Kefil Borçludan Güvence İsteyebilir mi? TBK 595 ve Borçtan Kurtarılma Hakkı (2026)
Kısa ve net cevap: Evet. TBK 595, üç açık durumda kefile asıl borçludan güvence isteme hakkı verir. Borç muaccel olmuşsa kefil aynı şartlarda borçtan kurtarılmasını da isteyebilir. Bu hak; borçlunun kefile karşı üstlendiği yükümlülüğe aykırı davranması, borçlunun temerrüde düşmesi veya yurt dışına taşınması nedeniyle takibin önemli ölçüde güçleşmesi, ayrıca mali durumun kötüleşmesi, güvencelerin değer kaybetmesi ya da borçlunun kusuru sonucunda kefilin riskinin kefalet tarihine göre önemli ölçüde artması hâllerinde kullanılır.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
TBK 595, kefilin alacaklıya ödeme yaptıktan sonra kullanacağı rücu hakkından farklıdır. Burada kefil henüz ödeme yapmadan önce, büyüyen risk karşısında asıl borçludan güvence ister. Borç vadesi gelmişse yalnız teminat değil, asıl borcun ödenmesi veya kefilin başka şekilde borçtan çıkarılması talep edilir. Böylece kefalet, borçlunun mali durumundaki ağır bozulmanın bütün sonuçlarını kefile yükleyen pasif bir risk ilişkisi olmaktan çıkar.
- TBK 595’in temel kuralı
- Güvence isteme hakkı nedir?
- Borçtan kurtarılma ne zaman istenir?
- Borçlunun kefile verdiği söze aykırılık
- Borçlunun temerrüdü
- Yurt dışına taşınma
- Mali durumun kötüleşmesi
- Güvencelerin değer kaybetmesi
- Tehlikenin önemli ölçüde artması
- Talep ve dava süreci
- Sık sorulan sorular
TBK 595’in açık kuralı
TBK m.595: Kefil, kanunda sayılan durumlarda asıl borçludan güvence verilmesini ve borç muaccel olmuşsa borçtan kurtarılmasını isteyebilir.
- Asıl borçlunun kefile karşı üstlendiği yükümlülüklere aykırı davranması.
- Asıl borçlunun temerrüde düşmesi veya yerleşim yerini başka ülkeye nakletmesi yüzünden takibin önemli ölçüde güçleşmesi.
- Mali durumun kötüleşmesi, güvencelerin değer kaybetmesi veya borçlunun kusuru sonucunda kefil için mevcut tehlikenin kefalet tarihine göre önemli ölçüde artması.
Madde, kefilin asıl borçluya karşı koruyucu bir talep hakkını düzenler. Kefil ödeme yapmadan önce risk artışını görüp harekete geçer. Bu hak alacaklıya karşı değil, asıl borçluya karşı kullanılır. Alacaklı kefalet sözleşmesinin tarafı olsa da TBK 595 talebinin muhatabı asıl borçludur.
Kefil güvence talebinde bulunurken kanunda sayılan üç gruptan en az birinin gerçekleştiğini göstermelidir. Soyut kaygı veya ekonomik beklenti tek başına yeterli değildir.
Güvence isteme hakkı ne anlama gelir?
Kefil, gelecekte alacaklıya ödeme yapmak zorunda kalırsa asıl borçluya rücu edecektir. Ancak borçlunun mali durumu bozulmuşsa bu rücu hakkının tahsil değeri düşer. TBK 595, ödeme yapılmadan önce kefilin borçludan malvarlığı teminatı istemesine imkân verir.
Güvencenin türü borcun ve tarafların durumuna göre belirlenir. Rehin, ipotek, bloke hesap veya başka hukuken geçerli teminat gündeme gelir. Amaç kefilin muhtemel rücu alacağını gerçek ve yeterli bir güvence altına almaktır.
Borçtan kurtarılma talebi ne zaman doğar?
Güvence isteme hakkı için borcun muaccel olması şart değildir. Buna karşılık kefilin doğrudan borçtan kurtarılmayı istemesi için asıl borç muaccel olmalıdır. Borç vadesi geldiyse asıl borçlu, borcu ödeyerek, alacaklıyla kefili borçtan çıkaran bir işlem yaparak veya eşdeğer hukuki sonuç sağlayarak kefili kefalet riskinden kurtarmalıdır.
Muacceliyet henüz gerçekleşmemişse kefil kanundaki risk hâllerinde güvence ister; vade geldiğinde borçtan kurtarılma talebi de eklenir.
Borçlu kefile verdiği söze aykırı davranırsa ne olur?
TBK 595’in birinci bendi, asıl borçlunun kefile karşı üstlendiği yükümlülüklere aykırı davranmasını düzenler. Kanun özellikle borçlunun belirli süre içinde kefili borçtan kurtarma vaadine uymamasını örnek gösterir. Taraflar kefalet kurulurken veya sonradan iç ilişkide “şu tarihe kadar kredi kapatılacak ve kefil çıkarılacak” şeklinde bir yükümlülük kurmuşsa bu vaadin ihlali TBK 595 hakkını doğurur.
Bu vaadin yazılı belge, mesaj, protokol veya sözleşme ile ispatlanması gerekir. Genel dostluk veya aile ilişkisi, hukuken belirli bir borçtan kurtarma taahhüdünün yerine geçmez.
Asıl borçlu temerrüde düşerse kefil güvence isteyebilir mi?
Evet. Borçlunun temerrüde düşmesi TBK 595’te bağımsız sebep olarak sayılmıştır. Temerrüt, borcun muaccel olması ve kanunun aradığı diğer şartların gerçekleşmesiyle doğar. Temerrüt başladığında kefilin alacaklıya karşı sorumluluğunun fiilen işletilme riski artar.
Bu aşamada kefil asıl borçludan güvence ister. Borç zaten muaccelse aynı zamanda borçtan kurtarılma talebinde bulunur. Alacaklının ayrıca kefile takip başlatmış olması şart değildir.
Borçlunun yurt dışına taşınması tek başına yeterli mi?
TBK 595, asıl borçlunun yerleşim yerini başka bir ülkeye taşıması nedeniyle takibin önemli ölçüde güçleşmesini şart koşar. Bu nedenle yalnız seyahat etmek veya geçici süre yurt dışında bulunmak yeterli değildir. Yerleşim yerinin nakli ile takip güçlüğü arasında bağlantı bulunmalıdır.
Borçlunun Türkiye’de haczedilebilir malvarlığını bırakmadan yurt dışına yerleşmesi, adres ve takip işlemlerinin ciddi biçimde zorlaşması gibi olgular bu kapsamda değerlendirilir. Buna karşılık Türkiye’de yeterli malvarlığı ve kolay takip imkânı devam ediyorsa yalnız yabancı ülkede ikamet değişikliği üzerinden sonuç çıkarılmaz.
Mali durumun kötüleşmesi nasıl belirlenir?
TBK 595’in üçüncü bendi kefalet tarihine göre önemli risk artışını esas alır. Borçlunun malvarlığının ciddi biçimde azalması, çok sayıda icra takibi, ödeme aczi, faaliyetlerin durması, önemli varlıkların elden çıkarılması veya finansal kayıtların ağır bozulmayı göstermesi bu değerlendirmede kullanılır.
Karşılaştırma tarihi kefaletin kurulduğu tarihtir. Kefil baştan bildiği normal risk için TBK 595’e dayanamaz; sonradan gerçekleşen veya kefalet anındaki seviyeye göre önemli biçimde artan risk gösterilmelidir.
Güvencelerin değer kaybetmesi kefile hak verir mi?
Evet. Kefalet tarihinde mevcut rehin, ipotek, teminat veya başka güvencelerin sonradan ciddi değer kaybına uğraması kefilin riskini artırır. Kanun bu durumu açıkça sayar. Örneğin teminat konusu taşınmazın ekonomik değerinin borcu karşılamaktan uzaklaşması veya rehinin fiilen tahsil kabiliyetini yitirmesi güvence talebinin temelini oluşturur.
Değer kaybının önemli olması gerekir. Küçük piyasa dalgalanmaları yerine rücu ve tahsil dengesini gerçek biçimde bozan değer düşüşü esas alınır.
Borçlunun kusuru sonucu risk artarsa ne olur?
Borçlunun kendi kusurlu davranışı nedeniyle kefilin tehlikesi kefalet tarihine göre önemli ölçüde artmışsa TBK 595 uygulanır. Malvarlığını karşılıksız devretmek, teminatları ortadan kaldırmak, işletme varlıklarını bilinçli biçimde azaltmak veya ödeme kabiliyetini ağır biçimde zedeleyen işlemler bu başlıkta incelenir.
Kusur, risk artışı ve kefilin hukuki konumu arasındaki bağ somut belgelerle kurulmalıdır. Kefilin yalnız “borçlu güven vermiyor” şeklindeki değerlendirmesi yeterli değildir.
| TBK 595 sebebi | Kefilin hakkı |
|---|---|
| Borçlu kefile verdiği söze aykırı davrandı | Güvence; borç muaccelse borçtan kurtarılma |
| Borçlu temerrüde düştü | Güvence; borç muaccelse borçtan kurtarılma |
| Yurt dışına taşınma takibi önemli ölçüde güçleştirdi | Güvence; muaccel borçta kurtarılma |
| Mali durum önemli ölçüde bozuldu | Güvence; muaccel borçta kurtarılma |
| Teminatlar ciddi değer kaybetti | Güvence; muaccel borçta kurtarılma |
Kefil güvence talebini nasıl yapmalıdır?
- Kefalet sözleşmesini ve azami sorumluluk tutarını belirleyin.
- TBK 595’teki hangi sebebe dayandığınızı açıkça yazın.
- Risk artışını gösteren somut belgeleri ekleyin.
- İstenen güvenceyi belirli ve ölçülü biçimde tanımlayın.
- Asıl borç muaccelse borçtan kurtarılma talebini ayrıca yazın.
- Borçluya makul ve ispatlanabilir bir süre verin.
- Talebi teslimi kanıtlanabilir yöntemle gönderin.
- Rehin veya ipotek teklif edilirse hukuki ve ekonomik değerini kontrol edin.
- Talep karşılanmazsa görevli mahkemeyi asıl ilişkinin niteliğine göre belirleyin.
- Alacaklıdan TBK 594 kapsamında güncel borç bilgisini ayrıca alın.
Kefil doğrudan alacaklıdan kendisini çıkarmasını isteyebilir mi?
TBK 595’in doğrudan muhatabı asıl borçludur. Alacaklı, kefalet sözleşmesini tek taraflı olarak borçlunun isteği üzerine sona erdirmek zorunda değildir. Borçlu kefili kurtarma yükümlülüğünü, borcu ödeyerek veya alacaklıyla kefaletin sona ermesini sağlayan geçerli bir işlem kurarak yerine getirir.
Bu nedenle “borçtan kurtarılma” sonucu çoğu dosyada asıl borçlunun aktif ödeme veya teminat değiştirme işlemini gerektirir.
TBK 595 ile TBK 592 arasındaki fark
TBK 592, alacaklının mevcut rehin ve güvenceleri kefilin zararına azaltmasını düzenler. TBK 595 ise asıl borçlunun davranışı ve mali durumundaki risk artışı karşısında kefile borçludan güvence isteme hakkı verir. Bir dosyada her iki hüküm aynı anda uygulanırsa ayrı ayrı sonuç doğurur.
TBK 595 ile rücu hakkı arasındaki fark
Rücu hakkı TBK 596 uyarınca kefilin alacaklıya ödeme yapmasıyla doğar. TBK 595 ise ödeme öncesi korumadır. Kefil ödeme yapmadan önce güvence talep ederek ilerideki rücu alacağının tahsil değerini korur.
İlgili rehberler
- Altı aylık gecikmede kefile bildirim
- Rehinlerin azaltılması ve kefilin hakkı
- Kefilin savunma hakları
Sık Sorulan Sorular
Kefil borçlu ödeme yapmadan önce teminat isteyebilir mi?
TBK 595’teki şartlardan biri gerçekleşmişse evet.
Borç henüz vadeli ise güvence istenir mi?
Evet. Güvence için muacceliyet şartı yoktur. Borçtan kurtarılma talebi için borcun muaccel olması gerekir.
Borçlu temerrüde düşünce kefil otomatik borçtan çıkar mı?
Hayır. Kefil güvence ve muaccel borçta borçtan kurtarılma talebini asıl borçluya yöneltir.
Borçlu yurt dışına taşındıysa her durumda güvence istenir mi?
Yerleşim yerinin nakli Türkiye’deki takibi önemli ölçüde güçleştirmiş olmalıdır.
Mali durumdaki küçük bozulma yeterli mi?
Hayır. Kefilin tehlikesinin kefalet tarihine göre önemli ölçüde artması gerekir.
İpotek değer kaybettiyse güvence istenir mi?
Değer kaybı kefilin riskini önemli ölçüde artırıyorsa TBK 595 uygulanır.
Borçlunun kefili çıkarma sözü varsa nasıl ispatlanır?
Sözleşme, protokol, yazışma ve diğer yazılı delillerle taahhüdün içeriği ve süresi gösterilir.
Güvence talebi noterle mi yapılır?
Kanun zorunlu noter şekli koymaz. Talebin tarihi ve içeriği ispatlanabilir biçimde gönderilmelidir.
Kefil hangi güvenceyi isteyebilir?
Riskle ölçülü, gerçek tahsil değeri olan ve rücu alacağını koruyan hukuken geçerli güvence istenir.
TBK 595 hakkı alacaklıya mı yöneltilir?
Hayır. Hüküm kefil ile asıl borçlu arasındaki ilişkiyi düzenler.
Kefil ödeme yaptıktan sonra yine TBK 595 mi uygulanır?
Ödeme sonrasında esas hak TBK 596’daki halefiyet ve rücudur; TBK 595 ödeme öncesi koruma sağlar.
Hukuki Dayanak ve Resmî Kaynak
Temel dayanak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.595’tir. Bağlantılı olarak m.592, m.594 ve m.596 uygulanır. Güncel metin Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden kontrol edilir.
Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması
TBK 595 Türkiye genelinde aynıdır. Mersin’de açılacak uyuşmazlıklarda güvence talebinin dayandığı risk, borcun muacceliyeti, borçlunun malvarlığı ve kefaletin asıl hukuki ilişkisi birlikte incelenir. Görevli mahkeme borcun tüketici, ticari veya genel borç ilişkisi niteliğine göre belirlenir.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472.
İnceleyen: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507.
Son mevzuat kontrolü: 13 Eylül 2026.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu: İhsaniye Mahallesi, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23, Kat:3, Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin. Telefon: +90 552 224 43 66. Türkiye genelindeki dosyalar İstanbul Maslak/Sarıyer ve Mersin Akdeniz’deki fiziksel ofislerden yönetilir.
Genel hukuki bilgilendirmedir. Somut dosyada kefalet belgesi, borcun vadesi, temerrüt kayıtları, malvarlığı ve güvence belgeleri birlikte incelenmelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
