İstanbul Malpraktis Davası ve Hasta Hakları

Malpraktis, komplikasyon ve aydınlatılmış onam

Bir tedavinin beklenen sonucu vermemesi, tek başına hekimin kusurlu olduğunu göstermez. İnceleme; müdahalenin gerekli olup olmadığına, seçilen yönteme, uygulama ve izleme aşamalarına, zarara ve zarar ile ileri sürülen eksiklik arasındaki bağlantıya yönelir. Değerlendirmede olay tarihindeki tıbbi standartlar ve hastanın o sırada bilinen durumu esas alınır.

Komplikasyon, uygun tedaviye rağmen ortaya çıkabilen bir risk olabilir. Bununla birlikte riskin zamanında fark edilmemesi, gerekli takibin yapılmaması veya uygun sevkin gecikmesi ayrıca değerlendirilir. Dosyada yalnız “komplikasyondur” yazması, bu soruları kendiliğinden cevaplamaz.

Aydınlatma da teknik uygulamadan ayrı incelenir. Hastaya işlem, seçenekler, önemli riskler ve tedaviyi reddetmenin olası sonuçları anlaşılır biçimde açıklanmalıdır. İmzalı onam formu bu incelemenin bir parçasıdır; her türlü hatayı kabul eden bir feragat belgesi olarak değerlendirilemez. Acil müdahale ve rıza alınamayan hâllerin özel kuralları ayrıca dikkate alınır. Elektronik onamda 27 Ekim 2026 tarihli Bilgilendirilmiş Rızanın Elektronik Ortamda Alınması Hakkında Yönetmelik de kontrol edilmelidir. Formun hastaya sunulan içeriği, onay zamanı ve doğrulama iz kayıtları birlikte istenir. Elektronik rızanın şartları ve delilleri için ayrıntılı onam rehberine bakılabilir.

İstanbul’da kamu ve özel hastane için dava yolu

Kamu hastanesindeki sağlık hizmetinden doğan hizmet kusuru iddiasında, kural olarak ilgili idareye başvuru ve idari yargıda tam yargı davası gündeme gelir. Hastanenin adı kadar bağlı olduğu kamu tüzel kişisi de belirlenmelidir. Kamu görevlisinin hizmet sırasında yaptığı işlem nedeniyle doğrudan hekime yöneltilen dava ile idareye yöneltilen talep aynı değildir.

Özel hastane veya serbest hekimle tüketici işlemi niteliğindeki ilişkide tüketici hukuku hükümleri ve tüketici mahkemesi gündeme gelir. Ancak hastane işletmecisi, hekim ve sigortacıya yöneltilen her talebin görev ve sorumluluk temeli aynı olmayabilir. Vakıf üniversitesi hastanesi gibi özellik gösteren kurumlarda da kuruluş ve hizmet ilişkisinin hukuki niteliği ayrıca incelenir.

İstanbul, Bakırköy veya Anadolu adliyesinden hangisinin yetkili olduğu yalnız hastanenin tabelasına göre seçilmez. Davalının kimliği, hizmetin görüldüğü yer ve uygulanabilen özel yetki kuralları değerlendirilir. Tüketici uyuşmazlığında tüketicinin yerleşim yerinde dava açılabilmesi de 6502 sayılı Kanun m.73 kapsamında dikkate alınır. Dava şartı arabuluculuk ve kanuni istisnaları başvurudan önce kontrol edilir.

Hasta dosyasında hangi kayıtlar istenmeli?

Hasta Hakları Yönetmeliği m.16 uyarınca hasta, vekili veya kanuni temsilcisi aracılığıyla dosyasını inceleyebilir ve örneğini alabilir. Başvuruda hastane, başvuru tarihleri, klinik ve istenen kayıtlar belirtilmeli; teslim alınan evrak listesi saklanmalıdır. e-Nabız çıktısı veya taburculuk özeti, kurumun tuttuğu tam dosyanın yerine her zaman geçmez.

Eksik veya hatalı kayıt varsa Yönetmelik m.17 kapsamında açıklama ve düzeltme talep edilebilir. İlk alınan nüsha da korunmalıdır. Kayıt verilmemesi, ilgili birime yazılı başvuru ve gerektiğinde mahkemeden kayıtların getirtilmesi ihtiyacını doğurur; tek başına tıbbi kusurun kesin ispatı sayılmaz.

Başvuru sırası ve süreler

1. Sağlık ihtiyacını karşılayın ve belgeleri koruyun. Devam eden tedavi ile hukuki delil toplama süreci birlikte yürütülebilir; tıbbi yardım belge toplamak için ertelenmemelidir.
2. Kronolojiyi kurun. İlk başvuru, müdahale, yakınmanın ortaya çıkışı, yeni tanı, sevk ve zararın öğrenildiği tarihleri kayıtlarıyla yazın.
3. Kurum ve talep türünü belirleyin. Kamu hizmeti, özel hastane sözleşmesi, hekim ilişkisi ve sigorta talebinin süreleri ayrı değerlendirilebilir.
4. Ön başvuruyu ve davayı süresinde yapın. Hasta hakları birimine şikâyet, arabuluculuk veya idareye tazminat başvurusu birbirinin otomatik karşılığı değildir.

Kamu hastanesinde İYUK m.13

İdari eylem nedeniyle hakkı ihlal edilen kişi, eylemi yazılı bildirimle veya başka biçimde öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareden hakkının yerine getirilmesini istemelidir. Tıbbi olaylarda zararın ve idari eylemle bağlantısının ne zaman öğrenildiği ayrıca değerlendirilir; süre başlangıcı her dosyada doğrudan ameliyat günü kabul edilmez.

Talebin tamamen veya kısmen reddinin tebliğinden itibaren genel olarak 60 günlük idari dava süresi içinde dava açılır. Başvuruya 30 gün cevap verilmezse, bu sürenin bitiminden itibaren dava süresi işlemeye başlar. Buradaki 30 gün, idarenin sessiz kalmasına ilişkin süredir; dava açma süresinin 30 gün olduğu anlamına gelmez.

Özel hastane ve hekim ilişkisinde zamanaşımı

Bütün malpraktis talepleri için tek bir “10 yıl” kuralı yoktur. Haksız fiil temelinde TBK m.72, zarar ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve fiilden itibaren on yıl öngörür; daha uzun ceza zamanaşımı uygulanabilen hâller saklıdır. Vekâlet sözleşmesinden doğan alacaklarda TBK m.147/5 uyarınca beş yıl, özel bir süre bulunmayan sözleşme alacaklarında m.146 uyarınca on yıl gündeme gelebilir. Eser niteliğindeki işlemlerde m.147/6 ve ağır kusur istisnası ayrıca değerlendirilir. Sözleşmenin türü ve alacağın muacceliyet tarihi belirlenmeden son gün hesaplanamaz.

Hak kaybına yol açabilen hatalar

• Sadece taburculuk özetine dayanmak: Saatlik izlem veya konsültasyon kaydı olmadan gecikme iddiası eksik kalabilir.
• Onam formunu bütün sorumluluğu kaldıran belge saymak: Bilgilendirme, rıza, teknik uygulama ve takip ayrı değerlendirilir.
• Şikâyet sonucunu beklerken dava süresini geçirmek: CİMER, hasta hakları veya disiplin başvurusu, gerekli içeriği ve muhatabı taşımadıkça İYUK m.13 başvurusunun yerine otomatik geçmez. Ceza soruşturması açılması da her tazminat süresini kendiliğinden durdurmaz.
• Zararı belgelememek: İddia edilen kusur ile gider, gelir kaybı veya kalıcı zarar arasındaki bağlantı ayrıca açıklanmalıdır.
• Bilirkişi raporuna genel itiraz etmek: İncelenmeyen kayıt, cevaplanmayan soru ve uzmanlık eksikliği somut olarak gösterilmelidir.

Bahçelievler’de ameliyat sonrası takip: varsayımsal örnek

Özel hastanede ameliyat sonrasında kanama belirtileri kayda geçmiş, ancak hekime bildirim zamanı tartışmalı olsun. İnceleme; hemşire gözlem çizelgesi, laboratuvar sonuçları, konsültasyon çağrısı ve yeniden müdahale saatlerini bir araya getirir. Uzmandan kanamanın önlenebilirliği ile tespit ve müdahale süresinin uygunluğu hakkında ayrı değerlendirme istenir.

Bu örnekte yalnız kanama meydana gelmesiyle sorumluluk sonucu çıkarılmaz. İleri sürülen gecikmenin ek zarara yol açıp açmadığı da araştırılır. Örnek, gerçek bir müvekkil dosyası veya sonuç garantisi değildir.

Hasta dosyası ile bilirkişi raporu nasıl karşılaştırılır?

Bir malpraktis dosyasında tıbbi sonucun istenmemiş olmasıyla belirli bir işlemde hata bulunması aynı soru değildir. Rapora itiraz hazırlanırken “hekim hatalıdır” şeklinde genel bir sonuç yerine cevaplanması gereken somut tıbbi ve hukuki sorular gösterilmelidir. İlk başvuru, müdahale, takip bulgusu, konsültasyon ve sonraki tedavinin zaman sırası; her aşamanın kaynağıyla birlikte yazılmalıdır. Tıbbi standarda ilişkin değerlendirme, ilgili uzmanlık incelemesi gerektirir.

Onam belgesindeki imza ile hastaya hangi bilginin ne zaman verildiği ayrı konulardır. Aynı şekilde teknik müdahalenin uygun bulunması, sonrasındaki takip veya sevkin bütün yönleriyle incelendiğini kendiliğinden göstermez. Raporda bu başlıklardan biri cevaplanmamışsa hangi iddiayla bağlantılı olduğunu ve hangi kaydın görülmesi gerektiğini açıkça yazın. Aynı itirazı farklı sözcüklerle tekrarlamak yerine eksik incelemenin dosyadaki etkisini gösterin.

Zarar belgelerini de tıbbi kusur iddiasından ayrı sınıflandırın. Tedavi faturası gideri, işgücü kaybı gelir etkisini, bakım kaydı ise günlük ihtiyaçları açıklayabilir. Her masrafın tartışmalı müdahaleden kaynaklandığı varsayılmamalıdır; tarih, amaç ve olayla bağlantı gösterilmelidir. Başka bir hastanede sonradan yapılan tedavinin kayıtlarını önceki dosyayla ilişkilendirin, ancak sonraki sonucun tek başına önceki hekimin olay anında bildiklerini gösterdiğini kabul etmeyin.

Hasta hakları başvurusu, idareye tazminat talebi, arabuluculuk ve dava dosyası için teslim ve bildirim tarihlerini ayrı izleyin. Hangi başvurunun neyi amaçladığını gösteren tek sayfalık bir liste, bir şikâyetin bütün süreleri koruduğu yanılgısını önler. Süre türlerinin ayrıntısı için doktor hatasında zamanaşımı ve idari başvuru süreleri rehberini kullanın.

Her hasta dosyası kopyasının teslim tarihini ve kapsadığı kayıtları listeleyin. Kurum sonradan eksik belge gönderirse yeni teslimi önceki nüshayla ilişkilendirin. Bir kayıtta düzeltme yapılmışsa ilk örneği ve düzeltme açıklamasını birlikte koruyun; rapora hangi sürümün esas alındığını belirlemek incelemenin izlenebilirliğini sağlar.

Bilirkişi raporunda cevap aranacak sorular

Rapor, yapılan işlemin uzmanlık alanına uygun kişilerce ve yeterli kayıt üzerinden hazırlanmalıdır. Olay günündeki bulgular ile sonradan öğrenilen sonuçlar birbirine karıştırılmamalıdır. İnceleme için şu sorular somutlaştırılabilir:

• Tanı ve müdahale kararı hangi kayıtlara dayanıyordu?
• İşlemin uygulanması ve sonraki izlem, o tarihteki standartlara uygun muydu?
• Komplikasyon hangi saatte fark edilebilir hâle geldi; verilen karşılık uygun muydu?
• İddia edilen eksikliğin belirlenen zarara etkisi nedir?
• Dosyada bulunmayan kayıtlar veya çelişkiler sonuca nasıl etki ediyor?

Adli yargıda HMK m.281, bilirkişi raporunun tebliğinden itibaren iki hafta içinde eksiklerin tamamlanmasını, açıklama veya yeni bilirkişi incelemesini isteme imkânı verir. Teknik çalışma gerektiren hâllerde bu süre içinde başvurularak bir defaya mahsus, en fazla iki haftalık ek süre istenebilir; ek süre kendiliğinden doğmaz. İdari yargı dosyasında mahkemenin tebliği ve uygulanacak usul ayrıca takip edilir.

Hasta hakları ve resmî kaynaklar

Belge toplama için hasta dosyasına erişim rehberi; kamu hizmetindeki iddialar için kamu hastanesinde hizmet kusuru; yerel yargı çevresi için İstanbul hukuk ve adliye rehberi incelenebilir.

Resmî metinler: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 7331 sayılı Kanun m.3: İYUK m.13’te cevap süresi değişikliği, Hasta Hakları Yönetmeliği ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu. Kanunların ilk kabul metinleri, sonraki değişiklikler ve olay tarihindeki yürürlük birlikte okunmalıdır.

Madde numaralarıyla hukuki dayanak

Sorumluluk ve zarar: TBK m.49 haksız fiil; m.54 bedensel zarar; m.56 manevi tazminat; m.112 sözleşmeye aykırılık; m.116 yardımcı kişilerin fiilleri; m.502 ve m.506 vekâlet ilişkisi ve özen yükümlülüğüdür. Bu hükümlerin uygulanması davalı ve sözleşme türüne göre belirlenir.

Süre ve ön başvuru: TBK m.72, m.146 ve m.147 farklı zamanaşımı rejimlerini; İYUK m.7 ve m.13 idari dava süresi ile idareye ön başvuruyu; 6502 sayılı Kanun m.73 ve m.73/A tüketici mahkemesi ve dava şartı arabuluculuğu düzenler. Hakem heyeti kapsamı ve diğer kanuni istisnalar ayrıca kontrol edilir.

Hasta hakları ve inceleme: Hasta Hakları Yönetmeliği m.15 ve m.18 bilgilendirmeyi, m.16 dosyaya erişimi, m.17 kayıt düzeltmeyi, m.24 rızayı; HMK m.281 bilirkişi raporuna itirazı düzenler.