CISG Madde 35: Malın Sözleşmeye Uygunluğu Nasıl Belirlenir? Kalite, Miktar, Numune, Özel Amaç ve Ambalaj | 2026
Kısa ve net cevap: CISG m.35’e göre satıcı, sözleşmede kararlaştırılan miktar, kalite ve tanıma uygun, sözleşmenin gerektirdiği kap veya ambalaj içinde malları teslim etmelidir. Taraflar aksini kararlaştırmadıkça mallar aynı tür malların olağan kullanım amacına uygun olmalı; alıcının sözleşme kurulurken satıcıya açık veya örtülü biçimde bildirdiği özel amaca uygun olmalı, ancak alıcının satıcının beceri ve değerlendirmesine güvenmediği veya güvenmesinin makul olmadığı hâller saklıdır; satıcının numune veya model olarak sunduğu malların niteliklerine sahip olmalı ve olağan yöntemle, olağan yöntem yoksa malı koruyacak biçimde ambalajlanmalıdır. Alıcı sözleşme kurulurken bu uygunsuzluğu biliyor veya bilmemesi mümkün değilse satıcı m.35/2’deki uygunsuzluktan sorumlu değildir.
CISG Madde 35 Ne Düzenler?
CISG m.35, uluslararası satışta “ayıplı mal” tartışmasının merkezindeki uygunluk standardını kurar. Türk hukukundaki ayıp kavramıyla benzerlikler olsa da CISG m.7 gereği m.35 kendi uluslararası sistemi içinde yorumlanmalıdır. Önce sözleşmede kararlaştırılan nitelikler, sonra m.35/2’nin tamamlayıcı standartları uygulanır.
M.35/1 sözleşmeye bağlı uygunluğu düzenler: miktar, kalite, tanım ve ambalaj. M.35/2 ise taraflar açıkça başka türlü kararlaştırmadıkça uygulanacak dört yedek uygunluk ölçütü getirir: olağan amaç, özel amaç, numune/model ve uygun ambalaj.
Malın uygun olmadığı tespit edilince inceleme bitmez. Uygunsuzluğun risk geçişi anında mevcut olup olmadığı m.36; alıcının muayene ve bildirim yükümlülüğü m.38-39; satıcının bilgisi m.40; hukuki çareler ise m.45-52 üzerinden değerlendirilir.
Miktar ve Kalite Öncelikle Sözleşmeye Göre mi Belirlenir?
Evet. CISG m.35/1 satıcının sözleşmede öngörülen miktar ve kaliteyi teslim etmesini zorunlu kılar. Bu nedenle tarafların teknik şartnamesi, ürün kodu, kalite sınıfı, tolerans, renk, kapasite, malzeme bileşimi, sertifika şartı ve diğer ölçülebilir özellikleri ilk referanstır.
Örneğin sözleşme “AISI 316L paslanmaz çelik” öngörüyorsa AISI 304 teslimi, ürün olağan amaçta kullanılabilir olsa bile sözleşmeye aykırıdır. Sözleşme 1.000 adet istiyorsa 950 adet teslim miktar uygunsuzluğudur; fazla teslim ise m.52/2’yle ayrıca düzenlenir.
Teknik şartname ile ana sözleşme çelişiyorsa belge önceliği maddesi ve m.8 yorum kuralları uygulanır. Bu nedenle teknik eklerin sözleşmenin ayrılmaz parçası olduğu açıkça yazılmalıdır.
Malın Sözleşmedeki Tanıma Uygunluğu Nedir?
M.35/1, malların sözleşmede belirtilen “description”a uygun olmasını arar. Tanım yalnız ürün adı değildir; model, marka, menşe, ölçü, teknik spesifikasyon, performans sınıfı ve diğer tanımlayıcı unsurlar bu kapsamda olabilir.
Örneğin alıcı “yeni” makine satın almışken yenilenmiş/refurbished makine teslimi; belirli model yılı kararlaştırılmışken eski seri teslimi; organik sertifikalı ürün kararlaştırılmışken sertifikasız ürün teslimi tanıma aykırılık doğurabilir.
Tarafların teklif aşamasındaki katalog ve teknik dokümanları m.8’e göre sözleşme içeriğinin yorumunda önem taşıyabilir. Pazarlama metnindeki her ifade otomatik garanti değildir; bağlanma iradesi ve sözleşmeye dahil edilme incelenir.
Mal Olağan Kullanım Amacına Uygun Olmalı mı?
CISG m.35/2(a), taraflar aksini kararlaştırmadıkça malın aynı tür malların olağan kullanım amaçlarına uygun olmasını gerektirir. Ürün normal ticari işlevini güvenli ve kullanılabilir biçimde yerine getirmelidir.
Örneğin endüstriyel pompa normal basınç aralığında çalışmıyor, gıda ürünü olağan raf ömründe bozuluyor veya kumaş normal üretim sürecinde kullanılamıyorsa olağan amaca uygunluk sorunu doğabilir.
Olağan amaç, alıcının özel ve sıra dışı kullanım beklentisinden farklıdır. Satıcı her bilinmeyen özel kullanım için sorumlu değildir; özel amaç m.35/2(b)’nin şartlarına tabidir.
Alıcının Özel Kullanım Amacı Ne Zaman Satıcıyı Bağlar?
CISG m.35/2(b), sözleşme kurulurken satıcıya açık veya örtülü biçimde bildirilen özel kullanım amacına uygunluğu düzenler. Alıcı, malı olağan kullanımından farklı veya belirli performans isteyen amaç için satın alıyorsa bu amacı satıcıya sözleşme kurulmadan önce bildirmelidir.
Örneğin alıcı kimyasal contayı belirli agresif solvent ortamında kullanacağını satıcıya bildiriyor ve satıcı uygun ürünü seçiyorsa, ürünün bu özel ortama dayanması m.35/2(b) kapsamında değerlendirilebilir. Alıcı özel amacı hiç açıklamamışsa satıcının bunu tahmin etmesi her durumda beklenmez.
Bildirim açık teknik şartnameyle yapılabileceği gibi müzakerelerden örtülü olarak da anlaşılabilir. Yine de yüksek riskli kullanımda amaç yazılı teknik gereksinime dönüştürülmelidir.
Alıcının Satıcının Becerisine ve Değerlendirmesine Güvenmesi Neden Önemlidir?
M.35/2(b), alıcının özel amaç konusunda satıcının beceri ve değerlendirmesine güvenmediği veya güvenmesinin makul olmadığı durumda satıcının özel amaca uygunluk sorumluluğunu sınırlar. Bu istisna, profesyonel ve teknik olarak kendi ürünü kendisi belirleyen alıcılarla satıcının ürün seçim danışmanlığı yaptığı durumları ayırır.
Örneğin uzman mühendislik şirketi bütün teknik parametreleri kendisi belirleyip satıcıya yalnız üretim talimatı veriyorsa, yanlış spesifikasyonun sonucu satıcının uzmanlığına güven kapsamında olmayabilir. Buna karşılık alıcı kullanım koşullarını anlatıp “hangi ürün uygundur?” diye satıcının seçimine güvenmişse sonuç farklıdır.
Güvenin makul olup olmadığı tarafların uzmanlığı, satıcının kendisini uzman olarak tanıtması, teknik yazışmalar ve sektörel rol üzerinden değerlendirilir.
Numune veya Modele Göre Satışta Hangi Kural Uygulanır?
CISG m.35/2(c), malların satıcının alıcıya numune veya model olarak sunduğu malların niteliklerine sahip olmasını gerektirir. Numune, seri üretimde kalite referansı olabilir; model ise fiziksel veya teknik örnek işlevi görebilir.
Numuneye uygunluk için numunenin gerçekten sözleşmesel referans olarak sunulduğu belirlenmelidir. Satıcının fuarda gösterdiği örnek yalnız tanıtım amacı taşıyorsa, tarafların onu bağlayıcı kalite referansı yapıp yapmadığı m.8’e göre yorumlanır.
Numunenin seri numarası, fotoğrafları, laboratuvar sonuçları ve hangi özelliklerin referans olduğu yazılı tutanağa bağlanmalıdır. Aksi hâlde “numuneyle aynı değildi” iddiası teknik olarak ispatlanması güç hâle gelir.
Satıcının Ambalaj Yükümlülüğü Nedir?
CISG m.35/1 sözleşmede öngörülen kap/ambalajı, m.35/2(d) ise sözleşmede özel düzenleme yoksa aynı tür mallar için olağan yöntemle veya böyle yöntem yoksa malları korumaya yeterli biçimde ambalajlamayı gerektirir.
Ambalaj yalnız estetik değildir. Deniz taşımacılığında nem ve korozyon, hassas elektroniklerde darbe/ESD, gıdada sıcaklık ve hijyen, kimyasallarda sızıntı ve tehlike işaretleri dikkate alınmalıdır. Yetersiz ambalaj nedeniyle taşıma sırasında hasar oluşursa malın risk geçişinden önce/sonra hasar görmesi yanında m.35 uygunluk ihlali de gündeme gelebilir.
Incoterms masraf ve teslim sorumluluklarını düzenlese de satıcının malları sözleşmeye uygun ambalajlama yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Mal Hangi Ülkenin Teknik Standardına Uygun Olmalıdır?
CISG m.35 tek bir ülkenin kamu hukuku standardını evrensel olarak satıcıya yüklemez. Hangi düzenleyici standardın sözleşmesel uygunluğun parçası olduğu; sözleşme, alıcının bildirdiği özel amaç, tarafların işyerleri, satıcının hedef pazarı bilmesi ve somut koşullarla değerlendirilir.
Alıcı belirli ülkeye ithalat için CE, güvenlik, gıda veya başka teknik şartı açıkça sözleşmeye koymuşsa satıcı bu sözleşmesel standarda uymalıdır. Satıcı alıcının özel pazar şartını bilmiyorsa her yabancı kamu düzenlemesini kendiliğinden üstlendiği varsayılmamalıdır.
Bu konu ülke ve ürün bazında değişebildiği için mevzuat, sertifika ve teknik standardın adı sözleşmede açıkça yazılmalıdır.
Alıcı Sözleşme Kurulurken Uygunsuzluğu Biliyorsa Satıcı Sorumlu mu?
CISG m.35/3, alıcının sözleşme kurulurken m.35/2’nin (a)-(d) bentlerindeki uygunsuzluğu bildiği veya bilmemesinin mümkün olmadığı hâllerde satıcının bu uygunsuzluktan sorumlu olmadığını düzenler. Hüküm, alıcının bildiği özelliği sonradan yedek uygunluk standardına dayanarak ayıp diye ileri sürmesini engeller.
Örneğin alıcı ikinci kalite ürünü açıkça görüp bu durumu bilerek satın almışsa, bilinen aynı kalite farkı için olağan uygunluk standardına dayanması sınırlanabilir. Ancak satıcı sözleşmede ayrıca farklı bir özellik taahhüt etmişse m.35/1 sözleşmesel uygunluk ayrı değerlendirilir.
Alıcının “bilmesi gerekirdi” değil, metindeki “could not have been unaware” ölçütü dikkatle uygulanmalıdır; somut bilgi düzeyi ve açıklık gerekir.
CISG m.35 Uygunsuzluğu Nasıl Korunur? m.38-39
Mal m.35’e aykırı olsa bile alıcının haklarını koruyabilmesi için kural olarak m.38 uyarınca malları koşullar elverdiği ölçüde kısa sürede muayene etmesi ve m.39 uyarınca uygunsuzluğun niteliğini belirterek makul süre içinde satıcıya bildirim yapması gerekir.
Sitedeki mevcut CISG m.38-39 ayıp bildirimi rehberi bu süre ve bildirim sistemini ayrıntılı açıklar.
Satıcı uygunsuzluğu biliyor veya bilmemesinin mümkün olmadığı hâlde açıklamıyorsa m.40 uyarınca m.38-39’a dayanamayabilir. Bu nedenle satıcının kalite kayıtları ve alıcıya yaptığı açıklamalar önemlidir.
Malın Uygunsuzluğu Nasıl İspatlanır?
- İmzalı teknik şartname ve ürün çizimleri.
- Numune/model tutanağı.
- Bağımsız laboratuvar veya ekspertiz raporu.
- Seri/lot numarası ve ürün izlenebilirlik kayıtları.
- Fotoğraf ve video, mümkünse zaman/yer bilgisiyle.
- Teslim ve muayene tutanakları.
- Kalite sertifikası ve üretim test raporları.
- Ambalaj ve taşıma koşullarına ilişkin kayıtlar.
- Alıcının özel amacı bildirdiği e-posta ve teknik görüşmeler.
- Satıcının uygunsuzluğu kabul veya açıklayan yazışmaları.
Teknik uyuşmazlıklarda mal üzerinde inceleme imkânı kaybolmadan delil tespiti yapılması özellikle önemlidir.
M.35 İhlalinde Alıcının Hangi Hakları Vardır?
M.45, satıcının yükümlülük ihlalinde alıcıya m.46-52’deki hakları ve m.74-77 tazminat sistemini açar. Uygunsuzluğun niteliğine göre onarım, ikame, bedel indirimi, tazminat veya şartları varsa sözleşmeden dönme gündeme gelebilir.
İkame mal talebi m.46/2’de esaslı ihlal eşiğine bağlıdır. Onarım m.46/3’te koşullar dikkate alınarak makul olmalıdır. Bedel indirimi m.50’de oransal yöntemle hesaplanır. Dönme ise m.49 şartlarına tabidir.
Alıcı birbiriyle bağdaşmayan çareleri aynı anda kullanamaz. Çare seçimi teknik uygunsuzluğun giderilebilirliği, ticari amaç ve zarar yapısına göre yapılmalıdır.
Somut Uygulama Örnekleri
Örnek 1 – Teknik kalite: Sözleşme 10 bar basınca dayanacak pompa ister; ürün 6 barda arızalanır. M.35/1 sözleşmesel kalite ihlali vardır.
Örnek 2 – Özel amaç: Alıcı ürünün -30°C ortamda kullanılacağını satıcıya açıkça bildirir ve ürün seçimini satıcıya bırakır. Ürün -10°C altında çalışmıyorsa m.35/2(b) değerlendirilir.
Örnek 3 – Numune: Satıcı onay numunesi verir fakat seri üretim renk ve dayanıklılık bakımından numuneden önemli ölçüde farklıdır. M.35/2(c) gündeme gelir.
Örnek 4 – Ambalaj: Deniz taşımacılığı için olağan nem koruması yapılmaz ve ürün korozyona uğrar. M.35/2(d) uygunluk sorunu oluşabilir.
2026 İçin CISG m.35 Kontrol Listesi
- Sözleşmedeki miktar, kalite, ürün tanımı ve ambalaj şartlarını çıkarın.
- Teknik eklerin ana sözleşmeye dahil edildiğini doğrulayın.
- Malın olağan kullanım amacını belirleyin.
- Alıcının özel kullanım amacını yazılı bildirdiğini kontrol edin.
- Satıcının uzmanlığına güvenilip güvenilmediğini belgeleyin.
- Numune/model kullanıldıysa referans özellikleri tutanağa bağlayın.
- Ambalajı mal ve taşıma türüne uygun tasarlayın.
- Hedef ülke teknik standardını sözleşmede açıkça belirtin.
- Muayene ve ayıp bildirimini m.38-39’a uygun yapın.
- Teknik delilleri mal değişmeden veya imha edilmeden koruyun.
Satıcının genel yükümlülükleri için CISG m.30 rehberimizi; malın risk geçişindeki durumu için takip eden m.36 içeriğimizi inceleyebilirsiniz.
Hukuki Dayanak ve Resmî Kaynaklar
Sık Sorulan Sorular
CISG m.35 neyi düzenler?
Malın miktar, kalite, tanım ve ambalaj bakımından sözleşmeye uygunluğunu ve tamamlayıcı uygunluk standartlarını.
Mal çalışıyorsa yine de ayıplı olabilir mi?
Evet. Sözleşmedeki kalite veya tanıma uymuyorsa olağan işlev görmesi m.35/1 ihlalini ortadan kaldırmaz.
Özel amaç satıcıyı ne zaman bağlar?
Amaç sözleşme kurulurken satıcıya bildirilmiş ve alıcının satıcının beceri/değerlendirmesine güvenmesi söz konusuysa m.35/2(b) uygulanabilir.
Numuneden farklı mal ayıplı mıdır?
Numune/model sözleşmesel referans olarak sunulmuşsa m.35/2(c) gereği malların o niteliklere sahip olması gerekir.
Ambalaj da uygunluk konusu mudur?
Evet. M.35/1 ve m.35/2(d) ambalajı açıkça düzenler.
Satıcı alıcının ülkesindeki tüm mevzuatı bilmek zorunda mı?
Otomatik olarak her durumda değil. Sözleşme, özel amaç, hedef pazar bilgisi ve somut koşullar değerlendirilir.
Alıcı kusuru biliyorsa yine talepte bulunabilir mi?
M.35/3, alıcının sözleşme kurulurken m.35/2 uygunsuzluğunu bildiği veya bilmemesinin mümkün olmadığı hâllerde satıcı sorumluluğunu sınırlar.
Ayıp bildirimi ne zaman yapılmalı?
M.38 muayene ve m.39 makul süre bildirim sistemi uygulanır; sabit tek gün sayısı yoktur.
Ayıplı malda ikame her zaman istenebilir mi?
Hayır. M.46/2 ikame için uygunsuzluğun esaslı ihlal oluşturmasını ve zamanında talebi arar.
Bedel indirimi nasıl hesaplanır?
M.50 teslim anındaki gerçek mal değeri ile sözleşmeye uygun mal değeri arasındaki orana dayalı yöntem kullanır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.