığı gösterilmelidir.

6325 m.18/5 gereğince üzerinde anlaşılmış konular hakkında yeniden dava açılamaz. Anlaşmanın geçerliliğine yönelik hukuki iddia ise farklı incelemedir; imza “sonra mahkemede yeniden tartışırız” varsayımıyla atılmamalıdır. İlam niteliği için imzalayanlar ve şerh koşulları kontrol edilir. 18/B kapsamındaki anlaşmalarda icra edilebilirlik şerhi zorunludur; “avukat da imzaladı, hiçbir işlem gerekmez” genellemesi doğru değildir.

Dava şartı başvuru hiç yapılmadan dava açılması ile yapılmış başvurunun son tutanağının dilekçeye eklenmemesi ayrıdır. 18/A’da ikinci durumda tutanağın sunulması için bir haftalık kesin süre verilir; bu imkân, arabulucuya hiç başvurulmamış davanın aynı şekilde tamamlanacağı anlamına gelmez.

Gizlilik ve önceden mevcut deliller nasıl ayrılır?

6325 m.4–5, müzakere teklifleri, kabul beyanları ve yalnız süreç için hazırlanan belgeler bakımından gizlilik ve delil sınırlamaları getirir. Önceden mevcut fatura veya banka kaydı, yalnız toplantıda sunuldu diye kullanılamaz hâle gelmez. Anlaşmanın uygulanması ve icrası için gerekli açıklama ile görüşme teklifini sonraki davada karşı tarafa karşı kullanmak aynı değildir.

Kaynaklar: 6325 sayılı Kanun, 7445 sayılı Kanun’un kapsam ve şerh değişiklikleri ve 7531 sayılı Kanun’un ilk toplantı ve gider değişiklikleri.

Arabuluculukta Dosya ve Teklif Hazırlığı