Aday Memurluk Süresi Kaç Yıl? 2026 Yeni 657 m.56: İlişik Kesme ve 3 Yıl Yasağı

Kanuni dayanak: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.54, m.55, 23 Ocak 2026 tarihli 7573 sayılı Kanunla değişen m.56 ve m.58. 657 m.57 ise 7573 sayılı Kanun m.2 ile yürürlükten kaldırılmıştır. Bu rehber 11 Eylül 2026 tarihinde yürürlükte bulunan metin esas alınarak hazırlanmıştır.

Aday memur kimdir?

Devlet memurluğuna ilk defa alınan ve 657 sayılı Kanun m.54 uyarınca aday statüsünde atanan kişi aday memurdur. Adaylık, memurun kamu hizmetine uyumunun, temel ve hazırlayıcı eğitim ile staj sürecinin tamamlandığı kanuni dönemdir. Aday memur Devlet memuru statüsündedir; ancak asli memurluğa henüz atanmamıştır.

Adaylık süresinde kişinin özlük hakları 657 sayılı Kanun çerçevesinde devam eder. Bununla birlikte nakil ve asli memurluğa geçiş bakımından özel kurallar uygulanır. Adaylık, iş hukukundaki deneme süresi değildir; idare aday memurun ilişkisini istediği gerekçeyle serbestçe sona erdiremez. İlişik kesme ancak kanunda gösterilen neden ve usulle yapılır.

Aday memurluk süresi kaç yıldır?

657 m.54’ün açık hükmüne göre adaylık süresi bir yıldan az ve iki yıldan çok olamaz. Bu nedenle aday memurun altı ay sonunda kendiliğinden asli memur olması mümkün değildir; aynı şekilde adaylık statüsünün iki yıldan fazla sürdürülmesi de kanuna uygun değildir.

Adaylık süresinin kurum tarafından bir ila iki yıl arasındaki zaman içinde tamamlanması gerekir. Asli memurluğa geçme tarihi de m.58 uyarınca adaylık süresinin sonunu geçemez. Kurumun personel dosyasında adaylık başlangıç tarihi ve asli memurluğa atama onayı açıkça bulunmalıdır.

Aday memur başka kuruma nakil olabilir mi?

Hayır. 657 m.54 aday olarak atanmış Devlet memurunun adaylık süresi içinde başka kurumlara naklinin yapılamayacağını açıkça düzenler. Bu yasak kurumlar arası nakle ilişkindir ve adaylık dönemi boyunca devam eder.

Aday memurun kendi kurumundaki görev yeri değişikliği ile başka bir kamu kurumuna 657 m.74 anlamında nakil aynı işlem değildir. Kurum içi görevlendirme veya yer değişikliği kendi mevzuatına göre değerlendirilir; ancak başka kuruma nakil yasağı m.54’te doğrudan yer alır.

Aday memurun eğitim ve stajı zorunlu mudur?

Evet. 657 m.55’e göre aday olarak atanan memurlar önce bütün memurların ortak niteliklerine ilişkin temel eğitime, ardından sınıflarıyla ilgili hazırlayıcı eğitime ve staja tabi tutulur. Asli Devlet memurluğuna atanabilmeleri için bu süreçlerde başarılı olmaları şarttır.

Eğitim süreleri, programlar, değerlendirme esasları ve sorumlu kurumlara ilişkin ayrıntılar Cumhurbaşkanınca hazırlanacak yönetmelikle düzenlenir. Kurumlar, adayın eğitim ve staj sonuçlarını kayıt altına almak ve m.56 uygulanacaksa hangi devrede başarısızlık oluştuğunu somut belgeyle göstermek zorundadır.

657 m.56 2026 yılında nasıl değişti?

7573 sayılı Kanun’un 1. maddesiyle 657 m.56 tamamen değiştirilmiş ve yeni hüküm 29 Ocak 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Güncel m.56 ilişik kesme sebeplerini objektif başlıklar hâlinde düzenler.

Yeni metne göre adaylık süresi içinde temel eğitim, hazırlayıcı eğitim veya staj devrelerinin herhangi birinde başarısızlık ilişik kesme sebebidir. Ayrıca disiplin cezaları bakımından yeni ve açık eşikler getirilmiştir: birden fazla uyarma ve/veya kınama cezası; tek bir aylıktan kesme cezası; tek bir kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ilişik kesme sonucunu doğurur.

Bir uyarma cezası aday memurun ilişiğini keser mi?

Hayır. Güncel m.56 “birden fazla uyarma ve/veya kınama cezası” ifadesini kullanır. Yalnız tek bir uyarma cezası, sırf bu nedenle m.56 kapsamında ilişik kesme eşiğini oluşturmaz. Aynı şekilde tek bir kınama cezası da “birden fazla” şartını tek başına karşılamaz.

Ancak adayın ayrıca eğitim veya staj başarısızlığı bulunuyorsa ilişik kesme başka bir m.56 sebebine dayanabilir. Dayanak disiplin cezasının yürürlükte olup olmadığı, yargı veya idari işlemle ortadan kaldırılıp kaldırılmadığı ve aynı adaylık dönemi içinde kaç ceza bulunduğu personel dosyasından kontrol edilmelidir. Güncel m.56 metni “kesinleşmiş ceza” ibaresini ayrıca kullanmadığından, kanunda bulunmayan bir kesinleşme şartı eklenmemelidir.

İki uyarma veya bir uyarma bir kınama ilişik keser mi?

Kanun “birden fazla uyarma ve/veya kınama cezası” dediği için aynı adaylık süresinde birden fazla bu tür cezanın bulunması m.56 kapsamına girer. İki uyarma, iki kınama veya bir uyarma ile bir kınama cezası bu çoğulluk şartını karşılar.

İdarenin ilişik kesme işleminde hangi disiplin kararlarına dayandığını göstermesi gerekir. İptal edilmiş veya hukuken ortadan kalkmış bir ceza m.56 hesabında mevcut ceza gibi kullanılamaz. Dayanak disiplin işlemleri ile ilişik kesme işlemi arasındaki bağ dosyada açık olmalıdır.

Aylıktan kesme cezası alan aday memurun durumu nedir?

Güncel 657 m.56’ya göre adaylık süresi içinde aylıktan kesme cezası alan aday memurun disiplin amirinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayıyla ilişiği kesilir. Kanun bu ceza bakımından “birden fazla” şartı koymamıştır.

Bu nedenle tek aylıktan kesme cezası m.56’da sayılan ilişik kesme sebeplerinden biridir. Ancak cezanın hukuka aykırı olduğu iddiası varsa disiplin cezasına ve buna dayanan ilişik kesme işlemine karşı kanuni başvuru ve dava yolları süresinde kullanılmalıdır.

Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alan aday memur ne olur?

Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası da m.56’da doğrudan sayılmıştır. Adaylık döneminde bu cezayı alan aday memurun disiplin amirinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayıyla ilişiği kesilir.

İşlemin hukuka uygunluğu, dayanak disiplin cezasının hukuka uygunluğuna da bağlıdır. Disiplin cezası yargı kararıyla iptal edildiğinde bu cezaya dayanılarak tesis edilen ilişik kesme işleminin hukuki durumu ayrıca değerlendirilir.

Eğitim veya stajın birinden başarısız olmak yeterli mi?

Evet. Yeni m.56 “temel ve hazırlayıcı eğitim ve staj devrelerinin herhangi birinde başarısız olanlar” ifadesini kullanır. Bu nedenle üç aşamanın tümünde birden başarısızlık aranmaz. Herhangi bir devrede başarısızlık ilişik kesme sebebidir.

Başarısızlığın kurumun yürürlükteki eğitim ve değerlendirme mevzuatına göre belirlenmesi gerekir. Not, sınav, değerlendirme veya staj sonucu somut kayda dayanmalıdır. Kanunda olmayan subjektif gerekçeler eğitim başarısızlığı yerine kullanılamaz.

Aday memurun ilişiğini kim keser?

657 m.56 iki aşamalı yetki düzenler. Önce disiplin amirinin teklifi gerekir. Ardından atamaya yetkili amirin onayıyla ilişik kesilir. Bu iki unsur kanunda açıkça belirtilmiştir.

İlişik kesilen adaylar ilgili kurum tarafından derhal Kamu Personel Bilgi Sisteminin bulunduğu kuruma bildirilir. Yetkisiz makam tarafından tesis edilen işlem, idari işlemin yetki unsuru bakımından hukuka aykırılık oluşturur.

İlişiği kesilen aday memur kaç yıl memur olamaz?

Güncel m.56’nın ikinci fıkrasına göre bu madde hükümlerine göre ilişiği kesilenler, sağlık nedenleri hariç, üç yıl süreyle Devlet memurluğuna alınmazlar. Üç yıllık sonuç kanun hükmüdür; kurum bu süreyi keyfî olarak kısaltamaz veya uzatamaz.

Üç yıllık yasağın başlangıcı ilişik kesme işleminin hukuken sonuç doğurduğu tarih üzerinden değerlendirilir. İşlem yargı kararıyla iptal edilirse ortaya çıkan hukuki durum kararın gerekçesine ve idarenin tesis edeceği yeni işleme göre belirlenir.

Sağlık nedeniyle ilişik kesmede üç yıllık yasak var mı?

657 m.56’nın ikinci fıkrası, üç yıl süreyle Devlet memurluğuna alınmama sonucunda “sağlık nedenleri hariç” istisnasını açıkça korur. Bu ifade, sağlık nedeniyle ortaya çıkan her ayrılığın doğrudan m.56’nın birinci fıkrasındaki ilişik kesme sebeplerinden biri olduğu anlamına gelmez. Sağlık nedeniyle ilişik kesmenin veya göreve devam edememenin somut hukuki dayanağı ayrıca belirlenmeli; m.56’daki istisna yalnız üç yıllık yeniden memuriyete alınmama sonucunun uygulanıp uygulanmayacağı bakımından değerlendirilmelidir.

Bununla birlikte kişinin başvuracağı yeni görevin sağlık şartlarını taşıması gerekir. Sağlık istisnası yalnız üç yıllık yasağa ilişkindir; özel kadronun sağlık yeterliliği şartlarını ortadan kaldırmaz.

657 m.57 neden artık uygulanmıyor?

7573 sayılı Kanun’un 2. maddesiyle 657 sayılı Kanun’un 57. maddesi 2026 yılında yürürlükten kaldırılmıştır. Bu nedenle eski internet içeriklerinde yer alan “adaylık süresi sonunda başarısızlık” başlıklı m.57 metni 11 Eylül 2026 itibarıyla yürürlükte değildir.

Adaylık sürecindeki ilişik kesme bakımından güncel temel hüküm m.56’dır. Eski metne göre hazırlanmış yazı, dilekçe veya kurum içi açıklamalar güncel mevzuatla karşılaştırılmadan kullanılmamalıdır.

Aday memur ne zaman asli memur olur?

657 m.58’e göre adaylık devresi içinde eğitimde başarılı olan adaylar disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayıyla, onay tarihinden geçerli olmak üzere asli memurluğa atanır. Asli memurluğa geçme tarihi adaylık süresinin sonunu geçemez.

Bu nedenle yalnız bir yılın dolması kendiliğinden “asalet tasdiki” anlamına gelmez. Eğitimde başarı, disiplin amiri teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı gerekir. Ancak idare adaylık statüsünü iki yılı aşacak biçimde sürdüremez.

Aday memur istifa ederse m.56 mı uygulanır?

Hayır. Kendi isteğiyle memuriyetten çekilen adayın durumu 657 m.94 ve yeniden dönüş bakımından m.97 hükümlerine göre değerlendirilir. M.56, adaylıkta eğitim/staj başarısızlığı veya maddede sayılan disiplin cezaları nedeniyle idarece ilişik kesme işlemidir.

İstifa ile m.56 ilişik kesmesi farklı hukuki nedenlere ve farklı yeniden memuriyete dönüş sonuçlarına sahiptir. Memur istifa ederse ne zaman geri dönebilir? rehberinde m.97 bekleme süreleri ayrıca açıklanmıştır.

Aday memurun ilişik kesme işlemine karşı dava açılabilir mi?

Evet. Aday memurun ilişiğinin kesilmesi bir idari işlemdir ve idari yargı denetimine tabidir. İşlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları incelenebilir. Dayanak disiplin cezasının hukuka uygunluğu da uyuşmazlığın sonucunu doğrudan etkileyebilir.

İlişik kesme işlemine karşı özel bir dava süresi öngörülmemişse İYUK m.7 uyarınca idare mahkemesinde genel dava açma süresi 60 gündür ve idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. Somut işlemde özel süre bulunup bulunmadığı ayrıca kontrol edilmelidir. İlişik kesme kararının, dayanak disiplin cezalarının, eğitim/staj değerlendirme belgelerinin ve tebliğ evrakının birlikte saklanması gerekir. Dava açılması işlemin yürütmesini kendiliğinden durdurmaz; yürütmenin durdurulması talebi İYUK koşullarına göre ayrıca değerlendirilir.

2026 aday memurluk kontrol listesi

1. Adaylık başlangıç tarihinizi personel dosyasından belirleyin.
2. Sürenin bir yıldan az, iki yıldan fazla olamayacağını kontrol edin.
3. Adaylık içinde başka kuruma nakil yasağını dikkate alın.
4. Temel eğitim, hazırlayıcı eğitim ve staj sonuçlarını yazılı olarak saklayın.
5. Disiplin cezası varsa türünü ve güncel hukuki durumunu kontrol edin.
6. Birden fazla uyarma/kınama ile aylıktan kesme ve kademe durdurma cezasının yeni m.56 sonucunu ayırın.
7. İlişik kesme işleminde disiplin amiri teklifi ve atamaya yetkili amir onayının bulunup bulunmadığını kontrol edin.
8. Sağlık nedenli ilişik kesmede üç yıllık yasağın uygulanmadığını bilin.
9. Eski m.57 metnini kullanmayın; madde 2026’da yürürlükten kaldırılmıştır.
10. Asli memurluğa geçişte m.58 onay tarihini kontrol edin.

İlgili rehberler: Memur disiplin savunma süresi · Memur yıllık izin süresi · Memur istifasında geri dönüş süreleri.

Sık sorulan sorular

Aday memurluk en az kaç yıl?

657 m.54’e göre adaylık bir yıldan az olamaz.

Aday memurluk en fazla kaç yıl?

657 m.54’e göre iki yıldan fazla olamaz.

Aday memur başka kuruma geçebilir mi?

Adaylık süresi içinde başka kurumlara nakil yapılamaz.

Bir uyarma cezası ilişik kesme sebebi mi?

Tek uyarma cezası, m.56’daki “birden fazla uyarma ve/veya kınama” şartını tek başına karşılamaz.

Bir aylıktan kesme cezası yeterli mi?

Evet. Güncel m.56 aylıktan kesme cezasını ilişik kesme sebepleri arasında doğrudan sayar.

Aday memurun ilişiği kesilirse kaç yıl memur olamaz?

M.56 uyarınca ilişiği kesilenler sağlık nedenleri hariç üç yıl Devlet memurluğuna alınmaz.

657 m.57 hâlâ yürürlükte mi?

Hayır. 7573 sayılı Kanun m.2 ile 2026’da yürürlükten kaldırılmıştır.

Aday memur bir yıl dolunca otomatik asil olur mu?

Hayır. M.58 uyarınca eğitimde başarı, disiplin amiri teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı gerekir.

Aday memur istifa ederse üç yıl bekler mi?

M.56 ilişik kesmesi ile istifa aynı değildir. İstifada m.94 ve m.97’deki süreler uygulanır.

İlişik kesme kararına karşı dava açılır mı?

Evet. İşlem idari yargı denetimine tabidir. Özel bir süre yoksa İYUK m.7 uyarınca idare mahkemesinde genel dava açma süresi 60 gündür ve yazılı bildirimi izleyen günden başlar.

Sonuç

2026 yılında aday memurluk rejiminde en önemli değişiklik 657 m.56’dadır. Adaylık süresi m.54 uyarınca bir ila iki yıldır ve bu dönemde kurumlar arası nakil yapılamaz. Yeni m.56 eğitim veya staj başarısızlığını, birden fazla uyarma/kınamayı ve aylıktan kesme ya da kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarını açık ilişik kesme sebepleri olarak düzenler. Sağlık nedenleri hariç m.56 kapsamında ilişiği kesilen kişi üç yıl Devlet memurluğuna alınmaz. Eski m.57 ise 2026 yılında yürürlükten kaldırılmıştır.

Kanuni dayanak: 657 sayılı Kanun m.54, m.55, m.56 ve m.58; 7573 sayılı Kanun m.1 ve m.2.

Resmî Kaynaklar ve İlgili Rehberler

• Mevzuat Bilgi Sistemi – 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu
• TBMM – 7573 sayılı Kanun metni
• Memur disiplin savunma süresi
• Memur istifasında geri dönüş süreleri