Kısıtlama Dışındaki Belgeleri İsteme Dilekçesi | CMK 153/3 Word

Kısıtlama dışındaki belgeleri isteme dilekçesi, soruşturma dosyasında CMK m.153/2 uyarınca kısıtlama kararı bulunmasına rağmen üçüncü fıkrada korunan belgelere erişilmesi için hazırlanır. Yakalanan kişinin veya şüphelinin ifadesini içeren tutanak, bilirkişi raporları ve bu kişilerin hazır bulunmaya yetkili oldukları diğer adli işlemlere ilişkin tutanaklar hakkında ikinci fıkradaki kısıtlama uygulanmaz.

Bu sayfanın konusu, kısıtlama varken belirli istisna belgelerin incelenmesi ve örneklerinin alınmasıdır. Genel dosya inceleme başvurusu için CMK m.153 dosya inceleme dilekçesi kullanılabilir. Buradaki talep, kısıtlama kararının tamamının kaldırılmasını istemekle aynı değildir. Belgenin neden üçüncü fıkraya girdiği açıklanır ve somut belgeye erişim istenir.

CMK m.153/3 nasıl bir koruma sağlar?

CMK m.153/1 müdafiin dosya içeriğini inceleme ve istediği belgelerin örneğini harçsız alma hakkını düzenler. İkinci fıkra belirli suçlarda, soruşturmanın amacını tehlikeye düşürme koşuluyla, savcının istemi ve hâkim kararı üzerine kısıtlama getirilebilmesini öngörür. Üçüncü fıkra ise bazı belgeler hakkında ikinci fıkranın uygulanmayacağını açıkça belirtir. Dolayısıyla mevcut bir kısıtlama kararı bütün belgelere ayrım gözetmeden uygulanamaz.

Bu düzenleme, dosyanın tümüne sınırsız erişim sonucu doğuran bir istisna değildir. Korunan belge grupları kanunda sayılmıştır. Başvurunun başarılı biçimde kurulması için istenen belgenin hangi gruba girdiği gösterilir. Belgenin savunma açısından yararlı olması tek başına üçüncü fıkra kapsamını belirlemez; belge türü ve ilgili adli işlemle bağlantısı incelenir. Dilekçede yalnız “savunma için gereklidir” demek yerine bu kanuni eşleştirme yapılır.

Kısıtlamanın uygulanmadığı üç belge grubu

İfade tutanağı talebi nasıl somutlaştırılır?

Talepte, tutanağın hangi kişinin ifadesini içerdiği ve hangi tarihte düzenlendiği bilindiği ölçüde belirtilir. Aynı soruşturmada farklı tarihlerde birden fazla ifade alınmışsa yalnız “ifade tutanağı” yazılması hangi belgenin istendiği konusunda tereddüt yaratır. Müdafiin temsil ettiği şüpheli ile diğer kişiler doğru tanımlanır. Kanun metnindeki yakalanan kişi veya şüpheliye ilişkin tutanak grubu, dosyada bulunan her türlü beyan belgesinin ayrım yapılmadan aynı statüde görülmesi anlamına gelmez.

İfade belgesine erişim ile yeni ifade alınmasını istemek farklı işlemlerdir. Bu dilekçe dosyada bulunan tutanağın incelenmesi ve örneğinin verilmesi içindir. Dosyada henüz oluşturulmamış bir tutanağın örneği verilemez. Tutanak düzenlenmiş fakat elektronik ortamda görünmüyorsa, belge dosya bilgileriyle tanımlanarak inceleme imkânı ve örnek talep edilir. Ekranda görünmeme durumu tek başına belgenin bulunmadığını kanıtlayan bir sonuç olarak yazılmaz.

Bilirkişi raporu ile diğer inceleme evrakı aynı mıdır?

M.153/3 bilirkişi raporlarını açıkça sayar. Dilekçede raporun adı, konusu ve bilinen tarihi belirtilir. Ancak başlığında inceleme kelimesi geçen her belge, bu nedenle kendiliğinden bilirkişi raporu olarak nitelendirilmez. Dosyadaki görevlendirme, raporu hazırlayan sıfat ve belgenin niteliği incelenir. Kolluk tutanağı, kurum cevabı veya başka bir evrak için üçüncü fıkradaki hangi belge grubuna dayanıldığı ayrıca açıklanmalıdır.

Raporun örneğini istemekle rapora itiraz etmek de farklı taleplerdir. Önce belgeye erişim sağlanır; raporun içeriğine ilişkin itiraz, gerekçeleri ve usulüyle ayrıca hazırlanır. Rapor okunmadan içinde hangi teknik hataların bulunduğu kesin bir olgu gibi ileri sürülmez. Erişim dilekçesi, mevcut raporun alınmasına yönelir; bilirkişinin değiştirilmesi, ek rapor veya yeni inceleme taleplerini açıklamasız biçimde aynı sonuç bölümüne eklemez.

Hazır bulunmaya yetkili olunan işlemin tutanağı

Üçüncü belge grubunda kanunun ölçütü, yakalanan kişinin veya şüphelinin ilgili adli işlemde hazır bulunmaya yetkili olmasıdır. Bu ifade yalnız fiilen hazır bulunmuş olma şartı şeklinde daraltılmamalıdır. Dilekçede işlem tanımlanır ve hazır bulunma yetkisinin dayanağı açıklanır. Bunun tersi de geçerlidir: dosyada adı geçen herhangi bir işlem, sadece savunmayla ilgili olduğu için otomatik olarak bu gruba sokulmaz.

Tutanak tarihi ve düzenleyen merci biliniyorsa yazılır; bilinmiyorsa olmayan numara üretilmez. İşlemi tanımlayan gerçek dosya bilgileriyle tutanağın belirlenmesi istenir. Birden fazla işlem söz konusu olduğunda her biri ayrı satırda açıklanır. Böylece belge talebi, bütün dosyanın tek cümlede açılmasını istemek yerine kanunun koruduğu belirli işlem tutanaklarına bağlanır. Yetki değerlendirmesi, talebin soyut bir gizlilik tartışmasına dönüşmesini önler.

Kısıtlama kararının kaldırılmasıyla belge isteme arasındaki fark

Kısıtlama kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülüyorsa kararın dayanağı, suç kapsamı, gerekçesi ve kanun yolu ayrıca değerlendirilir. M.153/3 kapsamındaki belge istemi ise kararın bütünüyle kaldırılması sonucunu beklemeden korunan belgelere erişim konusundadır. Bu nedenle dilekçenin konu bölümüne yalnız “gizlilik kararının kaldırılması” yazılması, talebin amacını değiştirir. Belirli istisna belgelerin verilmesi isteniyorsa sonuç açıkça buna yöneltilmelidir.

İki ayrı talebin aynı dosyada ileri sürülmesi, hukuki dayanaklarının aynı olduğu anlamına gelmez. Belge erişimi talebinde istisnanın uygulanması istenir. Kısıtlama kararına itirazda ise kararın neden hukuka aykırı olduğu açıklanır ve ilgili kanun yolu kullanılır. Yeni belge talebinin yapılması, mevcut karara karşı itiraz süresini kendiliğinden durdurmaz veya yeniden başlatmaz. Başvuruların tarihleri ve hangi karara ilişkin oldukları ayrı kaydedilmelidir.

Başvuruyu müdafi mi, şüpheli mi yapar?

Bu örnek, CMK m.153’ün müdafiye tanıdığı inceleme ve örnek alma yetkisine göre hazırlanmıştır. Şüphelinin adı ile müdafiin adı, barosu ve sicili ayrı gösterilir. Müdafilik ilişkisinin dosyadaki gerçek kaydı veya görevlendirme bilgisi belirtilir. Kanun metninde yer almayan genel bir noter vekâletnamesi zorunluluğu, bu inceleme hakkının her durumda ön koşulu olarak kurulmaz. Buna karşılık başvuranın müdafi sıfatı belirsiz bırakılmamalıdır.

M.153/5, maddede bulunan haklardan suçtan zarar görenin vekilinin de yararlanacağını düzenler. Vekil bu hükme dayanarak başvuruyorsa sıfat ve temsil edilen kişi buna göre uyarlanır. Mağdur veya şikâyetçinin bizzat belge örneği istemesi bakımından m.234/1-a-2, vekili aracılığıyla inceleme bakımından m.234/1-a-4 ayrıca dikkate alınır. Müdafi için hazırlanmış örnek, başlıklar değiştirilmeden bütün taraflara ait ortak dilekçe gibi kullanılmaz.

Kısıtlama dışındaki belgelerin verilmesi dilekçesi örneği

Aşağıdaki metin, dosyada mevcut kısıtlama kararının m.153/3 kapsamındaki belgelere uygulanmaması talebidir. İstenen belgeler tek tek doldurulur ve neden istisna kapsamında oldukları açıklanır. Dosyada olmayan rapor veya tutanak, varmış gibi yazılmaz. Kısıtlama kararına ayrıca itiraz edilecekse bu örneğin yalnız belge erişimi talebi içerdiği göz önünde tutulmalıdır.

Kısıtlama dışındaki belgeleri isteme dilekçesi Word indir

CMK 153/3 belge erişimi dilekçesini Word olarak indir (.docx)

Word dosyası yukarıdaki örneğin düzenlenebilir karşılığıdır. Hazır kişi adı, mahkeme numarası veya elektronik imza içermez. Belge listesindeki açıklama alanları gerçek kayıtlarla tamamlanmalı; kullanılmayan seçenekler çıkarılmalıdır. Vekil sıfatıyla başvuruda ilgili kişi ve m.153/5 dayanağı ayrıca uyarlanır. Dosya inceleme hakkının bulunması, kişi adına daha önce inceleme veya imza yapılmış olduğu anlamına gelmez.

Talep yazılırken belge listesi nasıl düzenlenir?

Her belge için ayrı sıra numarası kullanılır. Birinci sütunda belge adı, ikinci sütunda tarih ve dosya kaydı, üçüncü sütunda m.153/3 içindeki belge grubu, son sütunda erişim durumu gösterilebilir. İncelenebilen fakat örneği verilmeyen belgeyle hiç gösterilmeyen belge aynı şekilde açıklanmaz. İki yetkiden hangisinin kullanılmasının engellendiği belirlenir; yalnız görüntüleme sağlanmasının örnek alma talebini her durumda karşıladığı varsayılmaz.

İstenen belgeye dosyada atıf yapılıyor fakat tarih veya numarası bilinmiyorsa bu atıf tanımlanır. Dilekçe eksik bilgiyi saklamak için kesin olmayan bir numara içermez. Belgeyi tanımlamaya yarayan gerçek işlem bilgisi sunulur. Birden fazla raporun bulunduğu soruşturmada ek rapor ile ilk rapor ayrı yazılır. Böylece verilen yanıtın hangi talebi karşıladığı sonradan karşılaştırılabilir.

Kısıtlama dışındaki belge verilmezse ne kontrol edilir?

Önce belgenin gerçekten dosyada bulunup bulunmadığı ve erişimin hangi gerekçeyle sağlanmadığı belirlenir. Belge yüklenmemesi, teknik erişim sorunu ve hukuki ret farklı durumlardır. Yazılı başvuru ve yanıt saklanarak hangi belgenin hangi tarihte istendiği kayda geçirilir. Genel “dosya gizli” ifadesi, m.153/3’teki istisna grubuna giren belirli belge bakımından neden erişim verilmediğini tek başına açıklamaz.

Hâkim kararına karşı itiraz gerekiyorsa CMK m.267 ve 268 değerlendirilir. M.268/1, başka hüküm bulunmadığında öğrenmeden itibaren iki hafta içinde kararı veren mercie başvurulmasını düzenler. Bu süreyi bütün belge taleplerine ait genel süre gibi göstermek doğru değildir; itiraz edilen karar ve öğrenme tarihi belirlenmelidir. Belgeye erişim için yeni dilekçe sunmakla kanun yoluna başvurmak ayrı usul işlemleri olarak takip edilir.

İddianamenin kabulünden sonra aynı örnek kullanılır mı?

CMK m.153/4, iddianamenin mahkeme tarafından kabul edildiği tarihten itibaren müdafiin dosya içeriğini ve muhafaza altına alınmış delilleri inceleyebilmesini, bütün tutanak ve belgelerin örneklerini harçsız alabilmesini düzenler. Bu aşamada talebin muhatabı ve dosya numarası güncellenir. Soruşturma kısıtlaması altında belirli istisna belge isteme örneği, kabul sonrası mahkeme dosyasında aynı gerekçeyle kullanılmamalıdır.

Başlangıç için iddianamenin yazıldığı veya mahkemeye gönderildiği tarih değil, kanunun belirttiği kabul tarihi esas alınır. Dilekçe hazırlanırken dosyanın hangi evrede bulunduğu kontrol edilmelidir. Eski soruşturma bilgileri dosyayı tanımlamaya yardımcı olsa da yeni mahkeme esas numarasının yerine geçmez. Erişim hakkının hukuki dayanağını doğru evreye bağlamak, gereksiz kısıtlama tartışmasını önler.

Soruşturma gizliliğiyle savunma hakkı birlikte uygulanır

CMK m.157, başka hükümlerin saklı olduğu ve savunma haklarına zarar verilmemesi gerektiği kaydıyla soruşturma işlemlerinin gizliliğini düzenler. M.153/3’ün açık istisnası bu çerçevede uygulanır. Gizlilik, kanunda tanınan belge erişimini bütünüyle ortadan kaldıran sınırsız bir gerekçe değildir. Buna karşılık alınan belgenin savunma amacı dışında herkese açık yayımlanması, örnek alma hakkının kendiliğinden verdiği bir yetki olarak kabul edilmez.

Belgede mağdur, tanık, çocuk veya diğer kişilere ait bilgiler bulunması, kullanım amacının ve erişim yetkisinin dikkatle korunmasını gerektirir. Dilekçenin konusu, dosyadaki yetkili inceleme ve örnek alma işlemidir. Örneğin internetten indirilebilmesi, gerçek dosya belgelerinin de herkese açık paylaşılması anlamına gelmez. Başvuruda kişisel dosya bilgileri yalnız ilgili adli merciye sunulacak belgeye yazılmalıdır.

Harçsız örnek hakkı ve belgenin eksiksiz teslimi

CMK m.153/1, istenen belgelerin bir örneğinin harçsız alınmasını düzenler. Üçüncü fıkradaki istisna, ikinci fıkradaki kısıtlamanın uygulanmamasını sağladığından, başvuruda yalnız inceleme değil örnek alma talebi de açık kurulmalıdır. Harçsızlık, dilekçenin sonuç bölümünde belirtilir. Dosyaya erişim sağlandığı halde istenen belgenin bir örneği verilmemişse, iki talebin aynı ölçüde karşılandığı kabul edilmez. Başvurucu aldığı yanıtı inceleme ve örnek alma yönlerinden ayrı kontrol eder.

Teslim edilen nüshanın hangi rapora veya tutanağa ait olduğu; tarih, dosya numarası ve sayfa bilgileriyle karşılaştırılır. Belgenin metninde açıkça anılan bir ek teslimde bulunmuyorsa eksikliğin ne olduğu belirtilerek açıklama istenir. Ancak bir raporda başka evraka atıf bulunması, dosyadaki bütün diğer evrakın kendiliğinden aynı istisna grubuna girdiği anlamına gelmez. Her ek veya farklı belge için hukuki nitelik ve talep bağlantısı korunur.

Başvuruya hangi kayıtlar eklenebilir?

Kısıtlama kararının elde bulunan örneği, istenen belgeyi tanımlayan evrak listesi ve önceki erişim başvurusuna verilen yanıt, talebin anlaşılmasını sağlayan kayıtlar arasındadır. Bunlar kapalı ve her dosyada zorunlu bir ekler listesi olarak sunulmamıştır. Dilekçede dayanılan belgenin gerçekten mevcut olması ve ekler bölümünde doğru adlandırılması önemlidir. Karar örneği henüz alınamamışsa varmış gibi ek numarası verilmez; bilinen karar bilgileri ve erişim sorunu açıkça yazılır.

Başvurunun bir kopyası ve alındı bilgisi saklanarak sonradan verilen belgelerle karşılaştırılır. Böylece yalnız genel bir erişim şikâyeti yerine, hangi tutanak veya raporun hâlen verilmediği gösterilebilir. Bu kayıt düzeni, kanundaki istisnayı genişletmez; mevcut hakkın somut belge talebi üzerinden izlenmesini sağlar.

Kısıtlama dışındaki belgeler hakkında sorular

Kısıtlama kararı varsa bilirkişi raporu da gizlenir mi?

CMK m.153/3, bilirkişi raporları hakkında ikinci fıkradaki kısıtlamanın uygulanmayacağını düzenler. İstenen belgenin bilirkişi raporu niteliği ve dosya bilgisi açıklanarak erişim talep edilir.

İstisna belge için önce kısıtlama kararının kaldırılması gerekir mi?

Üçüncü fıkradaki belge talebi, kısıtlama kararının bütünüyle kaldırılması talebinden ayrıdır. Kanun bu belgeler hakkında ikinci fıkranın uygulanmayacağını belirtir; tüm kararın kaldırılması ayrıca ön koşul olarak eklenmez.

İşlemde fiilen bulunmadım; tutanak istisna dışında mı kalır?

Kanunun ölçütü ilgili kişinin hazır bulunmaya yetkili olduğu adli işlemdir. Fiilen bulunma ile hukuken bulunmaya yetkili olma farklıdır. İşlemin niteliği ve yetkinin dayanağı somut olarak açıklanır.

Her inceleme tutanağı bilirkişi raporu sayılır mı?

Belgenin niteliği belirlenmelidir. Başlığında inceleme yazması tek başına bilirkişi raporu olduğunu göstermez. İstenen belgenin m.153/3’teki hangi gruba girdiği dilekçede gösterilir.

Bu dilekçe bütün dosyanın açılmasını sağlar mı?

Talep, kanunda kısıtlama dışında bırakılmış belirli belgelere yöneliktir. Dosyanın tamamına erişim veya kısıtlama kararının kaldırılması için gereken değerlendirme bu talebin kapsamından ayrıdır.

Resmî kaynak ve ilgili başvuru

Metnin dayanağı, Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat sistemindeki CMK m.153, 157, 234 ve 267–268 hükümleridir. Genel dosya erişimi için girişteki ayrı dilekçe, mevcut evraka ilişkin farklı suret talepleri için mahkeme ve savcılık dosyasından evrak sureti isteme örneği incelenebilir. Bu sayfa, kısıtlama altında korunan belge gruplarına özgü talebi açıklar.