E-İmza ile Hangi İşlemler Yapılamaz? 5070 m.5 | Resmî Şekil, Özel Merasim ve Teminat Sözleşmeleri 2026

5070 m.5 e-imza için hangi sınırı getirir?

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’nun 5. maddesi iki parçalı bir sistem kurar. İlk cümlede güvenli elektronik imzanın elle atılan imza ile aynı hukuki sonucu doğurduğu kabul edilir. İkinci cümlede ise bu genel kuralın uygulanmayacağı işlemler açıkça ayrılır. Kanunların resmî şekle veya özel bir merasime tabi tuttuğu hukuki işlemler ile teminat sözleşmeleri güvenli elektronik imza ile gerçekleştirilemez.

Bu düzenleme nedeniyle “e-imza ıslak imzanın yerine geçer” cümlesi tek başına eksiktir. Doğru hukuki sonuç, işlem türünün ayrıca incelenmesinden sonra kurulabilir. Bir danışmanlık veya yazılım hizmet sözleşmesi ile taşınmaz devri aynı şekil rejimine tabi değildir. Bir ticari gizlilik sözleşmesi ile kefalet taahhüdü de aynı şekilde değerlendirilemez. Önce işlemin hangi kanuna tabi olduğu, sonra o kanunda özel şekil veya merasim şartı bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.

BTK’nın elektronik imza açıklamaları da 5070 m.5’teki bu sınırı açıkça vurgular. Güvenli elektronik imza çok geniş bir işlem alanında hukuki geçerlilik sağlasa da, kanunun ayrıca resmî makam katılımı veya özel şekil güvencesi aradığı işlemlerde tek başına yeterli değildir.

Resmî şekle tabi hukuki işlem ne demektir?

Resmî şekil, bir hukuki işlemin geçerli olabilmesi için kanunun belirlediği resmî makam veya görevli önünde ve öngörülen usule uygun olarak yapılmasını ifade eder. Böyle bir işlemde tarafların iradesini açıklaması ve imza atması tek başına yeterli değildir. Resmî makamın katılımı, düzenleme biçimi veya tescil süreci işlemin geçerlilik şartının parçasıdır.

Güvenli elektronik imza, imza sahibinin kimliğini ve elektronik verinin bütünlüğünü güvenilir biçimde doğrular. Ancak resmî şeklin fonksiyonu yalnız imzayı doğrulamak değildir. Bazı işlemlerde resmî görevli tarafların kimliğini, irade açıklamasını, işlem ehliyetini ve kanunda aranan diğer koşulları kontrol eder. Bu nedenle güvenli e-imza teknik olarak çok güçlü olsa bile kanunun resmî şekil şartını otomatik olarak ikame etmez.

Bir sözleşmenin “yazılı olması” ile “resmî şekilde yapılması” birbirinden farklıdır. Sadece yazılı şekle tabi bir işlemde güvenli elektronik imza çoğu durumda yazılı şeklin imza unsurunu karşılayabilir. Resmî şekle tabi işlemde ise ayrıca resmî usul tamamlanmalıdır.

Taşınmaz satışı e-imza ile yapılabilir mi?

Hayır. Taşınmaz mülkiyetinin devri, yalnız tarafların kendi aralarında güvenli elektronik imzayla bir PDF imzalaması sonucunda gerçekleşmez. Türk Medeni Kanunu ve tapu mevzuatı taşınmaz mülkiyetinin devrini resmî şekle ve tescile bağlar. Tapu sicil müdürlüğü önündeki resmî işlem ve tescil, mülkiyet geçişinin temel unsurlarıdır.

Bu nedenle alıcı ve satıcı güvenli elektronik imza kullanarak “taşınmaz satış sözleşmesi” başlıklı özel bir belge düzenlese dahi bu belge tapudaki resmî satış işleminin yerini tutmaz. Belge, tarafların başka beyanları veya ön görüşmeleri bakımından delil niteliği taşıyabilir; ancak doğrudan mülkiyet devrini sağlamaz.

Taşınmaz satış vaadi bakımından da işlemin tabi olduğu özel şekil şartı ayrıca değerlendirilir. Noterlik mevzuatının öngördüğü düzenleme şekli veya ilgili resmî süreçler güvenli e-imza ile tarafların kendi başına oluşturduğu özel belgeyle ortadan kaldırılamaz. Bu ayrım, özellikle internet üzerinden yapılan kapora veya ön satış işlemlerinde önemlidir.

Web Tapu ve elektronik başvuru sistemlerinin kullanılması da bu sonucu değiştirmez. Başvurunun dijital ortamda yapılabilmesi, mülkiyet devrinin özel bir elektronik sözleşmeyle tamamlanabildiği anlamına gelmez. Elektronik sistem, resmî tapu işleminin yürütülme aracıdır; resmî şekli kaldırmaz.

Özel merasime tabi hukuki işlem ne anlama gelir?

Özel merasim, kanunun bir hukuki işlemin kurulması için belirli bir tören, görevli veya usul silsilesi öngörmesidir. Bu tür işlemlerde tarafların karşılıklı iradesi yanında kanunun aradığı merasim tamamlanmalıdır. 5070 m.5’in e-imza istisnası, bu tür işlemlerin yalnız elektronik imza atılarak kurulmasını engeller.

Özel merasimin amacı çoğu zaman işlemin kişisel ve toplumsal önemine uygun güvence sağlamaktır. İmza sahibinin kimliğinin kriptografik olarak doğrulanması bu merasimin bütün fonksiyonlarını karşılamaz. Bu nedenle güvenli elektronik imza teknik olarak geçerli olsa bile, özel merasim gerektiren bir işlemi tek başına kuramaz.

Evlenme e-imza ile yapılabilir mi?

Hayır. Evlenme, Türk Medeni Kanunu’nun öngördüğü yetkili evlendirme memuru önünde ve kanunda belirlenen usulle gerçekleştirilen özel merasime tabi bir işlemdir. Tarafların aynı elektronik belgeyi güvenli e-imza ile imzalaması evlenme akdini kurmaz.

BTK’nın elektronik imza hakkında yayımladığı açıklamalarda da evlenme, güvenli elektronik imza ile gerçekleştirilemeyen işlemlere örnek olarak gösterilir. Evlilik başvurusu kapsamında bazı belgelerin elektronik ortamda sunulabilmesi veya kamu sistemlerinde dijital kayıt tutulması, evlenme merasiminin e-imzayla ikame edildiği anlamına gelmez.

Aynı yaklaşım, kanunun işlem için bizzat bulunma veya belirli görevli önünde irade açıklama şartı getirdiği diğer özel merasimlerde de geçerlidir. İşlem türü özel kanununa göre incelenmelidir.

Teminat sözleşmeleri neden e-imza istisnasıdır?

5070 m.5 yalnız resmî şekil ve özel merasim işlemlerini değil, teminat sözleşmelerini de açıkça e-imza eşdeğerliği dışında bırakır. Teminat sözleşmeleri, bir borcun ifa edilmemesi riskine karşı alacaklıya ek güvence sağlayan hukuki işlemlerdir. Kefalet, teminat ilişkisinin en bilinen örneklerinden biridir.

Bu istisnanın pratik sonucu, bir teminat işleminin yalnızca güvenli elektronik imza kullanıldığı gerekçesiyle elle imzalı özel şekil şartlarını karşılamış sayılamamasıdır. Teminatın türüne göre Türk Borçlar Kanunu, Türk Ticaret Kanunu, bankacılık mevzuatı veya başka özel hükümler uygulanabilir. Her teminat türünün şekil şartı kendi kanuni rejiminden belirlenmelidir.

“Teminat sözleşmesi” başlıklı her ticari belgenin aynı olmadığı da unutulmamalıdır. Garanti, kefalet, teminat mektubu ilişkisi, rehin ve ipotek birbirinden farklı hukuki kurumlar olabilir. 5070 m.5’teki istisna nedeniyle somut işlemin niteliği doğru belirlenmeden sadece elektronik imzaya dayanılarak geçerlilik sonucu kurulamaz.

Kefalet sözleşmesi e-imza ile yapılabilir mi?

Kefalet sözleşmesi Türk Borçlar Kanunu’nda sıkı şekil şartlarına bağlanmıştır. TBK m.583 uyarınca kefalet sözleşmesi yazılı şekilde yapılmadıkça ve kefilin sorumlu olacağı azamî miktar ile kefalet tarihi belirtilmedikçe geçerli olmaz. Ayrıca kefilin sorumlu olduğu azamî miktarı, kefalet tarihini ve müteselsil kefil olması hâlinde bu sıfatı veya bu anlama gelen ifadeyi kendi el yazısıyla belirtmesi gerekir.

Bu özel şartlar ve 5070 m.5’teki teminat sözleşmesi istisnası birlikte değerlendirildiğinde, güvenli elektronik imzanın tek başına kefaletin kanuni şekil şartlarını karşılamadığı açıktır. Bir kefalet metnini elektronik imzayla imzalamak, TBK m.583’ün aradığı el yazısı unsurlarını ortadan kaldırmaz.

Kefalette ayrıca TBK m.584 kapsamında eşin rızasına ilişkin kurallar bulunur. Bu nedenle kefalet ilişkisinde yalnız imza teknolojisine odaklanmak hatalıdır; şekil, azamî miktar, tarih, kefalet türü ve gerekiyorsa eş rızası birlikte incelenmelidir.

Noterde yapılması gereken işlem e-imza ile özel belgeye dönüştürülebilir mi?

Hayır. Bir kanun işlemi noter tarafından düzenleme veya onaylama şeklinde yapılmaya bağlamışsa, tarafların kendi aralarında güvenli e-imza kullanması noterlik şeklinin yerini tutmaz. Noterin işleme katılımı, kimlik ve irade kontrolü ile mevzuatın öngördüğü belge düzenleme usulü resmî şeklin parçasıdır.

Buna karşılık noterlik hizmetlerinde elektronik sistem ve güvenli elektronik imza kullanılması farklı bir konudur. Noterlerin kendi elektronik işlem altyapısında e-imza kullanması veya elektronik ortamda yürütülen noterlik işlemleri, yetkili kurumun mevzuata uygun resmî süreci içinde gerçekleşir. Buradaki elektronik araç kullanımı ile tarafların kendi başına elektronik belge imzalaması aynı değildir.

Bu nedenle “noter gereken her işlem e-imzayla yapılamaz” şeklindeki sonuç, noterlik işleminin kanuni şekil şartı olduğu durumlar için doğrudur. Noter zorunluluğu bulunmayan bir sözleşme, sırf taraflar isterse noterde yapılabilecek diye e-imza kapsamından çıkmaz.

Hangi sözleşmeler güvenli e-imza ile yapılabilir?

Kanunun resmî şekle, özel merasime veya 5070 m.5’teki teminat sözleşmesi istisnasına sokmadığı özel hukuk işlemlerinde güvenli elektronik imza geniş biçimde kullanılabilir. Danışmanlık, yazılım, lisans, gizlilik, tedarik, bakım, abonelik, hizmet ve birçok ticari sözleşme bu kapsamda olabilir. Ancak her sözleşmenin özel kanuni düzenlemesi ayrıca kontrol edilmelidir.

İş sözleşmelerinde de İş Kanunu m.8 ve ilgili özel düzenlemeler dikkate alınır. Elektronik belge ve e-imza kullanılabilse bile belirli sözleşme türlerinde yazılılık, bilgilendirme veya saklama yükümlülükleri ayrıca yerine getirilir. Tüketici işlemlerinde ise 6502 sayılı Kanun ve ikincil mevzuatın ön bilgilendirme, kalıcı veri saklayıcısı ve teslim şartları uygulanabilir.

Ticari şirketlerde elektronik imzanın geçerliliği yanında temsil yetkisi de kontrol edilmelidir. Şirket yetkilisinin güvenli e-imzası teknik olarak geçerli olsa bile, yaptığı işlemin şirketi bağlayıp bağlamadığı temsil yetkisinin kapsamına göre belirlenir.

E-imza kullanmadan önce hangi dört kontrol yapılmalıdır?

Birincisi, işlem türünün özel kanununda resmî şekil veya özel merasim şartı bulunup bulunmadığı belirlenmelidir. İkincisi, işlemin teminat sözleşmesi niteliği taşıyıp taşımadığı kontrol edilmelidir. Üçüncüsü, kullanılan imzanın 5070 m.4 anlamında güvenli elektronik imza ve nitelikli elektronik sertifikaya dayanıp dayanmadığı doğrulanmalıdır. Dördüncüsü, imza sahibinin işlem yapmaya yetkisi ve elektronik belgenin özgün sürümü korunmalıdır.

Bu kontrol, özellikle yüksek bedelli sözleşmelerde sözleşme imzalandıktan sonra geçersizlik tartışması yaşanmasını önler. Tarafların “e-imza kullandık, bütün şekil şartları tamam” varsayımıyla hareket etmesi doğru değildir. Şekil şartı işlemin türünden; e-imzanın teknik geçerliliği ise 5070 sayılı Kanun ve ikincil mevzuattan doğar.

Güncel elektronik imza mevzuatı için BTK Elektronik İmza Mevzuatı ve güvenli elektronik imzanın kapsamı için BTK E-İmza Sık Sorulan Sorular esas alınmalıdır. Islak imza ile eşdeğerlik ve HMK 205 bakımından E-İmza Islak İmza ile Aynı mı? rehberi ayrıca incelenebilir.

Türkiye geneli ve Mersin uygulaması

5070 sayılı Kanun’un e-imzaya ilişkin geçerlilik ve istisna kuralları Türkiye genelinde aynıdır. Mersin’de kurulan bir şirket sözleşmesi, İstanbul merkezli bir platform üzerinden imzalanmış olsa da işlemin şekil şartı ilgili maddi hukuk hükümlerine göre belirlenir. Elektronik ortam, yetki ve şekil kurallarını kendiliğinden değiştirmez.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu açısından e-imzalı bir sözleşme incelenirken yalnız imza doğrulamasına bakılmaz. Önce sözleşmenin türü ve kanuni şekli belirlenir; sonra güvenli elektronik imzanın teknik geçerliliği, imza sahibinin temsil yetkisi, sertifika durumu ve özgün dosya incelenir. Bu yöntem, şekil geçersizliği ile teknik imza sorununu birbirinden ayırır.

Elektronik başvuru yapılabilmesi resmî şekli ortadan kaldırır mı?

Hayır. Bir kurumun başvuruyu internetten kabul etmesi, işlemin esasına ilişkin resmî şekil şartının kaldırıldığı anlamına gelmez. Web Tapu, noterlik bilişim sistemleri, elektronik ihale veya başka kamu portalları sürecin belirli aşamalarını dijitalleştirebilir. Ancak işlem kanunen resmî makam huzurunda yapılmalı veya sicile tescil edilmeliyse, elektronik başvuru yalnız hazırlık ve işlem yönetimi aracıdır. Resmî işlemin kurucu aşaması ayrıca tamamlanır.

Bu ayrım özellikle taşınmaz işlemlerinde önemlidir. Tarafların çevrim içi randevu alması, belgeleri sisteme yüklemesi ve bazı beyanları elektronik ortamda iletmesi, özel bir PDF sözleşmesinin tapu senedi yerine geçtiği anlamına gelmez. Aynı şekilde noterlikte elektronik ortamdan belge gönderilmesi de kanunun noter önünde veya noter tarafından düzenleme şeklinde yapılmasını istediği işlemin özel şekil şartını ortadan kaldırmaz.

E-imzalı kapora veya ön protokol geçersiz mi sayılır?

Bir taşınmaz satışına ilişkin e-imzalı kapora belgesi veya ön protokolün hukuki sonucu, belgenin taşınmaz mülkiyetini devredip devretmediğinden ayrı değerlendirilir. Özel belge tapudaki resmî satışın yerini tutmaz; fakat tarafların belirli bir bedeli hangi amaçla ödediği, görüşmelerin kapsamı, iade şartı veya sözleşme öncesi sorumluluk bakımından delil oluşturabilir. Belgenin geçerli bir asıl satış sözleşmesi gibi değerlendirilmesi ile başka bir borç ilişkisini ispatlaması aynı şey değildir.

Bu nedenle e-imza ile yapılamayan bir resmî işlemin çevresinde düzenlenen her elektronik belge “hiçbir hukuki değeri yok” denilerek dışlanamaz. Öncelikle belgenin hangi borcu veya beyanı içerdiği, tarafların sonraki davranışları ve özel şekil şartının hangi hukuki sonuç için arandığı belirlenmelidir. Güvenli elektronik imza belgenin kim tarafından imzalandığını ve bütünlüğünü destekler; ancak kanunun kurucu resmî şekil şartını tamamlamaz.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →