Mersin Yurtdışındaki Mirasın Türkiye’de İntikali

Yurt dışı bağlantılı mirasta hangi hukuk uygulanır?

Yabancılık unsuru bulunan bir miras dosyasında ilk soru, belgenin hangi ülkeden geldiği değil, mirasa hangi hukukun uygulanacağıdır. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m.20/1 uyarınca miras kural olarak ölenin millî hukukuna tabidir. Aynı hüküm, Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukukunun uygulanacağını açıkça düzenler. Bu nedenle yabancı ülkede yaşayan veya ölen kişinin Mersin’deki taşınmazı bakımından taşınmaza ilişkin miras hükümleri doğrudan yabancı hukuka bırakılmaz.

MÖHUK m.20/2 mirasın açılması sebepleri, iktisabı ve taksimine ilişkin hükümleri terekenin bulunduğu ülke hukukuna bağlar. Türkiye’deki taşınmaz, Türkiye’deki banka hesabı ve yabancı ülkedeki malvarlığı bu nedenle tek bir bağlantı kuralıyla otomatik olarak değerlendirilmez. Taşınmaz üzerindeki ayni haklar bakımından MÖHUK m.21 de ayrıca dikkate alınır.

Yabancı mirasçılık belgesi Türkiye’de nasıl değerlendirilir?

Yabancı ülkeden alınan veraset sertifikası, probate kararı, mirasçılık belgesi veya benzeri evrakın başlığı tek başına yeterli değildir. Belgenin mahkeme kararı mı, çekişmesiz yargı kararı mı, noter belgesi mi yoksa idari belge mi olduğu; kesinleşme durumu; mirasçıları ve payları gösterip göstermediği ve Türkiye’de hangi işlem için kullanılacağı ayrı ayrı incelenir.

Türkiye’de ayrıca mirasçılık belgesi gerektiğinde yabancılık unsuru önemli bir yetki ayrımı doğurur. Noterlik Kanunu m.71/B’ye göre mirasçılık belgesinin yabancılar tarafından talep edilmesi durumunda noter bu belgeyi veremez. Bu durumda yargı yolu değerlendirilir. Türk Medenî Kanunu m.598 uyarınca sulh mahkemesince verilen mirasçılık belgesi mirasçı çevresini ve payları gösterir; belirli bir tereke malını kendiliğinden bir mirasçıya tahsis etmez.

Apostil, tasdik ve tercüme aynı işlem değildir

Her yabancı belge için istisnasız apostil gerekir denilemez. Önce belgenin düzenlendiği devletin 1961 Apostil Sözleşmesine taraf olup olmadığı, belgenin sözleşme kapsamına girip girmediği ve iki ülke arasında tasdik muafiyeti sağlayan özel bir düzenleme bulunup bulunmadığı kontrol edilir. Apostile taraf olmayan ülke belgelerinde ise ilgili ülkenin iç onay süreci ile diplomatik veya konsolosluk tasdik zinciri gündeme gelebilir.

Apostil, belgenin resmî kaynağı ve imza veya mühür doğrulamasıyla ilgilidir; belgedeki miras paylarının maddi olarak doğru olduğunu veya yabancı hukukun Türkiye’de aynen uygulanacağını doğrulamaz. Tercüme de ayrı bir aşamadır. İsim, doğum tarihi, evlilik veya soybağı kayıtlarındaki farklılıklar yalnız tercümeyle ortadan kalkmaz.

Yabancı miras kararı için tanıma mı, tenfiz mi gerekir?

Yabancı ülkeden gelen her miras belgesi için otomatik olarak tanıma veya tenfiz davası açılmaz. Önce belgenin yabancı mahkeme ilâmı olup olmadığı belirlenir. MÖHUK m.50 yabancı hukuk mahkemesi ilâmının Türkiye’de icra edilebilmesini tenfiz kararına bağlar. MÖHUK m.58 ise yabancı ilâmın kesin delil veya kesin hüküm olarak kabul edilmesi ile yabancı ilâma dayanılarak Türkiye’de idarî işlem yapılması bakımından tanıma usulünü düzenler.

Mahkeme ilâmı olmayan yabancı noter veya idari makam belgesi, sırf yabancı olduğu için tenfiz edilecek bir ilâm hâline gelmez. Belgenin apostili veya tasdiki ile tanıma-tenfiz de aynı işlem değildir. Türkiye’nin taraf olduğu özel bir milletlerarası sözleşme varsa o düzenleme ayrıca kontrol edilir.

Vergi, tapu ve banka işlemleri hangi sırayla yürütülür?

Mirasçılık sıfatının belirlenmesi malvarlığının bütün kurumlarda kendiliğinden mirasçılar adına geçirilmesi anlamına gelmez. Türkiye’deki taşınmaz için tapu, para ve yatırım hesabı için banka, araç için ilgili tescil sistemi ve şirket payı için şirket veya ticaret sicili işlemleri ayrı yürütülür. Veraset ve intikal vergisi beyanı da bu işlemlerden ayrı bir kamu yükümlülüğüdür.

İlk miras intikali ile sonraki satış, bağış veya pay devri aynı işlem değildir. Bankaların vergi karşılığı yaptığı kesinti de nihai veraset ve intikal vergisi oranı değildir; kanundaki vergi güvence sisteminin bir unsurudur. Yıllık istisna ve tarife tutarları değiştiğinden güncel yılın Gelir İdaresi verileri kullanılmalıdır.

Yurt dışındaki mirasçı Türkiye’ye gelmeden işlem yapabilir mi?

Birçok başvuru usulüne uygun vekâletnameyle Türkiye’ye gelmeden yürütülebilir; ancak genel vekâletnamenin bütün işlemlere kendiliğinden yeterli olduğu kabul edilmemelidir. Mirasçılık belgesi başvurusu, dava takibi, sulh, feragat, taşınmaz satışı, miras payı devri, banka tahsilatı ve tapu tescili farklı yetki incelemeleri gerektirebilir.

Yabancı ülkede düzenlenen vekâletnamenin Türkiye’de kullanılması için düzenlendiği ülke, noter sistemi, apostil veya tasdik durumu, kimlik unsurları ve Türkçe tercüme gereklilikleri ayrıca kontrol edilir. Çocuk veya kısıtlı mirasçı, temsil yönünden menfaat çatışması veya vesayet izni gerektiren durumlarda yalnız vekâletnameye dayanılarak işlem kurulmaz.

Ülke ve belge kontrolü nasıl yapılır?

Dosyanın başında bu beş başlık ayrı ayrı çıkarılırsa, yabancı belgenin yanlış kurumda kullanılmaya çalışılması ve gereksiz tanıma-tenfiz başvurusu gibi zaman kayıpları önlenir.