Yurt Dışındaki Mirasçı Borçları Bilmiyorsa Ne Yapmalı? Resmî Defter ve Resmî Tasfiye | 2026
Kısa ve net cevap: Yurt dışında yaşayan mirasçı, Türkiye’deki terekenin borçlarını tam olarak bilmiyorsa yalnız “mirası kabul et” veya “üç ay içinde reddet” seçenekleriyle sınırlı değildir. Türk Medeni Kanunu m.619-631 mirasın resmî defterinin tutulmasını ve deftere göre kabulü; TMK m.632-636 ise terekenin resmî tasfiyesini düzenler. TMK m.619’a göre mirası reddetmeye hakkı olan her mirasçı, ret süresi içinde terekenin resmî defterinin tutulmasını isteyebilir. Resmî defter tamamlandığında mirasçı TMK m.622 uyarınca mirası reddedebilir, resmî tasfiye isteyebilir, deftere göre kabul edebilir veya kayıtsız şartsız kabul edebilir. TMK m.632 uyarınca her mirasçı, mirası reddetmek veya kabul etmek yerine terekenin resmî tasfiyesini isteyebilir; fakat mirasçılardan biri mirası kabul etmişse bu istem dikkate alınmaz.
Bu kurumlar özellikle mirasbırakanın şirket borçları, kefaletleri, vergi borçları, icra dosyaları veya banka kredileri konusunda belirsizlik bulunan dosyalarda önemlidir. Yurt dışındaki mirasçı, “Türkiye’de ne borç var bilmiyorum” diyerek üç aylık ret süresinin geçmesini beklememelidir. Resmî defter istemi de ret süresi içinde yapılır. Süre ve usul doğru yönetildiğinde mirasçı, tereke borçlarını mahkeme gözetiminde belirleme ve sorumluluğunu buna göre sınırlama imkânı elde eder.
TMK m.619: resmî defter nedir?
Resmî defter, terekenin aktif ve pasiflerinin sulh mahkemesi gözetiminde belirlenmesine yarayan miras hukuku kurumudur. TMK m.619’a göre mirası reddetmeye hakkı olan her mirasçı, terekenin resmî defterinin tutulmasını isteyebilir. Mirasçılardan birinin istemi diğer mirasçılar bakımından da sonuç doğurur; tereke tek bir bütün olarak deftere geçirilir.
Defterde mirasbırakanın malları, alacakları, borçları ve yükümlülükleri mümkün olduğunca belirlenir. Tapu, araç, banka, şirket, icra, vergi ve diğer kayıtlar araştırılır. Amaç mirasçının körlemesine karar vermesini önlemek ve borçların ilan yoluyla da ortaya çıkarılmasını sağlamaktır.
Resmî defter hangi sürede istenir?
TMK m.619, resmî defter talebinin mirası ret süresi içinde yapılmasını öngörür. Ret süresi TMK m.606’ya göre kural olarak üç aydır. Bu nedenle yurt dışındaki mirasçı ölüm ve mirasçılığı öğrendiği tarihi belirledikten sonra “önce aylarca borç araştırması yapayım, sonra defter isterim” yaklaşımından kaçınmalıdır.
Defter istemi için üç aylık sürenin son günü beklenmemelidir. Yurt dışındaki vekâletname, apostil, tercüme ve mahkemeye sunma işlemleri zaman alabilir. Talep süresinde yetkili sulh hukuk mahkemesine ulaşmalıdır.
TMK m.620: alacaklılar ve borçlular nasıl davet edilir?
Resmî defter tutulurken sulh mahkemesi, tereke alacaklıları ve borçlularına ilan yoluyla çağrı yapar. İlanda alacak ve borçların belirli süre içinde bildirilmesi istenir. Banka, kamu kurumu veya mahkeme dosyalarından bilinen alacak ve borçlar ayrıca kayda geçirilir.
Yurt dışındaki mirasçı bu süreçte bildiği tüm kredi, kefalet, icra, şirket, vergi, kira ve dava bilgilerini mahkemeye sunmalıdır. Resmî defter “mahkeme her şeyi kendiliğinden mutlaka bulur” garantisi değildir; mirasçıların bildikleri verileri eksiksiz aktarması önemlidir.
Defter tutulurken tereke malları kullanılabilir mi?
Defter tutulması döneminde terekenin korunması ve zorunlu yönetimi için gerekli işlemler yapılabilir; fakat mirasçıların tereke üzerinde serbestçe tasarruf etmesi, resmî defter kurumunun amacını bozabilir ve mirasın kabulü tartışmasına yol açabilir. Taşınmaz satışı, banka hesabından para çekme veya şirket payını devretme gibi işlemler avukatla değerlendirilmeden yapılmamalıdır.
TMK m.622: defter tamamlanınca mirasçının dört seçeneği
Resmî defter tamamlandıktan sonra mahkeme mirasçılara karar vermeleri için süre verir. TMK m.622’ye göre mirasçı dört yoldan birini seçebilir: mirası reddetmek; resmî tasfiye istemek; mirası deftere göre kabul etmek; mirası kayıtsız şartsız kabul etmek.
Bu seçenekler birbirinden farklı sonuç doğurur. Özellikle “deftere göre kabul” tereke borçlarına karşı sorumluluğu resmî defterdeki borçlar çerçevesinde sınırlandıran bir mekanizmadır. Buna karşılık kayıtsız şartsız kabul, normal mirasçı sorumluluğunu doğurur.
TMK m.628 ve devamı: deftere göre kabulde sorumluluk
Deftere göre kabulde mirasçı, kural olarak resmî deftere yazılmış borçlardan hem tereke malları hem kendi malvarlığıyla sorumlu olur. Deftere yazılmamış borçlarda ise alacaklının süresinde kayıt yaptırmamasının haklı sebebe dayanıp dayanmadığı gibi kanundaki özel şartlar değerlendirilir. Bu sistem mirasçıya bütün bilinmeyen borçlardan otomatik mutlak bağışıklık sağlamaz; ancak sorumluluk rejimini önemli ölçüde belirginleştirir.
Kefalet, vergi veya kamu borçlarının resmî defterdeki konumu için özel mevzuat ayrıca incelenmelidir. Resmî defter, kamu alacağını kanundan doğan özel takip rejiminden otomatik olarak çıkarmaz.
TMK m.632: terekenin resmî tasfiyesi nedir?
Resmî tasfiye, mirasçıların terekeyi doğrudan üstlenmesi yerine tereke mallarının mahkeme gözetiminde tasfiye edilmesi, borçların ödenmesi ve varsa artan değerin mirasçılara verilmesi sistemidir. TMK m.632’ye göre her mirasçı, mirası reddetmek veya kabul etmek yerine resmî tasfiye isteyebilir.
Resmî tasfiye özellikle aktif ve pasifin karmaşık olduğu, işletme veya çok sayıda alacak-borç ilişkisi bulunan terekelere uygun olabilir. Mirasçıların tek tek alacaklılarla mücadele etmesi yerine tasfiye görevlisi eliyle sistematik süreç yürütülür.
Mirasçılardan biri mirası kabul etmişse resmî tasfiye olur mu?
TMK m.632’nin açık hükmüne göre mirasçılardan birinin mirası kabul etmesi hâlinde diğer mirasçıların resmî tasfiye istemi dikkate alınmaz. Bu nedenle çok mirasçılı dosyalarda kararlar koordine edilmelidir.
Örneğin dört kardeşten üçü resmî tasfiye düşünürken dördüncü kardeş tereke malını sahiplenip mirası kabul ederse resmî tasfiye yolu kapanabilir. Aile içindeki iletişimsizlik özellikle yurt dışında yaşayan mirasçılar için ciddi risk oluşturur.
TMK m.633: mirasbırakanın alacaklıları da resmî tasfiye isteyebilir mi?
TMK m.633, mirasbırakanın alacaklılarına da belirli koşullarla resmî tasfiye isteme hakkı tanır. Alacaklı, alacağını elde edemeyeceğine dair inandırıcı sebepler varsa ve istemi ödenmez veya güvence altına alınmazsa, ölüm veya vasiyetnamenin açılmasından itibaren kanundaki süre içinde resmî tasfiye talep edebilir.
Bu hüküm, mirasçıların tereke mallarını hızla dağıtıp alacaklıları zarara uğratmasını önleyen korumalardan biridir. Yurt dışındaki mirasçı, alacaklı talepleri devam ederken tereke mallarını paylaştırmamalıdır.
TMK m.636: tereke borca batıksa tasfiye nasıl yürür?
Resmî tasfiye sırasında terekenin borçlarının varlıklarından fazla olduğu anlaşılırsa, TMK m.636 uyarınca tasfiye iflas hükümlerine göre yürütülür. Bu aşamada alacaklıların sıra ve paylaştırma hükümleri İcra ve İflas Kanunu çerçevesinde devreye girer.
Mirasçılar için temel sonuç, terekenin borca batıklığının kişisel ve kontrolsüz ödeme yükümlülüğüne dönüşmesini önleyecek yasal tasfiye mekanizmasının bulunmasıdır. Bununla birlikte mirasçının daha önce mirası kayıtsız şartsız kabul edip etmediği ayrıca önemlidir.
Yurt dışından vekâletnameyle resmî defter veya tasfiye istenebilir mi?
Yurt dışındaki mirasçı Türkiye’ye gelmeden avukat aracılığıyla sulh hukuk mahkemesinde başvuru yapabilir. Vekâletnamede tereke, miras ve ilgili çekişmesiz yargı işlemleri için yeterli temsil yetkisi bulunmalıdır. Mirasın reddi veya belirli özel işlemler için HMK m.74’teki özel yetki şartı ayrıca gözetilir.
Konsoloslukta düzenlenen vekâletname doğrudan Türkiye’de kullanılabilir. Yabancı noter belgesinde ülkeye göre apostil/tasdik ve yeminli tercüme gerekebilir. Süreli haklar nedeniyle vekâlet belgesi son güne bırakılmamalıdır. Genel yurt dışı vekâlet işlemleri için Yurt Dışında Yaşayanlara Hukuki Destek rehberi kullanılabilir.
Resmî defter, resmî tasfiye ve mirasın reddi arasındaki fark
Mirasın reddi mirasçının terekeye mirasçı sıfatıyla girmemesini sağlar. Resmî defter kabul veya ret kararı vermeden önce aktif ve pasiflerin resmî biçimde belirlenmesine ve sonrasında deftere göre kabul seçeneğine imkân verir. Resmî tasfiye ise terekenin mahkeme gözetiminde tasfiye edilmesi, borçların ödenmesi ve artanın mirasçılara kalmasıdır.
Borçların kesin biçimde aktiflerden fazla olduğu ve mirasçının terekeyle ilgilenmek istemediği dosyada ret pratik olabilir. Borçlar belirsiz ancak değerli malvarlığı da varsa resmî defter; karmaşık tereke ve çok sayıda alacaklı varsa resmî tasfiye seçenekleri değerlendirilebilir. Her dosyanın malvarlığı ve süre yapısı farklıdır.
Mirasın reddinin ayrıntıları için Yurt Dışındaki Mirasçının Reddi Miras Rehberi incelenebilir.
Yurt dışındaki mirasçı için 12 maddelik kontrol listesi
- Ölüm ve mirasçılığı öğrenme tarihini belgeleyin.
- Üç aylık ret süresinin son gününü belirleyin.
- Tapu, banka, şirket, araç ve icra kayıtlarını araştırın.
- Borçlar belirsizse ret süresi içinde resmî defter seçeneğini değerlendirin.
- Defter isteminin yetkili sulh hukuk mahkemesine süresinde ulaşmasını sağlayın.
- Bildiğiniz alacak ve borçları mahkemeye bildirin.
- Defter tamamlanana kadar tereke malları üzerinde sahiplenici tasarruftan kaçının.
- Defter sonunda ret, resmî tasfiye, deftere göre kabul veya kayıtsız kabul seçeneklerini karşılaştırın.
- Çok mirasçılı dosyada diğer mirasçıların kabul davranışlarını takip edin.
- Resmî tasfiye istenecekse bir mirasçının kabulünün yolu kapatabileceğini dikkate alın.
- Yurt dışından temsil için vekâletnameyi zamanında hazırlayın.
- Vergi ve kamu borçları için özel mevzuatı ayrıca kontrol edin.
Resmî kaynaklar
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu – m.619-636
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
Sık Sorulan Sorular
Resmî defter için süre kaç gündür?
TMK m.619 uyarınca talep mirası ret süresi içinde yapılır. Ret süresi kural olarak TMK m.606’ya göre üç aydır.
Bir mirasçı resmî defter isterse diğerleri de yararlanır mı?
Evet. Tereke tek bir bütün olarak resmî deftere geçirilir; bir mirasçının istemi diğer mirasçılar bakımından da sonuç doğurur.
Defter tamamlanınca mirası kabul etmek zorunda mıyım?
Hayır. TMK m.622 ret, resmî tasfiye, deftere göre kabul ve kayıtsız kabul seçeneklerini tanır.
Deftere göre kabul ne sağlar?
Mirasçının borç sorumluluğunu resmî defter sistemi içindeki kayıt ve özel hükümlere bağlar; bilinmeyen borçlar yönünden TMK m.628 ve devamı uygulanır.
Resmî tasfiye mirasın reddiyle aynı mı?
Hayır. Tasfiyede tereke borçları tasfiye edilir ve artan değer varsa mirasçılara verilir.
Bir kardeş mirası kabul ettiyse ben resmî tasfiye isteyebilir miyim?
TMK m.632’ye göre mirasçılardan biri mirası kabul etmişse diğer mirasçının resmî tasfiye istemi dikkate alınmaz.
Alacaklı resmî tasfiye isteyebilir mi?
Evet. TMK m.633’teki koşullar oluşursa mirasbırakanın alacaklısı da resmî tasfiye talep edebilir.
Tereke borca batıksa ne olur?
TMK m.636 uyarınca resmî tasfiye iflas hükümlerine göre yürütülür.
Türkiye’ye gelmeden resmî defter istenebilir mi?
Uygun vekâletnameyle avukat aracılığıyla başvuru yapılabilir.
Resmî defter talebi mirası kabul anlamına gelir mi?
Hayır. Kurumun amacı mirasçının tereke durumunu görerek kanundaki seçeneklerden birini kullanmasına imkân vermektir.
Türkiye geneli dosya takibi
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fizikî ofisi Mersin/Akdeniz’dedir. Yurt dışındaki mirasçının resmî defter veya tasfiye dosyasında ölüm/öğrenme tarihi, tereke aktif-pasifi, diğer mirasçıların işlemleri, ilan ve alacak kayıtları ile vekâletname birlikte incelenir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
