8 Yıl Ceza Almayan Memura İlave Kademe | 657 m.64 (2026)
657 m.64’teki sekiz yıl disiplin cezası almama kuralı nedir?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 64. maddesi normal kademe ilerlemesinin şartlarını düzenlediği gibi, disiplin bakımından olumlu hizmet geçmişine özel bir sonuç da bağlar. Kanuna göre son sekiz yıl içinde herhangi bir disiplin cezası almayan memura, aylık derecesinin yükseltilmesinde dikkate alınmak üzere bir kademe ilerlemesi uygulanır. Bu düzenleme kamu personelinin uzun süre disiplin cezası almadan hizmet etmesini özlük hakkı bakımından ödüllendirir.
Buradaki hak “ödül belgesi” veya kurum amirinin takdirine bağlı bir başarı primi değildir. Kanundaki koşullar gerçekleşmişse m.64’te öngörülen bir kademe ilerlemesi personel kayıtlarına uygulanır. Kurumun değerlendirmesi, koşulların oluşup oluşmadığını tespit etmeye yöneliktir; kanunda bulunmayan ek başarı puanı veya amir takdiri şartı getirilemez.
İlave kademenin amacı, personelin aylık derece ve kademe ilerleyişine katkı sağlamaktır. Ancak kademe ve derece sistemi yalnız bu hükümden oluşmaz. Personelin öğrenim durumu, kazanılmış hak aylığı, hizmet sınıfı, normal kademe ilerlemeleri ve 657’nin diğer intibak hükümleri birlikte ele alınır. Mevcut kaydınızı olağan ilerleme yönünden karşılaştırmak için derece kademe hesaplama robotunu kullanabilirsiniz.
Normal kademe ilerlemesi şartları nelerdir?
657 m.64’ün temel bölümünde memurun bulunduğu kademede en az bir yıl çalışmış olması ve bulunduğu derecede ilerleyebileceği bir kademenin bulunması normal kademe ilerlemesi için aranan temel koşullardır. Kanun, kademe ilerlemesinin hak kazanılan tarihten geçerli olmak üzere yapılmasını öngörür. Sekiz yıllık ilave kademe ise aynı maddenin olumlu disiplin geçmişine bağladığı ayrı bir haktır.
Normal kademe ile sekiz yıllık ilave kademe birbirine karıştırılmamalıdır. Her yıl hizmet süresine bağlı ilerleme, m.64’ün genel kademe sistemidir. Sekiz yıllık disiplin cezasızlığı sonucu verilen kademe ise bu yıllık ilerlemelerden bağımsız, ek bir uygulamadır. Personelin hizmet cetvelinde hangi ilerlemenin hangi hukuki sebebe dayandığı açıkça görülebilmelidir.
Olağan hizmet yılı ilerlemesini hızlıca karşılaştırmak için memur derece kademe hesaplama robotu ve tablosunu kullanabilirsiniz; özel intibak ve ilave kademe halleri ayrıca değerlendirilmelidir.
İntibak işlemi yapılırken bir derece veya kademenin atlanması, ileride emeklilik keseneği, maaş unsurları veya üst dereceye yükselme hesabında zincirleme hata doğurabilir. Bu nedenle sekiz yıllık kademenin uygulanması yalnız güncel maaş değil, personelin uzun dönemli özlük kaydı bakımından da önemlidir.
Sekiz yıllık cezasızlık süresi nasıl hesaplanır?
Hesaplamada personelin son sekiz yıllık hizmet döneminde disiplin cezası alıp almadığı incelenir. Esas olan disiplin cezasının varlığıdır. Personel özlük dosyası, disiplin kayıtları ve önceki kurum hizmetleri birlikte değerlendirilmelidir. Kurum değişikliği, tek başına geçmiş disiplin kayıtlarının yok sayılması veya sekiz yıllık sürenin sıfırdan başlaması anlamına gelmez.
Sürenin başlangıç ve bitiş tarihinin doğru belirlenmesi gerekir. Önceki sekiz yıllık cezasızlık nedeniyle ilave kademe uygulanmışsa sonraki dönem hesabının personel sisteminde doğru kurulması önemlidir. Aynı hizmet döneminin iki kez kullanılması veya hak edilmiş yeni dönemin atlanması hatalı özlük işlemi doğurur.
Hizmette kesinti, aylıksız izin, askerlik veya farklı statülerde geçen sürelerin hesaplamaya etkisi, personelin statüsü ve ilgili intibak hükümleri üzerinden ayrıca incelenmelidir. Sekiz yıllık cezasızlık kuralı disiplin geçmişine bağlı olsa da hizmet süresi hesabı bakımından her dönemin aynı şekilde kabul edildiği varsayılmamalıdır.
Hangi disiplin cezaları sekiz yıllık ilave kademeyi etkiler?
Kanun “herhangi bir disiplin cezası” ifadesini kullanır. 657 m.125’te disiplin cezaları uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve devlet memurluğundan çıkarma olarak düzenlenmiştir. Memur statüsü devam eden personel bakımından uyarma, kınama, aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması gibi cezalar sekiz yıllık cezasızlık şartını etkiler.
Disiplin cezası ile idari nitelikteki her olumsuz kayıt aynı şey değildir. Performans değerlendirmesi, yazılı hatırlatma, kurum içi görüş, görev yeri değişikliği veya mali kesinti disiplin cezası değilse m.64’teki “disiplin cezası” olarak değerlendirilemez. İşlemin gerçek hukuki niteliği ve hangi maddeye dayandığı kontrol edilmelidir.
Cezanın kesinleşme ve yargısal durumu da önemlidir. İdari itirazla kaldırılan veya mahkeme kararıyla iptal edilen cezanın, hukuki varlığı sona erdikten sonra sekiz yıllık kademe hesabında aleyhe kullanılmaya devam edilmesi mümkün değildir. Personel bilgi sistemi ve özlük dosyası yargı veya itiraz kararı doğrultusunda güncellenmelidir.
Uyarma ve kınama cezaları da sekiz yıllık süreyi bozar mı?
Evet. m.64 “herhangi bir disiplin cezası” ifadesini kullandığından yalnız ağır disiplin cezaları değil, uyarma ve kınama da cezasızlık şartını etkiler. “Maaştan kesinti yok, o hâlde sekiz yıllık kademe etkilenmez” düşüncesi doğru değildir. Cezanın mali sonucu bulunup bulunmaması değil, 657 m.125 anlamında disiplin cezası olup olmadığı önemlidir.
Uyarma veya kınama cezasına karşı 657 m.135’teki yedi günlük idari itiraz yolu kullanılabilir. Cezanın hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa idari yargı yolu da açıktır. Cezanın kaldırılması veya iptal edilmesi, yalnız disiplin sicili bakımından değil sekiz yıllık ilave kademe gibi bağlı özlük hakları bakımından da sonuç doğurabilir.
Bu nedenle memur, hafif görünen disiplin cezasının uzun vadeli özlük etkisini göz ardı etmemelidir. Tebliğ tarihi, itiraz süresi ve dava süresi dikkatle izlenmelidir.
Disiplin cezasının özlük dosyasından silinmesi sekiz yıllık hesaba nasıl etki eder?
657 m.133, devlet memurluğundan çıkarma dışında kalan disiplin cezalarının belirli sürelerden sonra özlük dosyasından silinmesi için başvuru imkânı tanır. Uyarma ve kınama cezalarında beş yıl, diğer cezalarda on yıl geçtikten sonra atamaya yetkili amire başvurulabilir; memurun davranışları değerlendirilerek talep uygun görülebilir. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasında disiplin kurulunun görüşü alınır.
Cezanın özlük dosyasından silinmesi ile m.64’teki “son sekiz yıl içinde disiplin cezası almama” şartı aynı hukuki kurum değildir. Hesap somut tarihlere göre yapılmalıdır. Bir cezanın beş veya on yıl sonra dosyadan silinmesi, geçmişte cezanın hiç verilmediği anlamına gelmeyebilir; buna karşılık yeni sekiz yıllık dönemde ceza bulunmuyorsa m.64 hakkı yeniden doğabilir.
Bu ayrım nedeniyle personel kayıtlarında cezanın tarihi, silinme kararı ve sekiz yıllık kademe dönemleri ayrı izlenmelidir. Kurumun yalnız güncel dosyada kayıt görünmediği için geçmiş tarihleri yok sayması veya silinmiş cezayı belirsiz süreyle engel kabul etmesi hatalı hesap doğurabilir.
Disiplin cezası iptal edilirse sekiz yıllık kademe hakkı geriye dönük düzeltilir mi?
Disiplin cezası kesinleşmiş mahkeme kararıyla iptal edildiğinde işlem hukuki dayanak olmaktan çıkar. İptal edilen ceza nedeniyle verilmemiş bir m.64 ilave kademesi varsa, idarenin yargı kararının sonuçlarını özlük kayıtlarına yansıtması gerekir. Hak kazanma tarihi ve buna bağlı mali sonuçlar somut karar ve personel kayıtları üzerinden hesaplanır.
Memurun disiplin cezası iptal edildiğinde yalnız ceza satırının silinmesi yeterli olmayabilir. Derece/kademe, maaş, emeklilik keseneği veya sonraki terfiler etkilenmişse bağlı işlemlerin de düzeltilmesi gerekir. İdare mahkeme kararlarını gecikmeksizin ve kararın gereklerine uygun uygulamak zorundadır.
İptal kararından sonra kurum işlem yapmıyorsa yazılı başvuru ve devamında idari yargı yolları gündeme gelebilir. Süre hesapları başvuru ve cevap tarihlerine göre yapılmalıdır.
İlave kademe maaşı ve derece yükselmesini nasıl etkiler?
m.64 hükmü ilave kademenin aylık derecesinin yükseltilmesinde dikkate alınacağını açıkça belirtir. Kademe, memurun kazanılmış hak aylığı sisteminin bir parçasıdır. Uygulamanın maaşa etkisi memurun derece/kademesi, ek gösterge, tazminat ve diğer mali unsurlara göre değişebilir. Her memur için tek bir sabit TL artış söylenmesi doğru değildir.
İlave kademe, sonraki derece yükselmesine ulaşma tarihini de etkileyebilir. Özellikle derecenin son kademesine yaklaşan personelde, sistemde doğru kayıt yapılması sonraki terfi işlemlerinin zamanında gerçekleşmesi açısından önemlidir. Bir kademelik hata yıllar sonra üst derece hesabına yansıyabilir.
Güncel maaş hesabında yalnız derece ve kademe değil memurun hizmet sınıfı, unvanı, ek gösterge, aile ve çocuk yardımı, tazminatlar ve vergi/kesinti unsurları dikkate alınır. Bu nedenle m.64 ilave kademesinin mali karşılığı bordro üzerinden somut hesaplanmalıdır.
Kurum değiştiren memurun sekiz yıllık süresi sıfırlanır mı?
Kurum değişikliği personelin devlet memurluğundaki geçmiş hizmetini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Kurumlar arası naklen atamada özlük dosyası ve hizmet cetveli yeni kuruma devredilir. m.64 bakımından da önceki kurumda geçen hizmet ve disiplin kayıtları hesaba katılmalıdır.
Yeni kurum, memurun yalnız kendi bünyesindeki son yıllarına bakarak sekiz yıllık hesabı eksik yapmamalıdır. Önceki kurumdan gelen özlük dosyası, disiplin cezaları ve daha önce verilen ilave kademe kayıtları kontrol edilmelidir. Eksik kayıt varsa kurumlar arası yazışmayla tamamlanmalıdır.
Farklı personel statüsünde geçen sürelerin hesaba katılması ise statünün niteliğine göre ayrıca incelenir. İşçi, sözleşmeli personel veya özel kanuna tabi hizmetin tamamının otomatik olarak 657 m.64 süresine dahil olduğu varsayılmamalıdır.
Sekiz yıllık ilave kademe verilmezse ne yapılabilir?
Memur sekiz yıllık cezasızlık koşulunu taşıdığı hâlde ilave kademe uygulanmamışsa önce özlük dosyası ve hizmet cetveli kontrol edilmelidir. Kuruma yazılı başvuruyla m.64 uyarınca kademe ilerlemesinin yapılması ve kayıtların düzeltilmesi istenebilir. Kurum açıkça reddeder veya başvuruya süresinde cevap vermezse idari yargı yolu değerlendirilebilir.
Başvuruda sekiz yıllık dönemin başlangıç ve bitiş tarihleri, disiplin cezası bulunmadığını gösteren kayıt, önceki kurum hizmetleri ve varsa iptal edilmiş disiplin cezasına ilişkin yargı kararı eklenmelidir. Talep, yalnız genel “kademe istiyorum” ifadesi yerine hangi m.64 dönemine ilişkin olduğunun belirtilmesiyle daha açık hâle gelir.
Özlük hakkının geç uygulanması parasal fark doğurmuşsa, mali hakların talep biçimi ve zamanaşımı/süre kuralları ayrıca incelenmelidir. İdari dava süresi ile kamu alacaklarına ilişkin mali süreler birbirinden farklı hukuki konulardır.
Türkiye geneli ve Mersin uygulaması
657 m.64 Türkiye genelindeki 657’ye tabi memurlar için uygulanır. Mersin’de görev yapan kamu personelinin de son sekiz yıllık disiplin geçmişi üzerinden ilave kademe hakkı aynı kanuni ölçüte göre değerlendirilir. Kurumlar arası nakil yapılmışsa önceki hizmet kayıtları dosyaya dahil edilmelidir.
Kamu personeli serisinin diğer yazıları için Kamu Personel Hukuku kategorisine, maaş hesapları için memur maaşı aracına ve memuriyete giriş için 657 m.48 rehberine bakabilirsiniz.
Resmî kaynak
Temel hüküm 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.64’tür. Disiplin cezalarının türleri için m.125, cezaların özlük dosyasından silinmesi için m.133 ayrıca incelenmelidir.
Sekiz yıllık disiplin cezasız dönem nasıl hesaplanır?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.64 uyarınca son sekiz yıl içinde herhangi bir disiplin cezası almayan memurlara, aylık derecelerinin yükseltilmesinde dikkate alınmak üzere bir kademe ilerlemesi uygulanır. Hesap yapılırken personelin disiplin cezası kayıtları ve sekiz yıllık dönemin başlangıç-bitiş tarihleri birlikte incelenmelidir. Hüküm, yalnız “ağır ceza almama” şartı koymaz; kanunda belirtilen dönem içinde herhangi bir disiplin cezası bulunmamasını arar.
İlave kademe normal yıllık kademe ilerlemesinden farklı, kanunun cezasız hizmete bağladığı ek bir özlük hakkıdır. Şartların oluştuğu tarihte personel sistemi üzerinden uygulanmalı ve hizmet cetveline ayrı işlem olarak işlenmelidir. İşlem yapılmadıysa memur disiplin kayıtlarını ve kademe tarihlerini gösteren belgelerle personel birimine yazılı başvuruda bulunabilir.
Silinen veya iptal edilen disiplin cezası hesabı nasıl etkiler?
Disiplin cezası idari veya yargısal kararla iptal edilmişse hukuken ortadan kalkan cezanın sekiz yıllık cezasız dönem hesabına etkisi ayrıca düzeltilmelidir. Özlük dosyasındaki kayıt ile kesinleşmiş yargı veya idari kararın uyumsuz kalması hâlinde personel kaydı güncellenmelidir. Disiplin cezasının özlük dosyasından silinmesiyle cezanın hukuken iptali aynı kavram değildir; sekiz yıllık kademe hakkı bakımından cezanın ilgili dönemdeki hukuki durumu somut belgeler üzerinden belirlenmelidir.
Memur, ilave kademenin uygulanması gereken tarihin maaş ve emeklilik keseneğine etkisini de kontrol etmelidir. Derece-kademe kaydı yanlışsa önce doğru tarih tespit edilmeli, ardından mali farklar ve varsa geçmiş dönem talepleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Personel birimi hangi belgeleri karşılaştırmalıdır?
Güncel hizmet cetveli, son sekiz yıllık disiplin cezası dökümü, önceki kademe ilerleme onayları, varsa disiplin cezasına ilişkin iptal kararları ve ücretsiz izin gibi hizmet hesabını etkileyebilecek kayıtlar aynı dosyada incelenmelidir. Otomasyon sisteminin verdiği sonuç ile resmî personel dosyası arasında fark varsa işlem yalnız sisteme güvenilerek yapılmamalıdır.
Telefon: +90 552 224 43 66
Sık Sorulan Sorular
8 yıl disiplin cezası almayan memura ne verilir?
Aylık derecesinin yükseltilmesinde dikkate alınmak üzere bir kademe ilerlemesi uygulanır.
Bu hak amirin takdirine bağlı mıdır?
Kanundaki şartlar gerçekleştiğinde m.64 hükmü uygulanır; kanunda olmayan ek başarı şartı getirilemez.
Uyarma cezası sekiz yıllık süreyi etkiler mi?
Evet. Kanun “herhangi bir disiplin cezası” ifadesini kullanır.
Kınama cezası da etkiler mi?
Evet. Kınama da 657 m.125’teki disiplin cezalarındandır.
Mahkemece iptal edilen ceza hesaba katılır mı?
İptal edilen ceza hukuki dayanak olmaktan çıkar; özlük kayıtları ve buna bağlı kademe hesabı yargı kararı doğrultusunda düzeltilmelidir.
Cezanın özlük dosyasından silinmesi ile 8 yıl kuralı aynı mı?
Hayır. m.133’teki silme ile m.64’teki son sekiz yıllık cezasızlık şartı farklı hukuki kurumlardır.
Kurum değiştirince sekiz yıllık süre sıfırlanır mı?
Hayır. Naklen atamada geçmiş memuriyet hizmeti ve disiplin kayıtları yeni kurumca dikkate alınmalıdır.
İlave kademe maaşı etkiler mi?
Evet, derece/kademe sistemine yansıdığı için mali etkisi olabilir; tutar memurun tüm bordro unsurlarına göre hesaplanır.
Kademe verilmezse nereye başvurulur?
Önce kuruma yazılı özlük düzeltme başvurusu yapılabilir; ret hâlinde idari yargı yolu değerlendirilebilir.
Normal kademe ile 8 yıllık kademe aynı mı?
Hayır. Normal kademe yıllık hizmet şartlarına bağlıdır; sekiz yıllık kademe ise disiplin cezasızlığına bağlı ek ilerlemedir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
