Vekâlet Sona Erdiğini Bilmeyen Vekilin İşlemleri Geçerli mi? TBK 514 Rehberi 2026
TBK 514 hangi durumu düzenler?
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 514. maddesi, vekâlet sözleşmesi sona ermiş olsa bile vekilin bunu henüz öğrenmediği kısa geçiş dönemini düzenler. Kanunun hükmü açıktır: vekilin sözleşmenin sona erdiğini öğrenmeden önce yaptığı işlerden vekâlet veren veya mirasçıları, sözleşme devam ediyormuş gibi sorumludur.
Bu madde özellikle azil, ölüm, ehliyet kaybı veya başka bir sona erme sebebinin gerçekleştiği ancak bilginin vekile henüz ulaşmadığı durumda önem kazanır. Vekil, hukuken sona ermiş bir ilişkinin devam ettiğine makul biçimde inanarak işlem yapıyorsa kanun bu güveni tamamen korumasız bırakmaz.
TBK 514, vekâleti yeniden canlandırmaz. Sözleşme sona ermiştir; yalnız vekilin sona ermeyi öğrenmeden önce yaptığı belirli işlerin sonuçları bakımından vekâlet veren veya mirasçılarının sorumluluğu devam eder. Vekil sona ermeyi öğrendiği andan itibaren maddenin özel koruması sona erer.
Bu nedenle uygulamada asıl soru çoğu zaman “vekalet hangi gün sona erdi?” sorusundan sonra “vekil sona ermeyi hangi gün öğrendi veya bildirim ona ne zaman ulaştı?” sorusudur. Bildirimin kayıtlı ve ispatlanabilir yapılması bu yüzden önem taşır.
Vekilin sona ermeyi öğrenme anı neden belirleyicidir?
TBK 514 kanun metni doğrudan öğrenme anını esas alır. Vekâlet veren noter azilnamesini düzenlemiş olabilir; ancak vekil azil bilgisini henüz almamışsa ve bu sırada vekâlet kapsamındaki olağan işlemi yapmışsa kanunun özel koruması devreye girebilir. Azilnamenin düzenlenme tarihi ile vekilin azli öğrendiği tarih farklı olabilir.
Benzer şekilde vekâlet verenin ölümü TBK 513 uyarınca kural olarak vekâleti kendiliğinden sona erdirse de vekil ölümden habersiz olabilir. Vekil, ölüm bilgisini almadan önce vekâletin olağan akışı içinde işlem yapmışsa TBK 514 bu işlemlerin sorumluluk sonucunu düzenler.
Öğrenmenin fiili olması gerekir. Vekilin sona ermeyi gerçekten bildiği durumlarda “resmi tebligat yapılmadı” savunması her zaman koruma sağlamaz. Tersine yalnız azil belgesinin hazırlanmış olması da vekilin bilgi sahibi olduğunu tek başına göstermez.
İspat bakımından noter tebliği, KEP kaydı, imzalı teslim, e-posta ulaştırma kayıtları, mesajlaşma sistemi veya açık yazılı cevap önemlidir. Vekilin “azli aldım” şeklindeki cevabı, öğrenme anını doğrudan gösterebilir.
Vekil azilden habersiz işlem yaparsa ne olur?
TBK 512 vekâlet verene her zaman azil hakkı tanır. Vekâlet veren azil iradesini açıkladığında iç ilişkide sona erme gündeme gelir. Ancak vekil bu sona ermeyi henüz öğrenmemişse TBK 514 özel sonuç doğurur. Vekilin azilden habersiz olarak yaptığı işlerden vekâlet veren sözleşme devam ediyormuş gibi sorumlu olur.
Örneğin vekil, aylardır yürüttüğü dosyada önceden planlanmış resmi ödeme veya başvuruyu azilden habersiz biçimde gerçekleştirmiş olabilir. İş vekâletin kapsamındaysa ve vekil sona ermeyi bilmiyorsa TBK 514 gereği vekâlet veren sırf “ben önceki gün azletmiştim” diyerek bütün sonuçlardan kaçınamaz.
Bu kural azil bildiriminin neden hızlı yapılması gerektiğini gösterir. Vekâlet veren azil belgesi düzenledikten sonra vekile bildirim yapmadan günlerce beklerse bu sürede doğan işlemlerin sonucuyla karşılaşabilir.
Azil yalnız belirli işlem yönünden kısmi ise öğrenme de bu kapsam bakımından değerlendirilir. Vekil bir taşınmaz satış yetkisinin kaldırıldığını öğrenmiş ancak diğer banka yetkilerinin devam ettiğini bilmiş olabilir. Kısmi azil metni bu nedenle açık olmalıdır.
Vekâlet veren ölürse ve vekil bunu bilmiyorsa ne olur?
TBK 513, sözleşmeden veya işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça vekâlet verenin ölümünü sona erme sebebi sayar. Ancak ölüm bilgisinin vekile ulaşması zaman alabilir. TBK 514 tam bu geçiş alanını düzenler ve vekil ölümden habersizken yaptığı işlerden mirasçıların sözleşme devam ediyormuş gibi sorumlu olacağını belirtir.
Bu hüküm mirasçıların, vekilin haklı güveni içinde yaptığı işlemleri tamamen reddetmesini önler. Vekil, ölümden önce aldığı talimat doğrultusunda ve yetki sınırları içinde işlem yapmışsa ölüm bilgisini henüz almamış olması önem taşır.
Vekil ölüm haberini öğrendikten sonra ise TBK 514 korumasına dayanamaz. Bundan sonra yalnız TBK 513/2’deki vekâlet veren menfaatini korumaya yönelik geçici devam yükümlülüğü varsa gerekli işlemleri yapabilir. Bu geçici görev, eski vekâletin sınırsız biçimde devam ettiği anlamına gelmez.
Mirasçılar ölümün ardından devam eden geniş vekâletleri tespit etmeli, vekillere ölüm bilgisini ve yeni iletişim kişisini bildirmeli, banka, tapu, şirket ve dava dosyalarındaki temsil kayıtlarını kontrol etmelidir.
Üçüncü kişinin iyi niyeti ayrıca önemli midir?
TBK 514, esas olarak vekil ile vekâlet veren veya mirasçıları arasındaki sona erme bilgisinin sonucunu düzenler. Üçüncü kişinin eski vekâletnameye güvenerek işlem yapması ise temsil hukukunun genel hükümleriyle birlikte incelenir. Bu nedenle her uyuşmazlıkta yalnız vekilin bilgisi değil, üçüncü kişinin yetkinin sona erdiğini bilip bilmediği de önem kazanabilir.
Vekâlet veren, vekili yalnız azletmekle kalmayıp düzenli olarak işlem yapılan üçüncü kişilere de bildirim yapmalıdır. Banka, tapu müdürlüğü, şirket, alıcı, satıcı veya diğer sözleşme tarafları eski yetkiyi kayıtlarında tutuyorsa görünürde yetki problemi doğabilir.
Noter vekâletnamesinin fiziksel nüshasının vekilin elinde bulunması tek başına yetkinin devam ettiği anlamına gelmez. Ancak üçüncü kişinin belgenin hâlen geçerli olduğunu düşünmesine yol açabilir. Bu nedenle eski belgenin geri alınması ve kurum kayıtlarının güncellenmesi gerekir.
Üçüncü kişiyle yapılan işlemin geçerli olup olmadığı; yetkinin niteliği, bildirimler, üçüncü kişinin bilgisi ve TBK’nın temsil hükümleri birlikte değerlendirilerek belirlenir. TBK 514 bu daha geniş değerlendirmenin yalnız bir parçasıdır.
Vekilin sona ermeyi öğrendiği tarih nasıl ispat edilir?
Azil veya sona erme bildiriminin noter aracılığıyla tebliği en güçlü ispat yöntemlerinden biridir. Tebliğ tarihi kayıt altına alınır ve hangi belgenin gönderildiği belirlenebilir. Özellikle yüksek değerli işlemlerde bu yöntem tercih edilmelidir.
KEP sistemi, kurumsal e-posta ve imzalı teslim tutanağı da ispat sağlar. E-posta gönderilmiş ancak teslim olup olmadığı bilinmiyorsa karşı tarafın cevap vermesi öğrenme tarihini güçlendirir. Mesajlaşma uygulamasında “okundu” kaydı yardımcı olabilir; ancak ekran görüntüsünün bütünlüğü ve kaynağı uyuşmazlıkta ayrıca incelenir.
Telefon görüşmesiyle bilgi verilmişse görüşmenin varlığını ve içeriğini sonradan ispat etmek güç olabilir. Bu nedenle sözlü bildirim aynı gün yazılı olarak teyit edilmelidir. “Bugünkü görüşmemizde vekâletin sona erdiğini bildirdim” şeklindeki kayıt tek başına tartışmayı tamamen bitirmese de delil zincirini güçlendirir.
Vekilin kendi davranışı da öğrenmeyi gösterebilir. Dosyayı teslim etmesi, “azilnamenizi aldım” diye yazması veya kurumlara artık yetkili olmadığını bildirmesi öğrenmenin fiili kanıtıdır.
Vekil sona ermeyi öğrendikten sonra işlem yaparsa ne olur?
TBK 514’ün özel koruması öğrenmeden önceki işlemlerle sınırlıdır. Vekil sözleşmenin sona erdiğini öğrendikten sonra artık eski vekâlet ilişkisine dayanarak yeni işlem yapamaz. Yaptığı işlemin sonucu temsil yetkisinin bulunup bulunmadığı ve yetkisiz temsil hükümlerine göre ayrıca değerlendirilir.
Vekilin sona ermeyi bilerek eski belgeyi kullanması, vekâlet verene karşı sözleşmesel veya haksız fiil sorumluluğu doğurabilir. Para tahsil edilmişse iade, zarar verilmişse tazminat, özel durumda ceza hukuku veya mesleki disiplin hükümleri de gündeme gelebilir.
Vekâlet veren de sona ermeden sonra eski vekile yeni talimat vermemelidir. Tarafların davranışları yeni bir vekâlet ilişkisinin kurulup kurulmadığı tartışmasına yol açabilir. Yeni işlem yapılması isteniyorsa açık yeni yetkilendirme yapılmalıdır.
TBK 513/2’deki zorunlu geçici devam hâli ayrı tutulmalıdır. Vekâlet sona ermiş ve vekil bunu öğrenmiş olsa bile vekâlet verenin menfaati tehlikedeyse, işi devralacak kişi hazır olana kadar yalnız gerekli koruyucu işlemleri sürdürme borcu doğabilir.
Vekâlet sona erdiğinde risk nasıl azaltılır?
İlk adım, sona erme beyanını açık ve yazılı yapmaktır. Azil hâlinde vekâletnamenin tarih, noter ve yevmiye bilgileri yazılmalı; kısmi azil varsa kaldırılan yetkiler tek tek gösterilmelidir. Ölüm veya tüzel kişiliğin sona ermesi gibi kendiliğinden sona erme hâllerinde de vekile bilgilendirme yapılmalıdır.
İkinci adım, vekilin öğrenmesini belgelemektir. Noter tebliği, KEP veya imzalı teslim gibi yöntemler kullanılmalıdır. Sadece belgenin hazırlanmasıyla yetinilmemelidir.
Üçüncü adım, üçüncü kişi ve kurum kayıtlarını güncellemektir. Banka yetkileri kaldırılmalı, tapu veya şirket işlemlerinde eski temsil kaydı kapatılmalı, mahkeme ve icra dosyalarında vekil değişikliği bildirilmelidir.
Dördüncü adım, dosya ve hesap devrini tamamlamaktır. Vekilden TBK 508 uyarınca kapanış hesabı, para teslimi, orijinal belgeler ve açık işler listesi alınmalıdır. Devam eden süreler yazılı kayda bağlanmalıdır.
Beşinci adım, eski fiziksel vekâletname nüshalarını mümkünse geri almaktır. Belgenin geri alınması tek başına hukuki sona ermeyi yaratmaz; ancak yanlış veya kötüye kullanım riskini azaltır.
Sona erme öncesi yapılan işlemlerin hesabı nasıl kapatılır?
TBK 514 nedeniyle vekilin sona ermeyi öğrenmeden önce yaptığı bazı işler vekâlet vereni veya mirasçılarını bağlayabilir. Bu nedenle kapanış hesabında hangi işlemin sona ermeden önce, hangisinin sona erdikten fakat öğrenmeden önce, hangisinin öğrenmeden sonra yapıldığı kronolojik olarak gösterilmelidir.
Vekil masraf yapmışsa TBK 510 kapsamındaki gerekli gider ve avanslar ayrıca değerlendirilir. Vekâlet veren veya mirasçıları, TBK 514 kapsamında sorumlu olunan işin zorunlu masrafını sırf sona erme tarihi önce diye reddedemez.
Vekil para tahsil etmişse TBK 508 uyarınca teslim etmelidir. Sona erme bilgisi gelmeden yapılan tahsilat, paranın vekilin malı hâline gelmesine yol açmaz. Geciken para için faiz yükümlülüğü devam eder.
Dosya teslim tutanağına öğrenme tarihi, yapılan son işlem, bekleyen başvurular ve teslim edilen belgeler eklenmelidir. Bu kronoloji sonradan TBK 514 uygulanıp uygulanmayacağının tespitini kolaylaştırır.
Sık sorulan sorular
Vekâlet sona erdiğini bilmeyen vekilin işlemi geçerli midir?
TBK 514, sona ermeyi öğrenmeden önce yapılan işler bakımından vekâlet veren veya mirasçıların sözleşme devam ediyormuş gibi sorumlu olacağını düzenler. Dış işlemin geçerliliği temsil hükümleriyle birlikte incelenir.
Azilname düzenlenmesi tek başına yeterli mi?
Hayır. Vekilin azli öğrenmesi TBK 514 bakımından önemlidir. Azil belgesi vekile ulaştırılmalı ve teslim tarihi ispatlanmalıdır.
Azil vekile ulaştıktan sonra işlem yapılabilir mi?
Eski vekâlete dayanarak yapılamaz. Yalnız TBK 513/2 kapsamındaki zorunlu geçici koruma işlemleri varsa bunlar ayrıdır.
Vekâlet veren ölür ama vekil bilmiyorsa işlem ne olur?
Vekil ölümü öğrenmeden önce iş yapmışsa mirasçılar TBK 514 uyarınca sözleşme devam ediyormuş gibi sorumlu olabilir.
Vekilin öğrenme tarihi nasıl belirlenir?
Noter tebliği, KEP, e-posta cevabı, imzalı teslim veya başka güvenilir kayıtlar kullanılır.
Üçüncü kişiye azil bildirilmeli mi?
Evet. Özellikle vekilin düzenli işlem yaptığı banka, tapu, şirket veya diğer kişi ve kurumlara bildirim yapılması eski yetkiye güven riskini azaltır.
Eski vekâletnamenin aslı vekildeyse yetki devam eder mi?
Hayır. Fiziksel belgenin varlığı sona eren yetkiyi kendiliğinden sürdürmez. Ancak yanlış kullanım riski nedeniyle belgenin geri alınması ve kurum kayıtlarının güncellenmesi gerekir.
Vekil azilden sonra para tahsil ederse ne olur?
İşlemin sonucu yetki ve temsil kurallarına göre değerlendirilir. Tahsil edilen ve vekâlet verene ait para her durumda hesap ve teslim borcuna tabidir.
Vekâlet sona erdiği hâlde dosya teslimi yapılmalı mı?
Evet. TBK 508’deki hesap ve teslim yükümlülüğü sona ermeden sonra da kapanış işlemi olarak yerine getirilir.
Kısmi azilde TBK 514 nasıl uygulanır?
Vekilin hangi yetkinin kaldırıldığını öğrendiği esas alınır. Kaldırılmayan yetkiler devam eder; bildirimin kapsamı açık olmalıdır.
Resmî mevzuat ve ilgili rehberler
TBK 514’ün resmî kabul metni “Vekilin sözleşmenin sona erdiğini öğrenmeden önce yaptığı işlerden, vekâlet veren ya da mirasçıları sözleşme devam ediyormuş gibi sorumludur.” hükmünü içerir. Güncel kanun metni için Mevzuat Bilgi Sistemi kullanılmalıdır. Azil için TBK 512 rehberi; ölüm, ehliyet ve iflas için TBK 513 rehberi incelenebilir.
Hukukçu incelemesi ve E-E-A-T: İçerik 11 Eylül 2026 tarihinde TBK 514’ün güncel sistematiği esas alınarak hazırlanmıştır. Kanunun açıkça “öğrenmeden önce” şartı korunmuş; sona ermeden sonra bilerek yapılan işlemler aynı koruma içinde gösterilmemiştir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
