Alacaklı Kefilin Ödemesini Kabul Etmezse Ne Olur? TBK 593 (2026)
Kısa ve net cevap: TBK 593’e göre borç muaccel olduğunda kefil, asıl borçlunun iflası sebebiyle muacceliyet gerçekleşmiş olsa dahi alacaklıdan ödemeyi kabul etmesini her zaman isteyebilir. Alacaklı haklı bir sebep olmadan kefilin ödemesini kabul etmezse kefil borcundan kurtulur. Birden fazla kefil varsa alacaklı, teklif edilen kısmi ödeme en az ödemeyi teklif eden kefilin kefalet borcundaki payına ulaşıyorsa bu ödemeyi de kabul etmek zorundadır.
Bu hüküm kefilin borcu sona erdirme ve rücu hakkını güvenceye alır. Kefil ödeme yapmak istediğinde alacaklı borcu yapay biçimde büyütemez, faiz ve masraf birikmesini sürdürmek amacıyla ödemeyi reddedemez. Ödeme kabul edilince kefil TBK 596 kapsamında ödediği ölçüde alacaklının haklarına halef olur; ödeme vadeden önce alacaklının rızasıyla yapılmışsa kefil asıl borçluya normal vadeden önce rücu edemez.
- TBK 593’ün temel kuralı
- Kefil ne zaman ödeme teklif eder?
- İflas hâlinde ödeme hakkı
- Alacaklının haksız reddi
- Birden fazla kefilde kısmi ödeme
- Müteselsil birlikte kefalet
- Vadeden önce ödeme
- Rücu hakkının başlangıcı
- Ödemenin belgelendirilmesi
- İcra dosyasında uygulama
- Sık sorulan sorular
TBK 593 neyi düzenler?
TBK m.593: “Borç muaccel olduğu takdirde kefil, alacaklıdan yapacağı ödemeyi kabul etmesini her zaman isteyebilir.”
Hüküm, kefilin ödeme yapmak için alacaklının keyfî tutumuna bağlı kalmamasını sağlar. Asıl borç vadesi gelmişse kefil kendi kefalet borcu sınırında ödeme teklif eder. Alacaklı bu teklifi, yalnız haklı bir sebep varsa reddeder. Haklı sebep yoksa kanun kefili borçtan kurtarır.
Kefilin ödeme hakkı, alacaklının takip başlatmasını bekleme zorunluluğu anlamına gelmez. Muacceliyet gerçekleştiği anda kefil borcu kapatmak, faiz ve gider artışını durdurmak ve ardından asıl borçluya rücu etmek için ödeme teklifinde bulunur.
Borç muaccel olmadan kefil ödeme yapmak zorunda mı?
Hayır. Kefalet borcunun talep edilmesi için asıl borcun muaccel olması gerekir. TBK 590, iflas sebebiyle asıl borç erken muaccel hâle gelse dahi kefilin normal vadeden önce takip edilmesini engeller. TBK 593 ise muaccel borcun kefil tarafından ödenmesini güvence altına alır.
Vade; kredi sözleşmesi, kira sözleşmesi, satış sözleşmesi, ödeme planı veya diğer asıl ilişki belgelerinden belirlenir. Bildirim şartına bağlı muacceliyette TBK 590’ın kefile bildirim kuralı da ayrıca uygulanır.
Asıl borçlu iflas ettiğinde kefil ödeme yapabilir mi?
Evet. TBK 593, borcun borçlunun iflası sebebiyle muaccel hâle gelmesi durumunda da kefilin alacaklıdan ödemeyi kabul etmesini isteme hakkını açıkça korur. Ancak TBK 590’daki “belirlenen vadeden önce kefile takip yapılamaz” kuralı saklıdır. Kefil kendi iradesiyle ödeme teklifinde bulunur; alacaklı ise kanuni şartlar oluşmadan kefili zorla erken ödeme durumuna sokamaz.
İflas dosyasında alacaklının masaya kaydettirdiği tutar, varsa rehinler ve masadan yapılan tahsilatlar ödeme hesabına dâhil edilir. Kefil yalnız gerçek bakiye ve kendi azami limiti ölçüsünde ödeme yapar.
Alacaklı kefilin ödemesini haklı sebep olmadan reddederse ne olur?
TBK 593’ün yaptırımı nettir: kefil borcundan kurtulur. Bu sonuç, alacaklının haksız ret ile kefilin borcunu sürdürmesini engeller. Ret tarihinden sonra kefalet borcuna dayanılarak yeni faiz ve takip baskısı kurulamaz.
Haksız ret savunması için ödeme teklifinin ciddi, belirli ve ifaya elverişli olması gerekir. Kefil borcun hangi kısmını, hangi tarihte ve hangi yöntemle ödemeyi teklif ettiğini ispatlamalıdır. Noter ihtarı, banka transfer girişimi, icra dosyasına ödeme talebi, yazılı kabul çağrısı ve alacaklının ret cevabı bu ispatı güçlendirir.
Alacaklının hangi ret sebepleri haklı kabul edilir?
Ödeme teklifinin kefalet borcuyla ilgisiz olması, yanlış kişiye yöneltilmesi, borcun yalnız küçük bir bölümünü karşılaması ve TBK 593’teki kısmi ödeme şartını taşımaması, ödemenin hukuken geçersiz yöntemle sunulması gibi durumlarda ret haklı nedene dayanır. Buna karşılık alacaklının yalnız faiz birikmesini istemesi, kefili daha ağır şartlara zorlaması veya geçerli ifayı sebepsiz geciktirmesi haklı neden oluşturmaz.
Somut dosyada teklif metni ve alacaklının cevabı birlikte değerlendirilir. “Ödemeye hazırım” şeklindeki soyut ifade yerine tutar, borç, hesap ve ödeme yöntemi açık biçimde gösterilmelidir.
Birden fazla kefil varsa alacaklı kısmi ödemeyi kabul etmek zorunda mı?
Evet. TBK 593, bir alacağa birden fazla kişinin kefil olması hâlinde önemli bir kısmi ödeme kuralı getirir. Teklif edilen tutar, ödemeyi teklif eden kefilin kefalet borcundaki payından az değilse alacaklı bu kısmi ödemeyi kabul etmek zorundadır.
Pay hesabı TBK 587’deki birlikte kefalet kuralları ve her kefilin azami sorumluluk limiti üzerinden yapılır. Kefillerin limitleri farklıysa yalnız kişi sayısına göre eşit bölme yapılmaz; sözleşmedeki risk dağılımı incelenir.
Müteselsil birlikte kefalette alacaklı kısmi ödemeyi reddederse sonuç nedir?
TBK 593 bu durum için özel sonuç öngörür. Alacaklı, teklif edilen ve kanundaki asgari pay şartını taşıyan kısmi ödemeyi haklı sebep olmaksızın kabul etmezse, birlikte müteselsil kefalette kefillerin sorumluluğu kendilerine düşen pay miktarınca azalır. Sonuç yalnız ödemeyi teklif eden kefilin payıyla sınırlı değildir; kanunun açık hükmü birlikte müteselsil kefillerin her birinin kendi payı ölçüsünde sorumluluk azalmasını düzenler.
| Durum | TBK 593 sonucu |
|---|---|
| Muaccel borcun tamamı teklif edildi | Alacaklı haklı sebep yoksa kabul eder |
| Alacaklı haksız yere reddetti | Kefil borcundan kurtulur |
| Birden fazla kefilde pay kadar ödeme teklif edildi | Alacaklı kabul etmek zorundadır |
| Birlikte müteselsil kefalette kanuna uygun kısmi ödeme haksız reddedildi | Kefillerin sorumluluğu kendilerine düşen pay miktarınca azalır |
Alacaklının rızasıyla vadeden önce ödeme yapılırsa ne olur?
TBK 593, alacaklının rızası varsa kefilin borcu vadesinden önce ödeyebileceğini kabul eder. Ancak bu erken ödeme kefile asıl borçluya karşı vade gelmeden rücu hakkı vermez. Kefil alacaklıya erken ödeme yapmış olsa dahi asıl borçludan normal vade gelmeden geri ödeme isteyemez.
Bu ayrım önemlidir. Alacaklıya karşı borcun sona ermesi ile kefilin asıl borçluya karşı rücu alacağının talep edilebilir hâle gelmesi aynı tarih değildir.
Kefil ödeme yaptıktan sonra hangi haklara sahip olur?
TBK 596 uyarınca kefil, alacaklıya ödeme yaptığı ölçüde alacaklının haklarına halef olur. Rehin, ipotek ve diğer güvenceler TBK 592’nin koruma sistemi içinde kefilin rücu hakkını destekler. Alacaklı, ödeme yapan kefile gerekli senet ve bilgileri vermek ve teminatların devri için gereken işlemleri yapmak zorundadır.
Kefil ödeme yaptıktan sonra TBK 597 gereği asıl borçluyu da bilgilendirmelidir. Aksi hâlde borçlu ödemeden habersiz şekilde alacaklıya ikinci kez ödeme yaparsa kefilin rücu hakkı zarar görür.
Ödeme teklifi nasıl belgelenmelidir?
- Asıl borcun ve kefaletin hangi sözleşmeye dayandığını yazın.
- Muacceliyet tarihini açıkça belirtin.
- Kefalet azami limitini ve güncel bakiye hesabını gösterin.
- Teklif edilen tutarı net biçimde yazın.
- Ödeme yöntemini ve kullanılacak hesabı belirtin.
- Birden fazla kefil varsa kendi pay hesabınızı ekleyin.
- Teklifi ispatlanabilir yöntemle alacaklıya ulaştırın.
- Ret cevabını veya kabul etmeme durumunu belgeleyin.
- İcra dosyası varsa dosya numarasını kullanın.
- Ödeme kabul edilirse makbuz ve borç kapama yazısını alın.
İcra takibinde TBK 593 nasıl ileri sürülür?
Kefil daha önce ödeme teklif etmiş ve alacaklı haklı sebep olmadan reddetmişse, sonradan başlatılan takipte TBK 593’e dayalı borçtan kurtulma savunması ileri sürülür. Takibin türüne göre itiraz veya dava yolu değişir. Tebligat tarihi kaçırılmadan ödeme teklifi ve ret belgeleri dosyaya sunulmalıdır.
Takipten sonra da kefil borcu ödemek istiyorsa dosya hesabı alınır, azami kefalet limiti ve yapılan tahsilatlar kontrol edilir. Fazla ödeme yapılmamalı; ödeme hangi borca ve hangi dosyaya ilişkinse açıklama bölümünde belirtilmelidir.
Alacaklı ödeme hesabını vermiyorsa ne yapılır?
TBK 594 uyarınca kefil asıl borcun kapsamı hakkında her zaman bilgi isteyebilir. Alacaklı güncel anapara, faiz, masraf ve tahsilatları açıklamalıdır. Kefil, belirsiz bir rakamı kabul etmek zorunda değildir; gerçek muaccel borcun hesaplanmasını ve kefalet limitiyle karşılaştırılmasını ister.
İlgili rehberler
Sık Sorulan Sorular
Kefil borcu kendi isteğiyle ödeyebilir mi?
Evet. Borç muaccel olduğunda TBK 593 gereği alacaklıdan ödemeyi kabul etmesini ister.
Alacaklı kefilin ödemesini reddedebilir mi?
Yalnız haklı sebep varsa reddeder. Haklı sebep olmadan ret kefilin borçtan kurtulması sonucunu doğurur.
Borçlu iflas etmişse kefil yine ödeme teklif eder mi?
Evet. Kanun bu hâli açıkça kapsar; TBK 590’daki vade koruması ayrıca uygulanır.
İki kefilden biri yalnız kendi payını ödeyebilir mi?
Evet. Teklif edilen tutar kendi kefalet payından az değilse alacaklı kısmi ödemeyi kabul etmek zorundadır.
Müteselsil kefilin pay ödemesi reddedilirse ne olur?
TBK 593’e uygun kısmi ödeme haklı sebep olmadan reddedilirse birlikte müteselsil kefalette kefillerin sorumluluğu kendilerine düşen pay miktarınca azalır.
Kefil borcu vadeden önce öderse borçluya hemen dönebilir mi?
Hayır. Alacaklının rızasıyla erken ödeme yapılsa dahi asıl borçluya rücu normal vadeden önce kullanılamaz.
Ödeme teklifinin noterle yapılması zorunlu mu?
Kanun noter şartı koymaz. Ancak teklif ve ret durumunun ispatlanabilir olması gerekir.
Ödeme teklifinde tutar yazmak gerekir mi?
Evet. Ciddi ve belirli ifa için hangi tutarın hangi borca ilişkin olduğu açıkça gösterilmelidir.
Alacaklı hesap dökümü vermek zorunda mı?
TBK 594 uyarınca kefil, asıl borcun kapsamı hakkında bilgi isteme hakkına sahiptir.
Ödeme kabul edilince kefilin rücu hakkı ne zaman doğar?
TBK 596 uyarınca ödeme ölçüsünde halefiyet doğar; erken ödemede rücu normal vadeden önce kullanılamaz.
Kefil ödeme yaptıktan sonra borçluya bildirim yapmalı mı?
Evet. TBK 597, ödeme bilgisinin borçluya verilmesini rücu hakkının korunması bakımından önemli kılar.
Hukuki Dayanak ve Resmî Kaynak
Temel dayanak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.593’tür. Bağlantılı olarak m.590, m.594, m.596 ve m.597 uygulanır. Güncel mevzuat metni Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden kontrol edilir.
Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması
TBK 593 Türkiye genelinde aynı şekilde uygulanır. Mersin’deki icra ve dava dosyalarında da ödeme teklifinin tarihi, içeriği, kefalet türü, azami limit ve alacaklının ret gerekçesi birlikte incelenir. Görevli merci asıl borç ilişkisinin tüketici, ticari, kira veya genel borçlar hukuku niteliğine göre belirlenir.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472.
İnceleyen: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507.
Son mevzuat kontrolü: 13 Eylül 2026.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu: İhsaniye Mahallesi, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23, Kat:3, Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin. Telefon: +90 552 224 43 66. Türkiye genelindeki dosyalar Mersin’deki tek fiziksel ofisten yönetilir.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut dosyada kefalet belgesi, güncel borç hesabı, ödeme teklifi, ret cevabı ve tebligat kayıtları birlikte incelenmelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
