Yurt Dışındaki Taraf Türkiye’de İhtiyati Tedbir Kararını Nasıl Alır?
Kısa ve net cevap: Yurt dışında yaşayan kişi, Türkiye’deki taşınmaz, şirket payı, sözleşme, banka/alacak veya başka bir özel hukuk uyuşmazlığında hakkın elde edilmesini ciddi biçimde zorlaştıracak ya da imkânsız hâle getirecek bir risk varsa HMK m.389 ve devamı uyarınca ihtiyati tedbir talep edebilir. Türkiye’de bulunmak zorunlu değildir; usulüne uygun vekâletnameyle avukat mahkemeye başvurabilir. Tedbir kararı kesin hüküm değildir; dava sonucuna kadar hakkın korunmasını amaçlayan geçici hukuki korumadır.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
Gurbetçiler bakımından en sık ihtiyaç, Türkiye’deki taşınmazın dava sırasında üçüncü kişiye devredilmesi, şirket payının el değiştirmesi, ortak malın yok edilmesi veya sözleşme konusu hakkın geri dönülmez biçimde zarar görmesi riskinde ortaya çıkar. Tedbir talebi “dava açacağım için malı dondurun” şeklinde soyut bırakılamaz; somut tehlike ve korunacak hak yaklaşık olarak ispatlanmalıdır.
HMK m.389 İhtiyati Tedbir Şartları
Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşması veya tamamen imkânsız hâle gelmesi yahut gecikme nedeniyle ciddi zarar doğması ihtimali varsa uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir. Mahkeme ölçülülük ilkesini gözetir.
Hangi Tedbirler İstenebilir?
- Taşınmazın devrinin önlenmesi için tapuya tedbir şerhi,
- Şirket payının devrinin sınırlandırılması,
- Belirli malın üçüncü kişiye tesliminin önlenmesi,
- Sözleşme konusu işlemin geçici olarak durdurulması,
- Delil veya malvarlığının korunmasına yönelik uygun tedbirler.
Talep edilen tedbir, uyuşmazlığın konusuyla bağlantılı ve hakkı korumak için gerekli ölçüde olmalıdır.
Yaklaşık İspat Nedir?
Tedbir aşamasında mahkeme esasa ilişkin tam ispat aramaz; talepte bulunan kişi hakkının ve tedbir sebebinin ciddi olasılıkla mevcut olduğunu belgelemelidir. Sözleşme, tapu kaydı, banka dekontu, genel kurul kararı, yazışma, ihtar ve sicil kaydı gibi belgeler önemlidir.
Karşı Taraf Dinlenmeden Tedbir Verilebilir mi?
Gecikmesinde sakınca bulunan durumlarda mahkeme karşı tarafı dinlemeden tedbir kararı verebilir. Daha sonra karşı tarafın itiraz hakkı vardır. Tedbirin sürdürülmesi, değiştirilmesi veya kaldırılması itiraz üzerine değerlendirilebilir.
Teminat Gerekir mi?
HMK m.392 uyarınca mahkeme kural olarak tedbir isteyen taraftan, tedbir nedeniyle karşı tarafın veya üçüncü kişilerin uğrayabileceği zararları güvence altına almak için teminat ister. Talebin resmî belge veya kesin delile dayanması ya da durumun gerektirmesi hâlinde teminatsız karar verilebilir; gerekçe kararda gösterilmelidir.
Karar Verildikten Sonra Bir Hafta Kuralı
HMK m.393 uyarınca ihtiyati tedbir kararının uygulanmasının, kararın verildiği tarihten itibaren bir hafta içinde talep edilmesi gerekir. Bu süre geçirilirse dava açılmış olsa bile tedbir kararı kendiliğinden kalkabilir. Bu nedenle karar çıktıktan sonra tapu, icra veya ilgili uygulama birimindeki işlem geciktirilmemelidir.
Dava Açılmadan Önce Tedbir
Esas dava henüz açılmadan da tedbir istenebilir. HMK m.397 uyarınca dava öncesi tedbir kararı uygulanmışsa tedbir talep eden, uygulamayı talep ettiği tarihten itibaren iki hafta içinde esas hakkındaki davasını açmalı ve dava açıldığına ilişkin belgeyi tedbiri uygulayan dosyaya sunmalıdır. Aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar.
Yurt Dışındaki Malik İçin Tapu Tedbiri
Taşınmazın satış, bağış veya başka devirle dava dışına çıkarılma riski varsa tapuya tedbir şerhi talep edilebilir. Ancak yalnız “taşınmaz onun üzerinde” denilmesi yetmez; taşınmazın uyuşmazlığın konusu olduğu ve devir riskinin hakkı tehlikeye düşürdüğü gösterilmelidir. Yurt Dışından Web Tapu İşlemleri rehberi tapu kayıtlarının uzaktan kontrolünü açıklar.
İhtiyati Haciz ile Tedbir Aynı mı?
Hayır. Para alacaklarının güvence altına alınmasında İİK m.257 ve devamındaki ihtiyati haciz özel kurumdur. İhtiyati tedbir ise HMK kapsamında daha geniş hakların geçici korunmasına yöneliktir. Para alacağı dosyasında yanlış koruma türünün seçilmesi talebin reddine yol açabilir.
Tedbire İtiraz
Karşı taraf tedbirin şartlarının bulunmadığını, teminatın yetersiz olduğunu veya tedbirin ölçüsüz olduğunu ileri sürebilir. Mahkeme itiraz üzerine tedbiri kaldırabilir, değiştirebilir veya devamına karar verebilir.
Haksız Tedbir Nedeniyle Tazminat
HMK m.399, haksız ihtiyati tedbir nedeniyle zarara uğrayan kişinin tazminat istemesine imkân verir. Bu nedenle tedbir talebi yalnız baskı aracı olarak kullanılmamalı; gerçek risk ve hukuki dayanak açık biçimde gösterilmelidir.
Türkiye’ye Gelmeden Başvuru
Avukat tedbir dilekçesini, delilleri, teminat ve uygulama işlemlerini takip edebilir. Yurt Dışındaki Müvekkiller sayfası çalışma sistemini açıklar. Almanya’da vekâletname için Almanya Türk Konsoloslukları, Almanca bilgi için Almanca ana sayfa kullanılabilir.
Sık Sorulan Sorular
Dava açmadan tedbir alabilir miyim?
Evet. Ancak tedbir uygulandıktan sonra HMK m.397’deki iki haftalık esas dava süresi korunmalıdır.
Mahkeme karşı tarafı dinlemeden karar verebilir mi?
Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde mümkündür.
Teminat her zaman zorunlu mu?
Kural olarak teminat istenir; kanundaki istisnalarda teminatsız karar verilebilir.
Tedbir kararı ne kadar sürer?
Esas dava ve mahkeme kararına bağlıdır; mahkeme tedbiri değiştirebilir veya kaldırabilir.
Resmî mevzuat nerede?
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.389-399 güncel metni kontrol edilmelidir.
Sonuç
Yurt dışındaki taraf Türkiye’deki hakkını ihtiyati tedbirle koruyabilir. Başarılı tedbir talebinin anahtarı somut tehlikeyi yaklaşık ispatla göstermek, doğru koruma türünü seçmek, kararın uygulanmasını bir hafta içinde istemek ve dava öncesi tedbirde iki haftalık esas dava süresini kaçırmamaktır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
