İstinafta Yeni Delil Sunulur mu? HMK 357 Yeni İddia, Savunma ve Delil Yasağı 2026
Kısa cevap: HMK m.357 uyarınca bölge adliye mahkemesinde karşı dava açılamaz, davaya müdahale talebinde bulunulamaz, ıslah yapılamaz ve ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunmalar dinlenmez; yeni delillere dayanılmaz. Ancak ilk derece mahkemesinde usulüne uygun gösterildiği hâlde incelenmeden reddedilen deliller ile mücbir nedenle gösterilmesine imkân bulunmayan deliller bölge adliye mahkemesince incelenebilir.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
- HMK 357 kuralı
- Yeni iddia ve savunma
- Yeni delil
- İlk derecede reddedilen delil
- Mücbir neden
- Islah yasağı
- BAM incelemesi
- SSS
İlgili rehberler: istinaf dilekçesine cevap, katılma istinafı, sonradan delil gösterme. Resmî kaynak: HMK m.355-357.
HMK 357 İstinafta Yeni Delil Kuralı
İstinaf, ilk derece yargılamasının sıfırdan tekrarlandığı sınırsız yeni bir dava değildir. HMK m.357 bu nedenle ilk derece aşamasında ileri sürülmeyen iddia, savunma ve delillerin istinafta serbestçe dosyaya eklenmesini yasaklar.
Sistem tarafların dava malzemesini ilk derece mahkemesinde zamanında ortaya koymasını amaçlar. İstinafın görevi ilk derece kararını kanunun belirlediği sınırlar içinde denetlemektir.
İstinafta Yeni İddia İleri Sürülebilir mi?
HMK 357 uyarınca ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen yeni iddia ve savunmalar kural olarak dinlenmez. Taraf ilk derece aşamasında dayanmadığı yeni bir vakıayı istinafta ilk kez ileri sürerek davanın temelini değiştiremez.
Hukuki nitelendirme ile yeni vakıa birbirinden ayrılmalıdır. HMK m.33 gereğince hâkim Türk hukukunu resen uygular; tarafın mevcut vakıalara farklı hukuki nitelendirme önermesi ile yeni maddi olay ileri sürmesi aynı değildir.
Yeni Hukuki Sebep İleri Sürülebilir mi?
Tarafların hukuki sebep açıklamaları hâkimi bağlamaz. Dosyada usulüne uygun ileri sürülmüş vakıalara uygulanacak hukuk resen belirlenir. Ancak yeni hukuki etiket altında ilk kez yeni vakıa eklenemez.
İstinafta Yeni Delil Sunulur mu?
Kural olarak ilk derece mahkemesinde dayanılmayan yeni delile istinafta dayanılmaz. Taraf elinde bulunan belgeyi hiçbir haklı neden olmadan ilk derece aşamasında sunmayıp karar aleyhine çıkınca istinafa ekleyemez.
Bu kural HMK m.145 sonradan delil gösterme sistemiyle de uyumludur. Deliller yargılamanın kanuni aşamalarında sunulmalıdır.
İlk Derecede Gösterildiği Hâlde İncelenmeyen Delil
HMK 357, ilk derece mahkemesinde usulüne uygun olarak gösterildiği hâlde incelenmeden reddedilen delilin bölge adliye mahkemesinde incelenebilmesine imkân verir. Taraf delile zamanında dayanmış olmalıdır.
İstinaf dilekçesinde delilin hangi dilekçede veya duruşmada gösterildiği, mahkemenin neden incelemediği ve delilin uyuşmazlık için önemi açıkça belirtilmelidir.
Mahkeme Delil Talebini Unutmuşsa
Taraf delili usulüne uygun göstermiş fakat mahkeme olumlu veya olumsuz hiçbir işlem yapmadan hüküm kurmuşsa hukuki dinlenilme ve eksik inceleme istinaf sebebi olabilir. Delilin dosya sonucuna etkisi somutlaştırılmalıdır.
Mücbir Nedenle Sunulamayan Delil
HMK 357, ilk derece mahkemesinde mücbir bir sebeple gösterilmesine imkân bulunmayan delilin bölge adliye mahkemesinde incelenebilmesine izin verir. Mücbir neden tarafın kontrolü dışında, önlenemeyen ve delilin sunulmasını gerçekten engelleyen durum olmalıdır.
Salt unutma, dosyanın yoğunluğu veya delilin öneminin sonradan fark edilmesi mücbir neden değildir. Engel ve delilin ne zaman elde edilebilir hâle geldiği açıklanmalıdır.
Belge Sonradan Ortaya Çıkarsa
Belgenin ilk derece yargılaması sırasında tarafça bilinmesinin veya elde edilmesinin objektif olarak mümkün olmadığı gösterilebiliyorsa HMK 357 istisnası değerlendirilebilir. Belgenin sonradan bulunması tek başına yeterli değildir; neden daha önce sunulamadığı açıklanmalıdır.
Karşı Taraf Belgeyi Saklamışsa
Belge karşı tarafta bulunuyor ve ilk derece aşamasında ibraz talep edilmişse HMK 219-221 ile HMK 357 birlikte değerlendirilir. Tarafın zamanında delile dayanmış olması önemlidir.
İstinafta Islah Yapılır mı?
HMK 357 istinaf aşamasında ıslah yapılamayacağını açıkça düzenler. Islah tahkikatın sona ermesine kadar ilk derece yargılamasında kullanılabilen usul kurumudur.
İstinafta talep sonucunu ıslahla artırma veya yeni vakıa ekleme mümkün değildir. HMK 176-182 hükümleri ilk derece aşamasında uygulanır.
İstinafta Karşı Dava Açılır mı?
HMK 357 bölge adliye mahkemesinde karşı dava açılamayacağını düzenler. Karşı dava HMK 132-135 kapsamında ilk derece yargılamasında süresinde açılmalıdır.
İstinafta Davaya Müdahale
HMK 357 bölge adliye mahkemesinde davaya müdahale talebinde bulunulamayacağını düzenler. Asli ve fer’i müdahalenin ilk derece aşamasındaki şartları ayrıca HMK 65-69’da yer alır.
İstinafta Birleştirme
HMK 357’nin devamındaki hükümler, bölge adliye mahkemesinin kendi yargı çevresi ve aynı düzeydeki dosyalar bakımından özel birleştirme durumlarını düzenler. İlk derece birleştirme kuralları HMK 166 ile birlikte değerlendirilir.
BAM Hangi Sınırda İnceleme Yapar?
HMK m.355 uyarınca bölge adliye mahkemesi incelemesini istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı yapar; kamu düzenine aykırılığı resen gözetir. Bu nedenle istinaf sebepleri açık ve somut yazılmalıdır.
HMK 355 inceleme sınırı ile HMK 357 yeni dava malzemesi yasağı birlikte uygulanır.
Kamu Düzenine Aykırılıkta Yeni Delil?
Kamu düzeninin resen gözetilmesi, tarafların HMK 357’deki yeni delil yasağını sınırsız biçimde aşabileceği anlamına gelmez. Bölge adliye mahkemesinin resen araştırma yetkisi ve uyuşmazlığın niteliği özel hükümlere göre değerlendirilir.
İstinaf Dilekçesine Belge Eklemek
İlk derece dosyasında zaten bulunan belgenin bir örneğini istinaf dilekçesine eklemek “yeni delil” ileri sürmekle aynı değildir. Yeni olan, ilk derece aşamasında hiç dayanılmamış ve dosyaya sunulmamış delilin ilk kez kanun yolunda ileri sürülmesidir.
İlk Derecede Delil Sunma Talebi Reddedilmişse
Mahkeme delili süre, ilgisizlik veya başka gerekçeyle reddetmiş olabilir. İstinafta bu ara kararın neden hatalı olduğu açıklanır. Delil ilk derece aşamasında usulüne uygun gösterilmişse HMK 357 istisnası uygulanabilir.
Uygulama Örnekleri
Örnek 1: Davacı ilk derece dilekçesinde banka kayıtlarının getirtilmesini istemiş, mahkeme talebi hiç değerlendirmeden karar vermiştir. İstinafta HMK 357 kapsamında bu delilin incelenmesi istenebilir.
Örnek 2: Davalı elindeki sözleşmeyi ilk derece boyunca sunmamış, karar aleyhine çıkınca istinafa eklemiştir. Mücbir neden yoksa yeni delil yasağı gündeme gelir.
Örnek 3: Delil, ilk derece kararından sonra tarafın kontrolü dışındaki bir nedenle ilk kez erişilebilir hâle gelmiştir. Taraf bu engeli somut delillerle açıklarsa HMK 357 istisnası değerlendirilir.
İstinaf Delil Kontrol Listesi
- Delile ilk derece aşamasında dayanılıp dayanılmadığını kontrol edin.
- Dayanıldıysa dilekçe ve ara karar tarihini gösterin.
- Mahkemenin delili neden incelemediğini açıklayın.
- Yeni delilse neden daha önce sunulamadığını belgeleyin.
- Mücbir nedenin tarafın kontrolü dışında olduğunu gösterin.
- Delilin hüküm sonucuna etkisini açıklayın.
- İstinaf sebebini HMK 355 kapsamında somutlaştırın.
Sık Yapılan Hatalar
- İstinafı yeni dava gibi görmek,
- ilk kez yeni vakıa ileri sürmek,
- eldeki belgeyi saklayıp istinafta sunmak,
- unutmayı mücbir neden sanmak,
- istinafta ıslah yapılabileceğini düşünmek,
- ilk derece mahkemesinin reddettiği delilin nerede gösterildiğini belirtmemek.
Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması
HMK 355-357 Türkiye genelindeki hukuk istinaf yargılamalarında uygulanır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun İstanbul ve Mersin’de fiziksel ofisleri bulunmaktadır; Türkiye geneli dosya takibi Mersin’den yönetilir.
Sık Sorulan Sorular
İstinafta yeni delil sunulur mu?
Kural olarak hayır; HMK 357’deki iki temel istisna ayrıca değerlendirilir.
İlk derecede reddedilen delil incelenir mi?
Usulüne uygun gösterildiği hâlde incelenmeden reddedilen delil BAM tarafından incelenebilir.
Sonradan bulduğum belgeyi sunabilir miyim?
Neden ilk derecede sunulamadığı ve mücbir neden şartları somutlaştırılmalıdır.
İstinafta yeni iddia ileri sürülür mü?
HMK 357 kural olarak ilk derecede ileri sürülmeyen iddia ve savunmaları yasaklar.
İstinafta ıslah yapılır mı?
Hayır. HMK 357 açıkça ıslah yapılamayacağını düzenler.
Karşı dava açılır mı?
Hayır, bölge adliye mahkemesinde karşı dava açılamaz.
Yeni hukuki sebep yazılabilir mi?
Hâkim hukuku resen uygular; ancak yeni hukuki etiket altında yeni vakıa ileri sürülemez.
BAM her şeyi resen inceler mi?
HMK 355 uyarınca kural olarak istinaf sebepleriyle sınırlıdır; kamu düzenini resen gözetir.
Dosyadaki eski belgeyi dilekçeye eklemek yeni delil mi?
İlk derece dosyasında mevcut ve dayanılmış belgenin tekrar eklenmesi yeni delil ileri sürmekle aynı değildir.
Unutmak mücbir neden midir?
Hayır. Mücbir neden tarafın kontrolü dışında ciddi engel olmalıdır.
Hukukçu İncelemesi
Av. Halil Bakırcı – Av. Emirhan Keskin.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
