Yurt Dışındaki Şüpheli veya Hükümlü Türkiye’ye Nasıl İade Edilir? 6706 m.22 | 2026

Kısa ve Net Cevap

Türkiye’nin Yabancı Devletten İade Talebi Nedir?

Suçluların iadesi, bir devlette bulunan şüpheli, sanık veya hükümlünün başka bir devletin talebi üzerine soruşturma, kovuşturma veya cezanın infazı amacıyla talep eden devlete teslim edilmesidir. Türkiye’nin talep eden devlet olduğu durumda, kişi yurt dışında bulunmakta ve Türk adli makamları kişiyi Türkiye’ye getirmek istemektedir.

6706 sayılı Cezaî Konularda Uluslararası Adlî İş Birliği Kanunu’nun 22. maddesi Türkiye’nin iade taleplerinin iç hukuk şartlarını düzenler. Adalet Bakanlığının güncel açıklamasına göre süreç ayrıca 20 Kasım 2024 tarihli 184 sayılı “Suçluların İadesi Konusunda Adlî Mercilerimizce Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar” Genelgesi ve uygulanabilir milletlerarası anlaşmalar çerçevesinde yürütülür.

Avrupa ülkelerinin önemli bir bölümü bakımından Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesi ve ek protokoller önemlidir. ABD, Birleşik Krallık, Kanada veya ikili anlaşma bulunan diğer ülkelerde ülkeye özgü sözleşme ve belge şartları ayrıca uygulanır. Anlaşma bulunmayan hâllerde uluslararası teamül hukuku ve mütekabiliyet ilkesi devreye girebilir.

İade talebi, kişiyi yabancı ülkeden zorla Türkiye’ye “getirme emri” değildir. Yabancı devlet kendi iç hukuku ve uluslararası yükümlülükleri çerçevesinde Türk talebini inceler; kendi mahkemeleri veya yetkili makamları iadeye karar verir.

6706 m.22’deki 1 Yıl ve 4 Ay Eşikleri

6706 m.22/2, Türkiye’nin hangi suçlar bakımından iade talebinde bulunabileceğini ceza eşiğiyle belirler. Soruşturma veya kovuşturma aşamasındaki bir kişi için talebe konu suçun üst sınırı bir yıl veya daha fazla hapis cezası gerektirmelidir.

Örneğin Türk hukukunda üst sınırı altı ay olan bir fiil için kural olarak m.22 iade talebi eşiği oluşmaz. Buna karşılık nitelikli dolandırıcılık, ağır hırsızlık, uyuşturucu ticareti, kasten yaralama veya diğer yeterli ceza üst sınırına sahip suçlarda şart, diğer koşullarla birlikte değerlendirilebilir.

Kişi hakkında Türk mahkemesince kesinleşmiş mahkûmiyet varsa farklı eşik uygulanır. İade talebinde bulunulabilmesi için hükmedilen hapis cezasının en az dört ay olması gerekir.

Kişinin birden fazla suçtan aranması hâlinde, bazı suçların cezası bu eşiklerin altında kalsa bile, en az bir suç iade eşiğini karşılıyorsa diğer suçlar da ilgili uluslararası sözleşmenin izin verdiği ölçüde birlikte iade talebine konu edilebilir.

İade Talepnamesi Nasıl Hazırlanır?

Adalet Bakanlığı DİABGM’nin güncel uygulamasına göre Türkiye’nin iade talebi, ilgili yabancı devletin yetkili adli merciine hitaben hazırlanan ayrıntılı bir iade talepnamesiyle yürütülür. 184 sayılı Genelgenin eklerinde şüpheli, sanık ve hükümlü için ayrı talepname örnekleri bulunur.

Talepnamede kişinin açık kimliği, vatandaşlığı, biliniyorsa yurt dışındaki adresi veya bulunduğu ülke, dosya numaraları, isnat edilen suç, olayın tarih ve yeri, maddi olayın ayrıntılı anlatımı, uygulanan Türk kanun maddeleri ve ceza sınırları gösterilir.

6706 m.22/1 uyarınca iade talebinde bulunulabilmesi için kişi hakkında yakalama emri veya tutuklama kararı bulunmalıdır; ilgili kararın onaylı örneği iade evrakına eklenir. Sanık bakımından kovuşturma aşamasındaki mahkeme kayıtları, hükümlü bakımından kesinleşmiş mahkûmiyet kararı ve infaz evrakı da hazırlanır.

Zamanaşımı hesabı yabancı devletin incelemesinde kritik olabilir. Bu nedenle suç ve ceza zamanaşımını gösteren Türk hukuk hükümleri, kesilme veya durma tarihleri ve dosyadaki ilgili işlemler açıkça açıklanmalıdır.

Yabancı ülkenin istediği dilde tercüme, apostil veya diplomatik tasdik gerekliliği ilgili anlaşmaya göre belirlenir. İade evrakının eksik hazırlanması yabancı devletten ek bilgi talebine ve sürecin uzamasına yol açabilir.

Adalet Bakanlığı İade Dosyasında Ne Yapar?

6706 sayılı Kanuna göre cezaî konularda uluslararası adli iş birliğinde Türkiye’nin merkezî makamı Adalet Bakanlığıdır. İade işlemleri Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü tarafından yürütülür.

İlgili Cumhuriyet başsavcılığı veya mahkeme iade evrakını hazırlayarak Bakanlığa gönderir. Bakanlık, dosyanın 6706 m.22, 184 sayılı Genelge, ilgili ikili veya çok taraflı sözleşme ve yabancı ülkenin özel talepleri bakımından uygunluğunu denetler.

Eksik veya hatalı evrak varsa adli merciden tamamlama istenir. Bunun yanında 6706 m.22/3, Merkezî Makama talebi yabancı devlete göndermeden reddetme yetkisi verir: talep iade için gerekli şartları taşımıyorsa; ceza infaz kurumunda geçirilecek süre dikkate alındığında iade yoluna başvurulması kişi yararı ile kamu yararı arasında açık orantısızlık doğuruyorsa; ya da Türkiye’nin millî güvenliği veya uluslararası ilişkilerinin zarar görme ihtimali varsa talep yabancı devlete iletilmeyebilir. Bu ön incelemeyi geçen dosya yabancı devletin yetkili makamına gönderilir.

Yabancı devlet ek açıklama, ceza maddesi, zamanaşımı hesabı, delil özeti veya güvence talep ederse bu talepler yine Bakanlık üzerinden ilgili Türk adli merciine ulaştırılır. Türk makamının cevabı kontrol edilerek yabancı devlete iletilir.

İade kabul edildiğinde kişinin teslim tarihi, sınır kapısı veya havaalanı, eskort ve teslim işlemleri Adalet, İçişleri ve gerektiğinde Dışişleri makamları arasında koordine edilir.

Kırmızı Bülten İade Kararı mıdır?

Hayır. Interpol kırmızı bülteni, aranan kişinin yerinin tespit edilmesi ve üye ülkelerdeki ulusal hukuk çerçevesinde yakalanmasına yardımcı olan uluslararası arama aracıdır. Kırmızı bülten kişinin Türkiye’ye otomatik teslim edilmesi anlamına gelmez.

Türkiye’de hakkında yakalama kararı bulunan kişinin yurt dışında olduğunun belirlenmesi hâlinde adli makamlar Interpol kanalıyla kırmızı bülten çıkarılması veya acil durumlarda difüzyon yayımlanması için işlem başlatabilir. Bu süreç İçişleri Bakanlığı/Interpol-Europol birimleri ile Adalet Bakanlığının koordinasyonunu içerir.

Kişi yabancı ülkede yakalandıktan sonra iade talep evrakının sözleşmede veya o ülke hukukunda belirlenen süre içinde ulaştırılması gerekir. Geçici yakalama süresi içinde resmî iade talebi gönderilmezse kişi serbest bırakılabilir.

Bu nedenle kırmızı bülten ile 6706 m.22 iade talepnamesi birbirini tamamlayan ancak hukuken ayrı işlemlerdir. Kırmızı bülten arama/yakalama; iade talebi ise teslimin hukuki temelidir.

İade Süreci Ülkeye Göre Değişir mi?

Evet. 6706 m.22 Türkiye’deki temel ulusal düzenlemeyi verir; ancak talebin yabancı devlette nasıl inceleneceği ilgili milletlerarası anlaşmaya ve o devletin iç hukukuna bağlıdır.

Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesine taraf devletlerde sözleşme ve ek protokoller uygulanır. İkili iade anlaşması bulunan ülkelerde anlaşmanın suç eşiği, siyasi suç istisnası, vatandaş iadesi, belge şekli ve teslim usulü ayrıca incelenir.

Bazı ülkeler kendi vatandaşlarını iade etmez veya yalnız belirli şartlarla eder. Bazı devletler ölüm cezası, müebbet hapis, yeniden yargılama, cezaevi koşulları veya insan hakları bakımından özel güvence isteyebilir.

Adalet Bakanlığının 184 sayılı Genelgesi özellikle ABD, Birleşik Krallık, Fransa, Kanada ve Hollanda gibi ülkeler yönünden iade evrakının hazırlanmasında ülkeye özgü hususlara dikkat edilmesi gerektiğini belirtir. Bu nedenle tek tip dilekçe her ülkeye gönderilmez.

Yabancı Devlet Türkiye’nin İade Talebini Neden Reddedebilir?

İade talebinin reddi, yalnız kişinin suçu işlemediği sonucuna dayanmaz. Yabancı devlet; kendi vatandaşının iade edilmemesi, siyasi suç istisnası, insan hakları riski, zamanaşımı, aynı fiil nedeniyle kesin hüküm, ne bis in idem, ceza eşiğinin sağlanmaması veya belge eksikliği gibi nedenlerle talebi reddedebilir.

Talep edilen ülkenin hukukunda fiilin suç oluşturmaması da çift suçluluk bakımından sorun yaratabilir. Bazı sözleşmeler belirli suçlarda çift suçluluk değerlendirmesini farklı düzenleyebilir.

Kişinin Türkiye’de adil yargılanmayacağı, kötü muamele göreceği veya siyasi nedenle kovuşturulduğu iddiası yabancı mahkemede incelenebilir. Türk makamları gerekirse cezaevi koşulları, yeniden yargılama, ceza türü veya diğer konularda güvence sunabilir.

Ret kararı her zaman dosyanın sonsuza kadar kapandığı anlamına gelmez. Ret sebebine göre yeni delil, düzeltilmiş evrak veya değişen hukuki koşullar altında yeni süreç mümkün olabilir; ilgili devlet hukukuna göre değerlendirilir.

Geçici Tutuklama ve Acil İade Talebi Nasıl İşler?

Kişinin kaçma ihtimali yüksekse ve tam iade dosyasının hazırlanması zaman alacaksa, uluslararası anlaşmanın izin verdiği hâllerde geçici tutuklama talep edilebilir. Bu talep, iade evrakı tamamlanmadan önce kişinin yabancı ülkede yakalanıp belirli süre tutulmasını sağlamaya yöneliktir.

Geçici tutuklama talebinde kişinin kimliği, suç, yakalama kararı, iade talebi gönderileceği taahhüdü ve anlaşmada gereken diğer bilgiler yer alır. Yabancı ülke bu talebi kendi usulüne göre değerlendirir.

Sözleşmede öngörülen geçici tutuklama süresi içinde tam iade evrakı yabancı ülkeye ulaştırılmalıdır. Sürenin geçirilmesi tutuklamanın sona ermesine yol açabilir; bu nedenle talepname hazırlığı eş zamanlı yürütülür.

Kesinleşmiş Mahkûmiyet Nedeniyle İade

Yurt dışındaki kişi hakkında Türkiye’de kesinleşmiş hapis cezası varsa amaç yargılama değil, cezanın infazıdır. 6706 m.22/2, bu durumda hükmedilen hapis cezasının en az dört ay olmasını arar.

İade dosyasına kesinleşme şerhli mahkeme kararı, infaz için arama/yakalama belgeleri, varsa müddetname ve kalan ceza bilgisi eklenir. Kararın hangi suçtan ve hangi ceza maddesine göre verildiği açık olmalıdır.

Yabancı devlet, kararın sanığın yokluğunda verilip verilmediğini ve kişinin savunma hakkından yararlanıp yararlanmadığını da inceleyebilir. Gıyabi karar veya kişinin haberi olmadan yürütülen yargılama bakımından bazı ülkeler yeniden yargılama güvencesi talep eder.

İade edilen hükümlü Türkiye’ye teslim edildiğinde ceza infazı Türk hukukuna göre sürdürülür. İade kararındaki uzmanlık ilkesi nedeniyle kişi, kural olarak iadenin dayandığı suçlar dışındaki önceki fiiller yönünden ayrıca prosedür olmadan yargılanamaz veya cezalandırılamaz.

Türkiye’nin İade Talebinde 10 Adımlık Kontrol

1. Kişinin yurt dışında bulunduğu ülkeyi ve kimlik bilgilerini doğrulayın.
2. Yakalama veya infaz kararının güncel ve geçerli olduğunu kontrol edin.
3. Suçun 6706 m.22 ceza eşiğini karşılayıp karşılamadığını belirleyin.
4. İlgili ülkeyle uygulanacak sözleşmeyi tespit edin.
5. Şüpheli, sanık veya hükümlüye uygun iade talepnamesini hazırlayın.
6. Suçun maddi olayını ve kanun maddelerini ayrıntılı yazın.
7. Zamanaşımı hesabını ve kesici işlemleri açıklayın.
8. Gerekli karar, delil ve tercümeleri ekleyin.
9. Bakanlık DİABGM incelemesi ve ek belge taleplerini takip edin.
10. İade kabul edilirse teslim ve uzmanlık ilkesini kontrol edin.

Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması

Türkiye’nin iade talebi, soruşturmayı yürüten Cumhuriyet başsavcılığı veya kovuşturmayı/infazı yürüten mahkeme ve savcılık dosyasından doğar. Örneğin Mersin’deki bir ceza dosyasının şüphelisi Almanya’ya kaçmışsa, iade evrakının hukuki temeli Mersin’deki dosyada hazırlanır ve Adalet Bakanlığı merkezî makam kanalıyla Almanya’ya gönderilir.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun tek fiziksel ofisi Mersin’dedir. Yurt dışında bulunan şüpheli, sanık veya hükümlülerle ilgili Türkiye’deki ceza dosyaları, mağdur/müşteki veya ilgili taraf bakımından yetkili adli makamlar ve Bakanlık süreçleri nezdinde Mersin’den takip edilebilir.

Sık Sorulan Sorular

Yurt dışına kaçan şüpheli Türkiye’ye getirilebilir mi?

Evet. 6706 m.22 ve ilgili uluslararası sözleşme şartları oluşursa yabancı devletten iadesi talep edilebilir.

İade için suçun ceza eşiği nedir?

Soruşturma/kovuşturma aşamasında suçun üst sınırı en az bir yıl hapis; kesin mahkûmiyette hükmedilen hapis cezası en az dört ay olmalıdır.

Kırmızı bülten iade kararı mıdır?

Hayır. Kırmızı bülten uluslararası arama aracıdır; iade için ayrıca resmî iade talebi ve yabancı devletin kararı gerekir.

İade talebini avukat doğrudan yabancı devlete gönderir mi?

Hayır. Resmî iade talebi Türk adli makamları ve Adalet Bakanlığı merkezî makam kanalıyla yürütülür. Avukat Türkiye’deki dosyanın takibini ve evrak hazırlığını destekleyebilir.

Kesin hüküm yoksa iade istenebilir mi?

Evet. Şüpheli veya sanığın soruşturma/kovuşturma için iadesi mümkündür; ancak m.22/1 uyarınca hakkında yakalama emri veya tutuklama kararı bulunmalı ve m.22/2’deki bir yıllık suç eşiği karşılanmalıdır.

Yabancı ülke kendi vatandaşını iade etmek zorunda mı?

Hayır. İlgili devletin iç hukuku ve uluslararası sözleşme hükümleri vatandaş iadesini sınırlayabilir.

İade talebi reddedilirse tekrar istenebilir mi?

Ret sebebine ve talep edilen devlet hukukuna bağlıdır. Belge eksikliği veya değişen koşullarda yeni talep mümkün olabilir.

Geçici tutuklama nedir?

Tam iade evrakı ulaşmadan önce kişinin kaçmasını önlemek için ilgili sözleşme çerçevesinde yabancı devletten geçici yakalama/tutuklama istenmesidir.

Gıyabi mahkûmiyet kararında iade olur mu?

İlgili devlet savunma hakkı ve yeniden yargılama güvencesi bakımından ek inceleme veya güvence isteyebilir.

İade edilen kişi başka suçlardan da hemen yargılanabilir mi?

Kural olarak uzmanlık ilkesi nedeniyle iade kararına dayanak oluşturan suçlarla sınırlılık vardır; ek rıza veya sözleşmedeki istisnalar ayrıca değerlendirilir.

Resmî Kaynaklar ve İlgili İçerikler

• Adalet Bakanlığı DİABGM – Türkiye’nin Talep Eden Devlet Olması
• İade İşlemlerinin Hukuki Dayanakları
• 6706 sayılı Kanun

İlgili içerikler: Türkiye’den yabancı devlete iade, yurt dışındaki hükümlünün Türkiye’ye nakli, yurt dışındaki delillerin ceza dosyasına getirtilmesi.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →