Kefilin Sorumluluğu Hangi Tutarları Kapsar? TBK 589 Azami Limit, Faiz ve Masraf (2026)
Kısa ve net cevap: Kefilin sorumluluğu sınırsız değildir. TBK 589’a göre kefil her durumda kefalet sözleşmesinde belirtilen azami miktara kadar sorumludur. Aksi sözleşmede kararlaştırılmadıkça bu sınır içinde asıl borç, borçlunun kusur veya temerrüdünün kanuni sonuçları, belirli takip ve dava masrafları ile bir yıllık işlenmiş ve işlemekte olan yıla ait sözleşme faizleri kapsama girer. Sözleşmede açıkça kararlaştırılmadıkça kefil, yalnız kefalet sözleşmesinin kurulmasından sonraki borçlardan sorumludur.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
TBK 589, “kefil borcun tamamından her koşulda sorumludur” şeklindeki genellemenin neden yanlış olduğunu gösterir. Önce kefalet belgesindeki el yazılı azami miktar bulunur; sonra alacaklının talep ettiği anapara, faiz, masraf ve diğer kalemler tek tek sınıflandırılır. Azami tutarı aşan bölüm kefalet sözleşmesine dayanılarak kefilden talep edilemez.
- Azami miktar kuralı
- Asıl borç
- Temerrüdün sonuçları
- Takip ve dava masrafları
- Faiz kapsamı
- Önceki ve sonraki borçlar
- Ceza koşulu
- Hükümsüzlük zararı
- İcra hesabı
- SSS
TBK 589’un temel kuralı
TBK m.589: “Kefil, her durumda kefalet sözleşmesinde belirtilen azamî miktara kadar sorumludur.”
Bu cümle kefalet sorumluluğunun üst sınırını tartışmasız biçimde koyar. Kefilin el yazısıyla TBK 583’e uygun yazdığı azami tutar, alacaklının kefalet hükümlerine dayanarak isteyebileceği toplam sorumluluğun tavanıdır. Asıl borç ve yan kalemlerin toplamı bu tavanı aşsa bile kefilin kefalet borcu azami sınırın üzerine çıkmaz.
Azami tutar yalnız anaparayı mı sınırlar?
Hayır. Azami miktar kefalet sorumluluğunun tamamının tavanıdır. Asıl borç, temerrüt sonuçları, kanunun kapsama aldığı masraflar ve faizler bu tavanın içinde değerlendirilir. “Azami tutar yalnız anaparadır, faiz ayrıca sınırsız eklenir” yaklaşımı TBK 589’un açık sistemine uygun değildir.
Örneğin kefalet belgesinde azami sorumluluk 500.000 TL olarak el yazısıyla belirtilmişse, kefalet hükümlerine dayanılarak asıl borç ve kapsama giren yan alacakların toplamı üzerinden 500.000 TL’yi aşan bir kefalet sorumluluğu kurulamaz. Hesap kalemleri ayrı gösterilmeli, tavan sonunda uygulanmalıdır.
Asıl borcun hangi kısmı kefile yöneltilir?
Kefil, kefaletin bağlandığı geçerli ve muaccel asıl borçtan azami limit içinde sorumludur. Borçlunun yaptığı ödemeler, mahsuplar, ibra, takas ve diğer sona erme sebepleri güncel asıl borcu azaltır; kefilin sorumluluğu da buna göre hesaplanır. Alacaklı, daha önce tahsil ettiği tutarı ikinci kez kefilden isteyemez.
Kefalet bir kredi hesabına, kira borcuna, satış bedeline veya başka bir sözleşmeye bağlanmışsa hangi borçların kefalet kapsamına girdiği metinden belirlenir. TBK 582 ve 589 birlikte uygulanır.
Borçlunun kusur veya temerrüdünün kanuni sonuçları neleri kapsar?
TBK 589, asıl borçla birlikte borçlunun kusur veya temerrüdünün kanuni sonuçlarını da kapsama alır. Temerrüt faizi, kanunun bağladığı bazı yan sonuçlar ve gecikmeden doğan sorumluluk bu başlık altında değerlendirilir. Ancak her sözleşmesel yaptırım otomatik olarak bu kapsama girmez.
Özellikle ceza koşulu için madde özel bir yasak getirir: kefilin ceza koşulundan sorumlu olacağına ilişkin anlaşmalar kesin hükümsüzdür. Bu nedenle “gecikme cezası” adı verilen kalemin hukuki niteliği ayrıştırılmalıdır.
Takip ve dava masraflarından kefil ne zaman sorumludur?
Alacaklının borçluya karşı yönelttiği takip ve davaların masrafları, kanundaki bildirim şartıyla kefalet sorumluluğuna girebilir. TBK 589, alacaklının kefile, onun borcu ödeyerek bu masrafların yapılmasını önleyebileceği uygun bir zaman önce bilgi vermesini arar. Bu bildirim yapılmadan gereksiz biçimde artırılan giderlerin kefile yüklenmesi mümkün değildir.
Gerektiğinde rehinlerin kefile teslimi ve rehin haklarının devrinin sebep olduğu masraflar da madde kapsamında yer alır. Her masraf kalemi için borçla ve kefaletle bağlantı kurulmalıdır.
Kefil kaç yıllık sözleşme faizinden sorumludur?
TBK 589, işlenmiş bir yıllık ve işlemekte olan yıla ait akdi faizleri kapsama alır. Tahvil karşılığında ödünç verilen anapara bakımından da aynı zaman sınırı düzenlenmiştir. Bu hüküm, yıllarca birikmiş bütün sözleşme faizlerinin otomatik olarak kefile yüklenmesini engeller.
Faiz hesabında faiz türü, oranı, başlangıç tarihi, yapılan ödemeler ve asıl borcun niteliği açıkça gösterilmelidir. Kanuni temerrüt faizi ile sözleşme faizi aynı kalem değildir; hesap TBK 589’daki kategoriye göre yapılır.
Kefalet sözleşmesinden önceki borçlar da kapsama girer mi?
Kural olarak hayır. TBK 589, sözleşmede açıkça kararlaştırılmadıkça kefilin yalnız kefalet sözleşmesinin kurulmasından sonraki borçlardan sorumlu olduğunu düzenler. Önceden doğmuş borçların da teminat altına alınması isteniyorsa bunun kefalet sözleşmesinde açıkça kararlaştırılması gerekir.
Bu düzenleme özellikle cari hesap, sürekli tedarik ve banka ilişkilerinde önemlidir. Kefalet tarihinden önceki bakiye ile sonraki işlemler ayrıştırılmalı; metinde geçmiş borçlara ilişkin açık kapsam bulunup bulunmadığı belirlenmelidir.
Kefil ceza koşulundan sorumlu tutulabilir mi?
TBK 589 açık şekilde, kefilin asıl borç ilişkisinin hükümsüz hâle gelmesinin sebep olduğu zarardan ve ceza koşulundan sorumlu olacağına ilişkin anlaşmaları kesin hükümsüz sayar. Dolayısıyla sözleşmede “kefil bütün cezai şartlardan da sorumludur” yazılması bu yasağı aşmaz.
Bir kalemin adı değil hukuki niteliği önemlidir. “Gecikme bedeli”, “ceza”, “erken fesih bedeli” veya başka başlık altında düzenlenen tutarın gerçekten ceza koşulu niteliğinde olup olmadığı sözleşme içeriğinden belirlenir.
Asıl sözleşme hükümsüzleşirse zarar kefile yüklenir mi?
Hayır. Kanun, asıl borç ilişkisinin hükümsüz hâle gelmesinin sebep olduğu zarardan kefilin sorumlu olacağına ilişkin anlaşmayı kesin hükümsüz sayar. Kefalet, geçersiz asıl sözleşmenin bütün ekonomik risklerini kefile aktarmak için kullanılamaz. TBK 582’deki özel bilgi hâlleri saklı olmak üzere sistem geçerli asıl borca bağlıdır.
| Kalem | TBK 589 durumu |
|---|---|
| Asıl borç | Azami limit içinde kapsama girer |
| Kanuni temerrüt sonuçları | Azami limit içinde kapsama girer |
| Takip/dava masrafı | Kanundaki ön bildirim koşuluyla |
| Akdi faiz | İşlenmiş bir yıl + işlemekte olan yıl sınırı |
| Kefaletten önceki borç | Açık sözleşme hükmü yoksa kapsam dışı |
| Ceza koşulu | Kefilin sorumluluğunu öngören anlaşma kesin hükümsüz |
İcra dosyasında kefalet hesabı nasıl kontrol edilir?
- Kefalet belgesindeki el yazılı azami tutarı tespit edin.
- Asıl borcun güncel anapara bakiyesini çıkarın.
- Borçlunun yaptığı tüm ödemeleri mahsup edin.
- Temerrüt ve faiz kalemlerini türlerine göre ayırın.
- Akdi faiz için TBK 589’daki dönem sınırını kontrol edin.
- Takip ve dava masrafları için kefile önceden bildirim yapılıp yapılmadığını inceleyin.
- Ceza koşulu ve hükümsüzlük zararını ayıklayın.
- Kefalet tarihinden önceki borçlar için açık kapsam olup olmadığını kontrol edin.
- Toplamı azami kefalet limitiyle karşılaştırın.
- TBK 591 def’ileri ve yapılan tahsilatları ayrıca uygulayın.
Alacaklı kefalet limitinin üzerinde takip başlatırsa ne olur?
Kefile yöneltilen takip tutarı azami limiti aşıyorsa kefil bu aşan kısma karşı savunma yapabilir. Hangi usul yolunun kullanılacağı takip türüne göre değişir. Ödeme emrinin tebliğ tarihi ve itiraz süresi ilk gün belirlenmelidir. Limit hesabı, asıl borç ve yan kalemlerin dökümüyle birlikte sunulmalıdır.
Kefalet limiti sonradan artırılabilir mi?
Artırılabilir; ancak kefilin sorumluluğunu artıran değişiklik TBK 583’teki şekle tabidir. Yeni azami tutarın ve gerekli unsurların kanuna uygun biçimde kefil tarafından üstlenilmesi gerekir. Evli kefil yönünden TBK 584 kapsamında yeni eş rızası gerekip gerekmediği de ayrıca incelenir.
Kefil alacaklıdan hesap dökümü isteyebilir mi?
TBK 594, istek hâlinde alacaklının asıl borcun kapsamı hakkında kefile bilgi vermesini zorunlu tutar. Bu hak, TBK 589’daki sorumluluk hesabının denetlenmesi için doğrudan önemlidir. Kefil anapara, faiz, masraf ve ödemelerin ayrı gösterildiği güncel hesap dökümünü istemelidir.
İlgili rehberler
Sık Sorulan Sorular
Kefilin sorumluluğu kefalet limitini aşar mı?
Hayır. TBK 589 her durumda azami miktar sınırını koyar.
Faiz limitin üzerine ayrıca eklenir mi?
Hayır. Faiz dahil kefalet sorumluluğu azami miktar içinde değerlendirilir.
Kefil bütün geçmiş borçlardan sorumlu mu?
Sözleşmede açıkça kararlaştırılmadıkça yalnız kefalet sözleşmesinden sonraki borçlardan sorumludur.
Kefil avukatlık ve takip masrafından sorumlu mu?
TBK 589’daki ön bildirim koşulu ve azami limit içinde ilgili takip/dava masrafları kapsama girebilir.
Kaç yıllık akdi faiz kefile yüklenir?
Kanun işlenmiş bir yıllık ve işlemekte olan yıla ait akdi faizleri düzenler.
Ceza şartı kefilden istenir mi?
Kefilin ceza koşulundan sorumlu olacağına ilişkin anlaşma TBK 589’a göre kesin hükümsüzdür.
Kefalet limitini kim yazmalıdır?
TBK 583’e göre kefil kendi el yazısıyla yazmalıdır.
Borçlu ödeme yaptıysa kefilin limiti değişir mi?
Asıl borç yapılan ödeme kadar azalır; kefil tahsil edilmiş tutardan ikinci kez sorumlu tutulamaz.
Limit artışı için yeni imza gerekir mi?
Kefilin sorumluluğunu artıran değişiklik TBK 583 şekline uygun kurulmalıdır.
Hesap dökümü verilmezse ne yapılır?
TBK 594 uyarınca kefil asıl borcun kapsamı hakkında bilgi isteyebilir; takipte ayrıca alacak miktarının ispatı talep edilir.
Hukuki Dayanak ve Resmî Kaynak
Temel dayanak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.589’dur. Şekil için m.583, bilgi için m.594 ve savunmalar için m.591 bağlantılıdır. Güncel metin Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden kontrol edilir.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No:3472.
İnceleyen: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No:5507.
Son güncelleme: 11 Eylül 2026.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu: İhsaniye Mahallesi, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23, Kat:3, Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin. Telefon: +90 552 224 43 66. Türkiye genelindeki dosyalar İstanbul Maslak/Sarıyer ve Mersin Akdeniz’deki fiziksel ofislerden yönetilir.
Genel hukuki bilgilendirmedir. Somut dosyada kefalet limiti, asıl hesap, faiz, masraf ve ödeme kayıtları birlikte incelenmelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
